Nữ nghệ sĩ “truyền lửa” cho cây đàn tranh

Đó là mong ước, khát vọng của nghệ sĩ đàn tranh Ngọc Huyền (giảng viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) khi thành lập Câu lạc bộ (CLB) Sông Tranh.

Đây là “địa chỉ đỏ” để bảo tồn, phát triển, lan tỏa bộ môn nghệ thuật truyền thống này đến với công chúng. Cũng từ đây nhiều học viên đã được phát hiện, bồi dưỡng và đang trở thành thế hệ “mầm non đàn tranh” nhiều triển vọng.

Đến với đàn tranh

Sinh ra tại quận Lê Chân (TP. Hải Phòng), trời phú cho Ngọc Huyền đôi tay mềm mại, đôi tai có khả năng cảm thụ âm nhạc tốt để rồi chị lọt vào “mắt xanh” của đoàn tuyển sinh Trường Văn hóa nghệ thuật Hải Phòng năm 1982. Phát huy được năng lực, sở trường của mình với cây đàn tranh, 4 năm sau, chị trúng tuyển vào Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam).

Được học tập tại “cái nôi” của âm nhạc nước nhà, với sự chỉ bảo của các nghệ sĩ đàn tranh hàng đầu lúc bấy giờ như NSND Phương Bảo, NGƯT Bích Vượng càng khiến cô bé đất Cảng tự tin gắn cuộc đời mình với cây đàn truyền thống của dân tộc.

Năm 1993, chị tốt nghiệp thủ khoa Khoa Âm nhạc truyền thống với bản concerto “Quê tôi giải phóng” của giáo sư Quang Hải dưới sự hướng dẫn của NGƯT Bích Vượng. Đây là bản concerto được đánh giá là rất khó, phải là người có kỹ thuật điêu luyện mới có thể biểu diễn thành công.

Nghệ sĩ Ngọc Huyền và câu lạc bộ Sông Tranh biểu diễn trong dịp Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp Thủ tướng Canada.
Nghệ sĩ Ngọc Huyền và câu lạc bộ Sông Tranh biểu diễn trong dịp Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp Thủ tướng Canada. 

Nhắc về quãng đời sinh viên đầy nhiệt huyết và đam mê, nghệ sĩ Ngọc Huyền bâng khuâng nhớ về những người giảng viên mình mang ơn. Ngoài 2 cô giáo trực tiếp giảng dạy, chị đã được cố Nhà giáo nhân dân Xuân Khải - nguyên Trưởng Khoa Âm nhạc truyền thống, một người thầy lớn của ngành âm nhạc dân tộc nước nhà, dìu dắt, động viên. Chính thầy là người đầu tiên chị gặp khi “chân ướt chân ráo” vào trường và cũng là người có ảnh hưởng lớn khi giữ chị ở lại trường.

Lúc mới vào trường, thầy vừa đánh đàn, vừa giảng giải những tác phẩm mà thầy viết cho đàn tranh. Sau này khi chị có chuyên môn hơn, trong những lúc đang “thai nghén” tác phẩm nào đó, thầy thường nhờ chị đánh hộ bản nhạc và hai thầy trò cùng bàn luận, chỉnh sửa từng nốt nhạc.

Cũng chính vì có thời gian được gần gũi với Nhà giáo nhân dân Xuân Khải nên chị đã thấu hiểu kỹ lưỡng ý tứ mà thầy chuyển tải trong tác phẩm “Xuân quê hương”. Vì thế mà trong lần biểu diễn cho Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc tiếp Thủ tướng Canada Justin Trudeau vào cuối năm 2017, chị đã quyết định chọn bản nhạc này.

Được biểu diễn cho nguyên thủ quốc gia, đó là một vinh dự rất lớn nhưng cũng là một thử thách không hề nhỏ. Trước đó, vào năm 1995, khi mới 25 tuổi, chị cũng đã vinh dự được biểu diễn ở một sự kiện quan trọng tại Mỹ. Đó là 2 cuộc biểu diễn mà chị luôn coi là một may mắn lớn mà đàn tranh đã đem lại cho mình.

Bền bỉ truyền lửa

Tên tuổi của Ngọc Huyền được khẳng định chủ yếu trong lĩnh vực đào tạo ở cả trong và ngoài học viện. Có khá nhiều học trò của chị hiện đang phát huy được năng lực ở các đoàn nghệ thuật và những trường đại học có chuyên ngành đàn tranh.

Tiêu biểu, như em Vũ Tô Sa Anh (giảng viên đàn tranh tại Đại học Hạ Long), từng là một trong 10 “Gương mặt trẻ Việt Nam tiêu biểu năm 2009”, rồi em Hồng Nhung (diễn viên Đoàn Dân ca quan họ Bắc Ninh) giành Giải Nhì cuộc thi Độc tấu và hòa tấu nhạc cụ dân tộc, hay em Nguyễn Thanh Huyền (diễn viên Nhà hát Ca múa nhạc nhẹ Trung ương) Giải Nhất cuộc thi Độc tấu và hòa tấu nhạc cụ dân tộc...

Thế nhưng, đó là những học viên chuyên nghiệp, còn những học viên không chuyên chị biết họ cũng rất đam mê đàn tranh mà không có cơ hội được vào trường học. Vì thế, ngày 10/10/2017, chị quyết định thành lập CLB đàn tranh Sông Tranh với mong muốn hình ảnh dòng sông mềm mại, thơ mộng với những thiếu nữ chơi đàn rất đỗi dịu dàng, thướt tha làm nên dòng sông Tranh chảy ngàn đời.

Ở đó, những con người đam mê ngày đêm miệt mài cùng nhau bảo tồn và quảng bá cây đàn để tiếng đàn tranh ngày càng được vang xa, ngân xa, để sông tranh nơi bao thế hệ nghệ sĩ chơi đàn được chảy mãi như suối nguồn của sự sống, của hy vọng, của tình yêu. Và cũng như bao dòng sông khác, từ bao đời nay dòng sông Tranh vẫn cuồn cuộn chảy mãi không ngừng, từ thượng nguồn cho tới hạ lưu, hòa quyện vào đại dương mênh mông, một đại dương nghìn trùng sóng nhạc.

Hiện nay, CLB có khoảng 50-60 học viên, phần lớn dành cho học sinh không chuyên, từ các em học sinh 6-7 tuổi đến những người 60-70 tuổi. Tuy vậy, chị cho biết, nhiều học viên không chuyên chơi không thua kém gì các học viên chuyên nghiệp. Đặc biệt, trong cuộc thi Đàn tranh online (do nhóm Đàn tranh Việt Nam - Đàn tranh online tổ chức) lần 2 (tháng 8/2019), CLB đã giành đến 9 giải chính, trong đó có Giải Đặc biệt, Giải Nhất cùng 3 giải phụ.

Là người tham gia CLB từ tháng 1/2019, em Nguyễn Minh Ngọc (sinh năm 2019) đã giành Giải Đặc biệt tại cuộc thi này và được đánh giá là một trong những học viên không chuyên đầy triển vọng. Mẹ của em Nguyễn Minh Ngọc cho biết, bé được cô giáo Ngọc Huyền trực tiếp dạy đàn tranh với các phương pháp giảng dạy bài bản, chuẩn mực và tâm huyết.

Là những học viên chuyên nghiệp đang theo học tại CLB, em Anh Thúy và Diệu My (hiện đều là sinh viên đàn tranh tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) đều có chung đánh giá rằng đây là sân chơi bổ ích dành cho những người yêu mến cây đàn tranh, là nơi để các học viên có thể tham gia học hỏi từ cô giáo và các bạn.

Em Diệu My đã vinh dự được nhận Bằng khen của Trung ương Đoàn trong Hội nghị Tuyên dương học sinh sinh viên tiêu biểu và học sinh sinh viên xuất sắc các dân tộc thiểu số toàn quốc tại Nghệ An năm 2009. Còn em Anh Thúy nhờ sự giúp đỡ dàn dựng của nghệ sĩ Ngọc Huyền và các bạn trong CLB đã giành Giải Ba cuộc thi “Ngôi sao dân ca” và Giải Nhất TP. Hà Nội trong cuộc thi “Giai điệu tuổi hồng” năm 2018.

Vừa qua, CLB cũng đã có nhiều hoạt động ý nghĩa, như tham gia các sự kiện: Đại lễ tưởng niệm và Hội thảo Khoa học kỷ niệm 906 năm ni sư Diệu Nhân viên tịch cùng chư vị tổ sư ni tiền bối hữu công tại Học viện Phật giáo Việt Nam; Đại lễ tưởng niệm Phật hoàng Trần Nhân Tông tại Nam Định và cùng với đó là đưa âm nhạc truyền thống đến với các em học sinh trường quốc tế BVIS trong dịp lễ hội xuân 2020.

Đặc biệt, CLB đã tổ chức thường niên được 2 mùa “Tâm tình Sông Tranh” vào đúng ngày sinh nhật của CLB tại phòng hòa nhạc Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Đây là chương trình thu hút được sự tham gia của nhiều học viên trong CLB, được thầy cô, bạn bè và giới chuyên môn đánh giá cao.

Nói về hoạt động của CLB, giảng viên đàn tranh Hồng Hạnh (Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam) cho biết, CLB mới thành lập nhưng đã có rất đông thành viên tham gia tập luyện, biểu diễn, có sức lan tỏa rộng rãi tới mọi người mọi lứa tuổi. CLB Sông Tranh là nơi góp phần truyền bá âm nhạc truyền thống nói chung và đàn tranh nói riêng để mọi người thêm hiểu, thêm yêu nhạc cụ và âm nhạc truyền thống.

Còn TS. NSƯT Cồ Huy Hùng, Trưởng Khoa Âm nhạc truyền thống, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam thì cho rằng, những nỗ lực, cố gắng của nghệ sĩ Ngọc Huyền cũng như CLB Sông Tranh là rất đáng ghi nhận. Âm nhạc dân tộc nói riêng cũng như âm nhạc nói chung luôn cần những thầy cô tâm huyết, say nghề, yêu trò như nghệ sĩ Ngọc Huyền.

Có thể nói, với sự phát triển của nhiều dòng nhạc mới, dòng nhạc nước ngoài du nhập vào nước ta thì việc có những CLB đàn dân tộc như Sông Tranh là điều rất đáng trân trọng. Thiết nghĩ, rất cần nhân rộng, lan tỏa những mô hình như vậy trong xã hội hiện nay để tiếng đàn dân tộc sống mãi trong muôn đời sau.

Ngô Khiêm

Các tin khác

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.