Từ chốt dịch giữ gìn biên giới
Hà Tiên nằm sát biên giới Campuchia, nơi vẻ lặng lẽ của phố xá và nhịp sống chậm rãi không phản ánh hết những phức tạp âm thầm tồn tại dọc theo tuyến biên giới. Hơn 14km đường biên, giao thương qua lại mỗi ngày, những khu vui chơi, casino phía bên kia biên giới từng tạo ra không ít cám dỗ. Chỉ một sơ hở nhỏ, buôn lậu, xuất nhập cảnh trái phép, cờ bạc hay ma túy có thể len vào từng khu dân cư.
Trong bối cảnh ấy, Đội dân phòng cơ động Hà Tiên ra đời từ những ngày khó khăn nhất. Tháng 3/2021, khi dịch COVID-19 bùng phát, tuyến biên giới vốn nhộn nhịp bỗng trở thành nơi phải kiểm soát chặt chẽ từng lối mòn, từng con đường nhỏ. Với nhiều người trong đội, đó là quãng thời gian không thể quên: vừa lo nguy cơ dịch bệnh, vừa thấp thỏm trước khả năng bỏ sót người qua lại trái phép.
Có những ca trực kéo dài từ sáng đến tận khuya. Ban ngày, nắng đứng bóng trên đầu, mồ hôi thấm ướt lưng áo; đến đêm, gió lạnh từ phía biển thổi ngược vào các chốt kiểm soát. Bữa ăn chỉ là hộp cơm nguội ăn vội bên lề đường, chai nước mang theo đã ấm lên vì nắng. Sau nhiều đêm thiếu ngủ, mắt ai cũng đỏ hoe, nhưng không thành viên nào trong đội rời vị trí. Giữ chốt, giữ tuyến… dần trở thành phản xạ, một phần đời sống thường ngày của họ.
Dịch bệnh qua đi, những chốt kiểm soát được dỡ bỏ, nhưng công việc của Đội dân phòng cơ động không vì thế mà nhẹ hơn. Giao thương phục hồi, người dân đi lại nhiều hơn, kéo theo những thủ đoạn mới, tinh vi hơn của các loại tội phạm. Từ yêu cầu thực tiễn, đội được kiện toàn, mở rộng vai trò, trở thành lực lượng nòng cốt hỗ trợ Công an cơ sở trong phòng, chống tội phạm và giữ gìn an ninh trật tự ngay từ địa bàn dân cư.
6 tháng qua, phường Hà Tiên (sau khi sáp nhập bốn phường Bình San, Đông Hồ, Pháo Đài và Mỹ Đức) có địa bàn rộng, dân cư phần lớn là đồng bào Khmer sinh sống xen kẽ. Mỗi khu phố một nếp sinh hoạt, mỗi gia đình một hoàn cảnh. Không am hiểu địa bàn, không nói được tiếng của bà con, rất khó để nghe được những điều người dân ngại nói, càng khó phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường. Bởi vậy, nhiều thành viên Đội dân phòng cơ động không chỉ đi tuần mà còn đến để gặp người quen, ghé nhà người thân, hỏi han chuyện mùa màng, con cái. Chính từ những cuộc trò chuyện tưởng chừng rất đời thường ấy, nhiều thông tin quan trọng được hé lộ.
Những ca tuần tra vì thế thường bắt đầu từ rất sớm. Khi nhiều khu phố trong nội ô còn chìm trong giấc ngủ, họ đã khoác áo phản quang, kéo thấp mũ bảo hiểm, lặng lẽ rời trụ sở. Vài chiếc xe máy nổ máy khẽ khàng, ánh đèn pha quét qua hàng cây ven đường rồi mất hút về phía tuyến biên giới. Không còi hụ, không khẩu lệnh. Mọi thứ diễn ra chậm rãi, quen thuộc, như chính nhịp sống của những con người đã quen với việc đi sớm về khuya. Từ các lối mòn giáp biên, đội tản ra thành từng nhóm nhỏ, tiếp tục những vòng tuần tra không tên, không mốc kết thúc rõ ràng. Có đoạn đường chỉ vừa một người đi, hai bên là bụi rậm, phía xa là cột mốc biên giới đứng im lìm. Những lối rẽ, khúc cua đã thuộc nằm lòng, nhưng không ai dám lơ là. Bởi họ hiểu, chỉ cần một phút chủ quan, sự bình yên của cả khu dân cư có thể bị đánh đổi.
Đến những bước chân bền bỉ nơi biên cương
Đội dân phòng cơ động hiện có 11 thành viên. Ban ngày, họ trở về với những công việc rất đỗi đời thường: người ra đồng, người leo giàn giáo, người buôn bán nhỏ nơi chợ biên. Nhưng khi đến ca trực, họ khoác lên mình một vai trò khác - lặng lẽ trở thành những người giữ gìn bình yên cho xóm làng. Không lương, không phụ cấp đáng kể, thứ níu họ ở lại với những ca tuần tra sớm khuya chính là trách nhiệm với mảnh đất mình sinh sống, nơi có gia đình, hàng xóm và những ký ức gắn bó từ nhiều thế hệ.
Trung tá Châu Văn Nát, Cảnh sát khu vực khu phố Xà Xía, nhìn nhận: “Có Đội dân phòng cơ động, công tác vận động, tuyên truyền ở cơ sở hiệu quả hơn hẳn. Anh em là người trong xóm, nói dân nghe, nhắc dân làm. Nhiều vụ việc được ngăn chặn từ sớm, ngay khi mới manh nha”. Theo Trung tá Châu Văn Nát, các thành viên đội không chờ người dân tìm đến mà chủ động đến từng nhà, kiên trì giải thích những vấn đề rất sát sườn với cuộc sống hằng ngày: từ phương thức, thủ đoạn của các loại tội phạm, cảnh báo lừa đảo trên không gian mạng, cho đến hướng dẫn bà con làm thủ tục hành chính trên dịch vụ công trực tuyến. “Anh em nói bằng chính ngôn ngữ của bà con, bằng những câu chuyện rất đời. Đó là sự kết hợp hiệu quả giữa lực lượng chuyên trách và tinh thần tự quản của cộng đồng”, Trung tá Châu Văn Nát nhấn mạnh.
Ông Si Phon, thành viên Đội dân phòng cơ động, cho biết tội phạm trên tuyến biên giới ngày càng hoạt động tinh vi, khó lường. Chúng lợi dụng địa hình nhiều đường mòn, lối mở và sự thiếu hiểu biết của một bộ phận người dân để lôi kéo, dụ dỗ vận chuyển hàng lậu, ma túy hoặc tổ chức xuất, nhập cảnh trái phép. “Ban đầu họ chỉ nhờ chở giùm, dẫn giùm, nói là việc nhỏ, không sao. Nhưng khi đã dính vào rồi thì rất khó rút ra”, ông Si Phon nói.
Nhưng điều khiến các thành viên trong đội lo lắng hơn cả là nhiều đối tượng nhắm vào phụ nữ, trẻ em bằng những lời mời gọi “việc nhẹ, lương cao”, quà cáp hay lợi ích trước mắt. Từ thực tế đó, các buổi tuyên truyền của Đội dân phòng cơ động được triển khai linh hoạt, không chỉ trong các buổi họp tổ dân cư mà còn ngay trong những cuộc trò chuyện đời thường.
Ông Trần Văn Chéo (SN 1964), tham gia đội từ tháng 3/2021, hiện là Trưởng khu phố Thạch Động, chia sẻ: “Không phải lúc nào cũng ngồi họp mới tuyên truyền. Nhiều khi ngồi uống nước chè, tôi kể cho bà con nghe mấy câu chuyện thật, để bà con hiểu mà tránh xa đường vòng, tiểu ngạch, không tiếp tay đưa người trái phép hay chở hàng lậu”. Theo ông Chéo, cách nói chuyện gần gũi, kiên trì ấy giúp người dân dễ nghe, dễ nhớ và dần thay đổi nhận thức. Nhờ vậy, nhiều hộ dân ở khu vực Bến Xuồng đã hiểu rõ rủi ro và chủ động cam kết không tham gia vận chuyển người trái phép hay tiếp tay cho buôn lậu dọc tuyến biên.
Ông Chau Nêng, người dân khu phố Xà Xía, phường Hà Tiên chia sẻ: “Tổ dân phòng tới lui hoài. Có chuyện gì là kêu liền. Nhờ vậy bà con yên tâm làm ăn, không còn lo trộm cắp hay bị người xấu lôi kéo”. Những buổi tuần tra vì thế không chỉ là những vòng đi khép kín trên bản đồ. Có hôm, mồ hôi ướt đẫm lưng áo, giày lấm đầy đất đỏ, đến một căn nhà sát biên, cả đội dừng xe, hỏi thăm vài câu bằng tiếng Khmer. Câu chuyện bắt đầu từ mùa màng, con cái, rồi khéo léo rẽ sang những lời nhắc nhở về nguy cơ buôn lậu, vượt biên trái phép, hay những lời mời gọi đầy cạm bẫy.
Nhưng cũng có những ca tuần tra không đơn thuần là “đi cho đủ vòng”. Một đêm cuối năm, gió lạnh từ phía biển thổi sâu vào khu đất trống sát biên, đội dân phòng nhận tin báo có nhóm thanh niên tụ tập bất thường. Ánh đèn pin quét qua những bụi cây rậm, tiếng côn trùng râm ran giữa màn đêm tĩnh mịch. Thấy lực lượng xuất hiện, nhóm thanh niên lúng túng, tìm cách tản ra. Không truy đuổi ồ ạt, các thành viên dân phòng bình tĩnh chia nhau chốt chặn, kiên nhẫn thuyết phục, đồng thời báo Công an phường phối hợp. Vụ việc được xử lý ngay trong đêm, không để phát sinh xô xát, cũng không để mầm mống phức tạp kịp lớn lên nơi tuyến biên yên ả…
Thực tế, việc giữ gìn an ninh biên giới không chỉ diễn ra trong những ca tuần tra đêm hay dọc các lối mòn giáp ranh mà còn hiện diện trong đời sống thường ngày, giữa các khu dân cư sát tuyến biên - nơi người dân cảm nhận rõ nhất sự đổi thay. Bà Nêng Dưa ở khu phố Xà Xía, phường Hà Tiên nói: “Có lực lượng cơ sở an ninh giúp đỡ, chuyện gì kêu là tới liền, không có gì phải sợ. Giờ chỉ lo làm ăn thôi. Trộm cắp, mấy chuyện lôi kéo cũng giảm bớt nhiều rồi”.
Quả thật, cách làm lặng lẽ nhưng bền bỉ ấy đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Chỉ riêng trong năm 2025, Đội dân phòng cơ động phường Hà Tiên đã phối hợp tham gia 175 cuộc tuần tra, cung cấp hàng chục nguồn tin có giá trị, góp phần kéo giảm đáng kể các vụ việc phức tạp trên địa bàn biên giới. Trung tá Ngô Kim Thảo, Phó Trưởng Công an phường Hà Tiên cho hay, dù không có lương hay phụ cấp, các thành viên Đội dân phòng cơ động vẫn tham gia với tinh thần trách nhiệm cao, hoàn toàn tự nguyện. “Đội dân phòng cơ động đã phối hợp, hỗ trợ hiệu quả cho lực lượng Công an trong công tác bảo đảm an ninh trật tự khu vực biên giới, góp phần giữ vững an ninh chính trị tại địa phương. Như năm vừa qua, người dân ở đây đã hoàn toàn chấm dứt việc tiếp tay, đưa người trái phép qua biên giới”, Trung tá Ngô Kim Thảo nhấn mạnh.
Từ góc độ quản lý địa phương, ông Phạm Khắc Phara, Phó Chủ tịch UBND phường Hà Tiên, đánh giá mô hình Đội dân phòng cơ động phù hợp với đặc thù địa bàn và cần tiếp tục được củng cố, mở rộng. “Thực tế cho thấy, Đội dân phòng cơ động không chỉ hỗ trợ tốt cho lực lượng Công an mà còn tạo được sự đồng thuận của người dân trong việc giữ gìn an ninh trật tự ngay từ cơ sở”, ông Phara khẳng định.
Giữ vững bình yên tuyến biên giới Tây Nam 
Những “mắt lưới” trên tuyến biên giới Tây Nam 
