Nỗ lực tham gia thị trường vũ khí của Nhật Bản

Kể từ thời Minh trị Duy tân, Nhật Bản đã có truyền thống nhập khẩu công nghệ nước ngoài và áp dụng nó vào quá trình hiện đại hóa của mình. Nỗi “ám ảnh quốc gia” này đã kích thích tăng trưởng công nghiệp và thúc đẩy phát triển công nghệ, theo thời gian, đã nuôi dưỡng xu hướng gia tăng yếu tố bản địa và phổ biến công nghệ. Điều này cho phép Nhật Bản đang dần thu hẹp khoảng cách về năng lực công nghệ vũ khí với phương Tây.

Nên nhớ rằng, từ những năm 1930, Nhật Bản đã xây dựng được một hạm đội đủ mạnh để có thể thách thức Hải quân Mỹ. Sau Thế chiến II, năng lực công nghiệp Nhật Bản đã được định hướng hoàn toàn cho công cuộc tái thiết kinh tế. Cho đến thời kỳ hậu Chiến tranh Lạnh, ngành công nghiệp quốc phòng Nhật Bản phải chịu sức ép từ 2 vấn đề là nhu cầu hạn chế trong nước do ngân sách quốc phòng eo hẹp và thiếu đối tác đồng phát triển cũng như lợi thế về chi phí để sản xuất các hệ thống vũ khí ngày càng đắt đỏ. Và còn nữa là do lệnh cấm chuyển giao vũ khí (đã được dỡ bỏ năm 2014).

Nhiều quốc gia mong muốn sở hữu chuyên cơ tuần dương Kawasaki P1 của Nhật Bản.
Nhiều quốc gia mong muốn sở hữu chuyên cơ tuần dương Kawasaki P1 của Nhật Bản.

Tuy nhiên, hoạt động chuyển giao vũ khí của Nhật Bản cho các nước Đông Nam Á không phải là điều mới mẻ. Hoạt động vận tải thương mại của Nhật Bản và các quốc gia khác thường xuyên phải hứng chịu các cuộc tấn công của cướp biển ở khu vực eo biển Malacca và vịnh Aden. Do đó, từ năm 2006, Nhật Bản đã hỗ trợ cho một số quốc gia Đông Nam Á tùy theo tình hình nhằm cải thiện năng lực an ninh hàng hải của nước này - chủ yếu thông qua hợp tác kỹ thuật công nghệ và tài trợ xây dựng cơ sở hạ tầng như cảng biển hoặc mua sắm trang thiết bị (thiết bị liên lạc, máy đo khoảng cách, tàu cao tốc, thiết bị chụp ảnh tầm nhiệt cầm tay, máy X-quang).

Để thực sự tham gia thị trường vũ khí - khí tài, Nhật Bản đang phải đối mặt với áp lực cạnh tranh từ các đối thủ phương Tây và châu Á trong hầu hết các loại vũ khí xuất khẩu. Trong khi vũ khí của Nhật Bản thường là hiện đại hơn về mặt kỹ thuật, chúng hầu như cũng đắt đỏ hơn. Và có vẻ như nỗ lực của Tokyo để trở thành một nhân tố chiến lược quan trong hơn thông qua xuất khẩu vũ khí lại có hiệu quả hơn khi hoạt động này được thực hiện thông qua ODA hơn là các hợp đồng thương mại. Với vị trí là bên mới nhập cuộc, Nhật Bản đối mặt với những khó khăn đáng kể để có thể thay thế Mỹ và Nga để chiếm lĩnh thị trường.  

Ví dụ như Philippines đã nhập khẩu vũ khí từ Mỹ, Nga, Ấn Độ, Hàn Quốc. Và bản thân Hàn Quốc cũng đang nổi lên là một đối thủ cạnh tranh đáng gờm, ít nhất là trong lĩnh vực tàu hải quân. Đó là chưa kể ngoài vấn đề chi phí, các quốc gia Đông Nam Á cũng có những cân nhắc khác, như mong muốn phát triển năng lực công nghiệp quốc phòng trong nước và những nhu cầu địa chính trị. Chẳng hạn như Thái Lan đã quyết định mua tàu ngầm S26T lớp Yuan chạy bằng diesel kết hợp điện của Trung Quốc thay vì các tàu ngầm Soryu tiên tiến hơn của Nhật Bản, mặc dù việc mua bán này đã bị dừng do vấn đề ngân sách.

Và cuối cùng, dù là các hình thức chuyển giao vũ khí của Nhật Bản cho các nước, đặc biệt là Đông Nam Á như thế nào, nó cũng cho thấy mệnh lệnh chiến lược rõ ràng. Tokyo muốn tuyên bố cải thiện năng lực của các quốc gia Đông Nam Á có tuyên bố chủ quyền với Trung Quốc ở Biển Đông và ngăn chặn các quốc gia có mối quan hệ căng thẳng với Mỹ như Myanmar, Indonesia hay Thái Lan rơi vào quỹ đạo chiến lược của Trung Quốc hơn nữa.

Tàu ngầm lớp Soryu của Nhật Bản được trang bị nhiều công nghệ hiện đại.
Tàu ngầm lớp Soryu của Nhật Bản được trang bị nhiều công nghệ hiện đại.

Theo phân tích của giới chuyên gia, mặc dù hoạt động chuyển giao vũ khí có thể tốt cho Nhật Bản và các quốc gia Đông Nam Á để xây dựng khả năng răn đe cho họ trước một Trung Quốc quá mạnh nhưng vẫn có những cái giá khác phải trả. Các quốc gia Đông Nam Á có nguy cơ trở thành bên ủy nhiệm trong cạnh tranh Trung - Nhật. Theo đó, một số quốc gia có tranh chấp trên biển hiện đã trở thành đối tác quốc phòng của Nhật Bản, dù công khai hay ngấm ngầm.

Từ quan điểm của các nước này, các hoạt động quyên góp và tài trợ thiết bị đã qua sử dụng đều được hoan nghênh. Tuy nhiên, các nước này có thể không muốn thấy các khoản vay hỗ trợ ODA ngày càng bị ràng buộc với việc mua vũ khí, trong khi ODA dành cho đầu tư cơ sở hạ tầng hoặc hàng hóa công trong nước bị sụt giảm.

Chỉ có điều, rõ ràng bên hưởng lợi ngay lập tức từ sự phục hồi ngành công nghiệp quốc phòng của Nhật Bản sẽ là các công ty Nhật Bản như Mitsubishi Electric, Kawasaki, Shin Maywa và Tập đoàn Marine United Corporation. Với nguồn vốn chính phủ cần thiết, các công ty này có thể tiến hành hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D), xây dựng các hệ thống tốt hơn và duy trì vị trí dẫn đầu trong các công nghệ quốc phòng mới nhất. Nhật Bản có thể có được những năng lực đổi mới và danh tiếng nếu các công ty này có được khả năng chế tạo các loại vũ khí hiện đại và cạnh tranh được trên thị trường xuất khẩu quốc tế. 

Tuy nhiên, nếu không có một thị trường xuất khẩu đáng kể bên ngoài khu vực Đông Nam Á thì việc phục hồi ngành công nghiệp quốc phòng của Nhật Bản có thể trở nên khó khăn hơn so với dự kiến vì hoạt động sản xuất không thể mở rộng đủ để đạt được khả năng tự duy trì như của các doanh nghiệp vũ khí phương Tây và Nga.

Ngọc Lan (tổng hợp)

Các tin khác

Cuộc chiến của AI

Cuộc chiến của AI

Tháng 9/2025, các nhà nghiên cứu của Anthropic phát hiện một điều mà giới an ninh mạng từng chỉ hình dung trong các kịch bản tương lai: một nhóm tin tặc định danh là GTG-1002, đã "bẻ khóa" công cụ Claude Code của chính công ty và biến nó thành một tác nhân tự động thực hiện tới 80-90% khối lượng công việc trong một chiến dịch gián điệp mạng nhắm vào khoảng 30 tổ chức toàn cầu. Đây được Anthropic gọi là "chiến dịch tấn công mạng quy mô lớn đầu tiên được thực hiện mà không có sự can thiệp đáng kể của con người". Sự kiện này đã trở thành biểu tượng cho một thực tế không thể chối cãi: kỷ nguyên hacker AI không còn là dự báo.

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Hệ lụy đau lòng sau những giấc mơ “đổi đời”

Từ lời hứa “việc nhẹ, lương cao” trên mạng xã hội đến những cuộc hôn nhân ngoại quốc được vẽ ra bằng viễn cảnh sung túc, tội phạm mua bán người tìm mọi cách đánh vào giấc mơ “đổi đời” của người dân. Tại Cà Mau, phía sau mỗi vụ án được khám phá là một sự thật đau lòng: Khi bước qua ranh giới của sự cả tin, giấc mơ về một tương lai tốt đẹp có thể biến thành những tháng ngày bị bóc lột, giam cầm, bạo hành, thậm chí là tước đoạt mạng sống. Ngăn chặn tội phạm mua bán người, vì thế, không chỉ là cuộc đấu tranh của cơ quan chức năng, mà là cuộc chiến của toàn xã hội.

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Nếu Houthi kiểm soát eo biển Bab al-Mandab...

Lực lượng Houthi đã giành quyền kiểm soát hòn đảo Perim và vùng bờ Biển Đỏ của Yemen từ chính phủ được Saudi Arabia hậu thuẫn, từ đó nắm quyền kiểm soát eo biển Bab al-Mandab, tạo ra nguy cơ “gọng kìm” các tuyến hàng hải trọng yếu từ Đông sang Tây.

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Thách thức chuyển đổi xanh và an ninh nguồn nước

Khởi công giữa vùng núi cao và địa chất phức tạp nhất hành tinh, dự án thủy điện hạ lưu sông Yarlung Tsangpo vừa mang dáng dấp một kỳ tích năng lượng, vừa mở ra bài toán an ninh nguồn nước vượt khỏi biên giới Trung Quốc. Đằng sau công suất khổng lồ và lời hứa điện sạch là câu hỏi khó hơn - châu Á sẽ quản trị những dòng sông chung ra sao khi nhu cầu năng lượng, biến đổi khí hậu và cạnh tranh chiến lược cùng lúc gia tăng?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

7 tháng chiến sự đã đảo lộn vùng Vịnh như thế nào?

Từng được xem là những nền kinh tế giàu có và ổn định bậc nhất thế giới, các nước Vùng Vịnh đang hứng chịu những xáo trộn ngày càng lớn khi chiến sự kéo dài. Từ hàng không, du lịch đến bất động sản và các sự kiện quốc tế đều bị ảnh hưởng nặng nề, cái giá của bất ổn dần hiện rõ.

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Tiếng trống khai trường mở ra tương lai

Sự ra đời của các Trường Văn hóa Công an nhân dân (CAND), trong đó có Trường Văn hóa CAND VI không chỉ mở ra cơ hội học tập, rèn luyện cho các em có hoàn cảnh khó khăn mà còn thể hiện sâu sắc trách nhiệm của lực lượng CAND trong phương châm gắn bảo đảm an ninh, trật tự với an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế trong xã hội. Ngôi trường đặc biệt này còn mở ra cánh cửa tri thức, niềm tin và hy vọng cho nhiều học sinh có hoàn cảnh khó khăn.

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Mối họa vũ khí sinh học thời đại AI

Các mô hình dữ liệu lớn và các thuật toán hứa hẹn giúp con người tạo thuốc nhanh hơn, ứng phó tốt hơn với dịch bệnh, nhưng cũng có thể đưa những năng lực sinh học nguy hiểm tới gần hơn với các tổ chức khủng bố. Vũ khí của tương lai có thể không đi từ kho quân sự ra chiến trường. Chúng có thể bắt đầu bằng những dữ liệu trôi nổi trên các đám mây số. Cuộc cạnh tranh chiến lược Trung - Mỹ có thể sẽ làm gia tăng rủi ro này.

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Mỹ và Venezuela đạt thỏa thuận dầu mỏ mới

Ngày 28/8, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ra tuyên bố về một thỏa thuận dầu mỏ mới giữa Mỹ và Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez của Venezuela, trong đó Mỹ sẽ nắm quyền kiểm soát trữ lượng dầu mỏ lớn của Venezuela. Tuyên bố này đã gây làn sóng phản đối dữ dội ở Venezuela.

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Đằng sau nghi án giám sát căn cứ RAF Akrotiri của Anh

Những hoạt động bị cáo buộc diễn ra quanh RAF Akrotiri trong năm 2025 chỉ được hé lộ sau đó hơn một năm, khi cuộc điều tra của Anh lần theo dấu vết dẫn tới một nghi phạm đang bị giữ tại Cyprus.

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Iceland bác bỏ kế hoạch gia nhập EU

Kết quả cuộc trưng cầu dân ý công bố hôm 30/8 cho thấy người dân Iceland đã bỏ phiếu không gia nhập Liên minh châu Âu (EU), bác bỏ nỗ lực của chính phủ nhằm nối lại các cuộc đàm phán gia nhập và đứng về phía những người bảo vệ vùng biển đánh bắt cá của Iceland.

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Trao cơ hội làm lại cuộc đời

Sự đồng hành của gia đình, chính quyền và cộng đồng đang giúp người được đặc xá xóa bỏ mặc cảm, ổn định cuộc sống, không tái phạm và trở thành người có ích cho xã hội. Hơn 80 năm qua, Đảng, Nhà nước ta đã đặc xá, tha tù trước thời hạn cho hàng trăm nghìn phạm nhân trở về với gia đình và cộng đồng, xã hội. Trong đó, chỉ từ năm 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã quyết định đặc xá cho gần 100 nghìn người. Những người được đặc xá được gia đình, các cấp, các ngành, đoàn thể xã hội tiếp nhận và tạo điều kiện thuận lợi, giúp đỡ từng bước ổn định cuộc sống, tái hòa nhập cộng đồng.

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Bab el-Mandeb và phương trình dòng chảy toàn cầu

Khi bất ổn tại eo biển Hormuz buộc Saudi Arabia chuyển ngày càng nhiều dầu sang bờ Biển Đỏ, eo Bab el-Mandeb từ một điểm nghẽn hàng hải đã trở thành “chiếc van thứ hai” của thị trường năng lượng toàn cầu. Tuy nhiên, trường hợp lực lượng Houthi không phong tỏa hoàn toàn eo biển này mà chỉ cần khiến rủi ro đủ lớn để tàu hàng, hãng bảo hiểm và chủ hàng tự lựa chọn con đường khác, hiệu ứng kinh tế đã có thể tương đương một cuộc phong tỏa. Đó cũng là dấu hiệu cho thấy chiến tranh Trung Đông đang chuyển từ cuộc đấu giành lãnh thổ sang cuộc đấu kiểm soát những dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu.

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Dựng “lá chắn số” bảo vệ dữ liệu cá nhân

Thông tin cá nhân đang trở thành “mỏ vàng” của tội phạm, bị đánh cắp, mua bán và khai thác để lừa đảo, xâm phạm đời tư, tống tiền. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải dựng “lá chắn số” từ từng tài khoản, thiết bị và quy trình quản lý dữ liệu trong mỗi cơ quan, doanh nghiệp.

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Cao điểm 45 ngày đêm làm sạch địa bàn

Thực hiện chỉ đạo quyết liệt của Giám đốc Công an TP Đà Nẵng, những ngày này, toàn lực lượng Công an tỉnh, từ thành phố đến cơ sở, đang bước vào trận đánh lớn với khí thế sục sôi, quyết tâm cao độ. Với tinh thần “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng” cả ngày lẫn đêm, đợt cao điểm 45 ngày đêm (từ 5/8 đến 20/9) tổng rà soát, phát hiện, đấu tranh, xử lý, làm sạch địa bàn đang lan tỏa rộng khắp từ miền núi cao, vùng biên giới đến tận các xã đảo. Trận chiến với “cái chết trắng” không chừa một tấc đất này đang khẳng định bản lĩnh, sự mưu trí và tinh thần vì nhân dân phục vụ của lực lượng Công an cấp xã trên toàn thành phố.

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Thách thức trực tiếp với ông Zelensky

Ông Mykhailo Fedorov - Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine vừa bị cách chức đã kêu gọi tổ chức bầu cử tổng thống trong thời chiến. Đây là thách thức chính trị trực tiếp nhất đối với Tổng thống Volodymyr Zelensky kể từ khi cuộc chiến Nga - Ukraine bắt đầu vào năm 2022.

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Mỹ trước bài toán nghĩa vụ tài chính với Liên hợp quốc

Đằng sau kế hoạch thanh toán 725 triệu USD của Mỹ là bài toán tài chính lớn hơn của Liên hợp quốc: nguồn đóng góp cần ổn định hơn, chi phí phải được kiểm soát chặt hơn, trong khi những nhiệm vụ cốt lõi vẫn cần được bảo đảm.

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Khoa học, công nghệ thay đổi toàn diện phương thức công tác của lực lượng CAND

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chủ yếu để xác lập mô hình phát triển mới, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh, tự chủ và sức mạnh quốc gia trong kỷ nguyên mới. Với vai trò là Cơ quan Thường trực thực hiện Nghị quyết 57, đồng thời là lực lượng gương mẫu, đi đầu, Bộ Công an không chỉ làm tốt công tác tham mưu, dẫn dắt thực hiện nhiệm vụ cho các ngành, các cấp mà còn từng bước đưa khoa học, công nghệ vào mọi mặt công tác Công an, từ quản trị, chỉ huy, cải cách hành chính, xây dựng cơ sở dữ liệu đến phòng ngừa, đấu tranh với tội phạm và phục vụ người dân.

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Bắc Cực, Nga và Trung Quốc

Khi cuộc chiến giữa Mỹ, Israel và Iran chưa tìm được giải pháp hòa bình, eo biển Hormuz vẫn đang bị khóa chặt và tuyến hàng hải huyết mạch qua Biển Đỏ liên tục bị lực lượng Houthi tấn công, thì việc mở ra tuyến hàng hải mới đi qua Bắc Cực trở thành lựa chọn hấp dẫn.

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Đưa phong trào lan tỏa sâu rộng

Tây Ninh có vị trí chiến lược, vừa là cửa ngõ kết nối TP Hồ Chí Minh với các tỉnh miền Tây Nam Bộ, vừa có đường biên giới tiếp giáp Vương quốc Campuchia cùng hệ thống cửa khẩu thuận lợi cho việc giao thương kinh tế. Ngoài ra, còn có nhiều khu công nghiệp phát triển mạnh thu hút hàng trăm ngàn người từ các tỉnh, thành khác và người nước ngoài đến lưu trú để sản xuất, kinh doanh. Lợi dụng điều này, các loại tội phạm về trật tự xã hội, sử dụng công nghệ cao, ma túy, cờ bạc, trộm cắp tài sản, “tín dụng đen”, xuất, nhập cảnh trái phép... hoạt động phức tạp.