Nhà 100 Yết Kiêu và những buổi sáng thúc giục

Phóng viên phải dậy sớm và 7 giờ 30 phút phải có mặt ở tòa soạn. Trước bất cứ sự kiện gì cũng phải vểnh tai lên mà nghe. Đừng ngại bất cứ câu hỏi gì khi tiếp xúc nhân vật… Đó chính là những bài học mà tôi đã học được ở một nhân vật đặc biệt, ở nhà 100 Yết Kiêu ngày ấy.

Buổi sáng bắt buộc

Sau ngày rời báo Quân đội, tôi về Chuyên đề An ninh thế giới Tuần.

An ninh thế giới khi đó làm mưa làm gió ngoài các sạp báo. Mỗi góc phố, mỗi ngõ hẹp là tiếng rao của người bán báo. Nghe cũng hứng lắm, nhưng cứ rụt rè như lần đầu đi tán gái, cộng với cái tâm lý của loại trai con nhà "đứng đắn" sợ có lấy nhầm vợ không…

Ảnh: Minh Tiến.
Ảnh: Minh Tiến.

Lúc đó, chú Như Phong làm "mama tổng quản" của An ninh thế giới.

Lính "ông môi cong" cũng chẳng sung sướng gì đâu. Phóng viên, hội chuyên thức đêm dậy trễ thế mà ông cứ lùa lên toà soạn. Sáng đúng 7 giờ 30 phút phải có mặt tại phòng để giao ban. Sáng nào cũng thế, đều như vắt chanh. Đông cũng như hè. Mưa cũng như nắng.

Phải đứa nào lười biếng mà nói dối hỏng xe, ông truy cho bằng chết. Là đang sửa xe tiệm nào. Nếu tới đó mà không thấy đang sửa xe hoặc không được xác tín việc sửa xe, rồi, chúng mày đời tàn như nến tan! Nhẹ thì cũng lương loại B, bị trừ kha khá lương, rồi một lần mất tin vạn lần mất tín.

Tôi nhập cuộc nhanh. Dân quân đội, dậy sớm có hà gì. Nhà lại gần toà soạn, chẳng thể có sự cố xe cộ. Sáng nào cũng thế, chạy bộ vòng công viên Thống Nhất, về tắm, ăn sáng, qua toà soạn. Thế mà lúc nào tôi cũng là kẻ đến sau. Nam thanh nữ tú toà soạn cứ gọi là đầy đủ, ngồi uống trà, trò chuyện, bàn thảo cái này nên làm, và nên làm thì làm thế này hay làm thế kia.

Sau một tháng tôi nhận ra, đúng thời gian buổi sáng là thời điểm con người ta tỉnh táo đưa ra nhiều ý tưởng và giải pháp cho công việc một cách đúng đắn nhất. Chúng tôi trưởng thành hơn sau mỗi sáng. Chúng tôi biết cách triển khai sâu hơn một vấn đề, đi vào sâu hơn một thân phận. Chúng tôi biết cách làm báo cho bạn đọc thích. Chúng tôi biết cách dùng ngôn ngữ báo chí thế nào cho cá tính hơn là ngồi à ơi tả mưa tả nắng hết ¾ bài báo mà bạn đọc không biết là người viết đang viết cái gì.

Đến hôm nay, tôi vẫn giữ thói quen dậy sớm để làm việc. Buổi sáng yên tĩnh, đầu óc minh mẫn, là thời điểm tôi có thể tìm ra những ý tưởng hay cho công việc. Những tuyến bài sâu. Những cái mới mẻ từ các nhân vật. Làm mới ngôn ngữ. Ôi, các buổi sáng của tôi. Mười mấy năm qua rồi, trong các buổi sáng ấy, vẫn ám ảnh đâu đây cái giọng chua chua gắt gắt của "mama tổng quản". Nhờ thế mà tôi trưởng thành.

"Mày viết cho mày đọc à?"

Chuyên "thân phận", tôi không quá bỡ ngỡ với môi trường mới.

Nhưng, ở An ninh thế giới, bài vở luôn bị soi kỹ từng chữ một và kết quả biên tập là những chữ đỏ... gây sốc bị viết trực tiếp vào bản thảo. Còn nhớ, trong một bài viết của tôi có chi tiết một ông nhận mình là tình báo nói 3 ngày đào tạo được thuần thục một con rắn để phục vụ cho công việc. Sau đó, bản thảo của tôi bị phê những câu thần thánh: "Đi phỏng vấn, những chuyện ngớ ngẩn thế này mà cũng tin à?"

Toàn bài là những chữ bút đỏ cứ nhảy múa trên bản thảo chi chít sau đó. Thế rồi, chú Như Phong chốt một câu: "Làm phóng viên mà để nhân vật lừa cho thì đừng nên làm. Không tỉnh đòn là ăn đạn đấy!".

Tôi cầm lấy bản thảo, giấu khẽ vào cặp.

Đoàn công tác của chuyên đề An ninh Thế giới trong một chuyến đi Điện Biên.
Đoàn công tác của chuyên đề An ninh Thế giới trong một chuyến đi Điện Biên.

Những bút tích ấy theo tôi một thời gian dài lắm, nó cứ ẩn hiện, vừa như tra tấn lại vừa như dạy bảo. Tôi chỉ biết là kể từ đó, khi đi phỏng vấn, không phải nhân vật nói cái gì tôi cũng tin. Và không tin thì phản biện lại. Thế rồi, những bài phỏng vấn sau này của tôi, theo các đồng nghiệp đánh giá, luôn có một cái tôi đủ chín chắn nhưng vẫn ngông cuồng. Người dạy nghề, nghề dạy người cứ thế tự nhiên mà thành.

Chuyển vào Sài Gòn, công tác ở văn phòng An ninh thế giới phía Nam, tôi đi thực hiện một tuyến bài ký sự "Những điều chưa biết trong câu chuyện "Sống như Anh". Khi thực hiện ký sự này tôi gọi điện cho chú Như Phong, câu trả lời vỏn vẹn thôi: "Viết cái gì mà người ta viết rồi thì tốt nhất đừng gửi bản thảo ra".

Nhân vật không còn mới. Câu chuyện nhiều thế hệ đã thuộc nằm lòng. Chỉ có cách duy nhất là theo dõi nhịp sống của nhân vật mỗi ngày, để hiểu được cuộc sống thật sự của nhân vật. Cái này chẳng khó vì ở An ninh thế giới, chúng tôi từng được dạy phải "vểnh tai lên" là thế.

Tôi gửi bài viết ra. 30 phút sau, nhận điện thoại thấy thấp thoáng ảnh của "mama tổng quản" trên màn hình, tôi nghĩ, chắc được khen đây. Hí hửng lắm, tôi khe khẽ "cháu chào chú" trong trạng thái chờ tin vui, chờ cái niềm vui hiếm hoi, nụ cười hiếm hoi nơi ấy.

Nhưng không. Một xô nước lạnh, khuyến mãi thêm mùi mắm tôm!

- Mày viết cho mày đọc à? Viết cái gì mà khô như bà cô goá chồng thế này? An ninh thế giới đâu có dành cả bao nhiêu trang để đăng một bài viết thông tấn cho nhân vật đâu? Hoặc viết lại, hoặc vứt bài này đi!

Tôi gần như bị stress về vụ đó. Và tính dứt áo ra đi. Trời đất, rình mò nhân vật cả tuần trời, có sao viết thế bị chê tơi tả. Văn chương não nuột thì bị dập không tiếc thương.

Tôi bình tĩnh ngồi và đọc lại. Đúng là mình viết nhởn nhơ thật. Câu chữ cứ như đứng ngoài cuộc sống nhân vật. Tôi bốc máy gọi chị Đặng Huyền. Chị Huyền đã đọc bài này, và chỉ nói nho nhỏ nhè nhẹ: "Nhạt, em ạ".

Vốn bản tính không dễ đầu hàng, tôi ngồi lục những bức ảnh mình chụp chị Quyên. Ngồi nghe lại băng ghi âm chị Quyên kể về những kỷ niệm. Chợt thấy, đúng là mình bỏ qua quá nhiều ngôn ngữ thể hiện nhân vật sao cho đúng.

Tôi ngồi viết lại, bằng những ngôn ngữ chân thật nhất, phản ánh đúng nhân vật, tâm trạng nhân vật nhất. Đọc đi đọc lại, như một bạn đọc khó tính, tôi thấy tạm ổn. Email gửi đi, kèm vài lời như "trăng trối": “Thế này mà chú còn vùi dập nữa, chắc cháu có nước ra trước cổng nhà 100 Yết Kiêu mà treo cổ trước cây hoa sữa!”.

Đúng 30 phút sau, bờ môi vi diệu của "mama tổng quản" lại hiện lên trên màn hình điện thoại. Tôi chuẩn bị tinh thần cả rồi. Mắm tôm mắm tép gì cũng chuẩn bị để hứng cả rồi. Ơ, thế mà bên kia là một nụ cười: "Chả hổ dân chuyên văn nòi!".

Tôi từ đó cũng học được cách thể hiện ký sự nhân vật. Những ký sự chân thật, đậm chất con người. Và tôi cũng biết rõ cách để nhân vật thổ lộ những điều sâu kín từ cuộc đời họ. Đó là lý do sau này khi phỏng vấn nhân vật, tôi thường mang được những chặng đời chìm khuất có màu sắc thân phận lên mặt báo.

Bao năm đã qua. Tôi đã rời căn nhà 100 Yết Kiêu nơi chúng tôi đã xem là một không gian nghề nghiệp thực sự và yêu quý thật sự.

Và căn nhà ấy là một ngôi trường mà ngoài người thầy chính, còn rất nhiều người trợ giảng.

Ngôi trường đó có kỷ luật, có thời gian làm việc khoa học, có những nhận xét bổ ích mà sau này, tất cả dân An ninh thế giới khi ra ngoài, đều là những nhân vật thực sự trưởng thành trong làng báo.

Hình như, năm xưa, cũng thời điểm này, tôi bước vào ngôi nhà 100 Yết Kiêu. Sau này, khá nhiều lần về Hà Nội, tôi vẫn trở lại chốn này.

Những lối cầu thang rải thảm đã cũ. Bức tường trắng nhạt đã ố màu nhiều hơn. Nhưng những người xưa vẫn thế, hoà nhã, yêu thương và trách nhiệm, giữa làng báo đầy biến động.

Như một lời tạ ơn!

Hoàng Nguyên Vũ

Các tin khác

“Đường cờ Tổ quốc” đỏ thắm biên cương

“Đường cờ Tổ quốc” đỏ thắm biên cương

Xuất phát từ ý tưởng qua trò chuyện với bạn bè, đồng nghiệp, bằng tình yêu, bằng sự đồng cảm của các anh, các chị, các em từ nhiều tỉnh, thành mà từ đây hơn 2.000 hộ gia đình và nhà văn hóa xóm trên địa bàn xã Cần Yên, Cao Bằng đã có những lá cờ Tổ quốc tươi mới, đỏ thắm để treo mỗi dịp lễ Tết.

Mùa “ăn của rừng”, coi chừng ngộ độc

Mùa “ăn của rừng”, coi chừng ngộ độc

Mùa mưa về, cũng là lúc những thảm thực vật dưới các tán rừng sinh trưởng mạnh mẽ và đó cũng là mùa săn lộc rừng đầy háo hức của bà con vùng núi. Các loại sản vật thiên nhiên ban tặng, luôn được xem là đặc sản “hiếm có khó tìm” khiến mặt hàng này lên ngôi, rao bán khắp chợ mạng mà không có bất cứ một đảm bảo nào về sự an toàn trước nguy cơ độc tố cực mạnh từ các loại côn trùng, nấm rừng...

Vì sao lừa đảo "xem điểm thi trước", "bao đỗ đại học" có đất sống?

Vì sao lừa đảo "xem điểm thi trước", "bao đỗ đại học" có đất sống?

Sau khi kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và kỳ thi tốt nghiệp THPT kết thúc, các bài quảng cáo về dịch vụ "xem điểm thi trước", "tra cứu điểm sớm" hay cung cấp thông tin tuyển sinh "nội bộ" bắt đầu xuất hiện dày đặc. Đằng sau những lời mời gọi hấp dẫn này là nguy cơ lừa đảo, đánh cắp thông tin cá nhân và chiếm đoạt tài sản của phụ huynh, học sinh đang nóng lòng chờ kết quả thi.

Shipper trở thành bác sĩ như thế nào?

Shipper trở thành bác sĩ như thế nào?

Từ những quảng cáo giá rẻ trên mạng xã hội đến các "bác sĩ" không bằng cấp, vụ án "lừa dối khách hàng" liên quan đến công nghệ làm đẹp vừa bị khởi tố tại Bắc Ninh cho thấy, một số cơ sở thẩm mỹ, chăm sóc sức khỏe hiện đang xây dựng kịch bản tiếp cận, tư vấn và "vẽ bệnh" để “lùa gà” là các bệnh nhân. Người bệnh thì tiền mất tật mang, ngành y tế cũng bị ảnh hưởng...

Người già bị bỏ lại trên Internet

Người già bị bỏ lại trên Internet

Không ít người cao tuổi hôm nay sống trong những ngôi nhà đông đủ con cháu nhưng lại dành phần lớn thời gian bên chiếc điện thoại. Khi những cuộc trò chuyện ngày một ít đi, Internet trở thành nơi họ tìm kiếm niềm vui, sự kết nối và cảm giác được lắng nghe. Đằng sau những giờ lặng lẽ trước màn hình là câu chuyện về nỗi cô đơn của tuổi già, khoảng cách giữa các thế hệ và những rủi ro mà nhiều người cao tuổi đang phải đối mặt.

Thị trường ngầm mua bán thiết bị gian lận cước taxi công nghệ

Phanh phui thị trường ngầm gian lận cước taxi

Hành khách vẫn lên xe, chuyến đi vẫn diễn ra, tiền cước vẫn được thanh toán đầy đủ, nhưng trên hệ thống quản lý của doanh nghiệp, những cuốc xe ấy chưa từng tồn tại. Những vụ án gần đây đã hé lộ một phương thức gian lận mới trong ngành vận tải công nghệ, nơi các thiết bị điện tử được chế tạo riêng để vô hiệu hóa hệ thống giám sát, giúp tài xế chiếm đoạt doanh thu và hình thành cả một thị trường ngầm trên phạm vi nhiều tỉnh, thành phố.

Ngăn chặn nạn thiếu niên gây rối trật tự công cộng

Ngăn chặn nạn thiếu niên gây rối trật tự công cộng

Vào kỳ nghỉ hè, hàng trăm thanh thiếu niên đã từ thế giới ảo trên mạng xã hội, hẹn nhau mang theo vũ khí ngoài đời thực để giải quyết mâu thuẫn, gây ảnh hưởng đến ANTT. Để ngăn chặn, lực lượng Công an các cấp đã đồng loạt ra quân, triển khai có hiệu quả nhiều phương án nhằm hạn chế đến mức thấp nhất những hậu quả do các “báo con” mang lại.

Gạch vỡ cố đô

Gạch vỡ cố đô

Chậm rãi thôi, những công trình di sản kiến trúc văn hóa lịch sử được trùng tu thật sự có chất lượng, sẽ bền vững tồn tại trong tương lai. Rồi, cát bụi thời gian sẽ tự đem đến nét cổ kính rêu phong cho di sản như cách mà thị hiếu muốn và cần.

Khi quảng cáo khoác áo trải nghiệm

Khi quảng cáo khoác áo trải nghiệm

Chỉ với vài phút xem video trên mạng xã hội, không ít người sẵn sàng chi hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu đồng để mua một sản phẩm được các KOL (người có ảnh hưởng) hay KOC (người tiêu dùng có sức ảnh hưởng) giới thiệu là “đã dùng và thấy hiệu quả”. Tuy nhiên, phía sau những lời nhận xét tưởng như khách quan ấy nhiều khi lại là một hoạt động quảng cáo được dàn dựng bài bản.

Quảng cáo cờ bạc trá hình tiếp tay cho tội phạm

Quảng cáo cờ bạc trá hình tiếp tay cho tội phạm

World Cup 2026 đang đến gần, các đối tượng tội phạm sử dụng công nghệ cao và các đường dây tổ chức đánh bạc trực tuyến đang gia tăng hoạt động với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, lôi kéo người dân tham gia cá độ bóng đá và cờ bạc trực tuyến trái phép, quảng cáo cờ bạc trá hình dưới nhiều hình thức mới.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?

Lặng nghe trong lời gỗ tự tình

Lặng nghe trong lời gỗ tự tình

Hơn 40 năm cầm đục cầm dùi, ông đã nghe từng thớ gỗ thủ thỉ tự tình để giữ nghề cho làng cổ hơn 500 năm được tiếp nối, để xứng danh “nhất thân vinh” với sự kế nghiệp của 13 đời tổ tiên mấy trăm năm truyền lại.

Chiêu trò “tô son” lợi nhuận, nhà đầu tư lãnh đủ

Chiêu trò “tô son” lợi nhuận, nhà đầu tư lãnh đủ

Thị trường chứng khoán luôn hấp dẫn bởi cơ hội sinh lời cao. Tuy nhiên, đằng sau những bản báo cáo tài chính (BCTC) với những con số tăng trưởng đẹp mắt, không ít doanh nghiệp đã sử dụng các thủ thuật kế toán nhằm "làm đẹp" kết quả kinh doanh, tạo dựng hình ảnh doanh nghiệp phát triển mạnh để thu hút dòng tiền của nhà đầu tư. Khi sự thật bị phơi bày, người chịu thiệt hại nặng nề nhất chính là các cổ đông nhỏ lẻ.

Cuộc đời nữ yakuza duy nhất của Nhật Bản

Cuộc đời nữ yakuza duy nhất của Nhật Bản

Trong gần 40 năm, Mako Nishimura chưa từng thua một trận đấu nào. Chỉ cao chưa đến 1,50m và dáng người nhỏ nhắn, bà có lẽ là người phụ nữ duy nhất từng là một yakuza chính thức, một thành viên của thế giới ngầm tội phạm khét tiếng và tuân thủ luật lệ nghiêm ngặt của Nhật Bản.

Những chiếc “vòi bạch tuộc” len lỏi quán bar, vũ trường

Những chiếc “vòi bạch tuộc” len lỏi quán bar, vũ trường

Hướng đến mục tiêu xây dựng thành phố không ma túy, với sự vào cuộc quyết liệt, chỉ trong thời gian ngắn, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an TP Hồ Chí Minh đã triệt phá thành công 3 đường dây vận chuyển, tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy chuyên cung cấp cho các quán bar, vũ trường. Ngoài hàng chục cân ma túy tang vật, các trinh sát còn bắt giữ nhiều đối tượng cầm đầu các đường dây và đặc biệt truy vết bắt gần 200 đối tượng là môi giới, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; giao cho địa phương lập hồ sơ đưa đi cai nghiện bắt buộc đối với nhiều đối tượng khác.

Những cuộc truy bắt trên không gian mạng

Những cuộc truy bắt trên không gian mạng

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 - 12/7/2026), cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Thanh Hóa đang thi đua, lập nhiều thành tích chào mừng. Trong không khí thi đua sôi nổi đó, Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao công an tỉnh đang cùng toàn lực lượng nỗ lực hiệp đồng để lập nên những thành tích, chiến công trên mặt trận mới - không gian mạng.

Đồ đồng giá và vòng xoáy tiêu dùng cảm xúc của giới trẻ

Đồ đồng giá và vòng xoáy tiêu dùng cảm xúc của giới trẻ

Những cửa hàng đồng giá đang phủ kín các đô thị lớn, hút giới trẻ bằng cảm giác mua sắm rẻ và vui tức thời. Phía sau những món đồ “có mấy chục nghìn thôi” là một guồng quay tiêu dùng cảm xúc, nơi người trẻ mua không hẳn vì nhu cầu, mà để giải tỏa áp lực và tự thưởng cho bản thân giữa nhịp sống ngày càng căng thẳng.

Khi Công an xã vào trường dạy kỹ năng sống

Khi Công an xã vào trường dạy kỹ năng sống

Bằng cách tiếp cận gần gũi từ những câu chuyện thực tế, Công an tỉnh Cao Bằng đang mang đến một làn gió mới cho phổ biến pháp luật học đường. Những lớp học ngoại khóa đặc biệt nơi biên cương không chỉ trang bị tri thức, mà còn gieo vào lòng các em học sinh bản lĩnh tự bảo vệ chính mình.

Câu “view” bất chấp và cái giá phải trả

Câu “view” bất chấp và cái giá phải trả

Chỉ vài chục giây video với tiếng pô nổ chát chúa, những màn lạng lách đánh võng trên phố đông người, cầm hung khí thị uy giữa đêm hay cảnh hỗn chiến được dàn dựng rồi tung lên mạng xã hội… nhiều tài khoản thu hút hàng trăm nghìn lượt xem.

Miên man chiều Tà Cơn

Miên man chiều Tà Cơn

Cứ điểm ấy từng được coi là “pháo đài bất khả xâm phạm” ở vùng địa đầu của chiến trường miền Nam, nhưng đã phải nhận những đòn chí tử của quân Giải phóng. Chiến tranh đã lùi xa, cứ điểm nổi danh trong kháng chiến chống Mỹ đã trở thành bảo tàng ngoài trời về một thời lửa đạn.