Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, Đại hội XIV của Đảng đặt dấu mốc trong lịch sử Đảng ta khi lần đầu tiên thành tố giữ môi trường hòa bình, ổn định được Đảng ta đặt lên trước hết trong mục tiêu phát triển. Đồng thời nhấn mạnh xây dựng xã hội kỷ cương, lành mạnh, văn minh, an ninh, an sinh, an toàn, phát triển; phấn đấu giảm mạnh tội phạm, tiến đến xây dựng xã hội không có tội phạm, không có tai nạn, tệ nạn, không có tiêu cực; thật sự văn minh, hạnh phúc, vì mục tiêu cao nhất đó là hòa bình, ổn định, phát triển bền vững, chất lượng cao, nâng cao mọi mặt đời sống của nhân dân; hiện thực hóa hai mục tiêu 100 năm.
Đi liền các quan điểm, chủ trương có tính đột phá nêu trong Chương trình hành động triển khai Nghị quyết Đại hội, Chương trình làm việc của Ban Chấp hành Trung ương đề ra nhiệm vụ xây dựng hai nghị quyết về Chiến lược an ninh quốc gia và Xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển.
Tại Hội nghị Trung ương 3 khóa XIV, Ban Chấp hành Trung ương đã thảo luận, thông qua hai nghị quyết, quyết định công bố toàn văn nghị quyết về Chiến lược an ninh quốc gia, tạo điều kiện tối đa cho việc quán triệt, triển khai theo tinh thần nắm vững, hiểu sâu, làm đến cùng, tạo nền tảng để thực hiện thắng lợi mục tiêu phát triển mà Đại hội XIV đã xác định.
Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh sự cần thiết ban hành hai nghị quyết, nêu rõ các nguy cơ, thách thức trong bảo vệ an ninh quốc gia trước tình hình mới và cho biết, nước ta có vị trí chiến lược quan trọng trong khu vực, có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, nơi hội tụ lợi ích chính trị, kinh tế của các cường quốc trên thế giới. Với vị thế ngày càng cao, Việt Nam đã trở thành trọng tâm trong cạnh tranh thế giới. Đi đôi với những cơ hội thuận lợi, sức ép an ninh từ bên ngoài, từ các không gian chiến lược mới gia tăng, bất ổn áp sát hành lang an ninh Việt Nam; rủi ro cho các lĩnh vực trọng điểm ngày càng đa dạng
"Bối cảnh đó đặt ra những yêu cầu, nhiệm vụ rất mới, cùng với những bài học rất đắt giá rút ra được từ thực tiễn bảo vệ an ninh quốc gia với các vụ xung đột, chiến dịch đột kích chớp nhoáng, chiến tranh bất đối xứng, ứng dụng công nghệ cao ở một số nước trên thế giới gần đây, đòi hỏi an ninh quốc gia và bảo vệ an ninh quốc gia phải có tư duy mới, cách làm mới, thực hiện ở cấp độ cao hơn", Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh.
Bộ trưởng Lương Tam Quang cho biết: An ninh quốc gia và bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới không chỉ bảo vệ và bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia, dân tộc; nhận diện đầy đủ, xử lý hiệu quả mọi nguy cơ, thách thức từ các lĩnh vực, không gian, từ sớm, từ xa, mà phải kiến tạo phát triển, tạo nền tảng cho thành công của phát triển nhanh, bền vững, nâng cao mọi mặt đời sống nhân dân, thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV và các chủ trương chiến lược của Đảng.
Chiến lược an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới phải bảo đảm chính quyền các cấp hoạt động liên tục, hiệu quả; hạ tầng thiết yếu không bị tê liệt; kinh tế không bị đứt gãy nghiêm trọng; xã hội không rơi vào rối loạn trong mọi tình huống.
Cùng với cấp độ mới của bảo vệ an ninh quốc gia, yêu cầu về xây dựng xã hội mới - xã hội kỷ cương, an toàn, lành mạnh, văn minh, hài hòa, phát triển trong mô hình phát triển của đất nước, vì bảo đảm cao nhất an ninh con người, vì cuộc sống thực sự hạnh phúc của nhân dân, tạo thế chân kiềng vững chắc, bước đi đồng bộ, hiệu quả, xây dựng thành công nước Việt Nam xã hội chủ nghĩa hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc vào năm 2045.
Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, quan điểm chỉ đạo mới trong Nghị quyết Chiến lược an ninh quốc gia gồm 6 quan điểm, cùng với việc tiếp tục khẳng định các quan điểm đã được thực tiễn chứng minh về “Đảng lãnh đạo tuyệt đối, trực tiếp về mọi mặt, Nhà nước quản lý thống nhất, là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của toàn Đảng, toàn dân, toàn quân, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền chịu trách nhiệm chính và trước hết trong xử lý vấn đề an ninh ở lĩnh vực, địa phương mình, lực lượng Công an nhân dân giữ vai trò nòng cốt”, “kết hợp giữa an ninh với kinh tế, văn hoá, xã hội, môi trường và đối ngoại”, quan điểm về đối tượng, đối tác.
Nghị quyết xác định một số quan điểm mới, là sự cụ thể hóa tư duy, nhận thức mới của Đảng về an ninh quốc gia, bảo vệ an ninh quốc gia đã nêu trong Văn kiện Đại hội XIV.
Đó là:
Giữ vững an ninh quốc gia là điều kiện tiên quyết cho hòa bình, ổn định, phát triển nhanh, bền vững và nâng cao mọi mặt đời sống của nhân dân. An ninh phải góp phần kiến tạo nguồn lực, động lực mới cho phát triển; lấy phát triển là nền tảng của an ninh bền vững; an ninh để phát triển, tăng cường khả năng bảo vệ an ninh quốc gia, gắn với giữ vững và tăng cường khả năng quốc phòng đất nước.
Thực hiện an ninh tổng thể, toàn diện, an ninh chủ động, an ninh bao trùm, an ninh kiến tạo; trong đó an ninh chế độ là trọng yếu; an ninh văn hóa, tư tưởng; an ninh thông tin, truyền thông tạo nền tảng củng cố niềm tin, duy trì ổn định xã hội là đặc biệt quan trọng; an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, an ninh môi trường, an ninh nguồn nước, an ninh lương thực là cơ sở; an ninh mạng, an ninh dữ liệu, an ninh công nghệ là trung tâm; an ninh con người là mục đích. Tội phạm, các tổ chức xuyên quốc gia là vấn đề an ninh quốc gia; kiên quyết đấu tranh, ngăn chặn, xử lý nghiêm theo quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước đối với các hành vi, đối tượng xâm phạm an ninh quốc gia.
Gắn kết chặt chẽ giữa sức mạnh cứng và sức mạnh mềm; giữa kiên định về nguyên tắc với linh hoạt về phương pháp; đặt lợi ích quốc gia, dân tộc lên trên hết, trước hết; nội lực là quyết định, ngoại lực là quan trọng; tích hợp an ninh ngay từ đầu trong từng chính sách, từng lĩnh vực và từng giai đoạn phát triển; lấy an ninh là tiêu chí quan trọng trong lựa chọn mô hình phát triển, hoạch định chính sách và tổ chức thực hiện.
Bảo vệ an ninh trong kỷ nguyên mới kết hợp chặt chẽ giữa truyền thống với hiện đại, giữa xây và chống. Lấy xây là cơ bản, chống là thường xuyên; từ bảo vệ lĩnh vực sang bảo vệ hệ thống; từ quản lý từng nguy cơ sang quản trị liên kết giữa các nguy cơ; từ không để xảy ra bằng mọi giá sang không để rủi ro vượt quá khả năng kiểm soát; không để khủng hoảng cục bộ biến thành tổn thất chiến lược; tận dụng mọi điều kiện để đẩy lùi nguy cơ; bảo đảm giữ vững an ninh cơ sở; giải quyết mọi yếu tố gây mất an ninh, trật tự từ gốc rễ, từ sớm, không để tiếp tục lan rộng thành điểm nóng.
Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, nghị quyết Chiến lược An ninh quốc gia xác định mục tiêu tổng quát, so với mục tiêu tổng quát xác định trong Chiến lược bảo vệ an ninh quốc gia trước đây, có bước phát triển mới.
Bên cạnh tiếp tục xác định mục tiêu không thay đổi về “Bảo vệ vững chắc thành quả cách mạng, bảo vệ và bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc; bảo vệ Đảng, Nhà nước, nhân dân, chế độ xã hội chủ nghĩa; bảo vệ sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá; bảo vệ nền văn hoá, uy tín, vị thế quốc tế của đất nước; bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia; ngăn ngừa, đẩy lùi từ sớm các nhân tố gây mất ổn định chính trị từ bên trong; đấu tranh ngăn chặn, làm thất bại âm mưu, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch, xây dựng xã hội trật tự, kỷ cương, an toàn, lành mạnh, giữ vững ổn định chính trị, xã hội”.
Nghị quyết lần này bổ sung các nội hàm mới trong mục tiêu tổng quát về “tạo nền tảng thực hiện thành công sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hoá, hiện đại hoá, các mục tiêu và chủ trương chiến lược của Đảng; bảo vệ an ninh con người, an ninh chế độ, an ninh thể chế, an ninh trên các lĩnh vực, không gian; ngăn ngừa, đẩy lùi từ sớm các nhân tố gây mất ổn định chính trị từ không gian mạng, không gian vũ trụ, không gian tầm thấp, không gian biển và đại dương; chủ động ứng phó với các mối đe dọa tổng hợp, vấn đề an ninh phi truyền thống, hình thái xâm phạm an ninh mới; đẩy lùi nguy cơ khủng hoảng, góp phần xây dựng xã hội kỷ cương, an toàn, văn minh, hài hòa, phát triển, củng cố niềm tin xã hội, gia tăng đóng góp duy trì hòa bình ở khu vực và thế giới”.
Đồng thời, xác định 7 mục tiêu cụ thể phải đạt được trong bối cảnh xuất hiện nhiều thách thức chưa có tiền lệ và yêu cầu bảo vệ an ninh ở cấp độ mới cao hơn đó là:
Bảo vệ, củng cố vững chắc nền tảng tư tưởng, vai trò, vị trí hạt nhân lãnh đạo, cầm quyền và sức chiến đấu của Đảng, sự vững mạnh của chế độ xã hội chủ nghĩa. Bảo vệ tuyệt đối an ninh, an toàn lãnh tụ, yếu nhân; tăng cường bảo vệ cán bộ cấp chiến lược, đội ngũ tinh hoa, nhất là trong lĩnh vực kinh tế, khoa học, công nghệ.
Tổ chức bảo vệ an ninh trên mọi lĩnh vực phát triển, trên các không gian mới theo nguyên tắc “phát triển đến đâu, an ninh đến đó”. Tăng cường bảo vệ lợi ích chính đáng của tổ chức, cá nhân Việt Nam ở nước ngoài.
Triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế về an ninh tầm cao mới.
Xây dựng nền an ninh nhân dân, thế trận an ninh nhân dân hiện đại, đa tầng, liên hoàn, toàn diện trên các không gian, lĩnh vực trên nền tảng thế trận lòng dân vững chắc, gắn kết chặt chẽ với nền quốc phòng toàn dân, thế trận quốc phòng toàn dân. Phát huy lòng yêu nước trở thành nguồn lực củng cố đồng thuận xã hội, hỗ trợ bảo vệ chế độ và phát triển đất nước.
Tăng cường năng lực bảo vệ an ninh đủ sức ứng phó với mọi thách thức an ninh truyền thống và phi truyền thống, các tình huống khủng hoảng, các mối đe doạ tổng hợp và các hình thái xâm phạm an ninh mới. Tự chủ chiến lược về an ninh, xây dựng công nghiệp quốc phòng, công nghiệp an ninh tự chủ, tự lực, tự cường, lưỡng dụng, hiện đại.
Đến năm 2030, hoàn thành cải cách quản trị quốc gia hiện đại, lấy người dân làm trung tâm. Hoàn thiện hệ thống pháp luật, cơ chế bảo đảm an ninh quốc gia, hệ thống giám sát rủi ro và cảnh báo sớm về an ninh; xây dựng lực lượng Công an nhân dân và lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh quốc gia cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại; hoàn thành chuyển đổi mật mã kháng lượng tử cho hạ tầng số trọng yếu; xây dựng mạng chủ quyền quốc gia; bảo vệ mạng lưới truyền thông, hệ thống dữ liệu bằng mật mã kháng lượng tử.
Đến năm 2045, phát triển toàn diện năng lực của hệ thống an ninh quốc gia; an ninh quốc gia được bảo vệ vững chắc từ sớm, từ xa trên mọi lĩnh vực, không gian, trở thành nguồn lực, động lực quan trọng của phát triển; bảo vệ an ninh con người thuộc nhóm dẫn đầu của khu vực và thế giới, tạo nền tảng xây dựng thành công xã hội xã hội chủ nghĩa. Công an nhân dân là lực lượng nòng cốt, cùng với các lực lượng khác đủ năng lực phòng ngừa, đẩy lùi, giải quyết mọi nguy cơ, thách thức đối với an ninh, ứng phó với các tình huống khủng hoảng, các mối đe doạ tổng hợp, các hình thái xâm phạm an ninh mới, khẳng định vị thế, vai trò quan trọng trong duy trì hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới.
Để thực hiện thắng lợi các mục tiêu xác định, Bộ trưởng Lương Tam Quang nêu rõ, nghị quyết đề ra 9 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, đó là “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của Nhà nước về bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới”; “Nâng cao năng lực dự báo chiến lược; chủ động đẩy lùi nguy cơ, thách thức, bảo vệ an ninh từ sớm, từ xa”; “Chủ động phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các yếu tố tiềm ẩn phức tạp về an ninh, trật tự ngay từ cơ sở, trên các lĩnh vực, địa bàn”; “Bảo vệ vững chắc an ninh kinh tế, an ninh năng lượng, an ninh nguồn nước, tạo đột phá trong bảo vệ an ninh môi trường, chủ động ngăn ngừa khủng hoảng kinh tế, ứng phó với chiến tranh thương mại”; “Triển khai đối ngoại và hội nhập quốc tế về an ninh tầm cao mới, góp phần tạo thế và lực cho xây dựng và phát triển đất nước”; “Nâng cao năng lực bảo vệ an ninh quốc gia đủ sức ứng phó với mọi vấn đề an ninh truyền thống và phi truyền thống”.
Đồng thời, lần đầu tiên xác định các nhóm nhiệm vụ về “Bảo vệ vững chắc an ninh chế độ, an ninh thể chế, không để xảy ra bị động, bất ngờ trong mọi tình huống”, “Bảo đảm an ninh các không gian, lĩnh vực mới nổi; chủ động ứng phó với các hình thái xâm phạm an ninh mới, các tình huống khủng hoảng”, “Nâng cao hiệu quả bảo đảm an ninh con người, phát huy sức mạnh lòng dân thật sự trở thành trụ cột của Chiến lược An ninh quốc gia”, chính thức xác lập lộ trình bảo đảm an ninh con người toàn diện.
