Phía sau thương vụ sáp nhập đình đám ở Hollywood

Cuộc đua làm rung chuyển ngành công nghiệp giải trí Mỹ, không chỉ bởi giá trị hàng trăm tỷ USD mà còn vì những hệ lụy sâu rộng với điện ảnh, truyền hình và thị trường streaming (phát trực tuyến) toàn cầu.

Vì sao WBD trở thành “miếng bánh” lớn?

Đầu tháng 12, Netflix tạo nên một cơn địa chấn ở Hollywood khi đồng ý mua lại WBD với mức giá hơn 82 tỷ USD dưới dạng tiền mặt và cổ phiếu, định giá 27,75 USD/ cổ phiếu WBD. Trong đó cổ đông nhận 23,25 USD tiền mặt và 4,50 USD cổ phiếu Netflix cho mỗi cổ phần sở hữu.Đây là mức cao nhất trong lịch sử hoạt động của nền tảng streaming lớn nhất thế giới này.

Theo phân tích từ các chuyên gia tài chính, nếu thương vụ lớn nhất lịch sử thành công, Netflix sẽ hưởng lợi khổng lồ khi sở hữu trọn vẹn một “xưởng phim Hollywood”, thay vì chỉ là nền tảng phát hành nội dung. WBD hiện sở hữu các studio tại Burbank và London, cùng mạng lưới phân phối quốc tế, giúp Netflix đa dạng hóa từ nội dung kỹ thuật số sang sản xuất phim bom tấn. Đây là công cụ giúp hãng có thể cạnh tranh trực diện với Disney và Paramount.

Đặc biệt, Netflix có cơ hội sở hữu thư viện nội dung khổng lồ của WBD gồm các IP đình đám “Harry Potter”, “Game of Thrones”, “DC Comics” (Batman, Superman) và hàng nghìn bộ phim kinh điển như “The Matrix” hay “Friends”. WBD cũng là ông nhà sản xuất sở hữu loạt IP hoạt hình ăn khách, đóng góp hơn 1 tỷ USD doanh thu trong cả thập kỷ qua như: hãng Hanna-Barbera (có phim “Tom & Jerry”, “Scooby-Doo”, “The Flintstones”) và hãng Looney Tunes (có “Bugs Bunny”, “Daffy Duck”). Sau khi được Netflix mua lại, các IP này dự kiến sẽ được tích hợp sâu vào hệ sinh thái streaming. Với số lượng nội dung này, Netflix đã vượt qua các đối thủ Paramount và Comcast khi nâng số lượng người đăng ký lên hơn 420 triệu người. Không những nâng số người dùng, Netflix còn có thể giảm chi phí sản xuất nội dung gốc - hiện chiếm tới 17 tỷ USD/năm - bằng cách tái khai thác các thương hiệu đã nổi tiếng, tăng thời lượng xem và giữ chân người dùng.

Thương vụ sáp nhập này còn đưa đối thủ trực tiếp HBO Max trở về chung nhà, giúp Netflix củng cố vị thế thống trị tại Mỹ và châu Âu. Với sự kết hợp này, Netflix dự kiến sẽ kiểm soát hơn 30% thị phần streaming toàn cầu, tạo lợi thế đàm phán với nhà cung cấp nội dung và tăng khả năng định giá tài khoản người dùng.

Thương vụ dự kiến hoàn tất trong 12-18 tháng, sau khi WBD hoàn tất việc tách bộ phận Global Networks thành một công ty đại chúng độc lập mang tên Discovery Global. Theo kế hoạch, WBD sẽ được chia tách thành 2 thực thể gồm: một công ty sở hữu studio và dịch vụ streaming, bao gồm cả HBO và HBO Max cùng một công ty nắm các mạng truyền hình cáp toàn cầu.

Để chứng minh cho tham vọng của mình, Netflix chấp nhận trả phí phá vỡ hợp đồng 5,8 tỷ USD nếu thương vụ thất bại, trong khi đó WBD sẽ trả 2,8 tỷ USD nếu rút lui.

Tuy nhiên, không riêng Netflix, Paramount cũng đang thể hiện quyết tâm cạnh tranh để theo thương vụ này. Paramount dưới sự hậu thuẫn tài chính của gia đình tỷ phú Larry Ellison đưa ra đề nghị thâu tóm toàn bộ WBD với giá 108,4 tỷ USD (tương đương 30 USD/cổ phiếu), cao hơn đáng kể so với Netflix. Không giống Netflix, Paramount tuyên bố sẽ mua cả phần studio, streaming, các mạng cáp truyền thống (gồm cả CNN) và nhấn mạnh trả hoàn toàn bằng tiền mặt.

Bất chấp mức giá hấp dẫn hơn từ Paramount, ban lãnh đạo WBD phản đối đề nghị của Paramount, khẳng định đây là đề nghị thù địch thiếu minh bạch, rủi ro tài chính, đồng thời khẳng định vẫn tin tưởng vào thỏa thuận với Netflix. WBD cũng khuyến nghị cổ đông bỏ phiếu ủng hộ thỏa thuận với Netflix vì cho rằng đây là phương án ổn định hơn, ít phụ thuộc vào vốn vay và ít rủi ro tài chính hơn.

Không chấp nhận thất bại, tỷ phú Larry Ellison, nhà đồng sáng lập Oracle tuyên bố sẽ trực tiếp bảo lãnh 40 tỷ USD cho đề nghị của Paramount, nhằm trấn an cổ đông WBD và thị trường tài chính. Cam kết này bao gồm việc bảo lãnh cá nhân không thể hủy ngang, đồng thời cam kết không rút hay chuyển tài sản khỏi quỹ tín thác gia đình Ellison trong suốt quá trình giao dịch. Paramount Skydance hiện do David Ellison, con trai ông, làm CEO.

Ngoài bảo lãnh cá nhân của Larry Ellison, Paramount còn tăng phí chấm dứt giao dịch ngược lên 5,8 tỷ USD, ngang bằng điều khoản mà Netflix chấp nhận, đồng thời gia hạn thời hạn chào mua đến ngày 21/1/2026. Paramount cho rằng, các điều khoản sửa đổi cũng cho phép WBD linh hoạt hơn trong tái cấp vốn nợ và hoạt động kinh doanh trong giai đoạn chờ quyết định.

Tuy nhiên, theo các nguồn tin của LA Times, động thái này vẫn chưa đủ để thay đổi lập trường của WBD. Theo khảo sát dựa trên 700 người của Bloomberg, 52% trong số họ dự đoán Netflix sẽ thành công trong thương vụ này. 37,6% dự đoán chủ nhân tương lai của WBD là Paramount, 10,6% dự đoán WBD sẽ thuộc về một đơn vị khác.

Tương lai Hollywood sẽ ra sao?

Giới chuyên môn cho rằng, màn canh tranh giữa Netflix và Paramount đã vượt ra khỏi phạm vi một thương vụ tài chính thông thường. Việc mức định giá liên tục bị đẩy lên cao phản ánh tham vọng thống lĩnh nội dung và hệ sinh thái phân phối của các tập đoàn giải trí hàng đầu.

Theo CNN, giới phân tích nhận định, nếu Netflix thâu tóm WBD, ngành giải trí có thể bước sang một giai đoạn mới, nơi một nền tảng streaming nắm trong tay cả hệ thống sản xuất, phát hành và kho nội dung đồ sộ. Điều này đồng nghĩa với việc Netflix có thể kiểm soát một phần rất lớn nội dung phổ biến từ các thương hiệu DC tới những loạt phim truyền hình đình đám khiến các đối thủ nhỏ hơn khó cạnh tranh hơn. Ngoài ra, Netflix hiện là nền tảng streaming lớn nhất toàn cầu, trong khi WBD sở hữu HBO Max và gần 130 triệu người đăng ký.

Điều này làm dấy lên lo ngại về cạnh tranh và quyền lực thị trường. Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Elizabeth Warren gọi đây là “cơn ác mộng chống độc quyền”, Thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Roger Marshall cho rằng thương vụ “đặt ra những nguy cơ nghiêm trọng đối với người tiêu dùng, nhà sáng tạo và các doanh nghiệp địa phương”.

Trong khi đó, Hiệp hội rạp chiếu toàn cầu Cinema United gọi đây là “mối đe dọa chưa từng có” đối với hệ thống rạp trên toàn thế giới. Nguyên nhân vì Netflix vốn không mặn mà với mô hình rạp truyền thống, nay kiểm soát WBD - studio lớn thứ hai Hollywood. Cinema United cho rằng, nếu Netflix ưu tiên đưa nội dung lên nền tảng trực tuyến, phòng vé có thể mất đi khoảng 25% doanh thu hằng năm. “Mô hình kinh doanh mà Netflix theo đuổi không hỗ trợ việc chiếu phim tại rạp”, Michael O'Leary, Chủ tịch Cinema United nói với tờ The Times. Ngay sau thông báo, cổ phiếu các chuỗi rạp lớn như AMC, Cinemark đã giảm nhẹ - phản ánh tâm lý lo ngại của thị trường.

Còn Hiệp hội biên kịch Mỹ (WGA) tuyên bố: “Việc công ty phát trực tuyến lớn nhất thế giới thâu tóm một trong những đối thủ cạnh tranh lớn nhất của mình là điều mà luật chống độc quyền được thiết kế để ngăn chặn. Hậu quả là sẽ mất việc làm, giảm lương, làm xấu đi điều kiện làm việc cho tất cả người lao động trong ngành giải trí, tăng giá cho người tiêu dùng và giảm số lượng cũng như sự đa dạng của nội dung dành cho tất cả người xem”.

Theo Variety, diễn viên Jane Fonda thông qua tổ chức Ủy ban Tu chính án thứ nhất (Committee for the 1st Amendment) cho rằng, thỏa thuận giữa Netflix và WBD là “một thương vụ thảm họa có thể hủy hoại ngành sáng tạo”. Theo minh tinh, việc WBD chấp nhận đề nghị mua lại gây nguy hiểm cho ngành giải trí, công chúng và quyền tự do ngôn luận. Bà còn cho rằng đây là "khủng hoảng hiến pháp" khi các nguyên tắc cạnh tranh không được thực thi nghiêm túc.

Trong lá thư gửi Bộ Tư pháp và các cơ quan quản lý bang, Fonda đề nghị không để thương vụ này bị lợi dụng như một công cụ gây sức ép chính trị hay ảnh hưởng tới nội dung sáng tạo. "Trách nhiệm của Netflix và bất kỳ công ty nào tham gia vào thỏa thuận này là bảo vệ quyền lợi nhà làm phim, chứ không phải đánh đổi để làm giàu cho bản thân", Fonda tuyên bố.

Trước luồng thông tin trên, Netflix vẫn cam kết sẽ duy trì mô hình vận hành hiện tại của WBD, bao gồm chiến lược phát hành phim chiếu rạp đã được xây dựng đến năm 2029. Hãng cũng tuyên bố thương vụ sẽ mang lại nhiều lợi ích như có nhiều phim và series phim truyền hình hơn cho khán giả; mở rộng sản xuất nội dung tại Mỹ, tăng chi tiêu cho các tác phẩm gốc, tạo nhiều việc làm và cơ hội hơn cho giới sáng tạo. Trong giai đoạn trước mắt, HBO Max vẫn hoạt động như một nền tảng độc lập, song Netflix sẽ tích hợp nội dung từ HBO và HBO Max vào thư viện của mình.

Tuy vậy, CNN tin rằng, những lo ngại về thương vụ kể trên sẽ được các cơ quan chống độc quyền tại Bộ Tư pháp Hoa Kỳ tiến hành rà soát kỹ lưỡng. Cơ quan này hiện do bà Gail Slater lãnh đạo, người từng làm việc tại Fox Corp và Roku. Nếu giới chức quản lý nhận định Netflix đặt mục tiêu tăng trưởng đi kèm tham vọng chiếm lĩnh thị trường, thương vụ này nhiều khả năng sẽ gặp trở ngại.

Theo bà Doha Mekki, cựu quan chức chống độc quyền của Bộ Tư pháp Mỹ, cơ quan quản lý sẽ xem xét liệu thỏa thuận này có làm tăng quyền lực của Netflix đối với các nhà sáng tạo, phân phối và người tiêu dùng hay không. Họ cũng xem xét liệu việc sáp nhập có làm đình trệ các quyết định và sự đổi mới tại WBD và HBO hay không. “Xét về một số khía cạnh, Netflix có thể là đơn vị khó biện minh nhất về mặt chống độc quyền đặc biệt nếu thỏa thuận này củng cố vị thế thị trường của Netflix”, bà Doha Mekki bày tỏ trên CNN.

Theo truyền thông quốc tế, quá trình xem xét chống độc quyền từ các cơ quan quản lý trong thương vụ này sẽ là quá trình có thể kéo dài đến tận năm 2026. Trong lúc số phận của thương vụ sáp nhập mang tính lịch sử này vẫn bỏ ngỏ, có một điều gần như chắc chắn rằng, thương vụ định hình lại tương lai của ngành truyền thông Mỹ - vốn đang chịu sức ép lớn từ cạnh tranh quốc tế, sự suy yếu của truyền hình truyền thống và sự thống trị của streaming. Đó cũng là lúc, ranh giới giữa rạp chiếu truyền thống và nền tảng trực tuyến trở nên mong manh hơn bao giờ hết.