Chia sẻ tại hội thảo “Một số khuyến nghị chính sách và tuyên bố đồng thuận về giảm tiêu thụ natri để phòng ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ”, do Viện Dinh dưỡng Quốc gia, Hội Đột quỵ Việt Nam và Alive & Thrive tổ chức vào chiều 31/10, GS.TS Nguyễn Văn Thông, Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam cho biết, trên thế giới, có trên 50% số người bị đột quỵ đều có tăng huyết áp.
Ăn mặn là một trong những nguyên nhân chính gây tăng huyết áp. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người lớn chỉ nên tiêu thụ dưới 5g muối/ngày (khoảng một thìa cà phê), nhưng tại Việt Nam, mức tiêu thụ muối trung bình thực tế lên tới 9,4g/ngày, tức là gần gấp đôi mức bình thường.
"Việc thay thế muối ăn thông thường bằng loại muối chứa kali giúp hạ thấp lượng natri nạp vào cơ thể, đồng thời bổ sung lượng kali cần thiết, qua đó cải thiện sinh học mạch máu, giúp hạ huyết áp và giảm biến cố tim mạch, đột quỵ", GS.TS Nguyễn Văn Thông đưa ra giải pháp.
Chuyên gia đưa ra bằng chứng từ các nghiên cứu lớn, cụ thể, nghiên cứu trên 21.000 người trưởng thành có độ tuổi trung bình khoảng 65, hầu hết bị tăng huyết áp và 73% từng bị đột quỵ. Sau 5 năm theo dõi, nhóm sử dụng muối có chứa 25% kali clorua có tỷ lệ đột quỵ, các vấn đề tim mạch nghiêm trọng và tỷ lệ tử vong thấp hơn rõ rệt so với nhóm dùng muối thông thường. Đặc biệt, nghiên cứu giải tỏa lo ngại về an toàn khi chứng minh người dùng không hề có nguy cơ bị tăng kali máu.
Ông kêu gọi các cơ quan chuyên môn, đặc biệt là Bộ Y tế, sớm đưa ra các hướng dẫn lâm sàng chính thức và nhất quán về việc ứng dụng muối giàu kali (như công thức 75% NaCl và 25% KCl) như một biện pháp hỗ trợ thường quy cho bệnh nhân tăng huyết áp.
Hội Đột quỵ Việt Nam sẽ đồng hành cùng Bộ Y tế và các hội chuyên ngành, cam kết đẩy mạnh tuyên truyền trong cộng đồng nhằm giảm mức tiêu thụ muối, kiểm soát huyết áp và kéo giảm tỷ lệ đột quỵ, bệnh tim mạch tại Việt Nam.
Phát biểu tại hội thảo, TS Nguyễn Thái Hà, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế) cho biết, đột quỵ đang là gánh nặng rất lớn đối với sức khỏe cộng đồng, đòi hỏi phải đẩy mạnh các biện pháp dự phòng, phát hiện sớm và sàng lọc sớm để ngăn ngừa biến chứng và bệnh chuyển nặng.
Cục Phòng bệnh đã đề xuất phạm vi chi trả bảo hiểm y tế (BHYT) cho một số bệnh không lây nhiễm, trong đó có đái tháo đường và tăng huyết áp đang được đề xuất đưa vào phạm vi chi trả của BHYT nhằm hỗ trợ sàng lọc và phát hiện sớm cho người dân.
TS Lê Thái Hà nhấn mạnh lợi ích của việc giảm tiêu thụ muối đối với kiểm soát huyết áp và giảm đột quỵ.Tuy nhiên, việc thay thế bằng muối chứa kali lại vấp phải thách thức lớn từ thói quen ăn mặn lâu đời của người Việt Nam.
Chính vì vậy, cần sự phối hợp liên ngành của các nhà khoa học, chuyên gia dinh dưỡng và các đơn vị kinh tế/sản xuất cùng trao đổi để tìm giải pháp về khẩu vị, cũng như xây dựng lộ trình bổ sung, chuyển đổi phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng.
"Cục Phòng bệnh hoàn toàn ủng hộ các sáng kiến, giải pháp mang lại lợi ích thực chất cho sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là phòng ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ", TS Lê Thái Hà nói.
PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, nhấn mạnh: “Natri trong bữa ăn của người Việt phần lớn đến từ muối, nước mắm, bột canh và thực phẩm chế biến sẵn. Giảm tiêu thụ natri bằng cách giảm muối và gia vị mặn là một trong những giải pháp có hiệu quả cao để phòng ngừa tăng huyết áp, đột quỵ và các bệnh tim mạch. Viện Dinh dưỡng sẽ tiếp tục cung cấp bằng chứng khoa học và hỗ trợ kỹ thuật nhằm thúc đẩy các giải pháp giảm natri phù hợp với bối cảnh của Việt Nam".
Còn GS.TS. Lê Danh Tuyên, Chủ tịch Hội Tiết chế Dinh dưỡng Việt Nam cho biết, ăn mặn dẫn đến tăng huyết áp và nguy cơ ung thư dạ dày. Theo điều tra, trong một bát phở đo được 4,5g muối. Nếu ăn một bát phở buổi sáng bằng ăn lượng muối tiêu thụ cả ngày. Tuy nhiên, hiện nay, người Việt đang ăn muối cao gấp đôi so với khuyến cáo.
“Một chế độ ăn đa dạng và lành mạnh, hạn chế muối, chất béo chuyển hoá, thực phẩm chế biến sẵn và đồ uống có đường sẽ giúp giảm đáng kể các nguy cơ về sức khỏe. Bên cạnh đó, muối giảm natri bổ sung kali là một giải pháp có chi phí hợp lý và có thể được cân nhắc trong các chiến lược giảm tiêu thụ natri ở cộng đồng đối với những người phù hợp", GS Lê Danh Tuyên khuyến nghị.
Bên cạnh các can thiệp về dinh dưỡng, đại diện WHO tại Việt Nam cho biết, hiện nay trên thế giới có 124 quốc gia áp dụng dán nhãn dinh dưỡng khác nhau trên bao bì, trong đó 44% thực hiện nhãn dinh dưỡng mặt trước.
Dán nhãn dinh dưỡng mặt trước là một phần của chiến lược giảm natri toàn diện. Nhãn dinh dưỡng mặt trước trình bày thông tin đơn giản, dễ hiểu trên bao bì nhằm hỗ trợ người tiêu dùng nhận biết nhanh thành phần dinh dưỡng của sản phẩm và đưa ra lựa chọn lành mạnh hơn. Tại Việt Nam, việc triển khai giải pháp này phù hợp với Chiến lược Quốc gia về Dinh dưỡng giai đoạn 2021–2030".
Trong bối cảnh dự thảo Luật An toàn thực phẩm sửa đổi đang được lấy ý kiến, các chuyên gia cho rằng cần xem xét việc đưa nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì vào luật như một quy định bắt buộc, nhằm hỗ trợ người tiêu dùng lựa chọn thực phẩm lành mạnh hơn, đồng thời khuyến khích doanh nghiệp cải tiến thành phần sản phẩm.
Tại hội thảo, Hội Đột quỵ Việt Nam, Hội Tiết chế Dinh dưỡng Việt Nam, Hội Người giáo dục bệnh đái tháo đường Việt Nam và Hội Dinh dưỡng Việt Nam ký Tuyên bố đồng thuận về giảm natri, bổ sung kali, tăng cường i-ốt trong muối ăn và ghi nhãn dinh dưỡng mặt trước bao bì để phòng ngừa bệnh tim mạch và đột quỵ.
Muối giảm natri là các sản phẩm thay thế cho muối ăn thông thường với hàm lượng natri thấp hơn. Các sản phẩm này được sản xuất bằng cách thay một phần natri clorua bằng các khoáng chất khác như kali clorua (muối bổ sung kali) hay magiê sulfat (muối bổ sung magiê), trong đó muối bổ sung kali là loại muối giảm natri phổ biến nhất.
Trong khi tiêu thụ quá nhiều natri có thể làm tăng nguy cơ bệnh tim và đột quỵ, kali lại có lợi cho sức khoẻ tim mạch. Muối giảm natri bổ sung kali có tác động kép trong việc giảm lượng natri và tăng lượng kali hấp thụ, giúp điều hòa huyết áp và giảm nguy cơ mắc các bệnh lý về tim mạch cũng như đột quỵ.
