Phòng thí nghiệm AI đẩy nhanh các đột phá khoa học

Phòng thí nghiệm ảo có sử dụng hỗ trợ trí tuệ nhân tạo (AI) của Đại học Stanford (Mỹ) mô phỏng các nhà khoa học thực thụ, giải quyết nhiều vấn đề nghiên cứu nhanh chóng và thúc đẩy đột phá.

Trong một góc yên tĩnh của Đại học Stanford, một nhóm nhà khoa học xây dựng một loại phòng thí nghiệm mới - một loại phòng thí nghiệm không cần cốc thủy tinh, kính hiển vi, hay thậm chí là con người. Thay vào đó, nó được vận hành bởi trí tuệ nhân tạo, hoạt động suốt ngày đêm mà không cần nghỉ giải lao hay ngủ.

Được công bố trên tạp chí Nature, những phòng thí nghiệm ảo này được thiết kế để thúc đẩy khám phá. Chúng sử dụng nhiều tác nhân AI có khả năng trò chuyện, lập kế hoạch và thậm chí lập luận như những nhà khoa học lão luyện. Một nghiên cứu gần đây của Trường Y Stanford cho thấy sức mạnh tiềm tàng của những phòng thí nghiệm AI này.

image001.jpg -0
Một nhóm nhà nghiên cứu tại Stanford xây dựng phòng thí nghiệm AI ảo hoạt động như một nhóm nhà khoa học chuyên gia. Nó cho phép định hình lại cách thức khoa học được thực hiện

Phòng thí nghiệm ảo hoạt động như thế nào?

Cốt lõi của sự đổi mới này là một thứ gọi là “phòng thí nghiệm ảo”, do một nhà nghiên cứu chính về AI, hay gọi tắt là AI PI, dẫn dắt. Thay vì thuê nhà khoa học thực thụ, AI PI tự xây dựng một đội ngũ chuyên gia riêng - mỗi người được đào tạo để tư duy như những chuyên gia trong nhiều lĩnh vực khoa học khác nhau. James Zou, Tiến sĩ, Giáo sư khoa học dữ liệu y sinh tại Stanford, dẫn đầu nghiên cứu và coi phòng thí nghiệm ảo là một cách để vượt qua một trong những rào cản lớn nhất của khoa học: sự hợp tác.

Zou nói: “Khoa học tốt chỉ thực sự hiệu quả khi chúng ta có sự hợp tác sâu rộng, liên ngành, nơi những người đến từ nhiều nền tảng khác nhau cùng làm việc. Đó thường là một trong những trở ngại chính và là một phần đầy thách thức của nghiên cứu”. Zou tin rằng giải pháp có thể đến từ mô hình ngôn ngữ lớn - loại AI đằng sau những công cụ phổ biến như ChatGPT. Nhưng thay vì chỉ trả lời câu hỏi, hệ thống AI này hoạt động giống con người hơn. Chúng đọc bài nghiên cứu, thiết kế thí nghiệm và giao tiếp với nhau bằng ngôn ngữ tự nhiên.

Những hệ thống tiên tiến này được gọi là AI tác nhân. Mỗi tác nhân hoạt động như một nhà khoa học với chuyên môn riêng - miễn dịch học, mô hình hóa phân tử, phân tích dữ liệu - và cùng nhau, họ tạo thành một nhóm nghiên cứu ảo. Một tác nhân thậm chí còn đảm nhận vai trò của một nhà phê bình, thách thức các ý tưởng và chỉ ra những sai sót, giống như trong một phòng thí nghiệm thực sự.

image007.png -0
Mỗi vòng thiết kế nanobody đều bắt đầu bằng một chuỗi nanobody. ESM tính toán tỷ lệ log-likelihood (ESM LLR) của từng đột biến điểm đơn lẻ so với chuỗi đầu vào

Về lý thuyết, quá trình thiết lập khá đơn giản. Một nhà nghiên cứu giao cho AI PI một bài toán khoa học. Từ đó, AI tiếp quản. Nó lập kế hoạch, thành lập nhóm và bắt đầu làm việc. Ví dụ, khi được giao một thử thách liên quan đến COVID-19, AI PI thành lập một nhóm bao gồm một chuyên gia miễn dịch học, một chuyên gia sinh học tính toán và một chuyên gia học máy. Nhóm cũng tạo ra một chuyên gia phê bình để kiểm tra công việc của mọi người. Phòng thí nghiệm ảo mô phỏng cấu trúc của một phòng thí nghiệm thực tế, tổ chức những cuộc họp thường xuyên để nhân viên cùng nhau động não và tranh luận ý tưởng.

Những cuộc họp này diễn ra chỉ trong vài giây. Trong khi con người nhâm nhi tách cà phê buổi sáng, nhân viên AI có thể tổ chức hàng trăm cuộc thảo luận. Zou chia sẻ với khán giả tại Hội thảo sức khỏe RAISE rằng: “Đến lúc tôi uống cà phê buổi sáng, họ đã có hàng trăm cuộc thảo luận nghiên cứu rồi”. Loại phòng thí nghiệm này cũng hoạt động chủ yếu mà không cần sự can thiệp của con người. Khi AI nhận được thử thách, nó chỉ có một quy tắc chính: không đề xuất bất cứ điều gì quá tốn kém hoặc không thể thử nghiệm trong phòng thí nghiệm thực tế. Ngoài ra, AI còn được tự do khám phá những ý tưởng mới.

Trên thực tế, Zou cho biết anh hoặc nhóm của anh chỉ tham gia chưa đến 1% thời gian. “Tôi không muốn nói chính xác với các nhà khoa học AI về cách họ nên làm việc. Điều đó thực sự hạn chế khả năng sáng tạo của họ”. Thay vào đó, mọi thứ tác nhân nói hoặc làm đều được ghi lại trong bản ghi chép.

Nhóm nhà khoa học có thể theo dõi, chuyển hướng nếu cần, hoặc thu thập thông tin chi tiết từ công việc của AI. Để nâng cao năng lực phòng thí nghiệm, tác nhân AI được tiếp cận với mọi loại công cụ khoa học tiên tiến. Một trong số đó là AlphaFold, một chương trình AI dự đoán cấu trúc protein. Nhà khoa học ảo thậm chí có thể yêu cầu các công cụ mới - và nhà nghiên cứu sẽ cố gắng tích hợp chúng vào.

image003.jpg -0
Giáo sư, tiến sĩ James Zou

Con đường nhanh hơn để khám phá vaccine

Để thử nghiệm phòng thí nghiệm ảo, nhóm của Zou đặt ra một bài toán thực tế: thiết kế một loại vaccine tốt hơn cho virus COVID-19. Tác nhân AI tiếp cận nhiệm vụ này với một cái nhìn mới mẻ. Thay vì sử dụng kháng thể - công cụ tiêu chuẩn để nhắm mục tiêu virus - tác nhân chọn nanobody.

Đây là những phân tử kháng thể nhỏ hơn, đơn giản hơn, dễ thiết kế và thử nghiệm hơn. Zou giải thích: “Ngay từ đầu cuộc họp, nhóm nhà khoa học AI quyết định nanobody sẽ là một chiến lược hứa hẹn hơn. Họ nói rằng nanobody thường nhỏ hơn nhiều so với kháng thể, vì vậy điều đó giúp công việc của nhà khoa học máy học trở nên dễ dàng hơn nhiều”. Phân tử nhỏ hơn dễ mô hình hóa hơn bằng máy tính. Điều này cho phép thiết kế chính xác hơn và thử nghiệm nhanh hơn. Sau khi phòng thí nghiệm ảo tạo ra một số thiết kế nanobody, một nhóm nghiên cứu do Tiến sĩ John Pak tại Chan Zuckerberg Biohub dẫn đầu hiện thực hóa chúng trong một phòng thí nghiệm thực tế. Những gì họ tìm thấy thật ấn tượng.

Nanobody do AI thiết kế liên kết chặt chẽ với một biến thể COVID-19 mới. Nó cũng bám chặt vào chủng gốc từ 5 năm trước - điều mà nhiều kháng thể không làm được. Điều quan trọng không kém là nanobody không gắn vào các protein sai. Điều này làm giảm nguy cơ tác dụng phụ. Thành công này cho thấy phòng thí nghiệm ảo có thể giúp nhà nghiên cứu chế tạo vaccine bảo vệ chống lại nhiều chủng virus. Nhóm của Zou hiện đang sử dụng những kết quả này để đưa dữ liệu mới trở lại phòng thí nghiệm AI. Điều này giúp các tác nhân tinh chỉnh thiết kế trong tương lai của họ tốt hơn nữa.

Loại hình nghiên cứu ảo này cho phép thay đổi cách thức hoạt động của khoa học. Nó mở ra nhiều triển vọng không chỉ cho y học mà còn cho nhiều lĩnh vực dựa trên bộ dữ liệu lớn và giải quyết nhiều vấn đề phức tạp. Zou và nhóm của ông bắt đầu huấn luyện tác nhân AI để xem lại các bài báo khoa học đã công bố. Các tác nhân này hoạt động như những nhà phân tích dữ liệu lành nghề, xem xét những kết quả cũ để tìm ra mô hình nào bị bỏ qua hoặc đề xuất kết luận mới.

Zou trình bày: “Các tập dữ liệu mà chúng tôi thu thập trong sinh học và y học rất phức tạp. Tác nhân AI thường có thể đưa ra những phát hiện mới vượt xa những gì nhà nghiên cứu con người trước đây đã công bố. Tôi nghĩ điều đó thực sự thú vị”. Phòng thí nghiệm AI không nhằm mục đích thay thế nhà khoa học. Thay vào đó, nó hoạt động như một trợ lý tốc độ cao, đưa ra ý tưởng, phân tích kết quả và giải quyết những vấn đề mà con người có thể mất hàng tháng hoặc hàng năm trời mới giải quyết được. Và không giống như con người, tác nhân AI không bao giờ biết mệt mỏi.

Chúng không cần ăn hay ngủ. Chúng có thể động não suốt ngày đêm mà không bao giờ quên một chi tiết nào. Chúng cũng không ngại thách thức ý tưởng của nhau hoặc đề xuất những giải pháp táo bạo, sáng tạo. Tất nhiên, phòng thí nghiệm ảo không hoàn hảo. Nó cần sự hướng dẫn, những biện pháp bảo vệ và giám sát chặt chẽ. Các chuyên gia vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc đặt ra mục tiêu nghiên cứu và hiểu rõ kết quả cuối cùng. Nhưng khi con người và AI cùng làm việc, khoa học có thể tiến triển nhanh hơn và vươn xa hơn bao giờ hết.

image005.png -0
Kiến trúc Phòng thí nghiệm Ảo. Nhà nghiên cứu trong Phòng thí nghiệm Ảo sẽ xác định các tiêu chí này để xác định tác nhân Nghiên cứu viên Chính (PI) và tác nhân Phê bình Khoa học

Mới chỉ là khởi đầu

Zou hy vọng đây chỉ là khởi đầu. Nhóm của ông hiện đang tìm hiểu cách sử dụng phòng thí nghiệm ảo cho nhiều vấn đề sức khỏe khác - như ung thư, lão hóa và những bệnh hiếm gặp. Họ cũng đang cải thiện khả năng lập luận, lập kế hoạch thí nghiệm và làm việc với các công cụ mới của tác nhân. Khi những hệ thống này ngày càng hoàn thiện hơn, hy vọng là chúng sẽ giúp đội ngũ nhà khoa học trên toàn thế giới giải quyết những vấn đề từng có vẻ quá phức tạp hoặc tốn thời gian. Với sự trỗi dậy của loại phòng thí nghiệm được hỗ trợ bởi AI, khoa học sẽ sớm thay đổi rất nhiều. Những nghiên cứu từng mất nhiều năm có thể chỉ mất vài ngày. Những ý tưởng tưởng chừng như bất khả thi, giờ đây nằm trong tầm tay. Và đằng sau tất cả có thể là một phòng thí nghiệm đầy những nhà khoa học không bao giờ ngủ, không bao giờ ăn, và không bao giờ ngừng suy nghĩ.

Diên San (Tổng hợp)

Các tin khác

Quả đắng từ... du lịch khuyến mãi

Quả đắng từ... du lịch khuyến mãi

Fanpage, website, hình ảnh giả mạo các khách sạn, resort 5 sao đi kèm với tài khoản tích xanh, lượt tương tác mạnh, bình luận tốt… đã tạo vỏ bọc hoàn hảo “đánh gục” tâm lý khách hàng, dẫn dắt họ vào “mê hồn trận” combo du lịch...

Thận trọng với chất làm đầy, xóa nhăn rao bán tràn lan mạng xã hội

Thận trọng với chất làm đầy, xóa nhăn rao bán tràn lan mạng xã hội

Filler, botox (chất làm đầy, chất xóa nhăn) được rao bán trên mạng với những lời quảng cáo “chính hãng”, “nhập khẩu”, giá sỉ hấp dẫn, trong khi nguồn gốc và chất lượng khó kiểm chứng. Vụ Công an Hà Nội khởi tố 21 bị can trong đường dây kinh doanh sản phẩm dùng trong thẩm mỹ, doanh thu hơn 500 tỷ đồng, đặt ra yêu cầu kiểm soát cả nguồn hàng và cơ sở sử dụng.

Sin Suối Hồ hồi sinh

Sin Suối Hồ hồi sinh

Từ một bản làng từng chìm trong đói nghèo, thuốc phiện và những hệ lụy kéo dài qua nhiều thế hệ, Sin Suối Hồ (tỉnh Lai Châu) hôm nay đã đổi thay với những nếp nhà sạch đẹp, phiên chợ rộn ràng, homestay đón khách gần xa. Đằng sau diện mạo ấy là nỗ lực vươn lên của người dân, những người tiên phong như ông Vàng A Chỉnh và sự đồng hành của lực lượng Công an trong giữ gìn bình yên, tạo nền tảng phát triển bền vững.

Những vị “cứu tinh” của loài gấu

Những vị “cứu tinh” của loài gấu

Giữa bộn bề của cuộc sống hiện đại, có những người âm thầm “giữ lửa" bình yên giữa ngàn xanh. Từ những vùng đất xa xôi, bằng tinh thần trách nhiệm, sự thấu cảm sâu sắc dành cho loài vật, họ đã tự nguyện gắn bó với Việt Nam, kiên trì giải cứu những con gấu bị nuôi nhốt lấy mật. Hành trình đưa những cá thể gấu từ lồng sắt chật hẹp, tăm tối trở về với thiên nhiên tại Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam là một bài ca đẹp về lòng nhân ái.

“Bẫy tình” bằng công nghệ AI

“Bẫy tình” bằng công nghệ AI

Tình yêu ở lứa tuổi nào cũng đáng được trân trọng; ngày nào con người còn sống, thì ngày đó người ta còn khóc cười vì yêu. Trước nhu cầu tìm bạn đời ngày càng cao, nhiều kênh “kết nối yêu thương”, các hội nhóm mai mối, tìm mảnh ghép đồng loạt ra đời. Đây lại là “miếng mồi” béo bở để đối tượng lừa đảo “giăng lưới” tình bằng công nghệ AI.

Hãi hùng thịt heo siêu nạc

Hãi hùng thịt heo siêu nạc

Dùng từ lóng, ký tự, mật mã để trao đổi về quy trình đưa thứ bột trắng mang tên Salbutamol vốn là thuốc dùng trong y khoa vào thức ăn cho heo, phù phép heo bình thường thành siêu tăng trưởng, siêu nạc để nhanh chóng xuất chuồng, đưa vào bao tử người tiêu dùng. Đây là một thực trạng nhức nhối, phản ánh mặt tối của nền kinh tế thị trường, khi lòng tham vượt lên trên đạo đức. Khi nào mới chấm dứt được tình trạng này?

Mượn danh “thuốc rừng” để trục lợi

Mượn danh “thuốc rừng” để trục lợi

Gắn mác dược liệu miền núi, quảng cáo chữa bách bệnh, đánh vào tâm lý chuộng thuốc Nam và mong muốn tìm kiếm phương pháp điều trị ít tốn kém của người dân, nhiều đối tượng đang biến các sản phẩm dược liệu không rõ nguồn gốc thành công cụ trục lợi. Đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn là hàng hóa trôi nổi, chất lượng không được kiểm chứng, tiềm ẩn nguy cơ gây tổn hại sức khỏe và khiến người bệnh bỏ lỡ thời gian điều trị cần thiết.

Livestream chuyện người khác - Coi chừng vi phạm pháp luật!

Livestream chuyện người khác - Coi chừng vi phạm pháp luật!

Không rõ đầu đuôi nhưng vẫn quay phim, livestream, gán chuyện riêng cho người xuất hiện trong khung hình, một số người đang biến sự hiếu kỳ thành cách câu tương tác. Hình ảnh và lời bình thiếu căn cứ có thể xâm phạm danh dự, đời tư, khiến người trong cuộc chịu tổn hại và vụ việc thêm phức tạp.

Ghi ở ngôi nhà chung đem cơ hội đổi đời

Ghi ở ngôi nhà chung đem cơ hội đổi đời

Sau ngày khai giảng năm học mới đúng một tháng, chúng tôi trở lại Trường Văn hóa CAND VI, cảm nhận rõ rệt đầu tiên là gần 300 con người đến từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ An đã nhanh chóng bắt nhịp, hòa nhập để trở thành một gia đình thực thụ.

 Tuyên truyền pháp luật bằng những vai diễn

Tuyên truyền pháp luật bằng những vai diễn

Từ những điều luật tưởng như khô khan, Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP Hà Nội đã chuyển tải thành những câu chuyện đời thường, những tình huống hài hước và dễ nhớ bằng những tiểu phẩm ngắn gọn, vô cùng sinh động. Trong đó, Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến và Thiếu tá Trần Quân Thụy trở thành hai gương mặt quen thuộc trong nhiều clip tuyên truyền về trật tự, an toàn giao thông.

Hành trình lật tẩy đường dây “khoác áo” ngoại nhập và hàng giả khổng lồ

Hành trình lật tẩy đường dây “khoác áo” ngoại nhập và hàng giả khổng lồ

Từ một tài khoản trên mạng xã hội rao bán những hộp An Cung được giới thiệu là hàng ngoại nhập, những lời quảng cáo về nguồn gốc Hàn Quốc, công dụng liên quan đến phòng, chống đột quỵ thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, đặc biệt là người cao tuổi. Nhưng, phía sau những hộp sản phẩm có bao bì bắt mắt ấy lại là những viên thuốc không rõ nguồn gốc, được mua trôi nổi, đóng gói, dán tem nhãn rồi “khoác áo” hàng ngoại nhập. Từ những dấu hiệu bất thường trên không gian mạng, các trinh sát Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa lần theo từng manh mối. Và, khi những mắt xích đầu tiên được bóc tách, một đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả hoạt động liên tỉnh dần lộ diện. Không chỉ có An Cung giả, phía sau đó còn là một cơ sở sản xuất mỹ phẩm giả với quy mô đặc biệt lớn.

Khi quá khứ bất hảo được khoác áo "quân tử giang hồ"

Khi quá khứ bất hảo được khoác áo "quân tử giang hồ"

Tám tiền án, một tiền sự, từng cầm đầu một băng nhóm và thường xuyên kể lại quá khứ bất hảo trên mạng xã hội, Nguyễn Minh Đức, tức Đức "Cộng", sinh năm 1981, ở Nam Định, đã biến hình ảnh giang hồ thành nội dung thu hút hơn 115.000 lượt theo dõi. Điều đáng lo không chỉ nằm ở những câu chuyện được kể, mà còn ở việc một bộ phận người xem coi nhân vật này như hình mẫu của bản lĩnh, nghĩa khí quân tử.

Cạm bẫy mã độc

Cạm bẫy mã độc

Một cú click tưởng chừng vô hại trên mạng xã hội, một lời nhờ “xem hộ thông tin”, một tin nhắn “chuyển nhầm tiền”, hay một tấm ảnh gửi qua ứng dụng hẹn hò... là người dùng có thể rơi vào cảnh “tiền mất, dữ liệu bay”, thậm chí mất cả danh dự, nhân phẩm trên không gian mạng.

Nỗ lực chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu tại Việt Nam: Không có lồng sắt nào vĩnh cửu!

Nỗ lực chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu tại Việt Nam: Không có lồng sắt nào vĩnh cửu!

Từ chiếc chuồng sắt chật hẹp, tối tăm tại một hộ gia đình ở Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 11/9 vừa qua, chú gấu Millie đã được về sống dưới mái nhà bán tự nhiên xanh mướt tại Vườn quốc gia Bạch Mã. Câu chuyện về hành trình giải cứu Millie mang thông điệp đầy ý nghĩa: Khi lòng trắc ẩn được đánh thức, khi những nỗ lực phối hợp giữa nhà nước, kiểm lâm, tổ chức quốc tế và người dân hòa làm một, thì không có chiếc lồng sắt nuôi nhốt gấu nào là vĩnh cửu.

“Làm nhiệm vụ” hay bẫy lừa độc ác

“Làm nhiệm vụ” hay bẫy lừa độc ác

Phía sau một đứa trẻ bị hội chứng tự kỷ và chậm phát triển là trăm ngàn nỗi lo của người làm cha mẹ. Họ tìm đủ mọi cách để cho con mình có thể hòa nhập, phát triển như bao đứa trẻ cùng trang lứa. Cũng từ đây, các chiêu thức lừa đảo được giăng ra như: Làm nhiệm vụ siêu nhân nhí, thi tuyển người mẫu ảnh, cùng con bước ra thế giới… Nhân vật chính thực hiện các phi vụ “siêu nhân” cho con lại là phụ huynh, với kết quả tiền mất, tật mang, niềm tin vỡ vụn...

Khi khai tử doanh nghiệp khó hơn khai sinh

Khi khai tử doanh nghiệp khó hơn khai sinh

Nhiều người thành lập doanh nghiệp với kỳ vọng khởi nghiệp nhưng công việc không thuận lợi, công ty gần như chưa kịp hoạt động đã bị bỏ quên. Vài năm sau, khi làm thủ tục giải thể, họ mới phát hiện dù không có doanh thu vẫn phải nộp hàng chục triệu đồng tiền phạt và nghĩa vụ tồn đọng.

Lá chắn thép trên không gian số

Lá chắn thép trên không gian số

Không có tiếng súng, không có những cuộc truy bắt giữa đêm trên những cung đường, nhưng trên một “mặt trận” đặc biệt, cuộc chiến vẫn diễn ra từng ngày, từng giờ. Đó là không gian mạng với những loại tội phạm vô cùng phức tạp. Ở mặt trận ấy, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Bắc Ninh vẫn hàng ngày hàng giờ thầm lặng đấu tranh và đã giành được những chiến công đặc biệt xuất sắc.

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ (POS) vốn được sử dụng để phục vụ hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, thực tế xuất hiện tình trạng một số cá nhân, hộ kinh doanh, tổ chức lợi dụng POS để thực hiện giao dịch rút tiền mặt cho khách hàng dù không phát sinh hoạt động mua bán thực tế. Những giao dịch “không hàng hóa, không dịch vụ” này tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa, che giấu nguồn gốc dòng tiền bất hợp pháp.

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Những lọ dung dịch nhỏ, đầu pod (thuốc lá điện tử) nhiều màu sắc và các lời mời “thư giãn”, “không lên test” đã trở thành lớp vỏ che giấu một thủ đoạn sử dụng ma túy mới khá tinh vi. “Hàng” được chia nhỏ, chuyển qua nhiều tầng trung gian và thanh toán bằng tài khoản không chính chủ trước khi tới tay người sử dụng.