Như ANTG đã phản ánh trong loạt bài viết của nhà báo Nguyễn Như Phong: "Lò bát quái Chí Hòa: Những chuyện sau cửa ngục" Trại giam Chí Hòa (tên thường gọi là Khám Chí Hòa) được thực dân Pháp xây từ năm 1943 theo thiết kế là một hình bát giác, tượng trưng cho 8 quẻ trong Kinh Dịch, với 3 tầng lầu. Mỗi cạnh của bát quái trận đồ là một khu, lưng xây bịt kín ở phía ngoài còn phía trong toàn song sắt và mỗi khu có 4 buồng giam. Ở giữa bát quái Chí Hòa là một vọng gác cao hơn 20m, trên đó có bể chứa nước và có chòi canh. Đứng tại đây, lính canh có thể dễ dàng quan sát tất cả các phòng giam.
Có thể nói với cách kiến trúc như của Chí Hòa, phạm nhân khi đã vào đây thì khó mà vượt ngục. Trong suốt những năm kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, những chiến sĩ Cộng sản bị giam ở đây cũng đã nhiều lần bàn mưu tính kế tìm cách vượt ngục, nhưng đều không thành. Lịch sử Khám Chí Hòa cho đến ngày hôm nay chỉ ghi nhận có hai trường hợp vượt trại thành công. Lần thứ nhất là vào năm 1945, của những người tù cộng sản và lần thứ hai, sau đó 50 năm của một tên tử tội hình sự khét tiếng là Phước “tám ngón”.
Phước “tám ngón” - Hồ sơ về một ông trùm
Tên thật là Nguyễn Hữu Thành nhưng giang hồ thường gọi y với biệt danh là Phước “tám ngón” bởi một bàn tay của y bị cụt mất 2 ngón. Sinh năm 1971 trong một gia đình nghèo ở Dĩ An, Thuận An, tỉnh Sông Bé cũ (nay là Bình Dương), Phước “tám ngón” ngỗ ngược, hung hãn ngay từ khi còn là một cậu bé, dù y được trời phú cho một gương mặt khá lanh lợi, sáng sủa. Chỉ học hết có lớp 1, đọc còn chưa thông, viết còn chưa thạo Phước đã bỏ ngang, ở nhà đi chơi.
Giang hồ đồn rằng, mới 15, 16 tuổi, vì giận cha, Phước đã trói nghiến ông thả xuống giếng, đợi cho đến khi ông sợ đến bất tỉnh mới chịu... làm phước kéo lên. Chuyện đồn đại đó, chả biết sự thật đến đâu nhưng chuyện đôi bàn tay của Phước sở dĩ chỉ còn có 8 ngón là do Phước tự chặt tay mình là có thực. Nghe kể lại rằng, năm 16 tuổi, trong một lần ăn nhậu với bạn bè, bị mẹ la mắng, để dằn mặt bà, Phước đã xách dao, kê bàn tay trái của mình xuống sàn, chặt phăng luôn ngón trỏ và ngón cái. Từ đó, đôi bàn tay của Phước thay vì 10 ngón thì chỉ còn lại có 8 ngón và biệt danh Phước “tám ngón” bắt nguồn từ việc này.
Với Phước, máu côn đồ dường như có sẵn trong huyết quản. Y hung hãn ngay từ khi mới chỉ là một cậu bé. Chưa thành niên, Phước đã bỏ nhà đi bụi, sống bằng cờ bạc, trộm cắp, cướp bóc. Năm 1988, 17 tuổi, lần đầu tiên Phước phải bước vào nhà giam với bản án tù 36 tháng về tội trộm cắp do Tòa án nhân dân quận Gò Vấp tuyên. Sau đó, Phước lại tiếp tục bị Công an TP HCM bắt rồi di lý cho Công an Vũng Tàu đưa đi cưỡng bức lao động. Không chịu cải tạo, Phước trốn trại rồi mua súng lập băng cướp do y cầm đầu. Với bản chất côn đồ, hung hãn, băng cướp có vũ trang của y đã hoành hành ở nhiều địa phương thuộc khu vực Thủ Đức, Đồng Nai. Đây cũng là thời kỳ mà tên tuổi của Phước “tám ngón” nổi lên trong giới giang hồ như một ông trùm máu lạnh, giết người không ghê tay.
Phước kết hôn với Lê Thị Thanh T. cũng chính trong thời kỳ này và xung quanh cuộc hôn nhân của y, giới giang hồ cũng đồn thổi khá nhiều chuyện ly kỳ. Chuyện đồn rằng, tuy đó là cuộc hôn nhân không lễ cưới, không xe hoa rình rang, không chụp ảnh nhưng nổi tiếng khắp vùng. Bởi, thay đồ sính lễ, Phước đã tới nhà cha mẹ vợ, xin dâu bằng... một khẩu súng. Quá hãi hùng trước chàng rể có vũ trang, nhà gái đành phải nhắm mắt làm ngơ, mặc cho Phước muốn đưa con gái mình đi đâu thì đi.
Vợ Phước, nghe đồn thời đó khá xinh đẹp. Cô không yêu Phước mà đem lòng yêu một chàng trai khác. Nhưng Phước thì mê mẩn cô. Thế nên, dù biết T. đã đính hôn và sắp sửa làm đám cưới với người yêu, Phước vẫn rắp tâm chiếm đoạt. Y đến nhà T. bắt T. phải đi chơi cùng để nói lời chia tay. Phước bảo, T. từ chối cũng chả sao nhưng nếu đàn em của Phước có vì bức xúc mà làm điều gì đó với cô và gia đình thì... ráng chịu. Quá sợ hãi, T. đành phải đi theo Phước, cùng y sống kiếp giang hồ.
Đầu năm 1991, tại khu vực Thủy điện Trị An, Đồng Nai, băng cướp của Phước “tám ngón” hoành hành rất dữ. Chúng đã dùng súng uy hiếp để cướp xe máy của một người đi đường. Khi bị nạn nhân chống cự, chúng đã rút súng bắn trọng thương. Tiếp đó, chỉ trong vòng nửa tháng, bọn chúng liên tiếp gây ra 2 vụ cướp, một vụ trộm và bắn chết một nạn nhân tại Thủ Đức.
Trước tình hình trên, Công an TP HCM và các tỉnh lân cận đã lên kế hoạch phối hợp triệt phá băng tội phạm nguy hiểm này. Một năm sau, Phước “tám ngón” sa lưới. Như được giải thoát, Lê Thị Thanh T quay về nhà sống với cha mẹ ruột ở Thủ Đức. Gia tài duy nhất còn lại sau cuộc hôn nhân ngắn ngủi với ông trùm là cái bụng bầu khệ nệ sắp tới ngày sinh.
Với bề dày tội ác giết người cướp của như vậy, ngày 24/6/1994, Phước “tám ngón” đã bị Tòa án nhân dân TP HCM tuyên án tử hình về các tội giết người, cướp tài sản công dân. Cùng thời điểm này, vợ Phước sinh ra một bé gái đầu lòng, giống cha như tạc.--PageBreak--
Vụ vượt ngục đầu tiên trong lịch sử Nhà giam Chí Hòa thời hiện đại
Sau khi bị Tòa sơ thẩm Tòa án nhân dân TP HCM kết án tử hình, cũng giống như tất cả các tử tù khác ở tất cả các trại giam, Phước bị đưa vào giam trong các buồng giam riêng dành cho tử tù thường được gọi là xà lim. Theo luật định, Phước làm đơn kháng án và trong thời gian chờ xét xử phúc thẩm, ở Chí Hòa, Phước “tám ngón” bị đưa vào buồng giam số 15 lầu 1 (ngoài Bắc gọi là tầng 2) khu giam AB. Trong xà lim, cũng giống như tất cả các tử tù khác, Phước bị còng 1 chân bằng cùm sắt chữ U.
Vốn là một tên tội phạm hình sự chuyên nghiệp, nổi tiếng về sự liều lĩnh, hung hãn nên trong xà lim tử tù, sống những ngày ngắn ngủi cuối cùng, như con thú cùng đường, Phước càng trở nên liều lĩnh hơn, hung hãn hơn. Trong suốt gần một năm ròng bị giam tại đây, ý nghĩ vượt ngục luôn luôn nung nấu trong y.
Tuy nhiên, như đã nói ở phần đầu bài báo này, khám Chí Hòa được người Pháp xây theo thiết kế của một nhóm kiến trúc sư người Nhật, mang những đặc trưng cơ bản của một nhà tù là kiên cố, kín đáo, bí hiểm, nhưng dễ kiểm soát. 8 khu của Chí Hòa nằm ở 8 cạnh của bát quái trận đồ, lưng xây bịt kín ở phía ngoài còn phía trong toàn song sắt . Một vọng gác cao chừng 20m được dựng lên ở chính giữa bát quái trên đó có bể chứa nước và có chòi canh. Đứng tại đây, lính canh có thể dễ dàng quan sát nhất cử nhất động ở tất cả các phòng giam. Vì thế, vượt ngục ở Chí Hòa là một điều không tưởng.
Mặc dù vậy, trong suốt 8 tháng bị giam giữ tại đây, Phước “tám ngón” chưa lúc nào từ bỏ ý định vượt ngục. Và, y âm thầm chuẩn bị công cụ, phương tiện, mưu kế cho cuộc vượt ngục này.
Do ở trong khu giam AB lâu nên Phước quen mặt một số phạm nhân lao động ở khu giam này. Vào một buổi trưa giữa tháng 2/1995, đang nằm trong buồng giam, Phước “tám ngón” thoáng thấy bóng phạm nhân Nguyễn Văn Minh đi ngang qua. Minh sinh năm 1964, hơn Phước 5 tuổi, trú ở quận Tân Bình. Năm 1993, Minh bị Tòa án nhân dân TP HCM xử phạt 36 tháng tù giam về tội cố ý gây thương tích và thi hành án tại Trại Chí Hòa. Là phạm nhân lao động tự giác trong trại nên hàng ngày Minh thường đi lại qua khu giam AB. Riết thành quen nên Phước biết mặt chứ khi còn ở ngoài xã hội, hai bên không có quen biết gì nhau.
Thấy Phước gọi, tưởng có chuyện gì nên Minh quay lại. Hóa ra, Phước muốn xin Minh một lưỡi dao lam mà theo lời Phước là để cạo râu. Là phạm nhân, đã được học nội quy của trại, Minh biết lưỡi dao lam là vật cấm và biết việc chuyển nó cho một bị án tử hình là cực kỳ nguy hiểm. Thế nên, hai ngày sau, lợi dụng lúc đi ngang qua buồng giam số 15 của Phước “tám ngón”, Minh đã đưa cho Phước lưỡi dao lam và không quên thì thào dặn dò: "Mày nhớ cất giữ cẩn thận, nếu quản giáo phát hiện là chết cả nút đó".
Sau khi có trong tay lưỡi dao lam, Phước bắt đầu loay hoay tìm cách cất giấu vì với bản chất ma mãnh của một kẻ lưu manh chuyên nghiệp, Phước biết rằng, đây là công cụ quan trọng nhất cho một cuộc đào thoát. Sau này, khi Phước bị bắt giữ trở lại, y khai rằng, nhờ có lưỡi dao lam Minh cho, Phước đã cưa đứt được chiếc cùm. Lời khai nhận của Phước nghe có vẻ khó tin, ngoài sức tưởng tượng của nhiều người. Bởi làm sao có thể tin được cả chiếc cùm chân bằng sắt phi 10 nặng chình chịch như thế mà có thể cưa đứt được chỉ bằng một lưỡi dao lam mỏng mảnh.
Chính vì vậy, Cơ quan điều tra đã phải tiến hành thực nghiệm điều tra và kết quả chứng minh lời khai của Phước là đúng. "Có thể thực hiện được trong hoàn cảnh bị cùm một chân và dùng dao lam cưa liên tục trong khoảng thời gian 3-4 ngày thì sẽ cắt được cùm sắt phi 10" (trích Bản án sơ thẩm hình sự số 612/HSST ngày 29/4/1996 của Tòa án nhân dân TP HCM).
Trở lại với câu chuyện cất giấu lưỡi dao lam của Phước “tám ngón” trong xà lim. Sau khi nhận được lưỡi dao lam Minh cho, Phước bèn bẻ đôi lưỡi dao theo chiều dọc rồi nhét cẩn thận vào lỗ tường hỏng của vách tường. Để ngụy trang cho không ai phát hiện được lỗ hổng này, Phước dùng giấy báo dán kín bên ngoài.
Cũng trong 8 tháng sống ở buồng giam số 15, do lúc nào cũng nung nấu ý định vượt ngục nên Phước rất chú ý nghe ngóng, quan sát mọi thứ xung quanh để tìm cơ hội. Và, y đã tìm thấy một vòng sắt ở trên khung cửa của nhà vệ sinh. Vậy là, lợi dụng lúc vắng người, Phước đã tháo lấy vòng sắt tròn này, sau đó đưa vào cùm sắt uốn cho thẳng lại. Có một đoạn sắt trong tay, Phước tiếp tục tỉ mẩn ngày đêm ngồi mài nhọn một đầu thành cây dùi. Để tránh sự phát hiện của cán bộ quản giáo, Phước đã đem cây dùi tự tạo này tiếp tục cất giấu vào lỗ hổng của vách tường trong phòng giam.
Đã có dao lam, lại có cả dùi sắt trong tay nhưng vốn là tên giang hồ máu lạnh nên Phước đủ khôn ngoan và kinh nghiệm để không nôn nóng, nằm im thở khẽ, chưa vội ra tay. Thời gian này, trong buồng giam, Phước tỏ ra ngoan ngoãn, không quậy phá, khác hẳn với thời gian đầu khi mới bị bắt. Ngày tháng dài, Phước tiếp tục chờ đợi cơ hội...
Chừng 1 tháng sau, khoảng giữa tháng 3/1995, từ trong phòng giam số 15, Phước lại thấy Minh đi lao động ngang qua. Phước lại gọi. Lần này, Phước bảo Minh cho Phước xin một chiếc hộp quẹt gas (bật lửa). Minh hỏi ở trong buồng giam thắp điện sáng suốt ngày, cơm nước bưng tận nơi, cần hộp quẹt để làm gì. Phước bảo, để đốt thuốc cho vơi đi nỗi hãi hùng trong những ngày chờ chết.
Biết cho tên tử tội một chiếc hộp quẹt gas, một vật cấm trong Trại giam là nguy hiểm, là vi phạm nội quy nhưng thương Phước vì Minh biết, Phước cũng chả còn được sống bao lâu nữa nên Minh liền đưa cho Phước ngay chiếc bật lửa. Phước đón chiếc bật lửa trên tay Minh, cười mãn nguyện. Có thêm một hộp quẹt là kế hoạch vượt ngục coi như đã hoàn hảo. Nhưng Phước không hành động ngay mà đợi chờ thêm một tuần nữa mới bắt đầu ra tay...
Bắt đầu từ đêm 21/3/1995, Phước bắt tay vào công đoạn đầu tiên là cưa cùm. Với lưỡi dao lam xin được của Minh, Phước gập mình, thót bụng, nhẫn nại cưa chiếc cùm sắt nặng chịch dưới chân từng chút, từng chút một. Do lưỡi dao lam rất mảnh, mạch cưa nhỏ, tiếng cưa cũng rất nhỏ nên việc làm của Phước không bị ai phát hiện. Sau 4 ngày cưa cật lực thì chiếc cùm chân làm bằng sắt phi 10 đã bị đứt tới 2/3. Lúc này, Phước chỉ cần dùng tay là có thể bẻ gãy đôi chiếc cùm ra và tự mình trả tự do cho đôi chân bất cứ lúc nào mà Phước muốn.
Nhưng Phước “tám ngón”, với kinh nghiệm giang hồ, đã không ngu gì mà làm như vậy. Bởi chiếc cùm gãy đôi ấy, tự nó sẽ tố cáo y và kế hoạch vượt xà lim của y sẽ bị bại lộ ngay tức khắc.
(Còn nữa)
