Nghệ sĩ viola Nguyệt Thu và hành trình nuôi con tự kỷ

• Việt Nam hưởng ứng “Ngày thế giới nhận thức chứng tự kỷ”
• Ngôi trường âm nhạc đầu tiên tại Việt Nam dành cho trẻ tự kỷ3
• Ra mắt phần mềm giúp phát hiện chứng tự kỷ tại Việt Nam
• Xây mái nhà chung và chính sách pháp lý cho trẻ tự kỷ

Nói về các con, người mẹ, người cô giáo ấy đầy hồ hởi, phấn khởi như thể có bao nhiêu năng lượng, chị dồn hết cho tình yêu dành cho các con để có một ngày mai tương sáng.

Người nghệ sĩ quốc tế và hành trình nuôi con tự kỷ

Nghệ sĩ viola Nguyệt Thu (SN 1973), trong một gia đình có truyền thống âm nhạc, bố chị là NGƯT Nguyễn Văn Thưởng - người khai sinh bộ môn Viola tại Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam). Năm 6 tuổi, chị đã bắt đầu chơi violin và 7 tuổi đỗ đầu hệ sơ cấp Nhạc viện Hà Nội.

Chị chia sẻ, thời kỳ ấy, bộ môn viola mới được thành lập, bố chị là trưởng bộ môn và cũng là người đầy tâm huyết, trách nhiệm muốn phát triển bộ môn này cho nhiều học sinh nên ông đã động viên con gái của mình chuyển từ violon sang viola. Vừa là để con được tự nỗ lực, vừa bên cạnh làm người thầy đầu tiên, người dẫn dắt con trong chặng đường âm nhạc đầy gian khó của cuộc đời.

Đến năm 1989 chị đã thi đỗ điểm xuất sắc và nhận học bổng du học tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Nga Gnesin tại Moscow. Năm 1994, chị tốt nghiệp xuất sắc trung cấp âm nhạc và tiếp tục thi vào Nhạc viện Tchaikovsky với số điểm cao nhất, đã tốt nghiệp loại xuất sắc. Chị ở lại Liên Xô và tham gia biểu diễn nghệ thuật ở nhiều nước trên thế giới, và trở thành nghệ sĩ viola quốc tế.

Mải mê theo đuổi âm nhạc, sống với đam mê và khát vọng của chính mình, của gia đình, cha mẹ, chị như một cái cây được nuôi dưỡng tươi tốt trong một môi trường có điều kiện tuyệt vời. Rồi duyên số đã đến, chị kết hôn với một người chồng hơn chị 8 tuổi, một kỹ sư điện do sự quen biết của hai gia đình. Chồng chị là Việt kiều làm việc ở Hà Lan, nên chị theo chồng sang Hà Lan nhưng mỗi lần có lời mời biểu diễn, chị vẫn đi về giữa các nước như cơm bữa với một tình yêu nghệ thuật được nuôi dưỡng từ thuở bé. Rồi cái gì đến đã đến, chị có bầu và sinh ra một cậu con trai bé bỏng, dễ thương trong niềm vui của cả gia đình.

Nghệ sĩ Nguyệt Thu.

Hồi ấy, dù là một nghệ sĩ quốc tế nhưng để vừa nuôi con, vừa làm nghệ thuật đối với chị cũng không phải dễ dàng xoay xở nên bố mẹ chị đã thay nhau bay từ Việt Nam sang chăm nom con cháu. Chồng chị, nhưng với những khác biệt về văn hóa, lối sống, họ đã chia tay nhau trong im lặng, hòa bình, chỉ sau hơn một năm khi con chào đời. Với sự nhạy cảm của người nghệ sĩ, chỉ hơn một năm sau, chị đã đưa con trở về Tây Ban Nha, nơi chị định cư trước khi lấy chồng để sinh sống và biểu diễn nghệ thuật. Dù muốn dù không, đối với một nghệ sĩ chăm con nhỏ đó là những thời gian khủng khiếp vì bận rộn, vất vả và đầy lo toan khi một mình bươn chải ở xứ người.

Chị kể rằng, vì được mời đi biểu diễn ở nhiều nơi, không ai trông con, chị phải mang con theo rồi nhờ người ngó nghiêng giúp trong lúc chị biểu diễn, có những đêm đi biểu diễn trong giá lạnh mùa đông, hai mẹ con co ro chăn áo cho đủ ấm mà ứa nước mắt vì thương con. Con chị còn quá bé. Rồi cứ thế cậu lớn khôn trong sự đùm bọc, yêu thương của mẹ. Rồi một ngày, khi nhận thấy những biểu hiện khác lạ của con, chẳng hạn như con hay ngồi thẫn thờ một mình chơi đồ chơi nhưng đầy vô cảm với những vật dụng mẹ mua cho đầy xung quanh.

Sinh nhật con mua bánh sinh nhật và nến thì không như những đứa trẻ khác, cậu bé thờ ơ với nến, thứ mà bất kỳ một đứa trẻ nào nếu không có sự giám sát của người lớn cũng sẽ sà vào để nghịch. Trong số những đồ chơi của con, chị thấy con thích mỗi một màu xanh da trời, áo mặc cũng phải là màu xanh da trời, mặc màu khác là con khóc, đòi cởi ra, sau này chị mới biết, màu xanh da trời là màu đặc trưng của trẻ tự kỷ.

Chị vẫn cho con đi học trường mẫu giáo, con không hòa đồng cũng bạn nhưng cũng không có quá nhiều điều bất thường, cho đến năm 4 tuổi, vào học trường Tây dành cho trẻ bình thường, các thầy cô giáo đã gặp và khuyên chị nên đưa con đến những môi trường chuyên biệt dành cho trẻ tự kỷ vì con chị đã mắc bệnh tự kỷ. Lúc đó, nghệ sĩ Nguyệt Thu cảm thấy như đất trời đổ sụp trước mắt.

Tự trách mình đã vì quá trẻ, vì đam mê công việc biểu diễn mà không để ý đến con nhiều hơn, để nhận ra con mắc bệnh sớm hơn và chữa trị. Chị bắt đầu kết nối lại tất cả sự việc, con trai chị suốt nhiều năm trời chỉ thích ăn một món và chỉ ngủ khi được ôm chiếc gối của mình. Con không hòa đồng với các bạn, dạy mãi không thuộc một chữ cái. Từ việc đưa con đi khắp nơi theo mình, chị bắt đầu ít cho con ra đường, ngại tiếp xúc với mọi người. Người chồng đã chia tay thì đổ lỗi cho chị tất cả vì bận rộn không chơi với con, không chuyện trò hay quan tâm đến con...

Chị bị khủng hoảng thực sự nhưng rồi chính trong sự dằn vặt, bế tắc, chị bỗng nhận ra rằng, tất cả không phải là quá muộn. Chính chị, một người mẹ đầy tình yêu thương sẽ cứu con chứ không ai khác. Chị bắt đầu lắng nghe con, đồng hành cùng con. Tìm hiểu tất cả những thông tin liên quan đến trẻ tự kỷ và biết rằng, tự kỷ không phải là một căn bệnh mà nó là một hội chứng. Chị không còn khắt khe với con, bắt con làm theo ý mình mà chị đã thay đổi nhận thức và hành vi của mình trước con.

Chị Thu đang dạy trẻ bằng âm nhạc.

Chị đã đồng hành cùng con, đưa con đi khắp các trường chuyên biệt dành cho trẻ tự kỷ từ Hà Lan, Malaysia, Singapore rồi về Việt Nam mà tình trạng của con không chuyển biến là mấy. Học ở đâu, con chị cũng chỉ được vài ngày là bị nhà trường trả về vì cháu phá lớp, đánh bạn, không tập trung nghe giảng.

Một ngày, khi đang chơi đàn, chị để ý con không thích tiếng đàn của chị, khó chịu và thậm chí, con khóc, con không thích nhạc viola, nhưng khi bạn của chị chơi piano thì con lại rất thích, con thậm chí còn chui xuống đàn để nghe âm thanh rõ hơn. Rồi thỉnh thoảng, con còn tự gõ tay vào bàn phím, lắng nghe từng âm thanh phát ra, rồi tự đọc theo những âm thanh đó. Hóa ra, con có cảm xúc với âm nhạc.

Và chị bỗng nhận ra sự kỳ diệu của âm nhạc, môn nghệ thuật ấy không chỉ để kết nối con người với nhau mà nó còn là một phương pháp trị liệu tuyệt vời cho những đứa trẻ tự kỷ. Chị bắt đầu cho con nghe những bản nhạc nhẹ nhàng, du dương với tiết tấu chậm rãi, êm đềm. Khi nghe những bản nhạc đó, cậu bé đã có những chuyển biến rõ ràng trong nhận thức. Cháu giảm tăng động, cởi mở với thế giới bên ngoài, tập trung hơn với chính những hành vi của mình. Nghe lời mẹ và cởi mở hơn với thế giới bên ngoài.

Âm nhạc và tình yêu thương đã đưa con trở lại thế giới

Bây giờ, con trai chị Nguyệt Thu đã 15 tuổi, cậu bé dù sẽ không bao giờ như người bình thường, nhưng là một người có đủ nhận thức và sự kiên trì để làm một điều gì đó. Cậu bé không biết viết nhưng có thể nói được 4 thứ tiếng: Anh, Hà Lan, Bồ Đào Nha và Việt Nam. Cậu có thể lên mạng vào Google để tìm hiểu một điều gì đó cậu cần, có thể chơi piano dù không phải là xuất sắc, có thể thổi được kèn acmonica...

Cái quan trọng nhất, theo chị Thu, cậu bé đã trở về bình thường là một con người biết yêu thương, vâng lời người lớn và sống được cùng thế giới, không quá tách biệt hay trở nên sợ hãi khi gặp mọi người. Chị hối hận một điều, nếu chị biết được bệnh tình của con sớm hơn và biết được những phương pháp dạy con sớm hơn, thì một trong những phương pháp nuôi dạy trẻ tự kỷ bằng âm nhạc mà chị đã áp dụng với con sau này, thì con chị sẽ không bệnh nặng như thế, và biết đâu con sẽ trở thành người bình thường như bao bạn nhỏ khác.

Các hoạt động của học sinh tự kỷ ở trường SFORA.

Chị bảo, trời chỉ cho đến thế thôi, âu cũng là số phận. Cũng là số phận đã đưa chị đến với những công việc nhọc nhằn và không mấy khi nhàn nhã là dạy đàn cho những đứa bé tự kỷ. Người bình thường học đã khó, để dạy cho các con tự kỷ càng là sự khó khăn tột bậc. Với mong muốn mang đến cho các con bị tự kỷ một môi trường tốt để cùng học tập, giao tiếp, chị đã ấp ủ và đến tháng 6/2015, mới hiện thực hóa được mong muốn đó. Ngôi trường sử dụng âm nhạc và nghệ thuật để trị liệu chứng tự kỷ ở trẻ em ra đời.

Chị Nguyệt Thu chia sẻ: “Nhiều người luôn thấy tự kỷ là khiếm khuyết mà không thấy trẻ tự kỷ có nhiều tiềm năng. Chúng thường có các giác quan nhạy cảm, có nhận thức sâu sắc hơn bình thường và có những năng khiếu rất đặc biệt về nghệ thuật... Bằng âm nhạc, tôi muốn khơi dậy những tiềm năng ấy để các em có cơ hội trở thành chính mình”.

Công việc giáo dục trẻ con vốn dĩ đã khó, dạy những em bé tự kỷ càng khó khăn vạn lần. Những gia đình có con tự kỷ dù họ cũng đã tìm hiểu rất nhiều song không phải ai cũng kiên trì để đồng hành cùng con. Hằng ngày, chị nhận được nhiều cuộc điện thoại từ các mẹ có con tự kỷ gọi đến để được tư vấn. Hầu hết họ bất lực, khóc và đau khổ. Gia đình bấn loạn, cuộc sống đảo lộn hoàn toàn. Bản thân sống và làm việc đã vất vả, nay nuôi thêm con tự kỷ càng ức chế, không phải gia đình nào cũng đủ kiên trì, nên gia đình ly tán.

Chị đã trải qua các điều ấy nên hiểu hơn bao giờ hết mọi hoàn cảnh đến với mình và đã đồng hành cùng nhiều người mẹ, an ủi động viên họ để lại thấy nụ cười trở lại trên môi họ. Có những người mẹ đơn độc trong cuộc chiến chữa chạy cho con. Chị với bản năng người mẹ đã sớm nhận biết được sự không bình thường của con và nói với gia đình, chồng, mẹ chồng để chữa trị. Nhưng thay vì sự đồng thuận, chị bị nhiếc móc. Không ai chấp nhận con chị là trẻ tự kỷ, như lý lẽ của mẹ chồng chị: “Lớn lên sẽ khắc biết nói, sẽ khắc biết làm”.

Rồi nuốt nước mắt vào trong, chị một mình đưa con đi chữa trị. Thay vì nói dối mẹ chồng và chồng là cho con đi học trường bình thường, chị đã ngay từ đầu cho con đi học ở trường chuyên biệt, tìm hiểu và chữa chạy cho con để có một ngày đơm hoa kết trái. Nay con đã học đến lớp 3 và học ở một ngôi trường dành cho trẻ bình thường, vì con chị được chữa trị đúng phương pháp và sớm nên đã thoát khỏi tự kỷ.

Các hoạt động của học sinh tự kỷ ở trường SFORA.

Mẹ chồng chị đã khẳng định với con dâu: “Đấy thấy chưa, đã bảo nó bình thường”, mà không biết đằng sau đó là cả chuỗi ngày đẫm mồ hôi nước mắt của người mẹ, bởi vì thương con nên phải chấp nhận một sự thật để cho con một cơ hội trở lại với cuộc đời.

Chị Nguyệt Thu chia sẻ: “Tự kỷ không phải là bệnh. Nếu được hỗ trợ đúng đắn, chúng ta có thể có những thiên tài. Thực tế cho thấy, có rất nhiều thiên tài là những người tự kỷ. Điều quan trọng, cha mẹ cần phải có sự kiên trì, thấu hiểu con mình, đừng coi tự kỷ là bệnh mà hãy coi đó là sự khác biệt về cảm xúc. Đồng hành cùng con trong mọi cung bậc cuộc đời, bởi vì nếu không phải là bây giờ, ngay khi con còn bé nhỏ, thì chúng ta sẽ phải mang gánh nặng ấy suốt cả cuộc đời phía trước. Tôi đã có những giấc mơ, nó chưa thành hiện thực nhưng tôi đang từng ngày tìm kiếm nó với việc đồng hành cùng các con tự kỷ như cách nuôi dưỡng những giấc mơ số phận mình...”.