Nhà 100 Yết Kiêu và những buổi sáng thúc giục

Phóng viên phải dậy sớm và 7 giờ 30 phút phải có mặt ở tòa soạn. Trước bất cứ sự kiện gì cũng phải vểnh tai lên mà nghe. Đừng ngại bất cứ câu hỏi gì khi tiếp xúc nhân vật… Đó chính là những bài học mà tôi đã học được ở một nhân vật đặc biệt, ở nhà 100 Yết Kiêu ngày ấy.

Buổi sáng bắt buộc

Sau ngày rời báo Quân đội, tôi về Chuyên đề An ninh thế giới Tuần.

An ninh thế giới khi đó làm mưa làm gió ngoài các sạp báo. Mỗi góc phố, mỗi ngõ hẹp là tiếng rao của người bán báo. Nghe cũng hứng lắm, nhưng cứ rụt rè như lần đầu đi tán gái, cộng với cái tâm lý của loại trai con nhà "đứng đắn" sợ có lấy nhầm vợ không…

Ảnh: Minh Tiến.
Ảnh: Minh Tiến.

Lúc đó, chú Như Phong làm "mama tổng quản" của An ninh thế giới.

Lính "ông môi cong" cũng chẳng sung sướng gì đâu. Phóng viên, hội chuyên thức đêm dậy trễ thế mà ông cứ lùa lên toà soạn. Sáng đúng 7 giờ 30 phút phải có mặt tại phòng để giao ban. Sáng nào cũng thế, đều như vắt chanh. Đông cũng như hè. Mưa cũng như nắng.

Phải đứa nào lười biếng mà nói dối hỏng xe, ông truy cho bằng chết. Là đang sửa xe tiệm nào. Nếu tới đó mà không thấy đang sửa xe hoặc không được xác tín việc sửa xe, rồi, chúng mày đời tàn như nến tan! Nhẹ thì cũng lương loại B, bị trừ kha khá lương, rồi một lần mất tin vạn lần mất tín.

Tôi nhập cuộc nhanh. Dân quân đội, dậy sớm có hà gì. Nhà lại gần toà soạn, chẳng thể có sự cố xe cộ. Sáng nào cũng thế, chạy bộ vòng công viên Thống Nhất, về tắm, ăn sáng, qua toà soạn. Thế mà lúc nào tôi cũng là kẻ đến sau. Nam thanh nữ tú toà soạn cứ gọi là đầy đủ, ngồi uống trà, trò chuyện, bàn thảo cái này nên làm, và nên làm thì làm thế này hay làm thế kia.

Sau một tháng tôi nhận ra, đúng thời gian buổi sáng là thời điểm con người ta tỉnh táo đưa ra nhiều ý tưởng và giải pháp cho công việc một cách đúng đắn nhất. Chúng tôi trưởng thành hơn sau mỗi sáng. Chúng tôi biết cách triển khai sâu hơn một vấn đề, đi vào sâu hơn một thân phận. Chúng tôi biết cách làm báo cho bạn đọc thích. Chúng tôi biết cách dùng ngôn ngữ báo chí thế nào cho cá tính hơn là ngồi à ơi tả mưa tả nắng hết ¾ bài báo mà bạn đọc không biết là người viết đang viết cái gì.

Đến hôm nay, tôi vẫn giữ thói quen dậy sớm để làm việc. Buổi sáng yên tĩnh, đầu óc minh mẫn, là thời điểm tôi có thể tìm ra những ý tưởng hay cho công việc. Những tuyến bài sâu. Những cái mới mẻ từ các nhân vật. Làm mới ngôn ngữ. Ôi, các buổi sáng của tôi. Mười mấy năm qua rồi, trong các buổi sáng ấy, vẫn ám ảnh đâu đây cái giọng chua chua gắt gắt của "mama tổng quản". Nhờ thế mà tôi trưởng thành.

"Mày viết cho mày đọc à?"

Chuyên "thân phận", tôi không quá bỡ ngỡ với môi trường mới.

Nhưng, ở An ninh thế giới, bài vở luôn bị soi kỹ từng chữ một và kết quả biên tập là những chữ đỏ... gây sốc bị viết trực tiếp vào bản thảo. Còn nhớ, trong một bài viết của tôi có chi tiết một ông nhận mình là tình báo nói 3 ngày đào tạo được thuần thục một con rắn để phục vụ cho công việc. Sau đó, bản thảo của tôi bị phê những câu thần thánh: "Đi phỏng vấn, những chuyện ngớ ngẩn thế này mà cũng tin à?"

Toàn bài là những chữ bút đỏ cứ nhảy múa trên bản thảo chi chít sau đó. Thế rồi, chú Như Phong chốt một câu: "Làm phóng viên mà để nhân vật lừa cho thì đừng nên làm. Không tỉnh đòn là ăn đạn đấy!".

Tôi cầm lấy bản thảo, giấu khẽ vào cặp.

Đoàn công tác của chuyên đề An ninh Thế giới trong một chuyến đi Điện Biên.
Đoàn công tác của chuyên đề An ninh Thế giới trong một chuyến đi Điện Biên.

Những bút tích ấy theo tôi một thời gian dài lắm, nó cứ ẩn hiện, vừa như tra tấn lại vừa như dạy bảo. Tôi chỉ biết là kể từ đó, khi đi phỏng vấn, không phải nhân vật nói cái gì tôi cũng tin. Và không tin thì phản biện lại. Thế rồi, những bài phỏng vấn sau này của tôi, theo các đồng nghiệp đánh giá, luôn có một cái tôi đủ chín chắn nhưng vẫn ngông cuồng. Người dạy nghề, nghề dạy người cứ thế tự nhiên mà thành.

Chuyển vào Sài Gòn, công tác ở văn phòng An ninh thế giới phía Nam, tôi đi thực hiện một tuyến bài ký sự "Những điều chưa biết trong câu chuyện "Sống như Anh". Khi thực hiện ký sự này tôi gọi điện cho chú Như Phong, câu trả lời vỏn vẹn thôi: "Viết cái gì mà người ta viết rồi thì tốt nhất đừng gửi bản thảo ra".

Nhân vật không còn mới. Câu chuyện nhiều thế hệ đã thuộc nằm lòng. Chỉ có cách duy nhất là theo dõi nhịp sống của nhân vật mỗi ngày, để hiểu được cuộc sống thật sự của nhân vật. Cái này chẳng khó vì ở An ninh thế giới, chúng tôi từng được dạy phải "vểnh tai lên" là thế.

Tôi gửi bài viết ra. 30 phút sau, nhận điện thoại thấy thấp thoáng ảnh của "mama tổng quản" trên màn hình, tôi nghĩ, chắc được khen đây. Hí hửng lắm, tôi khe khẽ "cháu chào chú" trong trạng thái chờ tin vui, chờ cái niềm vui hiếm hoi, nụ cười hiếm hoi nơi ấy.

Nhưng không. Một xô nước lạnh, khuyến mãi thêm mùi mắm tôm!

- Mày viết cho mày đọc à? Viết cái gì mà khô như bà cô goá chồng thế này? An ninh thế giới đâu có dành cả bao nhiêu trang để đăng một bài viết thông tấn cho nhân vật đâu? Hoặc viết lại, hoặc vứt bài này đi!

Tôi gần như bị stress về vụ đó. Và tính dứt áo ra đi. Trời đất, rình mò nhân vật cả tuần trời, có sao viết thế bị chê tơi tả. Văn chương não nuột thì bị dập không tiếc thương.

Tôi bình tĩnh ngồi và đọc lại. Đúng là mình viết nhởn nhơ thật. Câu chữ cứ như đứng ngoài cuộc sống nhân vật. Tôi bốc máy gọi chị Đặng Huyền. Chị Huyền đã đọc bài này, và chỉ nói nho nhỏ nhè nhẹ: "Nhạt, em ạ".

Vốn bản tính không dễ đầu hàng, tôi ngồi lục những bức ảnh mình chụp chị Quyên. Ngồi nghe lại băng ghi âm chị Quyên kể về những kỷ niệm. Chợt thấy, đúng là mình bỏ qua quá nhiều ngôn ngữ thể hiện nhân vật sao cho đúng.

Tôi ngồi viết lại, bằng những ngôn ngữ chân thật nhất, phản ánh đúng nhân vật, tâm trạng nhân vật nhất. Đọc đi đọc lại, như một bạn đọc khó tính, tôi thấy tạm ổn. Email gửi đi, kèm vài lời như "trăng trối": “Thế này mà chú còn vùi dập nữa, chắc cháu có nước ra trước cổng nhà 100 Yết Kiêu mà treo cổ trước cây hoa sữa!”.

Đúng 30 phút sau, bờ môi vi diệu của "mama tổng quản" lại hiện lên trên màn hình điện thoại. Tôi chuẩn bị tinh thần cả rồi. Mắm tôm mắm tép gì cũng chuẩn bị để hứng cả rồi. Ơ, thế mà bên kia là một nụ cười: "Chả hổ dân chuyên văn nòi!".

Tôi từ đó cũng học được cách thể hiện ký sự nhân vật. Những ký sự chân thật, đậm chất con người. Và tôi cũng biết rõ cách để nhân vật thổ lộ những điều sâu kín từ cuộc đời họ. Đó là lý do sau này khi phỏng vấn nhân vật, tôi thường mang được những chặng đời chìm khuất có màu sắc thân phận lên mặt báo.

Bao năm đã qua. Tôi đã rời căn nhà 100 Yết Kiêu nơi chúng tôi đã xem là một không gian nghề nghiệp thực sự và yêu quý thật sự.

Và căn nhà ấy là một ngôi trường mà ngoài người thầy chính, còn rất nhiều người trợ giảng.

Ngôi trường đó có kỷ luật, có thời gian làm việc khoa học, có những nhận xét bổ ích mà sau này, tất cả dân An ninh thế giới khi ra ngoài, đều là những nhân vật thực sự trưởng thành trong làng báo.

Hình như, năm xưa, cũng thời điểm này, tôi bước vào ngôi nhà 100 Yết Kiêu. Sau này, khá nhiều lần về Hà Nội, tôi vẫn trở lại chốn này.

Những lối cầu thang rải thảm đã cũ. Bức tường trắng nhạt đã ố màu nhiều hơn. Nhưng những người xưa vẫn thế, hoà nhã, yêu thương và trách nhiệm, giữa làng báo đầy biến động.

Như một lời tạ ơn!

Hoàng Nguyên Vũ

Các tin khác

Lá chắn thép trên không gian số

Lá chắn thép trên không gian số

Không có tiếng súng, không có những cuộc truy bắt giữa đêm trên những cung đường, nhưng trên một “mặt trận” đặc biệt, cuộc chiến vẫn diễn ra từng ngày, từng giờ. Đó là không gian mạng với những loại tội phạm vô cùng phức tạp. Ở mặt trận ấy, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Bắc Ninh vẫn hàng ngày hàng giờ thầm lặng đấu tranh và đã giành được những chiến công đặc biệt xuất sắc.

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ (POS) vốn được sử dụng để phục vụ hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, thực tế xuất hiện tình trạng một số cá nhân, hộ kinh doanh, tổ chức lợi dụng POS để thực hiện giao dịch rút tiền mặt cho khách hàng dù không phát sinh hoạt động mua bán thực tế. Những giao dịch “không hàng hóa, không dịch vụ” này tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa, che giấu nguồn gốc dòng tiền bất hợp pháp.

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Những lọ dung dịch nhỏ, đầu pod (thuốc lá điện tử) nhiều màu sắc và các lời mời “thư giãn”, “không lên test” đã trở thành lớp vỏ che giấu một thủ đoạn sử dụng ma túy mới khá tinh vi. “Hàng” được chia nhỏ, chuyển qua nhiều tầng trung gian và thanh toán bằng tài khoản không chính chủ trước khi tới tay người sử dụng.

Thao túng doanh số để leo hạng trên sàn thương mại điện tử

Thao túng doanh số để leo hạng trên sàn thương mại điện tử

Chỉ với vài trăm nghìn đồng, các gian hàng trên sàn thương mại điện tử có thể mua dịch vụ "buff đơn” (sử dụng các biện pháp để làm gia tăng số lượng đơn hàng hiển thị), hàng loạt đánh giá 5 sao và nhanh chóng xuất hiện trong nhóm "bán chạy". Điều tra của phóng viên cho thấy phía sau những con số tưởng như phản ánh uy tín là cả một thị trường dịch vụ thao túng thuật toán, tiềm ẩn nguy cơ đánh lừa người tiêu dùng và làm méo mó môi trường cạnh tranh.

Đưa tiện ích số đến với người dân vùng phên giậu

Đưa tiện ích số đến với người dân vùng phên giậu

Địa hình chia cắt, giao thông cách trở, hạ tầng viễn thông còn nhiều hạn chế cùng những nét văn hóa đặc thù của đồng bào khiến hành trình triển khai Đề án 06 tại xã biên giới Keng Đu, tỉnh Nghệ An gặp không ít khó khăn. Thế nhưng, bằng sự kiên trì bám bản, bám dân và cách làm linh hoạt, cán bộ công an xã đã và đang từng bước đưa những tiện ích số đến với đồng bào nơi miền biên viễn.

Đổi mới tuyên truyền từ Công an cơ sở

Đổi mới tuyên truyền từ Công an cơ sở

Không còn là những văn bản tuyên truyền khô cứng, không còn là những buổi tuyên truyền tập trung, nhiều công an xã, phường của tỉnh Bắc Ninh đang đẩy mạnh làm những clip ngắn để đưa pháp luật đến gần với người dân hơn. Những clip tự quay, dựng hình ảnh, thậm chí diễn xuất chính là những cán bộ, chiến sĩ, người dân địa phương đã thực sự tạo ấn tượng mạnh và hiệu quả không kém phần những ê-kíp sản xuất chuyên nghiệp.

Cạm bẫy mang tên “bút tiêm giảm cân”

Cạm bẫy mang tên “bút tiêm giảm cân”

Chỉ cần vài thao tác trên mạng xã hội, người có nhu cầu giảm cân có thể dễ dàng tìm thấy hàng loạt lời mời chào về “bút tiêm giảm cân” với những quảng cáo hấp dẫn như giảm cân nhanh, không cần ăn kiêng, không cần tập luyện. Đằng sau những lời quảng cáo “thần tốc” ấy là những biến chứng khôn lường mà người mua, người sử dụng không lường trước được.

Hệ lụy khôn lường từ phonefarm

Hệ lụy khôn lường từ phonefarm

Chỉ cần vài phút tìm kiếm trên Facebook, Telegram hay các diễn đàn MMO, người dùng có thể dễ dàng bắt gặp hàng loạt hội nhóm công khai rao bán box phonefarm, chia sẻ kinh nghiệm vận hành trại điện thoại, cung cấp phần mềm nuôi tài khoản, bán proxy, SIM và dịch vụ tăng tương tác… Điều đáng lo ngại là đằng sau đó là những hệ lụy khôn lường như tạo tương tác ảo, thao túng dư luận và tiếp tay cho nhiều hành vi vi phạm trên không gian mạng.

Gần dân bằng những clip tuyên truyền “triệu view”

Gần dân bằng những clip tuyên truyền “triệu view”

Không còn những bài tuyên truyền khô cứng hay các buổi phổ biến pháp luật chỉ gói gọn trong hội trường, Công an xã Dân Hòa (Hà Nội) đang tạo dấu ấn bằng hàng loạt video ngắn trên các nền tảng số. Với cách thể hiện gần gũi, dí dỏm nhưng vẫn truyền tải đầy đủ thông điệp pháp luật, những clip chỉ dài chưa đến 1 phút đang giúp kiến thức pháp luật lan tỏa mạnh mẽ tới người dân, đặc biệt là giới trẻ.

“Bảo mẫu” của rùa biển

“Bảo mẫu” của rùa biển

Những đêm biển lặng, họ nằm trên cát ngắm dải ngân hà, ánh trăng trên mặt nước, nghe tiếng gió, tiếng thở của các rùa mẹ. Và, mỗi sớm mai, khi ánh mặt trời rọi xuống bãi biển dài cong mình theo con sóng, những chú rùa con ưỡn mình bò về phía biển, bắt đầu hành trình sinh tồn. Tất cả cảm giác ấy trở thành tình yêu với rùa, thôi thúc và níu giữ những con người từ khắp mọi miền trở về biển để làm “bảo mẫu” của rùa.

Cho thuê tài khoản bán hàng online: Tiếp tay cho hàng giả, trốn thuế?

Cho thuê tài khoản bán hàng online: Tiếp tay cho hàng giả, trốn thuế?

Chỉ cần bỏ ra vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, bất kỳ ai cũng có thể thuê hoặc mua một tài khoản Shopee, TikTok Shop đã xác minh danh tính để mở gian hàng mà không cần lộ diện. Đằng sau những giao dịch tưởng như vô hại này là một "thị trường ngầm" đang phát triển, trở thành mắt xích giúp các đối tượng kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc và trốn tránh nghĩa vụ thuế, đồng thời gây nhiều khó khăn cho cơ quan chức năng trong việc truy vết, xử lý vi phạm.

Sê Băng Hiêng - dòng sông nghĩa tình với người lính

Sê Băng Hiêng - dòng sông nghĩa tình với người lính

Dòng Sê Băng Hiêng lặng lẽ chảy giữa đại ngàn Trường Sơn, uốn mình qua những bản làng Vân Kiều vùng biên Hướng Lập - Quảng Trị rồi ngược vào đất bạn Lào. Hai bên dòng sông ấy từng là một trong những tọa độ lửa khốc liệt nhất trên tuyến Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Bom đạn đã lùi vào quá khứ. Dòng Sê Băng Hiêng vẫn lặng lẽ chảy giữa đại ngàn và chứng kiến những cuộc trở về...

Tìm ba mẹ trong ký ức đồng đội

Tìm ba mẹ trong ký ức đồng đội

Hơn nửa thế kỷ, người con trai vẫn mòn mỏi tìm kiếm hình bóng ba mẹ qua ký ức rời rạc thời thơ ấu, những lá thư, dòng nhật ký và lời kể của đồng đội cũ. Suốt 70 năm cuộc đời, đó gần như là nơi duy nhất ông có thể gặp lại ba mẹ của mình...

Những ký ức từ “tọa độ lửa” Hàm Rồng

Những ký ức từ “tọa độ lửa” Hàm Rồng

Đi qua 2 cuộc chiến tranh phá hoại khốc liệt của đế quốc Mỹ, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) Công an tỉnh Thanh Hóa đã kiên cường bám trụ giữa mưa bom bão đạn, viết nên những trang sử vàng chói lọi của một đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ngọn lửa quả cảm và tinh thần “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ” của thế hệ cha anh đi trước vẫn luôn được gìn giữ, trở thành điểm tựa vững chắc để các thế hệ chiến sĩ hôm nay viết tiếp những chiến công giữa thời bình.

Những người lính ngược dòng thác lũ

Những người lính ngược dòng thác lũ

Giữa dòng nước lũ cuồn cuộn ở xã Mường Than (Lai Châu), hình ảnh Hạ sĩ Vàng Văn Tình, chiến sĩ Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) Công an tỉnh Lai Châu, cõng bé gái vượt qua dòng nước dữ đã chạm đến trái tim của hàng triệu người sau khi bức ảnh được đăng tải trên mạng xã hội. Nhưng đó chỉ là một trong hàng chục cuộc cứu người của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân trong trận lũ quét kinh hoàng hôm ấy…

Giấc mơ truyền cảm hứng của nữ đại úy chinh phục học bổng Chính phủ Australia

Giấc mơ truyền cảm hứng của nữ đại úy chinh phục học bổng Chính phủ Australia

Từ cán bộ Công an cơ sở, Đại úy Lê Thị Thủy Tiên đã trở thành đại diện duy nhất của Bộ Công an giành học bổng toàn phần Chính phủ Australia. Trên hành trình đến với Đại học Melbourne, nữ Đại úy quê Hà Tĩnh không chỉ khẳng định mình mà còn ấp ủ giấc mơ truyền cảm hứng cho tất cả những ai đang có khát vọng học tập và hội nhập quốc tế để thay đổi chính mình.

Bước đi dài hơi cho hàng Made in Vietnam”

Bước đi dài hơi cho hàng Made in Vietnam”

Khẳng định bản sắc Việt không đồng nghĩa với việc mọi nguyên liệu đều phải được sản xuất trong nước. Trong dòng chảy của chuỗi cung ứng toàn cầu, điều tạo nên sức cạnh tranh của sản phẩm Việt là khả năng làm chủ sáng tạo, kết nối nguồn lực và không ngừng nâng cao năng lực của các làng nghề.

Rộ chiêu lừa đặt cọc thuê phòng nghỉ dưỡng

Rộ chiêu lừa đặt cọc thuê phòng nghỉ dưỡng

Chỉ cần 1 cú click chuột, người thuê có thể tiếp cận hàng nghìn tin đăng phòng trọ, căn hộ, homestay trên mạng xã hội. Nhưng phía sau "ma trận" hội nhóm sôi động ấy là những chiêu trò lừa đảo đặt cọc ngày càng tinh vi, khiến nhiều người mất tiền và lộ thông tin cá nhân.

Kỷ vật đi B - chứng nhân một thời hoa lửa

Kỷ vật đi B - chứng nhân một thời hoa lửa

Những lá đơn tình nguyện viết bằng máu, những sơ yếu lý lịch, học bạ, quyết định điều động, thậm chí cả sổ tiết kiệm, hàng chục cây vàng… Mỗi kỷ vật được được trưng bày tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước là một câu chuyện cảm động về cán bộ đi B sẵn sàng hy sinh tuổi xuân, xương máu vì độc lập dân tộc.