Nét chữ nết người

Khi những nhành đào khoe sắc thắm, hoa mai vàng nở rộ, ở đâu đó trên cung đường ta đi, giữa ồn ào xô bồ của đời sống nhộn nhịp, chậm lại một giây, thoảng qua trong chốc lát, vô tình bắt gặp hình ảnh của những ông đồ trẻ, đầu quấn khăn xếp, mặc áo dài the, chân đi guốc mộc, cặm cụi mài mực viết thư pháp.

Những ông đồ cho chữ hằng năm, vào mỗi dịp Tết nguyên đán không chỉ xuất hiện ở chốn văn hoá tâm linh Văn Miếu, mà ngay ở những khu vui chơi giải trí Lễ hội đầu xuân, hoặc trong không khí linh thiêng huyền ảo trước sân đình, chùa, đền, phủ khắp nơi. Chữ thư pháp ngày nay không chỉ được viết bằng chữ Hán, chữ Nôm mà còn bằng chữ Quốc ngữ.

1. "Mỗi năm hoa đào nở/ Lại thấy ông đồ già/ Bày mực Tàu giấy đỏ/ Bên phố đông người qua...", câu thơ ấy cứ như một điệp khúc ngân vang trên đài phát thanh vào dịp sang xuân, đón Tết khiến lòng người thêm chộn rộn, bâng khuâng. Phố xá ngày xưa của cụ Vũ Đình Liên khi viết bài thơ "Ông đồ" từ năm 1936, đã ngót 84 năm đến nay thật đổi khác. 

Cảnh làng quê của đồng bằng Bắc Bộ với mái đình, giếng nước, gốc đa, nhà tranh vách đất, chái rạ, ổ rơm và hình ảnh ông đồ già thân hình nhỏ bé, còm cõi liêu xiêu trên hè phố vắng trong cái lạnh buốt của đợt gió mùa đông bắc đến tê tái lòng. Ngày nay, ông đồ trẻ xúng xính, lộng lẫy xiêm y, mặt hoa da phấn, nhộn nhịp vui vẻ nói cười cho chữ.

Trước đây, người ta vẫn hiểu khái niệm ông đồ là một nhà nho uyên thâm chữ Hán, tường tận chữ Nôm, giàu kiến thức vừa thâm thúy sâu sắc lại còn có thể am tường nho, y, lý, số. Và làng nào cũng có ông đồ như thế.  Những ông đồ không màng danh lợi, bạc tiền, lấy đức làm trọng nên từ con người đã toát ra khí chất thanh tao, nho nhã, nét chữ vì vậy cũng hiển hiện ý người. 

Nếu như trong bình diện của cuộc sống "tướng tùy tâm sinh", nhìn tướng biết tâm, thì với người thảo chữ, nhìn nét chữ biết tính người. Việc này còn rộng hơn là chỉ cần nhìn chữ, biết cả ý người cho chữ và người xin chữ.

Thời xưa, vào dịp năm mới, muốn đến nhà ông đồ xin chữ, người đến xin chữ phải cung kính sắm sửa lễ vật con gà, đĩa xôi hay một thúng gạo, nhiều khi thanh sạch hơn là hoa, đăng, trà quả. 

Trước khi đến nhà thầy đồ, người xin chữ còn phải tắm nước lá mùi thơm, bay đi hết những ô tạp của năm cũ để háo hức đón mừng một năm mới chứa chan hi vọng. Ông đồ cũng giữ lễ nghi sau khi thụ nhận lễ vật, thành kính thắp hương ở ban thờ hương án, bày văn phong tứ bảo gồm bốn món bảo vật trong thư phòng: bút lông, mực, nghiên mực, giấy viết. 

Đâu đấy xong xuôi, ông đồ ôn tồn nhìn chăm chú vào người xin chữ rồi mới tùy duyên để cho chữ hợp với người. Người đến xin thường không biết thầy đồ cho mình chữ gì chỉ đến khi ông cất giọng nói mới biết. Chữ thư pháp khi xưa nguyên bản bằng chữ Hán, không phải người được cho chữ nào cũng biết đọc được, cũng có thể có người không hiểu hết được thâm ý của chữ, nhưng lại mừng rỡ treo chữ thánh hiền ở vị trí trang trọng trong căn nhà như phúc lộc của một mùa xuân mới.

2. Thời đại ngày nay với nền công nghiệp 4.0 ông đồ cũng vô cùng phong phú, nhộn nhịp chiều theo thị hiếu của người dân. Ông đồ già râu tóc bạc phơ, ông đồ trẻ thanh niên tuấn tú cùng treo rèm khoe chữ đỏ rực cả góc trời.

Chữ thư pháp giờ cũng đa dạng, không chỉ viết bằng chữ Hán, chữ Nôm mà cả bằng chữ Quốc ngữ để đọc, dễ hiểu, trẻ em đi học lớp 1, lớp 2 bi bô đánh vần đều hiểu cả. 

Trong không khí tươi vui của ngày xuân, bảng lảng mùi nhang khói thành kính tâm linh trước thiền môn, dưới gốc cây xanh sù sì hàng trăm tuổi, hay dưới gốc cây đại, hoa thơm ngát lã chã rơi, hòa quện với tiếng chuông chùa âm u vang dội, hình ảnh ông đồ như một nét chấm phá vào khung cảnh bức tranh thêm sống động. Nét chữ là nét người, viết thư pháp là nghệ thuật viết chữ bằng bút lông, thể hiện qua nét chữ gửi gắm tâm tình của người viết. 

Viết thư pháp không chỉ đòi hỏi viết chữ đẹp mà bố cục phải hài hòa, hợp phong thủy. Những nét chữ tươi mới bằng mực Tàu màu đen đậm nổi bật trên giấy đỏ, giấy vàng. Chữ thư pháp phải có hồn cốt, có khi đẹp tựa hồ như bức tranh công múa, phượng bay, rồng lượn. Vừa cao chót vót, hùng vĩ, tráng lệ như núi, lại vừa nhẹ nhàng, thanh khiết êm ả như sóng nước mênh mang.

Ngày nay, chỉ một số ít người vẫn có thú chơi chữ Hán, còn lại đa phần chuộng chữ Quốc ngữ, loại chữ phổ cập mọi người đọc thông viết thạo. Người đến xin chữ nói chữ muốn xin cho ông đồ, ông đồ liền viết chữ khoảng 30 phút là xong một chữ. Thời xưa, các cụ nhà ta vẫn thường xin chữ Nhẫn, Tâm, Tài, Trí, Đức, Phúc... Ngày nay nhiều người thường xin chữ Phú, Quý, Tài, Lộc. 

Người xin chữ An khang, người muốn chữ Thịnh vượng, người tha thiết chữ Thọ, người hoan hỷ chữ Tình, người trông ngóng chữ Nhẫn, người đi tìm chữ An... Có nhiều người lại muốn hai chữ ghép vào âm đôi như: Phát tài, Sai lộc, Phú quý, Khang ninh.... Khách hàng là Thượng đế, các ông đồ chiều theo tâm ý của khách, tay mài mực rồi nhẹ nhàng cầm bút lông đưa những nét chữ trên giấy điều thắm đỏ.

3. Chẳng biết tự bao giờ, có lẽ từ khi thời đại thông tin internet bùng nổ, thế giới của công nghệ  vì thế sinh ra dịch vụ ông đồ cho chữ. Ông đồ quay clip người tấp nập đến "xin" chữ, nhận "cho" chữ quảng cáo trên trang cá nhân. Ông đồ cho chữ nhận tặng câu đối nhân dịp quý công ty ra mắt chương trình, ma chay hiếu hỷ, tiệc tân gia nhà mới, tiệc chúc thọ ông bà cha mẹ, tiệc thôi nôi đầy tháng, thậm chí kỉ niệm đám cưới vàng, cưới bạc… 

Dịch vụ ông đồ còn có thể hứa hẹn cung cấp một hay nhiều ông đồ, được bảo đảm là có bằng cấp, chữ hay, viết đẹp. Thậm chí khách hàng muốn ông đồ già thì có ông đồ lớn tuổi tóc bạc da mồi. Khách hàng thích ông đồ trẻ thì có ngay bạch mã thư sinh, mặt búng ra sữa... 

Trên trang intrernet, ông đồ còn nhận ship chữ, muốn mua chữ gì là có ngay chữ đó, thanh toán chuyển khoản... Từ một lối chơi tao nhã của những người trọng lễ, kính đức thì nay thú chơi thư pháp đã biến thành dịch vụ kinh doanh thương mại, thuận mua vừa bán. 

Thư pháp không chỉ hiểu theo nghĩa đơn thuần là viết chữ đẹp. Thư pháp hay còn gọi là thư đạo trong hàm nghĩa sâu xa còn biểu hiện tâm, ý, khí, lực của người dụng bút. Ngày nay, thư pháp không chỉ được viết trên giấy mà còn trên các chất liệu khác nhau như đá, gỗ, mành tre... 

Trần Mỹ Hiền

Các tin khác

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Trong hành trình vươn ra đấu trường châu lục và thế giới, thể thao Việt Nam đang đứng trước một bài toán quen thuộc nhưng chưa bao giờ dễ giải: làm thế nào để rút ngắn khoảng cách với các cường quốc. Và một trong những cách không bao giờ lỗi thời đó là chiêu mộ HLV đẳng cấp từ các nền thể thao phát triển hơn.

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

Làn sóng AI đang len lỏi vào mọi khâu sản xuất, từng bước tái định hình ngành điện ảnh Trung Quốc. Cơ hội mở ra cho nhiều người làm nghề, nhưng cũng kéo theo không ít thách thức về bản sắc và sự cạnh tranh trong tương lai.