Nỗ lực bảo vệ xác ướp - di sản thời cổ đại giữa chiến tranh

Cuộc nội chiến đẫm máu ở Yemen gây ra hàng ngàn cái chết thương tâm đồng thời gián tiếp phá hủy một di sản cổ đại vô giá của đất nước - đó là bộ sưu tập hiếm hoi các xác ướp còn khá hoàn hảo mà giới khảo cổ học đang cố gắng bảo vệ trong... tuyệt vọng.

Nhà bảo tàng Đại học Sanaa (thủ đô Yemen) là nơi gìn giữ bộ sưu tập xác ướp hàng ngàn năm tuổi, minh chứng cho nền văn minh ít được biết đến của “Arabia Felix (Arabia hạnh phúc)” - tên gọi cổ của Yemen - vào năm 400 trước Công nguyên.

Trong suốt nhiều thập niên, những thi hài cả nam lẫn nữ được ướp hương thơm ngát, trong đó một số vẫn còn răng và tóc thu hút hàng ngàn lượt khách du lịch và giới khảo cổ tìm đến Yemen. Nhưng ngày nay với tình trạng nguồn điện chập chờn và các cảng bị phong tỏa do nằm dưới sự kiểm soát của phiến quân Houthi, số phận của bộ sưu tập độc đáo này đang bị đe dọa hết sức nghiêm trọng.

Một sinh viên Yemen đang quan sát xác ướp tại Đại học Sanaa.
Một sinh viên Yemen đang quan sát xác ướp tại Đại học Sanaa.

Giới khảo cổ học Yemen đang nỗ lực bảo tồn 12 xác ướp được phát hiện tình cờ trong những cuộc khai quật thực hiện trong hai thập niên 1980 và 1990. Tình trạng xấu mà số thi hài đang phải hứng chịu là sức nóng, độ ẩm trong khi phương tiện bảo quản hết sức thiếu thốn.

Abdel Rahmane Jarallah, Chủ nhiệm Khoa Khảo cổ học Đại học Sanaa, cho biết: “Những xác ướp này là bằng chứng xác thực về lịch sử quốc gia... và chúng đang bị tác động xấu bởi chiến tranh. Chúng cần được bảo quản trong môi trường được kiểm soát nghiêm ngặt cũng như được chăm sóc thường xuyên. Cụ thể là các xác ướp phải được tẩy trùng 6 tháng một lần. Một số xác ướp đã bắt đầu có dấu hiệu phân hủy do chúng tôi không được bảo đảm về nguồn điện cung cấp ổn định và hóa chất bảo quản cũng trong tình trạng thiếu thốn.

Chúng tôi đang cố gắng chống lại mùi hôi thối khó chịu bốc lên dữ dội từ xác ướp không được bảo quản tốt. Chúng tôi lo ngại về cả 2 vấn đề - quy trình bảo quản xác ướp và tình trạng sức khỏe của những người chịu trách nhiệm xử lý chúng”.

Phòng trưng bày xác ướp tại Đại học Sanaa.
Phòng trưng bày xác ướp tại Đại học Sanaa.

Từ thành phố cổ Palmyra ở Syria cho đến Sanaa, các điểm khảo cổ và nhà bảo tàng trong khu vực Trung Đông đang bị đe dọa nghiêm trọng bởi những cuộc xung đột bạo lực mà không hề có dấu hiệu thuyên giảm. Thành cổ và thủ đô Sanaa của Yemen chính thức được đưa vào danh sách Di sản Thế giới của Tổ chức UNESCO từ năm 1986 nhưng hiện đang gặp nguy hiểm do cuộc nội chiến bùng nổ năm 2015 tại quốc gia này.

Cuộc xung đột xảy ra do sự đối đầu giữa phiến quân Houthi theo Hồi giáo dòng Shiah (lực lượng chiếm đóng Sanaa năm 2014) kết hợp với các đồng minh thân Iran và chính quyền Tổng thống Abd Rabbuh Mansur Hadi được liên minh 10 quốc gia Arập do Arập Xêút dẫn đầu hỗ trợ. Nằm trên núi đá cao 2.200 mét so với mặt biển, thủ đô Sanaa của Yemen là điểm di sản Hồi giáo cực kỳ quan trọng với hơn 100 nhà thờ cổ và khoảng 6.000 căn nhà được xây dựng trước thế kỷ 11. Cổ thành Sanaa nổi tiếng thế giới với những căn nhà nhiều tầng xây dựng bằng đá núi lửa basalt đầy màu sắc và những cửa sổ được trang trí kính nhiều màu độc đáo.

Một xác ướp được bảo quản cẩn thận ở Đại học Sanaa.
Một xác ướp được bảo quản cẩn thận ở Đại học Sanaa.

Một trong những khu vực của cổ thành Sanaa bị phá hủy năm 2015 trong vụ không kích dữ dội của liên minh Arập chống phiến quân Houthi. Hậu quả là nhiều căn nhà xây bằng bùn thời Trung Cổ và một pháo đài thời đế quốc Ottoman bị phá hủy. Không những di tích cổ bị hủy hoại mà còn diễn ra nạn cướp phá cổ vật.

Năm 2016, chính quyền Thụy Sĩ đã tịch thu nhiều mẫu vật khảo cổ buôn lậu có nguồn gốc từ Yemen, Syria và Libya. Giới khảo cổ học Yemen kêu gọi các đảng phái chính trị cũng như các tổ chức quốc tế giúp đỡ bảo tồn bộ sưu tập xác ướp quý giá nhưng vẫn chưa nhận được phản hồi tích cực.

Fahmi al-Ariqi, giáo sư Đại học Sanaa, bày tỏ mối lo ngại: “Chúng tôi cần một đội ngũ chuyên gia có nhiệt huyết để bảo tồn 12 xác ướp trong trường đại học cũng như số xác ướp khác tại Bảo tàng Quốc gia Sanaa”. Mặc dù chưa nhận được câu trả lời từ chính quyền và cộng đồng quốc tế song Abdel Rahmane Jarallah vẫn hết sức tự tin vào tương lai: “Nền văn hóa và lịch sử của chúng tôi sẽ không bao giờ biến mất. Đất nước Yemen có rất nhiều điểm khảo cổ và chắc chắn còn rất nhiều xác ướp chưa được khám phá. Chúng tôi tự tin vào điều đó”.

An An (tổng hợp)

Các tin khác

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.