Việt Nam và Nhật Bản chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 21/9/1973 và nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên thế giới vào tháng 11/2023.
Nhân dịp kỷ niệm những dấu mốc quan trọng, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki đã chia sẻ với báo chí về những giá trị được hai nước vun đắp qua hơn nửa thế kỷ, vai trò của thế hệ trẻ và kỳ vọng về chặng đường phát triển tiếp theo.
Nhìn lại hơn nửa thế kỷ đồng hành, Đại sứ Ito Naoki cho rằng “tài sản vô hình” quan trọng nhất mà Việt Nam và Nhật Bản cùng gây dựng chính là mức độ gắn bó và tin cậy cao, cả trên phương diện chính trị và giữa nhân dân.
Trước khi tới Việt Nam, ông từng làm việc tại nhiều quốc gia châu Á như Ấn Độ, Bangladesh và Myanmar. Mỗi quốc gia đều có những nét đặc sắc riêng, song tại Việt Nam, ông cảm nhận được sự thân thuộc rất tự nhiên, cùng mối liên kết sâu sắc được bồi đắp qua nhiều năm giữa người dân cũng như giữa chính phủ hai nước.
Theo Đại sứ, giá trị này không chỉ phản ánh chiều sâu của quan hệ song phương mà còn tạo điểm tựa để các thế hệ tiếp theo tìm kiếm tiếng nói chung, chia sẻ những giá trị và mục tiêu cho tương lai.
Đại sứ Ito Naoki khẳng định, Nhật Bản tiếp tục ủng hộ quá trình cải cách và mô hình tăng trưởng mới của Việt Nam.
Sự tin cậy chính trị cũng được thể hiện đậm nét qua các hoạt động trao đổi cấp cao giữa hai nước.
Trong chuyến thăm chính thức Việt Nam từ ngày 1-3/5/2026, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae đã có cuộc gặp với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Tại cuộc gặp, Thủ tướng Takaichi đã mời Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm thăm Nhật Bản trong năm nay và hai bên nhất trí phối hợp thu xếp thời điểm phù hợp.
Đại sứ Ito Naoki bày tỏ, Nhật Bản mong chờ chuyến thăm sẽ sớm được thực hiện trong bối cảnh lãnh đạo Việt Nam đang đẩy mạnh các hoạt động đối ngoại và rằng việc này sẽ góp phần tiếp tục củng cố quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa hai nước trên cơ sở Đối tác chiến lược toàn diện, tạo động lực cho những bước phát triển mới.
Về việc định hình quan hệ Việt Nam – Nhật Bản trong 50 năm tới, theo Đại sứ Ito Naoki, hai nước cần dựa trên nền tảng những thành quả mà các thế hệ đi trước đã vun đắp.
Trong giai đoạn trước, mỗi quốc gia có bối cảnh lịch sử và con đường phát triển riêng. Sau chiến tranh, Việt Nam hướng tới xây dựng một đất nước hòa bình, ổn định và phát triển, trong khi Nhật Bản cũng trải qua những điều kiện lịch sử khác biệt. Điểm gặp nhau là hai bên đã cùng tạo dựng được một mối quan hệ hướng tới hòa bình, ổn định và phát triển, qua đó hình thành nền tảng cho những chặng đường tiếp theo.
Đại sứ Ito Naoki nhấn mạnh, tương lai của quan hệ song phương sẽ phụ thuộc nhiều vào việc người trẻ Việt Nam và Nhật Bản có thể tìm thấy "những giấc mơ chung” hay không.
Ở chặng đường phía trước, quan hệ Việt Nam – Nhật Bản cũng cần được nhìn nhận trong một không gian rộng hơn, không chỉ giới hạn ở khuôn khổ song phương mà gắn với ASEAN, châu Á và thế giới. Tinh thần của Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước cũng hướng tới hòa bình và thịnh vượng tại châu Á và trên toàn cầu.
Với bối cảnh đó, một trong những vấn đề đặt ra là thế hệ trẻ sẽ đóng góp như thế nào vào việc hiện thực hóa tầm nhìn về một Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương tự do và rộng mở, đồng thời cùng tìm lời giải cho những thách thức mới về khoa học - công nghệ, biến đổi khí hậu hay tăng trưởng bền vững.
Đại sứ nhận định, nhiều định hướng hợp tác đã được xác lập trong các khuôn khổ hiện có, song thế giới sẽ tiếp tục xuất hiện những vấn đề mới mà chính sách hôm nay chưa thể dự liệu đầy đủ.
Vì vậy, điều quan trọng là thanh niên Việt Nam và Nhật Bản có thể cùng chia sẻ các giá trị, tìm thấy sự đồng cảm trước những thách thức chung và góp phần kiến tạo tương lai không chỉ cho quan hệ song phương mà còn cho hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực cũng như thế giới.
Đề cập vai trò của Việt Nam tại APEC cũng như công tác chuẩn bị cho Năm APEC 2027, Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki đánh giá cao những bước đi tích cực mà Chính phủ Việt Nam đang triển khai, trong đó có việc xây dựng cơ sở hạ tầng phục vụ các hội nghị tại Phú Quốc.
Theo Đại sứ, Nhật Bản từng hai lần đăng cai APEC, tại Osaka năm 1995 và Yokohama năm 2010. Kinh nghiệm cho thấy việc chuẩn bị cho một năm APEC đòi hỏi nhiều thời gian, nguồn lực và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan. Tuy nhiên, Việt Nam cũng đã hai lần đảm nhiệm vai trò chủ nhà, qua đó tích lũy được nhiều kinh nghiệm quan trọng cho lần tổ chức thứ ba.
Đại sứ Ito Naoki cho rằng mục tiêu cốt lõi của APEC là thúc đẩy tự do hóa, thuận lợi hóa thương mại và tăng cường kết nối giữa các nền kinh tế. Song trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động, cùng sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo, khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc hiện thực hóa những mục tiêu này đang trở nên phức tạp hơn.
APEC 2027 là dịp để Việt Nam giới thiệu những thành tựu phát triển, chia sẻ kinh nghiệm duy trì môi trường hòa bình, ổn định, đồng thời làm rõ hơn định hướng hội nhập kinh tế trong giai đoạn mới, cũng như đóng góp vào các thảo luận về tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và thúc đẩy liên kết kinh tế khu vực.
Qua đó, APEC 2027 không chỉ là một sự kiện đối ngoại quan trọng mà còn là cơ hội để Việt Nam thể hiện rõ hơn vai trò và vị thế của mình trong các khuôn khổ hợp tác khu vực.
"Chính phủ Nhật Bản sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, đồng hành và hỗ trợ Việt Nam trong quá trình chuẩn bị, hướng tới tổ chức thành công APEC 2027 với những kết quả thiết thực", Đại sứ Ito Naoki khẳng định.
Theo số liệu được Đại sứ quán Nhật Bản công bố, trong 8 tháng đầu năm 2026, thương mại hai chiều đạt 38,6 tỷ USD, tăng hơn 15%; vốn đầu tư Nhật Bản vào Việt Nam đạt 2,3 tỷ USD, tăng 14,3%, nâng tổng vốn lũy kế lên 81 tỷ USD.
Hai nước cũng đang đẩy mạnh hợp tác trong các lĩnh vực khoa học - công nghệ, bán dẫn, đổi mới sáng tạo, khoáng sản quan trọng, an ninh lương thực, sau chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi Sanae.
Riêng về lĩnh vực bán dẫn, hai nước đang thúc đẩy nghiên cứu giữa các trường đại học với 10 đề tài mới, cùng mục tiêu tiếp nhận tổng cộng 250 học viên Việt Nam vào các chương trình đào tạo Tiến sĩ tại Nhật Bản. Trường Đại học Việt – Nhật hiện có 106 học viên theo học chương trình công nghệ chip bán dẫn.
Về năng lượng và chuyển đổi xanh, trong khuôn khổ Cộng đồng Không phát thải châu Á (AZEC), hai bên dự kiến triển khai 15 dự án thí điểm trị giá khoảng 20 tỷ USD, nhằm hỗ trợ Việt Nam thực hiện Quy hoạch điện VIII, trong đó chú trọng các dự án điện sử dụng khí tự nhiên trong nước và LNG.
Việt Nam và Nhật Bản coi trọng việc nâng cao khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng và tăng cường an ninh kinh tế. Hai bên cũng thống nhất thúc đẩy hợp tác an ninh, trong đó có hỗ trợ nâng cao năng lực thực thi pháp luật trên biển và triển khai Hỗ trợ An ninh chính thức (OSA). Sau chuyến thăm Nhật Bản của Phó Thủ tướng, Bộ trưởng Quốc phòng Phan Văn Giang vào tháng 7, hai bên nhất trí tăng cường hợp tác về trang thiết bị, công nghệ quốc phòng, kể cả khả năng đồng phát triển và đồng sản xuất tàu đổ bộ cao tốc.
Trong lĩnh vực giao lưu nhân dân, giáo dục và văn hóa, đi lại giữa người dân hai nước tiếp tục tăng mạnh. Trong 8 tháng đầu năm, có 505.000 lượt người Việt Nam sang Nhật Bản và 589.000 lượt người Nhật Bản đến Việt Nam. Đại sứ Ito Naoki cho rằng mục tiêu vượt 2 triệu lượt qua lại hai chiều trước năm 2030 ngày càng khả thi. Hai bên cũng thúc đẩy hợp tác văn hóa, bảo hộ bản quyền và đào tạo nguồn nhân lực.