Phát hiện thú vị về điệp viên 007

Phần lớn người ta cho rằng siêu điệp viên James Bond chả liên quan gì với Ba Lan, tuy nhiên khá đông khán giả hâm mộ 007 vẫn tin chắc rằng có rất nhiều mối liên kết rực rỡ của nhân vật này với Ba Lan, hoặc từ những con người có thật đã được chuyển thể sống động để đi vào điện ảnh.

Ví dụ như một nhân vật phản diện James Bond lại thích biểu diễn những khúc dạo đầu âm nhạc Chopin, trong khi kẻ thù khét tiếng của 007 thậm chí lại được sinh ra trên bờ biển Ba Lan. 

Nhân vật Ernst Stavro Blofeld

Chúng ta hãy bắt đầu với một trong những nhân vật dễ nhận biết nhất trong seri phim James Bond ngoài chính bản thân 007: Ernst Stavro Blofeld. Anh ta là nhân vật phản diện nguyên mẫu của Bond và cũng là đối thủ không đội trời chung của siêu điệp viên. Stavro Blofeld rất quan trọng trong những cuốn tiểu thuyết gốc của nhà văn Ian Fleming vốn là căn bản của tuyển tập phim.

Trong bộ phim “Quả cầu sấm sét” công chiếu vào năm 1961, nhà văn Fleming mô tả những ngày đầu tiên của Stavro Blofeld bằng cách trao xuất thân Ba Lan cho nhân vật này: “Tên của gã là Ernst Stavro Blofeld, sinh ra ở Gdynia vào ngày 28 tháng 5 năm 1908; có cha là người Ba Lan, còn mẹ là người Hy Lạp. Sau khi trúng tuyển vào 2 khoa Kinh tế và Lịch sử chính trị tại Đại học Warsaw, anh ta đã học ngành kỹ thuật và vô tuyến tại Viện công nghệ Warsaw, và ở tuổi 25, Stavro Blofeld có được một chức vụ khá khiêm tốn trong cơ quan hành chính trung ương của Bộ Bưu chính và điện báo”.

Stavro Blofeld xuất hiện với tư cách là kẻ thù của James Bond trong một số bộ phim, bao gồm “Chỉ sống hai lần”, “Điệp vụ nữ hoàng”, và “Kim cương vĩnh cửu”. Trong hầu hết các bộ phim này, cốt truyện của Stavro Blofeld không được tiết lộ. Tuy nhiên, vào năm 2015, hình ảnh của nhân vật này đã xuất hiện trong một bức ảnh của bộ phim “Bóng ma” (nó tương phản hoàn toàn với chân dung Ba Lan của nhà văn Fleming là một người có gốc tổ tiên Áo). Thêm nữa, trong bộ phim “Bóng ma”, James Bond lại là anh nuôi của Stavro Blofeld…

Phát hiện thú vị về điệp viên 007   -0
Nhân vật hư cấu Ernst Stavro Blofeld do nhà văn Ian Fleming tạo ra trong các bộ phim của siêu phẩm James Bond. Ảnh nguồn: SoundCloud.

Nhân vật Vesper Lynd

Còn có một nhân vật khác không kém phần quan trọng trong seri phim James Bond có kết nối với Ba Lan là Vesper Lynd. Trong tiểu thuyết “Sòng bạc hoàng gia” của nhà văn Ian Fleming xuất bản năm 1953 có miêu tả Vesper là một nhân viên MI-6 (bà trở thành người tình thật sự của điệp viên 007). Tuy nhiên, Vesper cũng tham gia với tình báo Liên Xô và trở thành điệp viên hai mang. Cuối cùng, Vesper tự vẫn để giải phóng cho Bond khỏi mối nguy hiểm từ mối quan hệ của bà với người Xôviết. Trong bộ phim “Sòng bạc hoàng gia” chiếu năm 2006 có một phiên bản sửa đổi của nhân vật Vesper Lynd dựa trên tiểu thuyết của nhà văn Fleming.

Điều thú vị mà ít người biết là nhân vật Vesper Lynd được cho là lấy nguồn cảm hứng từ nữ điệp viên anh hùng Krystyna Skarbek người Ba Lan: “Một số người quả quyết rằng nhân vật Vesper Lynd đã được nhà văn Fleming lấy cảm hứng từ điệp viên Christine Granville (tên thật là Krystyna Skarbek, một đặc vụ Ba Lan của Cục chiến dịch đặc biệt (SOE, Anh) trong suốt thời Thế chiến II. Có sự đồn đãi cho rằng Fleming đã phải lòng Granville, vì thế mà ông đã đặt biệt danh cho bà Granville là “Vesperale”. Mặc dù không có bằng chứng cho thấy nhà văn Fleming đã từng gặp gỡ điệp viên Skarbek, song chắc chắn ông đã nghe nhiều về bà.

Bà Skarbek sinh năm 1908 tại Ba Lan, và là một điệp viên rất thành công của Anh, bà đã thu thập được những thông tin hết sức quan trọng về việc quân Đức chuẩn bị xâm lược Liên Xô. Nhà văn Fleming (bản thân ông từng là một sĩ quan tình báo Hải quân trong Thế chiến II), nên có thể nắm rất rõ những thành tích của bà Skarbek thông qua những mối quan hệ của mình với thế giới gián điệp. Quả rất hợp lý khi chuyên môn của điệp viên Skarbek đã gây ấn tượng với nhà văn và thúc giục ông sáng tác ra một nhân vật để đại diện cho bà, hoặc thậm chí từ 2 nhân vật trở lên. Một số người tin rằng nhân vật Tatiana Romanova (của Fleming), người đã đóng một vai quan trọng trong tiểu thuyết “Tình yêu đến từ nước Nga” (năm 1957) và sau đó được chuyển thể trong phim James Bond năm 1963, cũng lấy cảm hứng từ điệp viên Skarbek.

Phát hiện thú vị về điệp viên 007   -0
Nam diễn viên Ba Lan, Bogdan Kominowski, thủ vai điệp viên Klotkoff (KGB) trong bộ phim “Tầm sát thương” của serie James Bond. Ảnh nguồn: James Bond.

Nhiều nhân vật tuyến phụ liên quan

Vesper Lynd và Tatiana Romanova không phải là những nữ nhân vật quan trọng duy nhất trong seri phim James Bond có mối dây liên hệ với Ba Lan. Trong bộ phim “Mắt vàng” (công chiếu năm 1995), vai diễn nổi bật của lập trình viên máy tính và người tình Natalya Simonova của James Bond do nữ diễn viên gốc Ba Lan, Izabella Scorupco, thủ vai. Bộ phim này cho thấy Simonova bị cuốn vào một loạt những sự kiện kịch tính liên quan đến một âm mưu phá hủy toàn bộ hệ thống máy tính của London. Phút cuối, nhờ những khả năng lập trình tài tình của mình mà Simonova đã giúp điệp viên 007 cứu nguy cho thủ đô. Bà Scorupco đã mô tả nhân vật Simonova của mình trong bộ phim “Mắt vàng” như sau: “Đó là một cô gái thuần tính, rất bình thường, đến không đúng nơi và không đúng lúc”.

Một vai diễn có phần kém nổi bật nhưng không kém phần quan trọng do nam diễn viên Ba Lan thủ vai trong bộ phim “Tình yêu đến từ nước Nga”, được đánh giá là một trong những bộ phim hay nhất trong seri James Bond. Phim có sự góp mặt của Wladyslaw Sheybal thủ vai Tov Kronsteen, một kỳ thủ cờ vua thiên tài cùng làm việc với Ernst Stavro Blofeld. Kronsteen sử dụng tài năng thiên bẩm của mình để vạch ra một âm mưu tinh vi nhằm giúp Blofeld có được một cỗ máy mật mã tối mật cũng như hạ thủ James Bond. May sao Bond đã khám phá được âm mưu ma quỷ, còn Kronsteen bị sát hại bởi tay sai của Stavro Blofeld. Wladyslaw Sheybal (1923-1992) sinh ra tại thị trấn Zgierz (Ba Lan). Sau Thế chiến II, ông trở thành diễn viên nhà hát. Đến năm 1957, Sheybal chuyển tới London để tiếp tục sự nghiệp đóng phim, như xuất hiện trong các phim “Bộ não tỷ đô” và “Hải thượng giá nữ ký”. Có chút thú vị là bộ phim “Tình yêu đến từ nước Nga” không phải là phim James Bond duy nhất có Sheybal tham gia, ông cũng đã tham gia một vai nhỏ trong phim “Sòng bạc hoàng gia” năm 1967.

Là một vai trò nhưng khá ấn tượng với sự tham gia diễn xuất của nam diễn viên gốc Ba Lan, Bogdan Kominowski, trong bộ phim “Tầm sát thương”, công chiếu năm 1985. Kominowski thủ vai một điệp viên KGB có tên là Klotkoff, người chỉ xuất hiện trong vài cảnh. Tuy nhiên một trong số cảnh đó rất đáng nhớ là cảnh chạm trán giữa Klotkoff và May Day, một nhân vật do Grace Jones đóng. May Day là vệ sĩ và cũng đồng thời là tình nhân của nhân vật phản diện chính của bộ phim: nhà công nghiệp giàu sụ Zorin. Khi Zorin có cuộc trò chuyện khó chịu với KGB tại một trường đua ngựa, May Day đã nhấc Klotkoff lên khỏi đầu mình và ném phịch anh ta xuống đất! Ông Bogdan Kominowski sinh năm 1945 trong một trại tập trung của Đức Quốc xã (ĐQX) nằm gần Dusseldorf  (Đức) có cha mẹ là người gốc Do Thái.

Cha ông qua đời nhưng Kominowski và mẹ lại sống sót và chuyển đến New Zealand vào năm 1949. Một đoạn tin tức trên tờ báo Manawatu Standard có từ năm 1967 kể rằng, vào cái ngày 2 mẹ con Kominowski rời nước Đức là khi cậu bé 4 tuổi trèo lên bàn của nhà hàng và hát quốc ca Ba Lan. Vào thập niên 1960 ở New Zealand, Kominowski đã trở thành ngôi sao nhạc pop nổi tiếng với nghệ danh là Lee Grant. Bài hát “Cơ hội” (Opportunity) của Kominowski đã đứng đầu các bảng xếp hạng ca nhạc toàn quốc năm 1967. Sau đó, Kominowski dọn sang London và bắt đầu sự nghiệp diễn xuất, đóng phim truyền hình. 

Phát hiện thú vị về điệp viên 007   -0
Nữ diễn viên Izabella Scorupco thủ vai lập trình viên Natalya Simonova trong bộ phim “Mắt Vàng” thuộc seri James Bond.(Ảnh nguồn: 007 Museum)

Hậu trường

Trong bộ phim “Riêng đôi mắt em”  công chiếu năm 1981, có cảnh chiếc trực thăng Ba Lan dùng để chở chỉ huy trưởng KGB, Anatoly Gogol. Một trong các cảnh cuối phim có hình ảnh Gogol đang bay trên trực thăng để thu thập một thiết bị quân sự Anh từ kẻ phản diện Kristatos. Các nhà làm phim muốn trực thăng chở Gogol phải có diện mạo Đông Âu vì vậy họ đã chọn thuê một trực thăng của Ba Lan ngay tại thời điểm bộ phim được bấm máy. Đó là chiếc Mi-2, một cỗ máy do Liên Xô thiết kế và chỉ được sản xuất duy nhất ở Ba Lan bởi một công ty có tên là PZL widnik. Từ Ba Lan, cỗ máy đã được lái bởi phi công Ba Lan, Czeslaw Dyzma bay lên phim trường ở Hy Lạp. Trong một cảnh quay khác, người ta có thể thấy khuôn mặt Dyzma đang lái cùng nhân vật hư cấu Gogol bên trên khu vực núi non Meteora. Thậm chí tên của Dyzma cũng xuất hiện ở phần kết của bộ phim.

Chopin không chỉ là tên của nhạc sĩ dương cầm và nhà soạn nhạc nổi tiếng nhất Ba Lan, mà còn là thương hiệu rượu Vodka của nước này. Song có vẻ như điệp viên 007 chưa từng uống nó. Nhưng, còn có một thương hiệu rượu vodka khác của Ba Lan có tên là Belvedere đã trở thành thứ đồ uống chính thức cho bộ phim “Bóng ma”, chiếu năm 2015. Belvedere đã hợp tác với những nhà sáng tạo bộ phim, cũng như trong khoảng thời gian công chiếu bộ phim thì thương hiệu này đã phát đi một đoạn quảng cáo lấy cảm hứng của James Bond trong đó có hình ảnh nữ diễn viên Stephanie Sigman (người góp mặt trong phim). Những chai Belvedere đặc biệt có logo 007 hoặc bức ảnh cho thấy tòa nhà MI-6 ở London trên thân chai. Nhưng trong phim thậm khó để nhìn thấy chai Belvedere trong đó.

Một số người tuyên bố rằng James Bond đã uống nó ngay trong những cảnh quay của khách sạn LAmericane. Rượu ngũ cốc không phải là thứ duy nhất kết nối bộ phim “Bóng ma” với Ba Lan. Nhà quay phim chính của bộ phim là công dân Ba Lan, Lukasz Bielan. Ông Bielan, người sinh ra ở thủ đô Warsaw vào năm 1967, đã sống ở Mỹ suốt hơn 30 năm và đã làm công việc quay phim với nhiều tác phẩm điện ảnh nổi tiếng của Hollywood bao gồm “Cuộc đời của Pi” và “Thế giới bí ẩn”. Ông Bielan đã mô tả cách mà ông đã làm việc với nhà quay phim Hoyte van Hoytema trong bộ phim “Bóng ma”: “Chúng tôi muốn mỗi địa điểm phải có bản sắc riêng. Chẳng hạn như Ý thì ấm áp và nhẹ nhàng, Áo có cảm giác rét buốt của hồ nước trên non cao. Mexico nóng nực nhưng ít sắc màu gay gắt”.

Phát hiện thú vị về điệp viên 007   -0
Nhân vật hư cấu Vesper Lynd của nhà văn Ian Fleming được cho là lấy nguồn cảm hứng từ nữ điệp viên huyền thoại người Ba Lan, Christine Granville (tên thật là Krystyna Skarbek). Ảnh nguồn: shops1u.cf.

James Bond thực sự

Hóa ra trong thời Chiến tranh Lạnh, James Bond đã đóng quân ở Ba Lan. Có một sự thú vị, cái tên James Bond trên điện ảnh và ngoài đời thực là cùng tên! Vào tháng 9 năm 2020, Viện tưởng niệm quốc gia Ba Lan (một tổ chức chuyên xử lý các kho lưu trữ hồ sơ nhà nước) đã tiết lộ một số tài liệu có từ thập niên 1960 trong đó mô tả sắc nét về James Bond. Theo những tài liệu này (được tạo ra bởi cơ quan phản gián Ba Lan) thì James Bond đã đến Warsaw vào tháng 2 năm 1964 nhằm đảm nhận vị trí nhân viên lưu trữ cho Tùy viên quân sự đại sứ quán Anh. Bond đã bị theo dõi khi có bằng chứng cho thấy anh ta đang cố gắng lấy thông tin về những cơ sở quân sự Ba Lan.

Tuy nhiên, Bond đã thất bại và rời Ba Lan vào khoảng tháng Giêng năm 1965 khi không hoàn thành được bất kỳ việc gì, khác với nhân vật James Bond hư cấu luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Các tài liệu của phản gián Ba Lan nhận xét về con người thực của James Bond: “Ông ta là người kiệm lời, rất cầu toàn, mê bia và quan tâm tới phụ nữ”. Đáng lưu ý là vào thời điểm James Bond đến Ba Lan thì đã có 2 bộ phim hư cấu được phát hành. Năm 1964, 007 đã là một nhân vật nức tiếng thế giới. Và việc này dẫn đến kết luận rằng nhiệm vụ của James Bond đến Ba Lan thực là một trò đùa của tình báo Anh. Về phần James Bond hư cấu, anh ta chưa từng ghé Ba Lan trong các bộ phim của mình! 

Phan Bình (Tổng hợp)

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.