- Thách thức của việc dịch ca từ: Trường hợp Bob Dylan
- Tiền thưởng đi kèm giải Nobel văn chương của ca sĩ Bob Dylan sẽ tước bỏ?
- Huyền thoại âm nhạc Hoa Kỳ: Bob Dylan: Những câu hỏi "cuốn đi theo gió"
Tên của cô tiểu thư ấy là Edith Minturn “Edie” Sedgwick (1943-1971), người từng có mối tình đắm say với lãng tử du ca Bob Dylan – chủ nhân giải Nobel văn học 2016.
Bất hạnh trong nhung lụa
Tầng lớp tinh hoa của nước Mỹ đã từng cho rằng, tên một người phụ nữ chỉ nên xuất hiện trên mặt báo ba dịp trong suốt cuộc đời nàng: khi sinh ra, khi kết hôn, và khi qua đời. Tuy nhiên, Edie Sedgwick đã thay đổi điều này: gương mặt của cô xuất hiện trên không ít bìa tạp chí, hơn một bộ phim của hoạ sĩ đương đại danh tiếng nhất thế kỉ 20 Andy Warhol, còn cái tên của cô và những lần ra vào bệnh viện tâm thần cùng trại cai nghiện cũng được nhắc đến vô số lần trên báo. Thậm chí, gương mặt của cô vẫn hiện lên trên màn hình vào buổi chiều cuối cùng của đời mình.
Cuộc đời của Edie đã bất ổn từ khi cô mới sinh ra. Edie Sedgwick sinh ra và lớn lên ở Santa Barbara, California, là đứa con thứ bảy trong tám người con của hai vợ chồng quý tộc là ông Francis Minturn Sedgwick (1904-1967) và bà Alice Delano de Fores (1908-1988). Cô bé được đặt tên theo một người cô của cha mình là bà Edith Minturn Stoke, một quý tộc và một nhà từ thiện người Mỹ.
Bà Edith Minturn Stoke không phải là người nổi tiếng duy nhất trong dòng họ Sedgwick. Ông tổ của nhà Sedgwick là ngài Robert Sedgwick, đồn điền trưởng đầu tiên của thuộc địa Massachusetts của Anh đặt tại Mỹ, ông cố 5 đời của Edie là thẩm phán đầu tiên của nước Mỹ xử thắng kiện cho một người phụ nữ da đen, còn ông cố 3 đời của Edie là ông Ephraim Williams, nhà sáng lập của Trường Đại học Williams. Thậm chí, nhà Sedgwick còn có một thành viên từng kí tên vào bản tuyên ngôn độc lập.
Bất chấp vị thế xã hội và cuộc sống nhung lụa, Edie đã không được hạnh phúc từ khi rất nhỏ. 8 đứa trẻ nhà Sedgwick được nuôi lớn tại một trang trại của gia đình tại California. Những đứa trẻ không được đến trường mà phải học tại nhà, và được chăm sóc bởi các gia sư cùng các bảo mẫu, chứ không phải bởi cha mẹ mình. Tuy nhiên, ông bà Francis và Alice lại âm thầm điều khiển và kiểm soát cuộc sống của các con một cách “quái dị” - như Edie sau này nhớ lại.
Cha mẹ của những đứa trẻ gần như tách các con ra khỏi thế giới bên ngoài và liên tục nhắc nhở những đứa trẻ rằng chúng hơn hẳn các bạn mình ở mọi mặt. Chưa hết, tuy rất được các con của mình ngưỡng mộ và yêu thương, cha của Edie là một người đàn ông nóng tính, bạo lực, ích kỉ, và có tiền sử rối loạn tâm thần từ khi còn rất trẻ. Ông còn thường xuyên ngoại tình với những người bạn của vợ, thậm chí cả bạn của các con mình.
Edie từng kể lại, có một lần khi ông bị cô bắt gặp đang ngoại tình, ông đã tát thẳng vào mặt con và cho rằng con mình bịa chuyện, sau đó liên hệ với các bác sĩ tâm thần để gây mê chính con gái của mình. Trong khi đó, mẹ của Edie, bà Alice yếu ớt tới mức từng được bác sĩ khuyên là không bao giờ nên sinh con, nhưng bà đã sinh tới 8 đứa con.
 |
| Lãng tử du ca Bob Dylan. |
Những cuộc tình dang dở
Năm 1958, khi tròn 15 tuổi, Edie vào học trường nội trú danh tiếng dành cho nữ St. Timothy, nhưng sớm phải thôi học vì chứng biếng ăn. Vào mùa thu năm 1962, cha cô khăng khăng muốn con điều trị tại Bệnh viện Silver Hill tại Canaanm Connecticut. Tuy nhiên, có lẽ ông không ngờ rằng kỉ luật ở bệnh viện này lại khá lỏng lẻo, bác sĩ rất dễ tính, và cô bé Edie xinh đẹp thông minh đã dễ dàng qua mặt các y bác sĩ để tiếp tục ăn kiêng, điều này khiến số cân nặng của cô tụt thảm hại.
Ở chính bệnh viện này, Edie đã gặp gỡ, phải lòng, và kết hôn với một sinh viên Harvard. Tuy nhiên, cuộc hôn nhân của đôi trẻ nhanh chóng kết thúc khi Edie phát hiện mình đã mang bầu và phá thai ngay sau đó.
Sau khi khỏi bệnh, Edie trở về nhà ở California, nhưng lại nhanh chóng rời nhà để đi học ở trường Radcliffe, trường đại học dành cho nữ của Harvard. Lúc này, Edie vẫn được ngưỡng mộ bởi vô số chàng sinh viên Harvard vì vẻ đẹp cao quý và sự yếu đuối của bản thân. Còn những anh chàng không nho nhã bằng thì bám lấy Edie vì tài sản của cô, cô tiểu thư xuất thân từ một gia đình có tới 7 giếng dầu và lái Mercedes đi học.
Trong năm 1964 và 1965, Edie đã phải chịu đựng một trong những nỗi đau lớn nhất đời mình: hai người anh trai mà cô yêu quý nhất lần lượt qua đời, chỉ trong 18 tháng.
21 tuổi, Edie nổi loạn đã chán ngấy việc học và chán cả thành phố Boston. Cô quyết định chuyển đến New York phù hoa và cư ngụ tại căn hộ 14 phòng ngủ của bà ngoại tại Park Avenue - một trong những nơi có giá nhà đất đắt đỏ nhất thế giới.
Tại New York, cô gái Edie mảnh khảnh với đôi mắt to và mái tóc ngắn cá tính đã sớm lọt vào mắt những tạp chí lớn như Life, hay Vogue, tuy nhiên, thói nghiện ngập của Edie đã sớm khiến các tạp chí quay lưng với cô. Ngay sau đó, Edie lọt vào mắt xanh của ông hoàng nghệ thuật đương đại Andy Warhol và trở thành cô công chúa ở The Factory - studio và câu lạc bộ của Andy.
Edie và Warhol là một cặp đôi trời sinh: một cô gái hoang dã nhưng thiếu thốn hình bóng người cha, và một nghệ sĩ yêu cái đẹp vô điều kiện. Cặp đôi liên tục tổ chức cho giới nghệ sĩ của New York những bữa tiệc xa hoa, tràn ngập rượu cùng chất kích thích. Edie đưa Andy đến những bữa tiệc của các triệu phú, và những thành viên hoàng gia, và đổi lại, Andy đưa Edie lên đỉnh cao danh vọng nhờ những bộ phim táo bạo và những bộ ảnh tuyệt đẹp của ông. Đã có một thời, Andy và Edie gắn bó tới mức Edie còn nhuộm bạc mái tóc vàng mà cô vô cùng yêu quý của mình, chỉ để trông giống Andy.
Nếp sống nghệ sĩ của Andy đồng thời khiến cuộc sống của người đẹp lao dốc không phanh: cô bắt đầu sử dụng cả amphetamine và rồi heroin; đã hơn một lần Edie ngủ thiếp đi khi đang hút thuốc và bị bỏng, thậm chí có lần cô đã gây hoả hoạn. Thế nhưng ảnh hưởng của Andy Warhol vẫn khiến cô được giới mộ điệu yêu quý một cách vô điều kiện.
Tuy nhiên, mối quan hệ nhanh chóng chấm dứt khi Edie gặp gỡ, phải lòng và trở thành nàng thơ của Bob Dylan (một ca sỹ, nhạc sỹ Mỹ, người từng được mệnh danh là “lãng tử du ca” và mới được trao giải Nobel văn học năm ngoái). Thởi điểm ấy, Bob Dylan là một “đại kình địch” của Andy Warhol.
Bob và Edie gặp gỡ lần đầu tiên tại một bữa tiệc của giới nghệ thuật ở New York. Trong những ngày đầu tiên hai người quen biết, Edie đã hâm mộ chàng nhạc sĩ hào hoa, nhưng Bob thì lại không hứng thú với Edie cho lắm, vì ông ngay lập tức nhận ra Edie là một người phụ nữ thông minh nhưng lại chấp nhận giả ngu chỉ để nhập hội với giới mộ điệu ở New York.
Nhạc sĩ càng không muốn hẹn hò với Edie khi ông biết được cô là công chúa của Andy Warhol, một nghệ sĩ mà Bob Dylan cực kì coi thường; ông luôn cho rằng các tác phẩm của Andy chỉ mang tính khoe mẽ là chính, chứ không hề có chút giá trị nghệ thuật nào.
Sau này, khi Bob và Edie bắt đầu bí mật gặp gỡ, nhạc sĩ cố gắng khuyên bảo Edie nên rời khỏi The Factory càng sớm càng tốt, vì chẳng chóng thì chày Andy cũng sẽ phát ngán và ruồng bỏ cô. Bất chấp những lời cảnh báo của Bob Dylan, Edie vẫn nhiệt tình mời người trong mộng đến tham quan “vương quốc” The Factory của Andy Warhol để Bob có thể thay đổi ý kiến.
Cũng vào thời điểm này, Andy Warhol dần dần nhận ra lối sống của Edie đang ảnh hưởng đến công việc của cả hai bên, đồng thời ông cũng cho rằng Edie không hề xứng đáng với sự chú ý mà cô đang nhận được. Edie, không hề nhận ra sự thay đổi của Andy, đã dẫn Bob đến The Factory.
 |
| Edie; Edie và Andy. |
Vốn là một người nổi tiếng thẳng thắn, lạnh lùng và rất độc miệng, Bob đã khiến Andy tổn thương sâu sắc với những lời nhận xét của mình. Sau này, Bob thậm chí còn đổi một bức tranh Andy tặng mình ngày hôm ấy để lấy… một cái ghế bành.
Sau cuộc gặp gỡ với Andy Warhol, Bob dần dần tách khỏi Edie - ông ít nghe điện thoại của cô và từ chối gặp cô. Người yêu chính thức của ông là nữ ca sĩ Joan Baez, và sau khi chia tay Baez, ông bí mật kết hôn với người mẫu Sara Lownds, chứ không phải Edie.
Sara Lownds là một người phụ nữ tươi vui, tốt bụng, thông thái, và đặc biệt là rất tỉnh táo - hoàn toàn trái ngược với cô tiểu thư nổi loạn Edie Sedgwick. Khi biết được tin này từ một người bạn chung, Edie đã vô cùng đau khổ. Sau đó, vào năm 1966, Edie đã bắt đầu một mối quan hệ rất ồn ào với người bạn thân của Bob Dylan là Bob Neuwirth; nhiều người cho rằng đây là cách cô “trả đũa” nhạc sĩ kiêm nhà thơ đoạt giải Nobel này.
Tới năm 1967, do không thể chấp nhận được lối sống hoang đàn của Edie, Bob Neuwirth chủ động chia tay người đẹp.
Đoạn kết buồn
Khi không còn hợp tác với Andy, Edie đã mất đi danh tiếng và nguồn thu cuối cùng của mình, còn khối tài sản thừa kế của cô cũng đã bị cô tiêu sạch; cô nghèo khó đến mức phải đi ăn trộm đồ cổ ở chính căn hộ của bà mình ở New York. Năm 1967, Edie cố gắng vớt vát lại danh tiếng của mình bằng cách đi thử vai cho bộ phim “The Deer Park” của đạo diễn danh tiếng Norman Mailer, song có lẽ như ngoài Andy Warhol, chẳng ai cho rằng Edie có tài năng diễn xuất.
Cũng trong năm 1967, cha của cô qua đời, Edie càng lúc càng nghiện ngập, và bị đưa đi điều trị ở những trại cai nghiện khắc nghiệt nhất - nơi cô tiểu thư thậm chí còn bị ép cọ nhà vệ sinh - suốt tám tháng liền. Năm 1968, Edie quay trở về nhà, và phải chịu cặp kè với một băng đảng, chỉ để có tiền mua ma tuý.
Tháng 8-1969, Edie bị bắt vì sử dụng ma tuý trong một bốt điện thoại, và tiếp tục phải đi cai nghiện tại Bệnh viện Cottage. Tuy thất thế là vậy, nhưng Edie không bao giờ chịu mất đi phong thái quý tộc của mình: cô chỉ di chuyển bằng xe limo, và chịu đi tàu điện ngầm đúng một lần, nhưng vẫn khăng khăng mặc áo lông trên tàu điện ngầm ở New York - vốn nổi tiếng chật chội và nóng bức.
Edie không chịu nổi cảnh sống một mình, và cô không muốn sống với y tá, nên vào ngày 24-2-1971, cô đã kết hôn lần hai với một sinh viên kém mình tám tuổi tên Michael Post. Cuộc đời của Edie dần đi vào quỹ đạo - cô từ từ ngừng uống rượu và sử dụng chất kích thích. Nhưng vào tháng 10 cùng năm, cô lại phải sử dụng Barbiturate để điều trị một số chứng bệnh tâm thần và lại tái nghiện.
Vào buổi chiều cuối cùng của đời mình, ngày 14-11, Edie tham dự một buổi biểu diễn thời trang và đã lao đến trước camera như một người chết khát ở sa mạc lao tới ốc đảo với tham vọng khôi phục lại danh tiếng đã mất của mình. Sau buổi diễn, chồng của Edie nhận ra vợ mình đang vô cùng choáng váng nên đã vội vã đưa Edie lên xe, chở về nhà.
Lúc nằm trên xe, Edie vẫn còn đủ tỉnh táo để bộc bạch những dự cảm không lành của cô về cuộc hôn nhân với chồng mình. Tối hôm ấy, Michael đã cho Edie uống một ít thuốc kê đơn và theo ông kể lại, vợ mình đã thiếp đi rất nhanh. Sáng hôm sau, cuộc đời cô tiểu thư lộng lẫy một thời, nữ thần của rất nhiều trái tim đã kết thúc vô cùng bi thảm: Edie sốc thuốc từ đêm hôm trước, và qua đời trong vòng tay của người đàn ông mà cô không hề yêu.
