Nỗ lực bảo vệ xác ướp - di sản thời cổ đại giữa chiến tranh

Cuộc nội chiến đẫm máu ở Yemen gây ra hàng ngàn cái chết thương tâm đồng thời gián tiếp phá hủy một di sản cổ đại vô giá của đất nước - đó là bộ sưu tập hiếm hoi các xác ướp còn khá hoàn hảo mà giới khảo cổ học đang cố gắng bảo vệ trong... tuyệt vọng.

Nhà bảo tàng Đại học Sanaa (thủ đô Yemen) là nơi gìn giữ bộ sưu tập xác ướp hàng ngàn năm tuổi, minh chứng cho nền văn minh ít được biết đến của “Arabia Felix (Arabia hạnh phúc)” - tên gọi cổ của Yemen - vào năm 400 trước Công nguyên.

Trong suốt nhiều thập niên, những thi hài cả nam lẫn nữ được ướp hương thơm ngát, trong đó một số vẫn còn răng và tóc thu hút hàng ngàn lượt khách du lịch và giới khảo cổ tìm đến Yemen. Nhưng ngày nay với tình trạng nguồn điện chập chờn và các cảng bị phong tỏa do nằm dưới sự kiểm soát của phiến quân Houthi, số phận của bộ sưu tập độc đáo này đang bị đe dọa hết sức nghiêm trọng.

Một sinh viên Yemen đang quan sát xác ướp tại Đại học Sanaa.
Một sinh viên Yemen đang quan sát xác ướp tại Đại học Sanaa.

Giới khảo cổ học Yemen đang nỗ lực bảo tồn 12 xác ướp được phát hiện tình cờ trong những cuộc khai quật thực hiện trong hai thập niên 1980 và 1990. Tình trạng xấu mà số thi hài đang phải hứng chịu là sức nóng, độ ẩm trong khi phương tiện bảo quản hết sức thiếu thốn.

Abdel Rahmane Jarallah, Chủ nhiệm Khoa Khảo cổ học Đại học Sanaa, cho biết: “Những xác ướp này là bằng chứng xác thực về lịch sử quốc gia... và chúng đang bị tác động xấu bởi chiến tranh. Chúng cần được bảo quản trong môi trường được kiểm soát nghiêm ngặt cũng như được chăm sóc thường xuyên. Cụ thể là các xác ướp phải được tẩy trùng 6 tháng một lần. Một số xác ướp đã bắt đầu có dấu hiệu phân hủy do chúng tôi không được bảo đảm về nguồn điện cung cấp ổn định và hóa chất bảo quản cũng trong tình trạng thiếu thốn.

Chúng tôi đang cố gắng chống lại mùi hôi thối khó chịu bốc lên dữ dội từ xác ướp không được bảo quản tốt. Chúng tôi lo ngại về cả 2 vấn đề - quy trình bảo quản xác ướp và tình trạng sức khỏe của những người chịu trách nhiệm xử lý chúng”.

Phòng trưng bày xác ướp tại Đại học Sanaa.
Phòng trưng bày xác ướp tại Đại học Sanaa.

Từ thành phố cổ Palmyra ở Syria cho đến Sanaa, các điểm khảo cổ và nhà bảo tàng trong khu vực Trung Đông đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi những cuộc xung đột bạo lực mà không hề có dấu hiệu thuyên giảm. Thành cổ và thủ đô Sanaa của Yemen chính thức được đưa vào danh sách Di sản Thế giới của Tổ chức UNESCO từ năm 1986 nhưng hiện đang gặp nguy hiểm do cuộc nội chiến bùng nổ năm 2015 tại quốc gia này.

Cuộc xung đột xảy ra do sự đối đầu giữa phiến quân Houthi theo Hồi giáo dòng Shiah (lực lượng chiếm đóng Sanaa năm 2014) kết hợp với các đồng minh thân Iran và chính quyền Tổng thống Abd Rabbuh Mansur Hadi được liên minh 10 quốc gia Arập do Arập Xêút dẫn đầu hỗ trợ. Nằm trên núi đá cao 2.200 mét so với mặt biển, thủ đô Sanaa của Yemen là điểm di sản Hồi giáo cực kỳ quan trọng với hơn 100 nhà thờ cổ và khoảng 6.000 căn nhà được xây dựng trước thế kỷ 11. Cổ thành Sanaa nổi tiếng thế giới với những căn nhà nhiều tầng xây dựng bằng đá núi lửa basalt đầy màu sắc và những cửa sổ được trang trí kính nhiều màu độc đáo.

Một xác ướp được bảo quản cẩn thận ở Đại học Sanaa.
Một xác ướp được bảo quản cẩn thận ở Đại học Sanaa.

Một trong những khu vực của cổ thành Sanaa bị phá hủy năm 2015 trong vụ không kích dữ dội của liên minh Arập chống phiến quân Houthi. Hậu quả là nhiều căn nhà xây bằng bùn thời Trung Cổ và một pháo đài thời đế quốc Ottoman bị phá hủy. Không những di tích cổ bị hủy hoại mà còn diễn ra nạn cướp phá cổ vật.

Năm 2016, chính quyền Thụy Sĩ đã tịch thu nhiều mẫu vật khảo cổ buôn lậu có nguồn gốc từ Yemen, Syria và Libya. Giới khảo cổ học Yemen kêu gọi các đảng phái chính trị cũng như các tổ chức quốc tế giúp đỡ bảo tồn bộ sưu tập xác ướp quý giá nhưng vẫn chưa nhận được phản hồi tích cực.

Fahmi al-Ariqi, giáo sư Đại học Sanaa, bày tỏ mối lo ngại: “Chúng tôi cần một đội ngũ chuyên gia có nhiệt huyết để bảo tồn 12 xác ướp trong trường đại học cũng như số xác ướp khác tại Bảo tàng Quốc gia Sanaa”. Mặc dù chưa nhận được câu trả lời từ chính quyền và cộng đồng quốc tế song Abdel Rahmane Jarallah vẫn hết sức tự tin vào tương lai: “Nền văn hóa và lịch sử của chúng tôi sẽ không bao giờ biến mất. Đất nước Yemen có rất nhiều điểm khảo cổ và chắc chắn còn rất nhiều xác ướp chưa được khám phá. Chúng tôi tự tin vào điều đó”.

An An (tổng hợp)

Các tin khác

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Không còn là những lời phán truyền miệng ở cổng chùa hay góc chợ, mê tín dị đoan đang được nâng cấp thành những chiếc bẫy tinh vi trên không gian mạng. Từ vụ nữ thầy bói lừa 31 người chiếm đoạt hơn 28 tỷ đồng đến các đường dây sử dụng hàng chục nhân viên gọi điện tự xưng "cô đồng", hàng nghìn người đã trở thành nạn nhân khi nỗi sợ bị biến thành công cụ thao túng và niềm tin mù quáng trở thành món hàng để trục lợi.

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Doanh thu hàng trăm tỷ đồng và sức hút mạnh mẽ với khán giả đang đưa phim kinh dị trở thành thể loại nổi bật nhất của điện ảnh Việt. Nhưng khi ngày càng nhiều tác phẩm chạy theo yếu tố giật gân, máu me và tâm linh, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để thị trường không rơi vào vòng xoáy của những trào lưu ngắn hạn.

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Khi các cầu thủ bước ra sân trước hàng chục nghìn khán giả, phần lớn người hâm mộ trên thế giới chỉ quan tâm đến một điều: điều gì sẽ xảy ra trong 90 phút trên sân cỏ. Nhưng ở World Cup 2026, có một cuộc chơi khác cũng đang diễn ra song song. Đó là cuộc chơi của tiền bạc, quyền lực và những trải nghiệm xa xỉ mà phần lớn người hâm mộ chỉ có thể hình dung qua những con số.

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, vấn đề giữ gìn sự trung thực và đạo đức trong sáng tạo nghệ thuật của nghệ sĩ đang là vấn đề cấp thiết được đặt ra.

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Dân số nhiều nước châu Á đang già đi với tốc độ chưa từng có. Nhưng, thay vì nhìn nhận xu hướng đó như một gánh nặng, lục địa này đang chọn cách nhìn nhận tích cực hơn, khi xem người cao tuổi cũng là một động lực kinh tế.

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Vụ việc xuất hiện yếu tố từ tác phẩm sắp đặt Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang trong MV “Come My Way” của ca sĩ Sơn Tùng M-TP đã bộc lộ những hạn chế trong quy trình kiểm soát sở hữu trí tuệ và xử lý khủng hoảng của các đơn vị sản xuất nội dung thương mại, đồng thời đặt ra yêu cầu về năng lực quản trị quyền tác giả trong công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Người phụ nữ gây "ám ảnh" nhất đối với chị em bỉm sữa hành nghề kinh doanh online thời gian vừa qua đó chính là Hoàng Lê Ngọc My, sinh năm 1992, trú tại một con ngõ trên phố Lê Duẩn, phường Cửa Nam, Hà Nội. Hàng xóm nơi đây đã quá quen với cảnh hầu như ngày nào cũng có shipper hoặc chủ shop đến đòi nợ vì My nhận hàng, ăn xong rồi nhưng... không trả.

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Thị trường hàng hóa diễn biến trái chiều sau thỏa thuận Mỹ - Iran: giá vàng tăng mạnh do rủi ro địa chính trị chưa hoàn toàn hạ nhiệt, còn dầu lao dốc khi nhà đầu tư kỳ vọng nguồn cung Iran sớm quay lại thị trường.

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Sau nhiều năm theo đuổi vụ kiện chất độc da cam, bà Trần Tố Nga tiếp tục chờ Tòa Phá án Pháp xem xét liệu các tập đoàn hóa chất Mỹ có được hưởng quyền miễn trừ tài phán hay không.

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Hơn 2.000 gian hàng có dấu hiệu vi phạm bị chặn, hơn 9.100 sản phẩm bị gỡ khỏi các sàn thương mại điện tử chỉ trong chưa đầy 1 tháng cao điểm kiểm tra. Những con số này cho thấy hàng giả, hàng nhái đang ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, buộc cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các nền tảng thương mại điện tử phải đẩy nhanh ứng dụng công nghệ, từ trí tuệ nhân tạo (AI) đến truy xuất nguồn gốc, để bảo vệ người tiêu dùng và giữ niềm tin cho nền kinh tế số.

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Nguyễn Văn Tuyến, sinh năm 1984, ngụ phường Phước Tân, TP Đồng Nai thành lập “công ty ma” rồi bán hóa đơn để hưởng phí chênh lệch. Nghĩ rằng với kinh nghiệm nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, sử dụng những trò ma mãnh để qua mặt cơ quan chức năng, Tuyến nhanh chóng thành lập 17 công ty, móc nối với nhiều đối tượng xuất bán khống hàng ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi trên 5.077 tỷ đồng, thu lợi bất chính hàng trăm tỷ đồng. 

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Những lời quảng cáo có cánh, mời gọi tham gia hội nhóm để được “tặng ngay tiền mặt, đầu tư sinh lời, chơi là trúng…” xuất hiện kín đáo và khéo léo trên màn hình trò chơi trực tuyến. Ít ai ngờ, “miếng bánh” ấy lại chính là cạm bẫy dẫn vào các trang web cá độ bóng đá, cờ bạc online khi mùa World Cup bắt đầu.

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Sự phổ biến của hát nhép, hát đè và các công nghệ xử lý âm thanh đang đặt ra câu hỏi về tính chân thực của sân khấu đương đại. Giới chuyên môn cho rằng đã đến lúc cần những chế tài đủ mạnh để bảo vệ giá trị cốt lõi của nghệ thuật biểu diễn.

 Phát triển bóng đá hay trục lợi?

Phát triển bóng đá hay trục lợi?

World Cup 2026 sẽ là giải đấu lớn nhất lịch sử với 48 đội tuyển và 104 trận đấu. FIFA gọi đây là bước tiến cho sự phát triển bóng đá toàn cầu, nhưng những con số doanh thu khổng lồ phía sau khiến cuộc tranh luận về mục đích thật sự của FIFA trở nên gay gắt hơn.

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Chiếm tới 80% thị phần toàn cầu, sau giai đoạn tăng trưởng nóng, ngành pin mặt trời Trung Quốc từng là biểu tượng trong “Bộ ba chủ lực mới” nay lại rơi vào vòng xoáy dư cung, giảm giá và thua lỗ kéo dài.

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Tiền ảo mới du nhập vào Việt Nam bằng con đường phi pháp. Nhưng ít ai biết rằng, từ lâu, chúng âm thầm len lỏi khắp ngõ ngách từ thành phố, nông thôn tới miền núi với số lượng tài khoản thống kê lên tới hơn 17 triệu, gần gấp đôi tài khoản chứng khoán dù tuổi đời chỉ bằng 1/2. Thị trường tiền ảo phi pháp này đã mê hoặc giới trẻ, cả người có học thức, thậm chí kỹ sư công nghệ thông tin (IT) các trường nổi tiểng, tới người lao động, du học sinh dù nhiều người đã không ít lần trắng tay chỉ sau vài buổi giao dịch. Đâu là sự thật?