Nguy cơ "cuộc chiến nguồn nước" trên sông Nile

Đàm phán giữa 3 nước Ai Cập, Ethiopia và Sudan đã tiếp tục trở lại vào ngày 15-6 xung quanh vấn đề Ethiopia xây dựng đập thủy điện Grand Ehtiopian Renaissance (GERD) trên dòng Nile Xanh, một trong 2 nhánh chính của sông Nile. Trong đó, Ethiopia đang nắm thế chủ động nhưng Ai Cập cũng không chịu thiệt.

Nguy cơ bùng nổ một cuộc chiến vì tranh giành nguồn nước đã được đặt ra.

Vấn đề gây tranh cãi hiện nay là việc Ethiopia chuẩn bị thực hiện công đoạn dẫn nước vào đập GERD để tiến hành các bước kỹ thuật cuối cùng nhằm vận hành các tổ máy thủy điện. Nhưng Ai Cập nêu quan ngại rằng việc dẫn nước vào đập quá nhanh và không có thỏa thuận nào với các quốc gia cùng chung dòng sông có thể gây ra tình trạng thiếu hụt nguồn nước sông Nile cho quốc gia hạ nguồn là Ai Cập.

Vấn đề dẫn nước là một trong những mấu chốt trong đàm phán về chia sẻ nguồn nước sông Nile giữa Ai Cập và 2 quốc gia thượng nguồn là Sudan và Ethiopia, trong đó 2 quốc gia thượng nguồn có vẻ muốn “bắt tay” nhau nhiều hơn vì cùng chung trên nhánh sông Nile Xanh và có lợi ích chung về thủy điện. Sudan tuy chịu ảnh hưởng bởi tình trạng cạn kiệt nguồn nước sông Nile Xanh do đập GERD gây ra, song Thủ tướng Sudan Abdalla Hamdok lại nhìn thấy lợi ích tiềm ẩn từ nguồn cung cấp điện giá rẻ hơn hiện nay.

Tuy nhiên, ở phía hạ nguồn, Ai Cập không nghĩ như thế. Từ lâu, Ai Cập xem đập GERD là vấn đề đe dọa đến sự tồn vong của quốc gia, bởi con đập này có thể lấy đi nguồn nước mà hơn 100 triệu dân Ai Cập cần để duy trì sự sống trong điều kiện biến đổi khí hậu hiện nay và trong tương lai. Vì thế, căng thẳng đã xuất hiện giữa Ai Cập và Ethiopia (và đôi khi cả Sudan) bắt nguồn từ việc Ethiopia quyết định triển khai dự án đập thủy điện GERD.

Đàm phán giữa 3 quốc gia trên châu thổ sông Nile đã trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm do Ai Cập và Ethiopia thường xuyên có những bất đồng về lợi ích. Sau nhiều tháng bế tắc, đàm phán bắt đầu được nối lại vào ngày 9-6 bằng hình thức hội nghị video từ xa, với sự trung gian của Mỹ, EU và Nam Phi quan sát. Ngày 13-6, Bộ Thủy lợi Ai Cập ra tuyên bố cáo buộc Ethiopia đang khiến cho tiến trình đàm phán bị trì trệ, giẫm chân tại chỗ, không thể tiến triển.

Đập GERD đã xây dựng đạt 78% khối lượng.
Đập GERD đã xây dựng đạt 78% khối lượng.

Người phát ngôn Mohammed el-Sabaei của Bộ Thủy lợi Ai Cập cho rằng Ethioipia đang tìm cách đàm phán một số nội dung mà các bên có thể thỏa thuận được, trong khi phớt lờ “những vấn đề cơ bản” gây căng thẳng giữa hai nước. Trước đó 1 ngày (12-6), Phó Tổng tư lệnh quân đội Ethiopia cũng đã khiến dư luận nghĩ đến nguy cơ một cuộc xung đột vũ trang giữa Ethiopia với Ai Cập khi tuyên bố rằng nước ông sẽ “tự bảo vệ một cách mạnh mẽ và sẽ không đàm phán về chủ quyền của mình”.

Sông Nile được thế giới xem là con sông dài nhất, với 6.853 km. Thượng nguồn con sông gồm 2 nhánh. Sông Nile Trắng bắt nguồn từ hồ Victoria nằm giữa Uganda, Rwanda và Tanzania; sông Nile Xanh bắt nguồn từ hồ Tana trên cao nguyên của Ethiopia, sau đó chảy qua Sudan rồi hợp lưu với sông Nile Trắng thành sông Nile chảy vào lãnh thổ Ai Cập ở hạ nguồn trước khi đổ ra biển Đại Trung Hải.

Tranh chấp nguồn nước sông Nile đã xuất hiện từ rất lâu, ngay từ thời đế quốc Anh đô hộ vùng châu thổ sông Nile hàng thế kỷ trước. Cách đây vài chục năm, một thỏa thuận chia sẻ nguồn nước do đế quốc Anh bảo trợ đã được ký kết, theo đó Ai Cập là quốc gia được hưởng lợi nhiều nhất từ nguồn nước sông Nile. Sau khi các quốc gia giành độc lập từ Anh, tranh chấp nguồn nước bắt đầu xuất hiện trở lại. Nhiều nỗ lực đã được thực hiện nhằm thiết lập những thỏa thuận chia sẻ nước sông Nile nhưng bất thành, bởi rất khó dung hòa lợi ích của tất cả các quốc gia do khác biệt về chính trị, chiến lược và xã hội.

Năm 2010, Ethiopia, Rwanda, Tanzania và Uganda đã ký một thỏa thuận mới về chia sẻ nguồn nước sông Nile nhưng bị Ai Cập và Sudan phản đối quyết liệt. Thời điểm đó, Uganda quyết định triển khai dự án đập thủy điện GERD khiến cho tranh chấp nguồn nước thêm phần phức tạp.

Sau nhiều vòng đàm phán thất bại, Mỹ và Ngân hàng Thế giới bắt đầu nhúng tay vào bảo trợ cho đàm phán từ tháng 11-2019 với hy vọng các bên sớm đạt được một thỏa thuận toàn diện. Sự can thiệp của Mỹ được cho là kết quả của một cuộc hội đàm từ xa giữa Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi với Tổng thống Trump. Tuy nhiên, đến tháng 2-2020, đàm phán bỗng “mắc kẹt” và dừng lại sau khi Ethiopia thẳng thừng bác bỏ một dự thảo thỏa thuận của Bộ Tài chính Mỹ và cáo buộc Washington “kém xã giao” và cáo buộc chính quyền Tổng thống Trump đứng về phía Ai Cập.

Tháng 4-2020, Thủ tướng Abiy Ahmed tuyên bố việc xây đập thủy điện là một trong 2 ưu tiên hàng đầu của chính phủ nước ông trong giai đoạn hiện nay, vì việc cung cấp điện từ nguồn thủy điện trên sông Nile được xem là rẻ nhất, có thể đảm bảo đáp ứng nhu cầu điện của gần 100 triệu dân Ethiopia. Tháng 5-2020, Ai Cập đã gửi một bức thư lên Hội đồng Bảo an Liên Hợp quốc trình bày chi tiết những vấn đề phát sinh do việc Ethiopia xây dựng đập GERD.

Phía Ethiopia không chấp nhận quan điểm của Ai Cập. Bộ Nước và Năng lượng nước này hôm 14-6 cho rằng nếu tiến trình đàm phán hiện tại thất bại, lỗi là do phía Ai Cập “đã cố chấp duy trì một thỏa thuận phân chia nguồn nước có từ thời thuộc địa vốn đã chối bỏ các quyền lợi tự nhiên và hợp pháp của Ethiopia và tất cả các quốc gia thượng nguồn”. Ethiopia cho rằng thỏa thuận đó đã lỗi thời và không công bằng, vì đã dành phần hưởng lợi lớn nhất cho Ai Cập, trong khi 85% nguồn nước sông Nile được cung cấp bởi sông Nile Xanh.

Ngoại trưởng Mỹ Mike Pompeo tỏ vẻ bi quan, cho rằng để giải quyết các tranh chấp giữa Ai Cập và Ethiopia để ký kết thỏa thuận có thể cần nhiều tháng nữa. Bộ Ngoại giao Ai Cập tuyên bố sẽ sử dụng “mọi phương tiện có được” để bảo vệ lợi ích của nhân dân mình, kể cả việc cho máy bay “ném bom” con đập nếu Ethiopia vẫn kiên quyết thực hiện theo ý mình.

Giới phân tích cho rằng chỉ có đàm phán là cách duy nhất để giải quyết các vấn đề tranh chấp nguồn nước giữa Ai Cập và Ethiopia, nếu không sẽ khó tránh khỏi xung đột xảy ra.

An Châu (Tổng hợp)

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.