Nhật Bản nỗ lực tái cấu trúc chuỗi cung ứng

Do những cú sốc như cạnh tranh thương mại Mỹ - Trung, đại dịch COVID-19, xung đột ở Ukraine và căng thẳng ở nhiều khu vực khác, Nhật Bản đang tái cấu trúc chuỗi giá trị toàn cầu của mình, giảm thiểu sự phụ thuộc vào Trung Quốc và đầu tư mạnh vào sản xuất trong nước cũng như ở Đông Nam Á.

Ngay từ năm 2005, Chính phủ Nhật Bản đã đề xuất chiến lược "Trung Quốc+1" với các công ty đa quốc gia của Nhật Bản để phòng ngừa rủi ro khi quan hệ song phương Trung-Nhật trở nên nguội lạnh. Vào thời điểm đó, phản ứng của các công ty Nhật Bản đối với đề xuất này khá hờ hững. Tuy nhiên, lần này thì khác. Bị sốc trước tác động của các lệnh phong tỏa vì đại dịch COVID-19 tại Trung Quốc, chính quyền cựu Thủ tướng Shinzo Abe đã lập ngân sách 245,6 tỷ yên (1,56 tỷ USD) để giúp các công ty Nhật Bản chuyển hoạt động sản xuất về nước hoặc sang Đông Nam Á.

antg 1308 %3fnh 1.jpg -0
Nhật Bản hỗ trợ doanh nghiệp chuyển chuỗi cung ứng về nước.

Năm 2022, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Nhật Bản vào Trung Quốc đạt 127,6 tỷ USD, lớn nhất trong số các nước châu Á. Nhiều doanh nghiệp đa quốc gia của Nhật Bản đã tận dụng quốc gia này làm nền tảng xuất khẩu cho thị trường Mỹ. Tuy nhiên, mức thuế trừng phạt 25% do Mỹ áp đặt đối với hàng xuất khẩu của Trung Quốc và nguy cơ cuộc chiến thương mại leo thang đã làm tăng chi phí và sự không chắc chắn của các chuỗi giá trị toàn cầu, từ đó thúc đẩy các công ty Nhật Bản đa dạng hóa hơn nữa chuỗi cung ứng của mình.

Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp (METI) Nhật Bản hỗ trợ các công ty nước này chuyển chuỗi cung ứng về nước, trong khi Tổ chức Xúc tiến Thương mại Nhật Bản (JETRO) hỗ trợ chuyển chuỗi cung ứng sang các nước thành viên Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Ấn Độ và Bangladesh. Từ tháng 5/2020-3/2022, METI đã trợ cấp cho 439 dự án chuyển dịch hoạt động sản xuất về nước (onshoring), bao gồm các lĩnh vực như thiết bị y tế, phụ tùng ôtô, điện tử và chất bán dẫn. Trong cùng kỳ, JETRO đã phê duyệt 104 dự án chuyển hoạt động sản xuất về gần chính quốc (near-shoring) và cung cấp tới 5 tỷ yên (32 triệu USD) cho mỗi dự án. Cơ quan này cũng đã phối hợp với ASEAN để thực hiện chiến lược near-shoring nhằm tăng cường khả năng chống chịu của chuỗi cung ứng của các công ty Nhật Bản.

Năm 2023, Trung Quốc chiếm 17,6% kim ngạch xuất khẩu của Nhật Bản. Đây cũng là một trong những quốc gia tiếp nhận nhiều vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài nhất của Nhật Bản. Mục đích của việc đa dạng hóa chuỗi cung ứng là giảm sự phụ thuộc kinh tế của Nhật Bản vào Trung Quốc và giảm thiểu rủi ro từ mối quan hệ chính trị giữa hai quốc gia.

Đại dịch COVID-19 đã làm gián đoạn chuỗi cung ứng chất bán dẫn và gây ra tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng chip bán dẫn cho ngành công nghiệp ôtô - trụ cột của nền kinh tế công nghiệp Nhật Bản. Năm 2021, Chính phủ Nhật Bản đã công bố “Chiến lược về chất bán dẫn và ngành công nghiệp số” nhằm xây dựng lại ngành công nghiệp bán dẫn bằng các khoản trợ cấp của chính phủ. Năm 2022, Quốc hội Nhật Bản đã thông qua Đạo luật thúc đẩy an ninh kinh tế, yêu cầu chính phủ bảo đảm chuỗi cung ứng của các vật liệu quan trọng và duy trì sự ổn định của các cơ sở hạ tầng quan trọng cũng như an ninh quốc gia.

Mỹ coi Trung Quốc là đối thủ cạnh tranh và đang cùng các đối tác cũng như các quốc gia cùng chí hướng cố gắng tổ chức lại chuỗi cung ứng toàn cầu trong lĩnh vực chất bán dẫn, xe điện và các ngành công nghiệp công nghệ cao khác. Với tầm quan trọng về địa chính trị và năng lực công nghệ, Nhật Bản được xem là đối tác có năng lực và đáng tin cậy nhất của Mỹ để cùng nhau tái thiết chuỗi cung ứng toàn cầu trong các ngành công nghiệp chiến lược. Tháng 3/2023, Mỹ và Nhật Bản đã ký Thỏa thuận về khoáng sản quan trọng để tăng cường hợp tác trong các chuỗi cung ứng vật liệu quan trọng, đồng thời đảm bảo các vật liệu pin xe điện (EV) được xử lý tại Nhật Bản không bị phân biệt đối xử theo Đạo luật Giảm lạm phát của Mỹ. Hai tháng sau đó, Bộ trưởng Thương mại Mỹ Gina Raimondo và Bộ trưởng Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản Yasutoshi Nishimura đã đưa ra tuyên bố chung ủng hộ hợp tác để tạo ra hệ sinh thái bán dẫn có khả năng chống chịu tốt hơn và phát triển thế hệ bán dẫn tiếp theo. Nhật Bản đã tham gia liên minh bán dẫn của Mỹ và đã áp dụng biện pháp kiểm soát xuất khẩu đối với 23 công nghệ bán dẫn.

Chính phủ Nhật Bản đang tận dụng động lực của việc tổ chức lại chuỗi cung ứng và cạnh tranh Mỹ-Trung để phục hồi ngành công nghiệp bán dẫn trong nước. Việc xây dựng chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu tốt để đảm bảo an ninh quốc gia cũng giúp biện minh cho việc Chính phủ Nhật Bản thúc đẩy các ngành công nghiệp chiến lược bằng các khoản trợ cấp hào phóng. Chính phủ Nhật Bản đã phân bổ 4.000 tỷ yên (25,4 tỷ USD) để trợ cấp đầu tư vào ngành công nghiệp bán dẫn - khoản đầu tư lớn nhất xét theo GDP trong số các nước thành viên Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Cả các công ty bán dẫn Nhật Bản và nước ngoài đều đủ điều kiện nhận trợ cấp.

Chiến lược chuyển hoạt động sản xuất về các nước bạn bè (friend-shoring) đã tăng cường khả năng phối hợp giữa Nhật Bản và Mỹ về chính sách công nghiệp và nâng cao vai trò của Nhật Bản trong việc tổ chức lại chuỗi cung ứng toàn cầu, tạo động lực mới cho nước này tái công nghiệp hóa, lấy lại đà tăng trưởng. Ngoài ra, Nhật Bản có thể tận dụng lợi thế từ việc tham gia vào các sáng kiến thương mại tự do đa phương để củng cố vị thế lãnh đạo khu vực trong hoạt động xây dựng chuỗi cung ứng toàn cầu bền vững và kiên cường.

Khánh An (Theo East Asia Forum)

Các tin khác

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Trong hành trình vươn ra đấu trường châu lục và thế giới, thể thao Việt Nam đang đứng trước một bài toán quen thuộc nhưng chưa bao giờ dễ giải: làm thế nào để rút ngắn khoảng cách với các cường quốc. Và một trong những cách không bao giờ lỗi thời đó là chiêu mộ HLV đẳng cấp từ các nền thể thao phát triển hơn.

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

Làn sóng AI đang len lỏi vào mọi khâu sản xuất, từng bước tái định hình ngành điện ảnh Trung Quốc. Cơ hội mở ra cho nhiều người làm nghề, nhưng cũng kéo theo không ít thách thức về bản sắc và sự cạnh tranh trong tương lai.