Những vụ án có thật gợi ý tưởng cho “cha đẻ” của Sherlock Holmes

Những người yêu quý nhân vật thám tử Sherlock Holmes của nhà văn Anh Arthur Conan Doyle chắc chắn không thể quên những vụ án ly kỳ trong loạt truyện nổi tiếng khắp thế giới. Nhưng ít ai biết rằng không ít các vụ án ly kỳ hấp dẫn được viết nên ấy, tác giả của nó, Conan Doyle đã lấy ý tưởng từ những vụ án có thật ngoài đời.

Cuốn sách "The Man Who Would Be Sherlock: The Real Life Adventures Of Arthur Conan Doyle" (Người trở thành Sherlock: Những cuộc phiêu lưu đời thực của Arthur Conan Doyle) mới được xuất bản đã hé lộ mối liên hệ giữa đời thực và tiểu thuyết. Tác giả cuốn sách Christopher Sandford đã phân tích những chủ đề giống nhau giữa truyện và các vụ án ngoài đời được Conan Doyle sử dụng làm chất liệu để hư cấu thành những cuộc phiêu lưu khiến bạn đọc say mê: từ vụ án thầy giáo của Conan Doyle sát hại vợ cho tới vụ "sát thủ động vật" George Edalji.

Khi Doyle 7 tuổi và học tại trường Newington ở Edinburgh, một người di cư Pháp tên là Eugene Chantrelle đã được tuyển làm giáo viên dạy ngôn ngữ hiện đại trong trường. Mười năm sau, Chantrelle bị treo cổ vì đầu độc vợ.

Nhà văn Arthur Conan Doyle.
Nhà văn Arthur Conan Doyle.

Trong cuốn sách mới, tác giả Christopher Sandford đã nhấn mạnh những chi tiết giống nhau giữa vụ giết người ở trường học của Doyle và câu chuyện đầu tiên về thám tử Sherlock "The Study in Scarlet" (tên tiếng Việt: Cuộc điều tra màu đỏ hoặc Chiếc nhẫn tình cờ). Trong câu chuyện này, Sherlock đã giải quyết được vụ giết hại hai người đàn ông mà bản thân họ bị đầu độc.

Vụ án tại trường Newington liên quan tới giáo viên tương lai của Doyle và người bạn là tiến sĩ Joseph Bell - một nhà khoa học pháp y vốn được coi là một trong những hình mẫu của Sherlock. Tháng 9-1866, Doyle chuyển về trường Newington, một ngôi trường ở Edinburgh cách nhà cậu bé ba con phố.

Nhà khoa học pháp y Joseph Bell - một trong những hình mẫu của Sherlock Holmes.
Nhà khoa học pháp y Joseph Bell - một trong những hình mẫu của Sherlock Holmes.

Không lâu sau khi Doyle tới học trường này, ông Chantrelle vào dạy môn ngôn ngữ. Khi Doyle biết thầy giáo Chantrelle năm 1866, ông này đã có mối quan hệ với một học sinh 15 tuổi học lớp 5 trong trường tên là Elizabeth Cullen Dyer. Mối quan hệ này không bị ai phát hiện cho tới mùa đông năm 1867, khi Dyer mang thai. Cả hai người đều bị đuổi khỏi trường học. Khi đó, thầy giáo Chantrelle 34 tuổi còn Dyer 17 tuổi. Họ kết hôn năm 1868 ở Edinburgh và có bốn con trai.

Có tin đồn rằng Chantrelle còn có nhiều vợ ở một số thành phố Bắc Mỹ cũng như có một vợ ở nhà tại Pháp. Người ta còn đồn rằng quan hệ tình dục của Chantrelle thường có xu hướng ác dâm.

Cuộc hôn nhân của Chantrelle và Elizabeth không hạnh phúc. Tháng 12-1876, Elizabeth báo cảnh sát rằng đã bị Chantrelle dùng roi ngựa quất không thương tiếc vào mông trần. Lúc đó, Chantrelle chỉ bị nhắc nhở.

Tháng 10 sau đó, Chantrelle ký hợp đồng với công ty bảo hiểm Ngôi sao Scotland, theo đó anh ta sẽ nhận được 1.000 bảng (tương đương 90.000 bảng ngày nay) trong trường hợp cô vợ trẻ chết trước mình.

Thầy giáo ngôn ngữ Chantrell - người bị treo cổ vì đầu độc vợ.
Thầy giáo ngôn ngữ Chantrell - người bị treo cổ vì đầu độc vợ.

Tại phiên xét xử Chantrelle, anh ta đã gặp khó khăn khi hiểu định nghĩa "chết bất ngờ" trong hợp đồng và hỏi xem chuột rút và tai nạn với khói hoặc hơi độc có được tính trong hợp đồng không.

Sáng ngày 2-1-1878, một cô hầu gái đã tìm thấy Elizabeth nằm bất động trên giường. Có mùi khí gas xộc lên trong phòng, rõ ràng là do van bị vỡ trong lò sưởi gần đó.

Sau khi kiểm tra, một bác sĩ nói rằng đó là một vụ ngộ độc khí than, một trường hợp không bất thường thời đó. Sau đó, nạn nhân được đưa tới bệnh viện Hoàng gia và chết chiều hôm đó. Elizabeth lúc này 26 tuổi.

Vụ việc khiến tiến sĩ Bell và thư ký của ông là tiến sĩ Henry Littlejohn chú ý. Cùng với nhau, họ phát hiện ra dịch nôn trên ga trải giường của Elizabeth và trong dịch có thuốc phiện. Chất này kết hợp với tác động của việc hít phải khí gas dần dần đã gây ra cái chết cho Elizabeth.

Chantrelle bị đưa ra xét xử vì giết vợ, bị kết án có tội và bị hành quyết ngày 31-5-1878. Ông Littlejohn được đề nghị tham gia buổi hành quyết Chantrelle. Người ta kể lại rằng Chantrelle đã quay sang ông Littlejohn và nói nhỏ: "Gửi lời khen của tôi cho Joe Bell. Ông ta đã làm tốt trong việc đưa tôi tới giá treo cổ".

Tờ London Globe đăng một đoạn dài về những lời cãi cọ giữa Elizabeth và chồng, trong đó nhấn mạnh việc anh ta đã đối xử nhẹ nhàng hơn với vợ trong những tuần cuối cuộc đời, rõ ràng là để lừa vợ có cảm giác an toàn…

Tác giả Sandford, năm nay 60 tuổi sống ở Seattle, Washington, nói: "Vụ án Chantrelle tất nhiên khiến Doyle quan tâm vì nó liên quan tới một người chồng đặc biệt xảo quyệt ngược đãi vợ bằng thuốc độc. Dù cách này hay cách khác, bất hòa hôn nhân và việc phải dùng tới thuốc độc đều là hai chủ đề khá phổ biến trong danh sách các tác phẩm về Sherlock".

Thuốc độc xuất hiện thường xuyên trong nhiều đoạn là một đặc điểm trong cốt truyện về thám tử Sherlock, thể hiện ngay từ vụ án đầu tiên trong "A Study in Scarklet". Theo tác giả Sandford, bất hòa hôn nhân và thuốc độc có lẽ là hai chủ đề lấy ý tưởng từ vụ Chantrelle.

Trong cuốn sách, tác giả Sandford còn phân tích hai vụ án có thực khác mà tác giả Doyle biết rất rõ. Đó là các vụ án liên quan tới nghi phạm "sát thủ động vật" George Edalji và Oscar Slater - người bị cho là giết một phụ nữ già ở Glasgow.

Trong cả hai vụ, Doyle đều tin rằng hai nghi phạm vô tội. Ông cho rằng đã có những vụ nhầm lẫn danh tính và tích cực bảo vệ họ. Tác giả Sandford nhận xét: "Tôi cho rằng điều nổi bật nhất với tôi là sự kiên trì đến mức ngoan cố của Doyle khi hành động".

Tượng của Sherlock Holmes tại Picardy Place Edinburgh.
Tượng của Sherlock Holmes tại Picardy Place  Edinburgh.

George Edalji, cậu con trai 27 tuổi của một cha sở - người bị khinh ghét vì có nguồn gốc đạo phái Parsee. Gia đình họ bị quấy rối, bôi nhọ đến khốn khổ. Nhiều kẻ đã viết thư đe dọa gửi cho người khác và ký giả mạo tên của Edalji, càng khiến gia đình anh bị căm ghét. Khi có một loạt động vật bị giết hại dã man trong vùng, cảnh sát nhận được thư nặc danh nói rằng Edalji là thủ phạm và quy kết cho anh tội này.

Về sau, Edalji đã viết một bài kể về nỗi thống khổ của mình rồi đăng trên báo. Sau đó, anh đã gửi bài báo cho tác giả Doyle. Từ đó, Doyle bắt đầu quan tâm và tự mình điều tra vụ việc của Edalji, phát hiện ra nhiều bằng chứng không đúng sự thật, thậm chí còn bị cảnh sát ngụy tạo. Với niềm tin rằng Edalji vô tội, Doyle thường xuyên gửi thư cho báo chí, đòi phỏng vấn Bộ trưởng Nội vụ và nộp đơn kiến nghị về vụ việc cho tới gần lúc ông qua đời 23 năm sau đó. Theo tác giả Sandford, Doyle không phải là người dễ dàng bị lay chuyển trên con đường đã chọn.

Có thể thấy, một số vụ án mà Doyle trực tiếp chứng kiến, thậm chí nắm rõ tường tận trong thời đại của ông như kể trên đã trở thành những chất liệu quan trọng để ông sáng tác các câu chuyện hấp dẫn về thám tử Sherlock Holmes.

Arthur Conan Doyle sinh năm 1859 tại Edinburgh trong một gia đình Ireland giàu có. Ông học làm nghề bác sĩ, có bằng tại trường Đại học Edinburth năm 1881.

Ông làm bác sĩ phẫu thuật trên tàu săn cá voi và là nhân viên y tế trên tàu hơi nước chạy tuyến Liverpool và Tây Phi. Sau đó, ông định cư ở Southsea, Portsmouth, Anh, vừa hành nghề y vừa viết sách. Ông viết 60 truyện về Sherlock Holmes. Ngoài ra, ông còn là tác giả của gần 200 tiểu thuyết, truyện ngắn, thơ, sách lịch sử…

Thùy Dương

Các tin khác

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.