Ngành công nghiệp thu thập dữ liệu trị giá tỷ USD

Trong khi Facebook cố gắng thắt chặt kiểm soát hành vi truy cập dữ liệu người dùng của bên thứ 3 nhằm phục hồi danh tiếng, dư luận tập trung chú ý vào vấn đề dữ liệu bị thu thập cũng như mối đe dọa quyền riêng tư phát sinh từ đó.

Thu thập dữ liệu được đánh giá là ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ USD và sự thật đáng lo ngại là người dùng không bao giờ biết mình có bao nhiêu dữ liệu bị những công ty trong lĩnh vực này nắm giữ hay làm thế nào để xóa những dữ liệu đó. Đó là kết luận gây sửng sốt mà một số nhà hoạt động về quyền riêng tư và các công ty công nghệ vừa công bố.

Frederike Kaltheuner, nữ lãnh đạo chương trình dữ liệu cho nhóm vận động hành lang Privacy International, nhận định: “Hàng ngàn công ty đang âm thầm thu thập dữ liệu đồng thời theo dõi hành vi trực tuyến của người dùng. Bởi vì, đây là lĩnh vực kinh doanh toàn cầu. Và không chỉ trực tuyến mà còn cả ngoài đời thực thông qua thẻ khách hàng trung thành và tính năng dò sóng wifi của điện thoại di động. Trong khi đó người dùng gần như không biết được những gì đang xảy ra với dữ liệu của mình”.

Ủy ban Thương mại liên bang Mỹ (FTC) ở Washington tiết lộ các công ty môi giới dữ liệu lớn - như là Acxiom, Experian, Quantium, Corelogic, eBureau, ID Analytics - có thể nắm giữ đến 3.000 điểm dữ liệu ở mỗi người dùng. Theo Kaltheuner, khoảng 600 ứng dụng âm thầm truy cập vào dữ liệu điện thoại iPhone của bà trong vòng 6 năm qua. Đó là lý do thôi thúc Kaltheuner thực hiện nhiệm vụ khó khăn là tìm hiểu chính xác các ứng dụng này đã biết được những gì về cá nhân bà.

Bạn có thể không bao giờ biết bao nhiêu dữ liệu cá nhân bị thu thập.
Bạn có thể không bao giờ biết bao nhiêu dữ liệu cá nhân bị thu thập.

Kaltheuner cho rằng công việc “có thể phải mất 1 năm” do cần xem xét lại mọi chính sách bảo mật và sau đó liên hệ với nhà cung cấp ứng dụng để tra vấn. Dĩ nhiên, bà sẽ không chấp nhận câu trả lời "không" từ họ. Đối với Kaltheuner, không chỉ khó mà biết được các công ty đang nắm giữ dữ liệu nào, mà còn khó biết dữ liệu đó chính xác hay không.

Pamela Dixon, nữ giám đốc điều hành nhóm vận động hành lang về quyền riêng tư Diễn đàn Bảo mật thế giới (WPF), tiết lộ sự thật của bản thân: “Dữ liệu họ có được về mức thu nhập của tôi là hoàn toàn sai, tình trạng hôn nhân của tôi cũng sai”. Bà Dixon khám phá ra điều này khi kiểm tra hồ sơ của mình với một trong những công ty thu thập và bán dữ liệu cá nhân trên toàn cầu.

Susan Bidel, chuyên gia phân tích  làm việc về các nhà môi giới dữ liệu cho Forrester Research - công ty nghiên cứu thị trường của Mỹ cung cấp dịch vụ tư vấn về tác động tiềm tàng và tiềm ẩn của công nghệ tới khách hàng và công chúng - ở thành phố New York (Mỹ), bình luận rằng thật ra chỉ “50% dữ liệu thu thập là chính xác”.

Dữ liệu của người tiêu dùng - những điều thích hay không thích, thói quen mua hàng, mức thu nhập, thói quen giải trí, tính cách v.v... - chắc chắn sẽ giúp các thương hiệu biết phải đổ tiền quảng cáo vào các mục tiêu nào cho có hiệu quả hơn. Thế nhưng “mục đích sử dụng chính của các công ty này là để giảm thiểu nguy cơ nào đó, chứ không phải để nhắm vào quảng cáo” - theo giải thích từ John Deighton, giáo sư Trường Kinh doanh Harvard và tác giả về ngành công nghiệp thu thập dữ liệu.

Giáo sư Deighton cho biết nếu thông tin về bạn tốt, thẻ tín dụng và mức thế chấp của bạn sẽ rẻ hơn rất nhiều, đồng thời bạn sẽ dễ được nhà tuyển dụng chấp nhận hơn. Tuy nhiên, Pamela Dixon cho rằng những điểm số nói trên có thể không những không chính xác; mà còn có tính phân biệt đối xử, ẩn chứa thông tin về chủng tộc, tình trạng hôn nhân và tôn giáo.

Frederike Kaltheuner.
Frederike Kaltheuner.

WPF kết luận trong một báo cáo: “Một cá nhân có thể không bao giờ nhận ra rằng họ không được phỏng vấn, tuyển dụng, giảm giá, hay bị lỡ cơ hội do điểm tín dụng thấp”.

Từ năm 1841, Dun & Bradstreet đã thu thập thông tin tín dụng và dữ liệu riêng tư về cá nhân đang muốn vay tiền. Trong thập niên 1970, các nhà môi giới cung cấp băng từ chứa nhiều dữ liệu một cách đáng kinh ngạc: giấy phép đi câu, danh sách tạp chí mua dài hạn, hoặc những người có cơ hội kế thừa tài sản. Nhưng ngày nay, dữ liệu thu thập trực tuyến đã lấn át thống kê truyền thống và dữ liệu cử tri danh sách cử tri. Nhiều người trong chúng ta hầu như không hề biết đã và đang chia sẻ bao nhiêu dữ liệu bản thân bởi vì chúng ta thường hay dễ dàng chấp nhận những điều khoản hay yêu cầu trên Internet mà không đọc kỹ chúng. Song, điều đó có thể hiểu và thông cảm được.

Hai nhà nghiên cứu Đại học Carnerfie Mellon (Mỹ) giải thích người dùng phải mất 8 giờ/ngày để chỉ đọc từng chính sách về quyền riêng tư trực tuyến và kéo dài trong 76 ngày như thế! Do đó, Frederike Kaltheuneur cho rằng: “Các công ty cần bảo vệ dữ liệu chúng ta theo cách mặc định”. Các chuyên gia cũng khuyến cáo không chỉ có các công ty và nhà quảng cáo thu thập dữ liệu người dùng mà còn có cả đám hacker.

Vậy thì chúng ta làm thế nào để kiểm soát dữ liệu cá nhân? Có nhiều cách giúp chúng ta hạn chế được số lượng dữ liệu chia sẻ cho các bên thứ 3: ví dụ như thay đổi cài đặt trình duyệt để chặn các cookie, sử dụng phần mềm chặn quảng cáo, truy cập nặc danh hay các mạng riêng tư ảo. Các cỗ máy tìm kiếm như DuckDuckGo giới hạn lượng thông tin tiết lộ cho các hệ thống truy cập trực tuyến.

Tuy nhiên, John Deakins - người sáng lập và giám đốc điều hành công ty tiếp thị CitizenMe - tin rằng người dùng nên chi tiền để sử dụng dịch vụ bảo vệ dữ liệu cá nhân.

An Di (tổng hợp)

Các tin khác

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Không còn là những lời phán truyền miệng ở cổng chùa hay góc chợ, mê tín dị đoan đang được nâng cấp thành những chiếc bẫy tinh vi trên không gian mạng. Từ vụ nữ thầy bói lừa 31 người chiếm đoạt hơn 28 tỷ đồng đến các đường dây sử dụng hàng chục nhân viên gọi điện tự xưng "cô đồng", hàng nghìn người đã trở thành nạn nhân khi nỗi sợ bị biến thành công cụ thao túng và niềm tin mù quáng trở thành món hàng để trục lợi.

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Doanh thu hàng trăm tỷ đồng và sức hút mạnh mẽ với khán giả đang đưa phim kinh dị trở thành thể loại nổi bật nhất của điện ảnh Việt. Nhưng khi ngày càng nhiều tác phẩm chạy theo yếu tố giật gân, máu me và tâm linh, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để thị trường không rơi vào vòng xoáy của những trào lưu ngắn hạn.

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Khi các cầu thủ bước ra sân trước hàng chục nghìn khán giả, phần lớn người hâm mộ trên thế giới chỉ quan tâm đến một điều: điều gì sẽ xảy ra trong 90 phút trên sân cỏ. Nhưng ở World Cup 2026, có một cuộc chơi khác cũng đang diễn ra song song. Đó là cuộc chơi của tiền bạc, quyền lực và những trải nghiệm xa xỉ mà phần lớn người hâm mộ chỉ có thể hình dung qua những con số.

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, vấn đề giữ gìn sự trung thực và đạo đức trong sáng tạo nghệ thuật của nghệ sĩ đang là vấn đề cấp thiết được đặt ra.

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Dân số nhiều nước châu Á đang già đi với tốc độ chưa từng có. Nhưng, thay vì nhìn nhận xu hướng đó như một gánh nặng, lục địa này đang chọn cách nhìn nhận tích cực hơn, khi xem người cao tuổi cũng là một động lực kinh tế.

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Vụ việc xuất hiện yếu tố từ tác phẩm sắp đặt Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang trong MV “Come My Way” của ca sĩ Sơn Tùng M-TP đã bộc lộ những hạn chế trong quy trình kiểm soát sở hữu trí tuệ và xử lý khủng hoảng của các đơn vị sản xuất nội dung thương mại, đồng thời đặt ra yêu cầu về năng lực quản trị quyền tác giả trong công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Người phụ nữ gây "ám ảnh" nhất đối với chị em bỉm sữa hành nghề kinh doanh online thời gian vừa qua đó chính là Hoàng Lê Ngọc My, sinh năm 1992, trú tại một con ngõ trên phố Lê Duẩn, phường Cửa Nam, Hà Nội. Hàng xóm nơi đây đã quá quen với cảnh hầu như ngày nào cũng có shipper hoặc chủ shop đến đòi nợ vì My nhận hàng, ăn xong rồi nhưng... không trả.

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Thị trường hàng hóa diễn biến trái chiều sau thỏa thuận Mỹ - Iran: giá vàng tăng mạnh do rủi ro địa chính trị chưa hoàn toàn hạ nhiệt, còn dầu lao dốc khi nhà đầu tư kỳ vọng nguồn cung Iran sớm quay lại thị trường.

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Sau nhiều năm theo đuổi vụ kiện chất độc da cam, bà Trần Tố Nga tiếp tục chờ Tòa Phá án Pháp xem xét liệu các tập đoàn hóa chất Mỹ có được hưởng quyền miễn trừ tài phán hay không.

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Hơn 2.000 gian hàng có dấu hiệu vi phạm bị chặn, hơn 9.100 sản phẩm bị gỡ khỏi các sàn thương mại điện tử chỉ trong chưa đầy 1 tháng cao điểm kiểm tra. Những con số này cho thấy hàng giả, hàng nhái đang ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, buộc cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các nền tảng thương mại điện tử phải đẩy nhanh ứng dụng công nghệ, từ trí tuệ nhân tạo (AI) đến truy xuất nguồn gốc, để bảo vệ người tiêu dùng và giữ niềm tin cho nền kinh tế số.

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Nguyễn Văn Tuyến, sinh năm 1984, ngụ phường Phước Tân, TP Đồng Nai thành lập “công ty ma” rồi bán hóa đơn để hưởng phí chênh lệch. Nghĩ rằng với kinh nghiệm nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, sử dụng những trò ma mãnh để qua mặt cơ quan chức năng, Tuyến nhanh chóng thành lập 17 công ty, móc nối với nhiều đối tượng xuất bán khống hàng ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi trên 5.077 tỷ đồng, thu lợi bất chính hàng trăm tỷ đồng. 

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Những lời quảng cáo có cánh, mời gọi tham gia hội nhóm để được “tặng ngay tiền mặt, đầu tư sinh lời, chơi là trúng…” xuất hiện kín đáo và khéo léo trên màn hình trò chơi trực tuyến. Ít ai ngờ, “miếng bánh” ấy lại chính là cạm bẫy dẫn vào các trang web cá độ bóng đá, cờ bạc online khi mùa World Cup bắt đầu.

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Sự phổ biến của hát nhép, hát đè và các công nghệ xử lý âm thanh đang đặt ra câu hỏi về tính chân thực của sân khấu đương đại. Giới chuyên môn cho rằng đã đến lúc cần những chế tài đủ mạnh để bảo vệ giá trị cốt lõi của nghệ thuật biểu diễn.

 Phát triển bóng đá hay trục lợi?

Phát triển bóng đá hay trục lợi?

World Cup 2026 sẽ là giải đấu lớn nhất lịch sử với 48 đội tuyển và 104 trận đấu. FIFA gọi đây là bước tiến cho sự phát triển bóng đá toàn cầu, nhưng những con số doanh thu khổng lồ phía sau khiến cuộc tranh luận về mục đích thật sự của FIFA trở nên gay gắt hơn.

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Chiếm tới 80% thị phần toàn cầu, sau giai đoạn tăng trưởng nóng, ngành pin mặt trời Trung Quốc từng là biểu tượng trong “Bộ ba chủ lực mới” nay lại rơi vào vòng xoáy dư cung, giảm giá và thua lỗ kéo dài.

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Tiền ảo mới du nhập vào Việt Nam bằng con đường phi pháp. Nhưng ít ai biết rằng, từ lâu, chúng âm thầm len lỏi khắp ngõ ngách từ thành phố, nông thôn tới miền núi với số lượng tài khoản thống kê lên tới hơn 17 triệu, gần gấp đôi tài khoản chứng khoán dù tuổi đời chỉ bằng 1/2. Thị trường tiền ảo phi pháp này đã mê hoặc giới trẻ, cả người có học thức, thậm chí kỹ sư công nghệ thông tin (IT) các trường nổi tiểng, tới người lao động, du học sinh dù nhiều người đã không ít lần trắng tay chỉ sau vài buổi giao dịch. Đâu là sự thật?