Nguy cơ "cuộc chiến nguồn nước" trên sông Nile

Đàm phán giữa 3 nước Ai Cập, Ethiopia và Sudan đã tiếp tục trở lại vào ngày 15-6 xung quanh vấn đề Ethiopia xây dựng đập thủy điện Grand Ehtiopian Renaissance (GERD) trên dòng Nile Xanh, một trong 2 nhánh chính của sông Nile. Trong đó, Ethiopia đang nắm thế chủ động nhưng Ai Cập cũng không chịu thiệt.

Nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến vì tranh giành nguồn nước đã được đặt ra.

Vấn đề gây tranh cãi hiện nay là việc Ethiopia chuẩn bị thực hiện công đoạn dẫn nước vào đập GERD để tiến hành các bước kỹ thuật cuối cùng nhằm vận hành các tổ máy thủy điện. Nhưng Ai Cập nêu quan ngại rằng việc dẫn nước vào đập quá nhanh và không có thỏa thuận nào với các quốc gia cùng chung dòng sông có thể gây ra tình trạng thiếu hụt nguồn nước sông Nile cho quốc gia hạ nguồn là Ai Cập.

Vấn đề dẫn nước là một trong những mấu chốt trong đàm phán về chia sẻ nguồn nước sông Nile giữa Ai Cập và 2 quốc gia thượng nguồn là Sudan và Ethiopia, trong đó 2 quốc gia thượng nguồn có vẻ muốn “bắt tay” nhau nhiều hơn vì cùng chung trên nhánh sông Nile Xanh và có lợi ích chung về thủy điện. Sudan tuy chịu ảnh hưởng bởi tình trạng cạn kiệt nguồn nước sông Nile Xanh do đập GERD gây ra, song Thủ tướng Sudan Abdalla Hamdok lại nhìn thấy lợi ích tiềm ẩn từ nguồn cung cấp điện giá rẻ hơn hiện nay.

Tuy nhiên, ở phía hạ nguồn, Ai Cập không nghĩ như thế. Từ lâu, Ai Cập xem đập GERD là vấn đề đe dọa đến sự tồn vong của quốc gia, bởi con đập này có thể lấy đi nguồn nước mà hơn 100 triệu dân Ai Cập cần để duy trì sự sống trong điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay và trong tương lai. Vì thế, căng thẳng đã xuất hiện giữa Ai Cập và Ethiopia (và đôi khi cả Sudan) bắt nguồn từ việc Ethiopia quyết định triển khai dự án đập thủy điện GERD.

Đàm phán giữa 3 quốc gia trên châu thổ sông Nile đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm do Ai Cập và Ethiopia thường xuyên có những bất đồng về lợi ích. Sau nhiều tháng bế tắc, đàm phán bắt đầu được nối lại vào ngày 9-6 bằng hình thức hội nghị video từ xa, với sự trung gian của Mỹ, EU và Nam Phi quan sát. Ngày 13-6, Bộ Thủy lợi Ai Cập ra tuyên bố cáo buộc Ethiopia đang khiến cho tiến trình đàm phán bị trì trệ, giẫm chân tại chỗ, không thể tiến triển.

Đập GERD đã xây dựng đạt 78% khối lượng.
Đập GERD đã xây dựng đạt 78% khối lượng.

Người phát ngôn Mohammed el-Sabaei của Bộ Thủy lợi Ai Cập cho rằng Ethioipia đang tìm cách đàm phán một số nội dung mà các bên có thể thỏa thuận được, trong khi phớt lờ “những vấn đề cơ bản” gây căng thẳng giữa hai nước. Trước đó 1 ngày (12-6), Phó Tổng tư lệnh quân đội Ethiopia cũng đã khiến dư luận nghĩ đến nguy cơ một cuộc xung đột vũ trang giữa Ethiopia với Ai Cập khi tuyên bố rằng nước ông sẽ “tự bảo vệ một cách mạnh mẽ và sẽ không đàm phán về chủ quyền của mình”.

Sông Nile được thế giới xem là con sông dài nhất, với 6.853 km. Thượng nguồn con sông gồm 2 nhánh. Sông Nile Trắng bắt nguồn từ hồ Victoria nằm giữa Uganda, Rwanda và Tanzania; sông Nile Xanh bắt nguồn từ hồ Tana trên cao nguyên của Ethiopia, sau đó chảy qua Sudan rồi hợp lưu với sông Nile Trắng thành sông Nile chảy vào lãnh thổ Ai Cập ở hạ nguồn trước khi đổ ra biển Đại Trung Hải.

Tranh chấp nguồn nước sông Nile đã xuất hiện từ rất lâu, ngay từ thời đế quốc Anh đô hộ vùng châu thổ sông Nile hàng thế kỷ trước. Cách đây vài chục năm, một thỏa thuận chia sẻ nguồn nước do đế quốc Anh bảo trợ đã được ký kết, theo đó Ai Cập là quốc gia được hưởng lợi nhiều nhất từ nguồn nước sông Nile. Sau khi các quốc gia giành độc lập từ Anh, tranh chấp nguồn nước bắt đầu xuất hiện trở lại. Nhiều nỗ lực đã được thực hiện nhằm thiết lập những thỏa thuận chia sẻ nước sông Nile nhưng bất thành, bởi rất khó dung hòa lợi ích của tất cả các quốc gia do khác biệt về chính trị, chiến lược và xã hội.

Năm 2010, Ethiopia, Rwanda, Tanzania và Uganda đã ký một thỏa thuận mới về chia sẻ nguồn nước sông Nile nhưng bị Ai Cập và Sudan phản đối quyết liệt. Thời điểm đó, Uganda quyết định triển khai dự án đập thủy điện GERD khiến cho tranh chấp nguồn nước thêm phần phức tạp.

Sau nhiều vòng đàm phán thất bại, Mỹ và Ngân hàng Thế giới bắt đầu nhúng tay vào bảo trợ cho đàm phán từ tháng 11-2019 với hy vọng các bên sớm đạt được một thỏa thuận toàn diện. Sự can thiệp của Mỹ được cho là kết quả của một cuộc hội đàm từ xa giữa Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi với Tổng thống Trump. Tuy nhiên, đến tháng 2-2020, đàm phán bỗng “mắc kẹt” và dừng lại sau khi Ethiopia thẳng thừng bác bỏ một dự thảo thỏa thuận của Bộ Tài chính Mỹ và cáo buộc Washington “kém xã giao” và cáo buộc chính quyền Tổng thống Trump đứng về phía Ai Cập.

Tháng 4-2020, Thủ tướng Abiy Ahmed tuyên bố việc xây đập thủy điện là một trong 2 ưu tiên hàng đầu của chính phủ nước ông trong giai đoạn hiện nay, vì việc cung cấp điện từ nguồn thủy điện trên sông Nile được xem là rẻ nhất, có thể đảm bảo đáp ứng nhu cầu điện của gần 100 triệu dân Ethiopia. Tháng 5-2020, Ai Cập đã gửi một bức thư lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc trình bày chi tiết những vấn đề phát sinh do việc Ethiopia xây dựng đập GERD.

Phía Ethiopia không chấp nhận quan điểm của Ai Cập. Bộ Nước và Năng lượng nước này hôm 14-6 cho rằng nếu tiến trình đàm phán hiện tại thất bại, lỗi là do phía Ai Cập “đã cố chấp duy trì một thỏa thuận phân chia nguồn nước có từ thời thuộc địa vốn đã chối bỏ các quyền lợi tự nhiên và hợp pháp của Ethiopia và tất cả các quốc gia thượng nguồn”. Ethiopia cho rằng thỏa thuận đó đã lỗi thời và không công bằng, vì đã dành phần hưởng lợi lớn nhất cho Ai Cập, trong khi 85% nguồn nước sông Nile được cung cấp bởi sông Nile Xanh.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tỏ vẻ bi quan, cho rằng để giải quyết các tranh chấp giữa Ai Cập và Ethiopia để ký kết thỏa thuận có thể cần nhiều tháng nữa. Bộ Ngoại giao Ai Cập tuyên bố sẽ sử dụng “mọi phương tiện có được” để bảo vệ lợi ích của nhân dân mình, kể cả việc cho máy bay “ném bom” con đập nếu Ethiopia vẫn kiên quyết thực hiện theo ý mình.

Giới phân tích cho rằng chỉ có đàm phán là cách duy nhất để giải quyết các vấn đề tranh chấp nguồn nước giữa Ai Cập và Ethiopia, nếu không sẽ khó tránh khỏi xung đột xảy ra.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Trong hành trình vươn ra đấu trường châu lục và thế giới, thể thao Việt Nam đang đứng trước một bài toán quen thuộc nhưng chưa bao giờ dễ giải: làm thế nào để rút ngắn khoảng cách với các cường quốc. Và một trong những cách không bao giờ lỗi thời đó là chiêu mộ HLV đẳng cấp từ các nền thể thao phát triển hơn.

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

Làn sóng AI đang len lỏi vào mọi khâu sản xuất, từng bước tái định hình ngành điện ảnh Trung Quốc. Cơ hội mở ra cho nhiều người làm nghề, nhưng cũng kéo theo không ít thách thức về bản sắc và sự cạnh tranh trong tương lai.