Những mùa Tết Việt trong cảm nhận của các đại sứ

Mỗi độ xuân về, nhịp sống ở Việt Nam chậm lại theo một cách rất riêng, đủ để người nước ngoài cũng cảm nhận được sự đổi khác. Trong khoảng lặng ấy, nhiều nhà ngoại giao đã tìm thấy cảm giác quen thuộc, dù họ đến từ những nền văn hóa khác nhau.

Từ ngày đầu đón Tết cổ truyền ở Việt Nam, nữ Đại sứ Na Uy Hilde Solbakken đã thấy có những nét tương đồng với Giáng sinh ở Na Uy, khi phần lớn các hoạt động quan trọng đều diễn ra trong không gian gia đình, mang tính riêng tư, ấm cúng và đầy yêu thương. Đó là lúc con người tạm rời khỏi guồng quay thường nhật, trở về bên những người thân yêu nhất và dành trọn vẹn sự hiện diện cho nhau. Tuy nhiên, với bà, Tết Việt vẫn mang sức hấp dẫn rất riêng, bởi không khí lễ hội không chỉ gói gọn trong từng mái nhà mà còn lan tỏa ra toàn xã hội.

Đại sứ Hilde Solbakken nhìn thấy điều đó từ những ngôi nhà được trang trí rực rỡ, từ những nghi lễ truyền thống được tôn vinh ở từng làng bản nhỏ và cảm giác mùa xuân hiện diện rõ ràng trong từng câu chuyện kể, từng lời chúc mừng năm mới. Đại sứ Hilde Solbakken chia sẻ, mùa Tết đầu tiên, những cộng sự ở Đại sứ quán và cả hàng xóm đã giúp bà trang trí nhà cửa, chuẩn bị Tết... "Nhờ vậy, đến nay tôi đã hiểu hơn và biết mình cần làm gì. Và, khi đã quen rồi, tôi chỉ đơn giản là mong chờ Tết với một tâm thế rất vui", Đại sứ Hilde Solbakken nói.

Những nét quen thuộc ấy cũng hiện lên trong quan sát của Đại sứ Anh Iain Frew. Ông hào hứng tiết lộ rằng, người Anh có một số truyền thống thường diễn ra vào dịp năm mới giống ở Việt Nam như quét nhà, phủi sạch bụi để xua đuổi hết điều xui trong năm cũ, hay mở cửa nhà để chào đón năm mới... Sau Giao thừa, người Anh cũng như người Việt là có thói quen sang nhà hàng xóm để cùng nhau chào đón năm mới, gửi tới nhau những lời chúc tốt đẹp nhất. "Những khoảnh khắc như vậy tạo nên cảm giác gắn kết rất rõ ràng - một sự ấm áp đến từ cộng đồng", Đại sứ Iain Frew giãi bày.

Khi phố phường bớt ồn ào và những cuộc hẹn thưa dần, sự chậm lại của đời sống trong những ngày Tết hiện lên rõ nét ở các thành phố lớn. Sau gần 4 năm nhiệm kỳ tại Việt Nam, Đại sứ Israel Yaron Mayer cho biết, sự yên ắng của Hà Nội mỗi dịp đầu năm không còn khiến ông ngạc nhiên. "Mọi thứ trở nên thư thái và chậm rãi hơn. Ai cũng muốn dành thời gian cho gia đình và tạm rời xa nhịp sống bận rộn kéo dài suốt cả năm", ông nói.

Phía sau những con phố vắng người ấy, là những căn nhà đang sáng đèn chờ đón các thành viên trở về. Từ cảm nhận đó, Đại sứ Israel nhìn thấy một tinh thần chung lan tỏa trong những ngày Tết. "Tôi có cảm giác cả Việt Nam đang cùng nhau đón Tết, gắn kết và đoàn kết thông qua lễ hội này. Khi nhắc đến Tết, bạn bè quốc tế nghĩ ngay đến Việt Nam, nơi gia đình sum họp, truyền thống được gìn giữ và niềm vui được sẻ chia. Người Việt thực sự biết cách cùng nhau tận hưởng những khoảnh khắc đặc biệt của cuộc sống", Đại sứ Yaron Mayer nhận định.

Từ đó, những ngày đầu năm hiện lên không chỉ như một kỳ nghỉ, mà như một cuộc trở về có chiều sâu. Đại sứ Malaysia Dato' Tan Yang Thai nhận thấy rằng, ở Việt Nam, đây là dịp được mong chờ bởi cả những người làm việc xa quê lẫn những gia đình sinh sống tại đô thị. Người lớn trở về thăm cha mẹ, gặp gỡ người thân; trẻ nhỏ theo cha mẹ về quê, làm quen với những câu chuyện, ký ức và không gian từng gắn bó với ông bà, cha mẹ mình. Những bữa cơm sum họp, những câu chuyện của năm cũ, những mong ước cho năm mới được sẻ chia giữa các thế hệ, theo ông là một giá trị rất đáng trân trọng.

Đại sứ Dato' Tan Yang Thai từng đến thăm một ngôi làng ngay trước dịp Tết và đặc biệt ấn tượng với cách người dân cùng nhau trang trí, chuẩn bị, quây quần làm các món ăn truyền thống. "Đây là dịp quan trọng để dạy cho thế hệ trẻ rằng, Tết không chỉ là một ngày nghỉ lễ, mà còn là thời điểm để suy ngẫm, trân trọng cuộc sống, tưởng nhớ tổ tiên và cầu chúc bình an, thịnh vượng", ông nói.

Còn Đại sứ Nam Phi Vuyiswa Tulelo thì mô tả Tết đầu tiên của bà là: "Khi tôi mới đến Hà Nội, Thủ đô lúc nào cũng đông đúc. Nhưng, vào đúng ngày đầu tiên của năm mới Tết cổ truyền, Hà Nội đột ngột thay đổi, hàng quán đóng cửa, đường phố vắng lặng, không gian yên tĩnh. Đó là lần đầu tiên và cũng là lần duy nhất, tôi thấy Hà Nội như vậy". Với bà, hành trình trở về của ngày Tết mang ý nghĩa tinh thần rất rõ nét.

"Trở về trong những ngày đầu năm không chỉ là di chuyển từ nơi này sang nơi khác, mà là trở về với những giá trị cốt lõi. Khi nhìn thấy người Việt Nam cúng bái tổ tiên, chuẩn bị cho một khởi đầu mới và truyền lại văn hóa cho trẻ em, tôi cảm thấy rất gần gũi", Đại sứ Vuyiswa Tulelo tâm sự.

Từ sự gắn kết rất đời thường ấy, những ngày Tết dần mở ra như một không gian văn hóa sống động, nơi người ta có thể bước vào và cảm nhận Việt Nam bằng tất cả các giác quan. Với các đại sứ đang sống và làm việc tại đây, đó là sự hòa mình tự nhiên vào đời sống thường ngày qua phong tục, sinh hoạt và những nét đẹp chỉ xuất hiện trong những ngày đầu năm.

Nhớ lại những ngày đi sắm Tết ở Hà Nội, Đại sứ Pháp Olivier Brochet kể rằng, ông đặc biệt ấn tượng với hình ảnh người Việt chở những cây đào, cây quất có dáng thế lớn trên xe máy, len lỏi qua các con phố đông đúc. "Ở Pháp, thật khó để hình dung một cái cây lớn như vậy lại có thể được vận chuyển bằng xe máy", ông nói. Nhưng, vượt lên trên sự ngạc nhiên ban đầu ấy, những chuyến xe chở đào, quất ngày giáp Tết đã mở ra cho ông một lát cắt rất riêng của đời sống Việt Nam. Ở đó, Tết không hiện diện như một nghi lễ trang trọng, mà bộc lộ qua nhịp sinh hoạt thường ngày: linh hoạt, thích nghi và đầy sức sống.

Những hình ảnh tưởng như rất quen thuộc ấy giúp Đại sứ Olivier Brochet cảm nhận được một Việt Nam biết dung hòa giữa truyền thống và đời sống hiện đại - nơi văn hóa không nằm trong bảo tàng hay sách vở, mà hiện diện trên từng góc phố, trong từng chuyển động đời thường.

Sự hòa nhập ấy còn được ông thể hiện theo một cách rất riêng. Mỗi dịp Tết, Đại sứ Pháp lại chọn mặc áo dài truyền thống Việt Nam, tự tay trang trí cành đào, bình hoa thược dược để đón năm mới. Ông chia sẻ rằng, bất cứ vị khách quốc tế nào khi đến Việt Nam, nhìn thấy phụ nữ Việt Nam trong tà áo dài đều không khỏi trầm trồ - và ông cũng vậy.

Khi nhận ra rằng áo dài không chỉ dành riêng cho phụ nữ, trong năm thứ hai ở Việt Nam, Đại sứ Olivier Brochet đã quyết định may cho mình một bộ áo dài và diện ngay từ dịp Giáng sinh khi đón gia đình sang thăm. "Lần đầu mặc áo dài, tôi có chút lóng ngóng. Nó khiến tôi nhớ lại cảm giác lần đầu khoác lên mình bộ Âu phục khi mới ngoài hai mươi tuổi. Nhưng, tôi nghĩ, sau thêm vài cái Tết nữa, tôi sẽ cảm thấy thân thuộc hơn với áo dài Việt Nam", ông dí dỏm chia sẻ.

Chung ấn tượng về sắc đỏ của mùa xuân ở Việt Nam, nữ Đại sứ Na Uy cũng kể về những dòng xe chở cây quất, cành đào và chợ hoa Tết: "Những hình ảnh đó rất đẹp và rất đặc trưng. Ở Na Uy, bạn sẽ không bao giờ bắt gặp những cảnh tượng như vậy".

Theo bà, không khí Tết không chỉ nằm ở màu sắc, mà còn ở nhịp sống rộn ràng lan tỏa khắp nơi: những ngôi nhà được trang hoàng, những cây đào, cây quất, cây mai xuất hiện trước hiên nhà, trên vỉa hè, trong các khu chợ... Chỉ cần bước ra đường, người ta đã có thể cảm nhận được mùa xuân đang hiện diện.

Không dừng lại ở những hình ảnh trên phố, Tết còn mở ra chiều sâu văn hóa Việt Nam qua những nghi lễ quen thuộc. Với nữ Đại sứ Na Uy, đó là trải nghiệm cùng gia đình tới thăm Văn Miếu - Quốc tử giám và được thầy đồ tặng chữ "Xanh", biểu trưng cho những hợp tác bền chặt giữa hai nước. Đó còn là kỷ niệm cùng gia đình về thăm một ngôi làng cổ, học cách làm món kẹo truyền thống là món chè lam để đón năm mới.

Nữ đại sứ cũng đặc biệt yêu thích tục "xông đất". Trong năm đầu tiên làm việc tại Việt Nam, bà đã chuẩn bị trang phục chỉnh tề để trở thành người xông đất đầu tiên tại Đại sứ quán. Không hề xa lạ hay e dè, văn hóa Việt được bà đón nhận và trải nghiệm một cách tự nhiên, qua đó hiểu thêm cách người Việt gửi gắm mong ước, niềm tin và hy vọng trong những ngày đầu năm.

Tết, vì thế, không chỉ hiện diện trong một không gian hay một phong tục nhất định, mà mở ra như một hành trình khám phá. Đại sứ Israel Yaron Mayer cảm nhận rõ điều đó ngay từ những ngày đầu sống và làm việc tại Việt Nam. Và, qua mỗi mùa xuân, ông lại tìm thấy niềm vui giản dị trong những trải nghiệm khác nhau.

"Mỗi năm, tôi đều cố gắng, và hy vọng năm nay cũng vậy, được đi du lịch trong dịp Tết, lựa chọn những hành trình khác nhau để cảm nhận không khí lễ hội tại nhiều vùng miền của đất nước", ông chia sẻ. Từ những chuyến đi lên vùng cao, nơi ông bắt gặp hình ảnh những người trẻ ngồi quây quần, hát vang bên đống lửa trại trong đêm xuân, đến những lần đón Tết cùng cộng đồng dân tộc thiểu số và trực tiếp chứng kiến những nét văn hóa rất đặc trưng, hay chuyến đi vào Nam để cảm nhận tiết trời dễ chịu mang sắc thái riêng của ngày Tết, với Đại sứ Yaron Mayer, điểm chung luôn hiện hữu chính là cảm giác vui tươi và hạnh phúc lan tỏa ở khắp nơi.

Cảm nhận ấy cũng được gợi lại trong ký ức của Đại sứ Malaysia Dato' Tan Yang Thai, khi ông lần đầu đến Việt Nam vào năm 2023, thời điểm chỉ còn khoảng 2 tuần nữa là tới Tết Nguyên đán. Khi đó, điều khiến Đại sứ Dato' Tan Yang Thai bất ngờ nhất chính là dòng xe máy đông đến khó tin trên đường phố. Sống gần một ngôi chùa nổi tiếng, ông chứng kiến cảnh khu vực này chật kín người trong những ngày giáp Tết. "Đó là một trải nghiệm thực sự choáng ngợp, bởi tôi không ngờ việc đi chùa lại đóng vai trò quan trọng đến vậy trong dịp Tết, song song với việc sum họp và đón năm mới cùng gia đình", ông hào hứng kể lại.

Tết Nguyên đán trong cảm nhận của các đại sứ còn dần hiện lên như một điểm tựa tinh thần đặc biệt. Đó không chỉ là thời khắc khép lại một năm cũ, mà còn là nguồn năng lượng nuôi dưỡng sự lạc quan và niềm tin vào những khởi đầu mới.

"Đây là thời điểm con người hướng về tương lai với niềm tin và hy vọng", Đại sứ Brazil Marco Farani chia sẻ. Theo ông, tinh thần lạc quan ấy được hình thành từ sự tăng trưởng kinh tế, ổn định chính trị và mức độ hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng của Việt Nam. Người dân không chỉ tin vào tương lai của đất nước, mà còn tin vào chính cuộc sống của mình. "Tinh thần ấy không chỉ hiện diện ở tầm quốc gia, mà còn lan tỏa trong từng gia đình, từng con người", ông nói.

Từ góc nhìn văn hóa, Đại sứ Marco Farani cũng nhận ra những khác biệt thú vị giữa Việt Nam và Brazil trong cách con người chào đón lễ hội. Văn hóa Brazil giàu tính biểu đạt, sôi động với âm nhạc và vũ điệu, trong khi văn hóa Việt Nam thể hiện các giá trị theo một cách trầm lắng và sâu sắc hơn. Tuy vậy, theo ông, điểm chung đáng quý là cả hai xã hội đều đề cao cộng đồng, truyền thống và tinh thần lễ hội - những yếu tố giúp con người tìm thấy niềm vui và sự kết nối. "Chính những khác biệt ấy làm cho văn hóa thế giới trở nên phong phú và đa dạng hơn", Đại sứ Marco Farani nhận định.

Khởi đầu mới cũng là cách mà Đại sứ Na Uy nói về Tết. "Tết đến vào thời điểm mùa xuân bắt đầu, rất đẹp và giàu sức sống. Tôi nghĩ, đây là dịp tuyệt vời để giới thiệu Việt Nam với bạn bè quốc tế, để kể những câu chuyện về truyền thống, về cách người Việt Nam gìn giữ và trân trọng các giá trị văn hóa của mình", bà chia sẻ. Theo nữ đại sứ, điều đáng yêu ở con người Việt Nam chính là sự cân bằng hài hòa ấy: gìn giữ những giá trị đã có, nhưng không ngừng hy vọng và nỗ lực cho những điều tốt đẹp hơn. Nguồn năng lượng tích cực ấy hiện diện trong những lời chúc đầu năm, trong những cuộc trò chuyện chậm rãi bên chén trà, hộp mứt Tết - nơi mỗi ngày mùng 1 đều mở ra như một mùa xuân mới, an khang và thịnh vượng.

Nhấn mạnh Tết là điểm xuất phát cho cả một hành trình phía trước, Đại sứ Israel Yaron Mayer khẳng định: "Việt Nam bước vào năm con ngựa - biểu tượng của sự năng động, bền bỉ và không ngừng tiến lên. Người Việt Nam rất giỏi trong việc này. Tôi tin rằng, đây sẽ là một năm thành công đối với Việt Nam và chúc đất nước các bạn ngày càng thịnh vượng, phát triển".

Tinh thần ấy cũng được cảm nhận bởi Đại sứ Malaysia Dato' Tan Yang Thai: "Tôi luôn ấn tượng với sư háo hức và cách người Việt Nam đón Tết. Khi được biết năm nay là năm con ngựa - biểu tượng của sức sống, sức mạnh và tốc độ, tôi cho rằng đây là một dấu hiệu rất tốt cho Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới mà đất nước đang bước vào. Có cảm giác như Việt Nam đang rất sẵn sàng cho hành trình phía trước".

Và thế là, Tết Việt, trong mắt các đại sứ, không chỉ là một lễ hội truyền thống. Đó là thời khắc con người chậm lại để nhìn về phía trước, mang theo sự bình an, hy vọng và niềm tin - những điều âm thầm nối dài từ mái nhà này sang mái nhà khác, từ năm cũ sang năm mới.