Sáng 19/8, Cục Phòng bệnh, Bộ Y tế phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tại Việt Nam, Trường Đại học Y tế Công cộng và tổ chức HealthBridge tổ chức Hội thảo cung cấp thông tin về giảm tiêu thụ muối và các giải pháp thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh.
Phát biểu tại hội thảo, TS Lê Thái Hà, Phó Cục trưởng Cục Phòng bệnh cho biết, việc sử dụng và tiêu thụ quá nhiều muối trong sinh hoạt, trong ăn uống có thể dẫn đến các bệnh không lây nhiễm, đặc biệt là làm gia tăng bệnh tim mạch, tăng huyết áp và những biến cố nguy hiểm, thậm chí có thể đe dọa tính mạng.
Vì vậy, việc cung cấp thông tin chính xác về những vấn đề này, hướng đến người dân để thay đổi lối sống, hình thành những hành vi sống lành mạnh, trong đó có việc giảm lượng muối trong khẩu phần ăn, là hết sức quan trọng và cần thiết.
Công việc này không chỉ nằm ở bệnh viện, nơi các bác sĩ tư vấn cho bệnh nhân khi họ đến khám và mắc bệnh, mà phải bắt đầu từ chính mỗi người dân, từ những bữa ăn hằng ngày, ngay cả khi chưa mắc bệnh. Điều này cũng phù hợp với tinh thần của Nghị quyết 72 của Bộ Chính trị, đó là phòng ngừa từ sớm, phòng bệnh từ sớm, từ xa.
Hội nghị có sự tham gia và chia sẻ của các nhà nghiên cứu, nhà khoa học và bác sĩ trực tiếp điều trị, cung cấp những thông tin cần thiết, để các cơ quan báo chí truyền thống đến người dân, góp phần thúc đẩy lối sống lành mạnh, đồng thời giảm gánh nặng bệnh tật do các bệnh không lây nhiễm đang có xu hướng gia tăng tại Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.
Tại hội nghị, PGS.TS Trương Tuyết Mai, Phó Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho biết, bệnh không lây nhiễm hiện là nguyên nhân hàng đầu gây tử vong trên thế giới. Mỗi năm có khoảng 43 triệu người tử vong do bệnh không lây nhiễm, chiếm hơn 80% tổng số ca tử vong toàn cầu. Trong số đó, khoảng 8 triệu ca tử vong mỗi năm có liên quan đến chế độ ăn không hợp lý.
4 nhóm bệnh chính tạo nên phần lớn gánh nặng bệnh không lây nhiễm gồm bệnh tim mạch, ung thư, đái tháo đường tuýp 2 và bệnh hô hấp mạn tính. Đằng sau các bệnh lý này là sự đan xen của nhiều yếu tố nguy cơ như chế độ ăn không lành mạnh, hút thuốc lá, sử dụng rượu bia có hại, thiếu hoạt động thể lực; cùng các yếu tố chuyển hóa gồm thừa cân, béo phì, tăng huyết áp, tăng đường huyết lúc đói và rối loạn lipid máu.
Tại Việt Nam ghi nhận sự gia tăng nhanh của thừa cân, béo phì ở trẻ em và thanh thiếu niên.
Theo PGS.TS Trương Tuyết Mai, kết quả điều tra dinh dưỡng năm 2020 ở người trưởng thành Việt Nam cho thấy lượng thịt tiêu thụ bình quân đầu người tại Việt Nam tăng từ 84g/người/ngày năm 2010 lên 136,4g/người/ngày năm 2020; tại khu vực thành phố đạt 155,3g/ngày.
Trong khi đó, lượng rau và quả chín dù đã tăng nhưng mới đạt khoảng 66–77% nhu cầu khuyến nghị. Lượng muối tiêu thụ trung bình giảm từ 9,4g/ngày năm 2015 xuống 8,1g/ngày năm 2021, song vẫn cao khoảng 1,6 lần mức khuyến nghị dưới 5g/ngày của WHO.
Một xu hướng khác đặc biệt đáng chú ý là mức tiêu thụ đồ uống có đường, từ 18,5 lít/người/năm năm 2009, mức tiêu thụ bình quân đã tăng lên 66,5 lít/người/năm, tương đương tăng 350% trong 15 năm.
Cùng với đó là sự phát triển nhanh của thức ăn nhanh, đồ ăn đường phố, cửa hàng tiện lợi và các nền tảng giao đồ ăn trực tuyến. Khi thực phẩm không lành mạnh trở nên sẵn có, tiện lợi và tương đối rẻ, việc yêu cầu người dân “tự lựa chọn thực phẩm tốt” sẽ khó tạo ra thay đổi đủ lớn.
Tại hội thảo, nhiều chuyên gia đưa ra khuyến cáo, lượng muối tiêu thụ của người dân cần giảm xuống khoảng 6,6g/ngày, nghĩa là còn phải giảm khoảng 1,5 g muối/người/ngày so với mức hiện nay.
Đặc thù của Việt Nam là natri trong khẩu phần phần lớn đến từ muối, nước mắm, bột canh, hạt nêm, mì chính được sử dụng trong chế biến và khi ăn. Thói quen chấm, chan nước mắm hoặc nước dùng cũng góp phần làm tăng lượng natri đưa vào cơ thể.
Vì vậy, giảm muối không thể chỉ dừng ở lời khuyên “ăn nhạt”. Cần đồng thời thay đổi cách chế biến, thói quen sử dụng nước chấm, kiểm soát hàm lượng natri trong thực phẩm chế biến và tăng cường ghi nhãn để người tiêu dùng có thông tin lựa chọn.
ThS Lê Thị Thu Hà, Trường Đại học Y tế Công cộng cũng đưa ra khuyến nghị dán nhãn cảnh báo ở mặt trước bao bì và hạn chế quảng bá thực phẩm không lành mạnh cho trẻ em. Việc dán nhãn cảnh báo giúp người mua nhận biết những loại thực phẩm có hàm lượng cao đường, chất béo không lành mạnh hoặc muối, giúp người mua đưa ra lựa chọn lành mạnh hơn một cách dễ dàng.
TS Angela Pratt, Trưởng đại diện WHO Việt Nam cũng đưa ra các khuyến nghị giải pháp chính sách toàn diện cho người tiêu dùng Việt Nam dựa trên bằng chứng khoa học, nhằm thúc đẩy chế độ ăn lành mạnh và xây dựng môi trường thực phẩm có lợi cho sức khỏe.
Đây là những biện pháp giúp người tiêu dùng lựa chọn thực phẩm có lợi hơn cho sức khỏe, đồng thời bảo vệ trẻ em và các nhóm dân số dễ bị tổn thương trước những tác động tiêu cực từ hoạt động quảng cáo, để giảm thiểu yếu tố nguy cơ của bệnh không lây nhiễm.
