Luật Lực lượng tham gia bảo vệ An ninh, trật tự ở cơ sở - Nhu cầu cấp thiết từ cuộc sống
Thực hiện phân công của Chính phủ, Bộ Công an được giao chủ trì, phối hợp với các ban, bộ, ngành, địa phương xây dựng dự án Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự (ANTT) ở cơ sở. Đây là dự án luật quan trọng, góp phần thể chế hóa quan điểm chỉ đạo của Đảng về bảo vệ ANTT.
Thực tế thời gian qua cho thấy, góp phần bảo vệ ANTT cho các vùng nông thôn, nhất là vùng sâu, vùng xa, là “cánh tay nối dài” của lực lượng Công an, lực lượng tham gia bảo vệ ANTT cơ sở đang ngày càng phát huy được năng lực, trách nhiệm của mình. Sự cần thiết của lực lượng này là không thể phủ nhận khi góp phần không nhỏ trong nhiệm vụ bảo vệ bình yên cuộc sống...
Kì 1: Chuyện thường ngày ở xã
Đầu năm 2021, trên quốc lộ 18 đoạn giáp ranh giữa xã Trung Nghĩa và thị trấn Chờ, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh liên tiếp xảy ra các vụ mất cắp cáp của hệ thống điện chiếu sáng. Chỉ trong một thời gian ngắn, các đối tượng đã gây ra 15 vụ trộm dây cáp điện chiếu sáng trên quốc lộ 18, trong các khu dân cư trên địa bàn huyện Yên Phong và các địa bàn lân cận với giá trị thiệt hại khoảng 100 triệu đồng. Việc cắt trộm cáp điện không chỉ ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn lưới điện, mà khiến người dân bất an. Trước tình hình đó, Công an xã Trung Nghĩa phối hợp với Công an Yên Phong xây dựng kế hoạch điều tra làm rõ.
Thiếu tá Nguyễn Văn Kiên, Trưởng Công an xã Trung Nghĩa kể rằng, những ngày ấy, công an xã huy động toàn bộ lực lượng, cả công an chính quy và công an xã bán chuyên trách. Suốt một tháng trời, cứ 9h đêm đến 5h sáng hôm sau, 2 tổ công tác lại mai phục tại những địa điểm nghi vấn. Ngay cả những hôm mưa gió, anh em vẫn ra đường bởi những ngày ấy, đối tượng trộm cắp mới hay ra tay. Kết quả những ngày “nằm bờ, ngủ bụi” ấy là các anh đã bắt quả tang 2 ổ nhóm toàn những đối tượng nghiện ngập, sống lang thang, lợi dụng đêm tối rủ nhau nhau đi cắt dây cáp điện chiếu sáng để đem bán lấy tiền mua ma túy.
Công an xã Trung Nghĩa trước giờ tuần tra đêm.
Trong câu chuyện với chúng tôi, Thiếu tá Nguyễn Văn Kiên nói rất nhiều về sự đóng góp của lực lượng công an bán chuyên trách trong việc giúp anh em công an chính quy đảm bảo ANTT địa bàn; nếu không có lực lượng này, anh em công an chính quy sẽ vất vả hơn rất nhiều bởi Trung Nghĩa là xã có kinh tế phát triển, người dân chủ yếu làm nghề kinh doanh dịch vụ, buôn bán đồ gỗ mỹ nghệ nên lượng người từ nơi khác đến làm ăn khá đông, đây cũng là điều kiện để các đối tượng trà trộn thực hiện tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật, nhất là tội phạm trộm cắp tài sản.
Ngay sau khi về nhận nhiệm vụ, Ban chỉ huy Công an xã đã rà soát địa bàn và triển khai nhiều biện pháp đảm bảo ANTT, trong đó có mô hình “Camera khép kín địa bàn phục vụ công tác đảm bảo ANTT” bằng cách lắp 51 camera an ninh tại các ngõ, trục đường giao thông liên xã, những nơi phức tạp về ANTT. Toàn bộ dữ liệu từ các camera này sẽ được truyền trực tiếp đến hệ thống máy chủ đặt tại trụ sở công an xã. Việc lắp đặt hệ thống camera an ninh góp phần tích cực trong phòng ngừa các loại tội phạm; nâng cao ý thức cảnh giác của người dân, đồng thời giúp công an cơ sở phát hiện, ngăn chặn kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật.
Với đặc thù phần lớn các hộ kinh doanh đồ mỹ nghệ, nguy cơ cháy nổ cao, công an xã đã tham mưu cho chính quyền thực hiện “Tổ liên gia an toàn phòng cháy chữa cháy” thí điểm ở thôn Ngô Nội. Theo đó, cứ 10 hộ gia đình hình thành 1 tổ liên gia, cùng lắp một hệ thống chuông báo cháy. Nếu một nhà có cháy thì chuông các nhà còn lại đều báo động, các thành viên trong các gia đình đều có nhiệm vụ cùng tham gia chữa cháy.Mỗi nhà đều trang bị đầy đủ phương tiện phòng cháy chữa cháy.Từ thành công của mô hình này, đến nay đang mở rộng ra địa bàn toàn xã.
Nhờ cách làm sáng tạo này, 3 năm trở gần đây, Trung Nghĩa chỉ xảy ra 25-30 vụ việc cần phải giải quyết, không xảy ra những vụ án nghiêm trọng. Có được thành quả này, theo Thiếu tá Nguyễn Văn Kiên, có sự đóng góp rất lớn của các trưởng thôn, dân phòng và công an bán chuyên trách. Họ đều là những người sinh sống tại địa phương nắm bắt tình hình ANTT trên địa bàn rất nhanh và tích cực cùng công an chính quy quản lý địa bàn.
Xã Thanh Lâm, huyện Mê Linh từng được coi là một trong những điểm nóng phức tạp nhất về tình hình ANTT của Hà Nội. Phụ trách địa bàn dài hơn 10 km, với hơn 20.000 dân nhưng ban đầu, khi triển khai chủ trương đưa công an chính quy về xã chỉ có 7 đồng chí, 22 công an viên. Vì thế, Trung tá Nguyễn Mạnh Cường, Trưởng Công an xã Thanh Lâm, bảo rằng rất cần cả những công an viên bám sát địa bàn, gần dân, nắm bắt được mọi tình hình ANTT cũng như có khả năng tuyên truyền, thuyết phục. Ngay từ khi về nhận nhiệm vụ tại Thanh Lâm, Ban chỉ huy công an xã đã tham mưu cho UBND xã kiện toàn lại bộ máy, cho nghỉ việc những công an viên làm việc kém hiệu quả, đồng thời tuyển thêm người mới.
Thanh Lâm dù là xã thuần nông nhưng năm 2021 có gần 400 người từng có tiền án tiền sự, 21 phạm nhân đang thụ án, khoảng 100 người nghiện ma túy... Để bảo đảm ANTT cơ sở, các mô hình “Câu lạc bộ quản lý, giáo dục, tư vấn, giúp đỡ người sau cai nghiện ma túy” (Câu lạc bộ B93) ra đời với sự tham gia của nhiều thành viên, trong đó chủ đạo là công an bán chuyên trách. Lực lượng này sẽ trực tiếp gặp gỡ, tiếp xúc, giúp đỡ, tuyên truyền vận động những người nghiện để họ làm lại cuộc đời. Các tổ tự quản ANTT, tổ hòa giải cũng được thành lập tại các thôn xóm với nòng cốt là công an bán chuyên trách. Trước đây, một năm trung bình Thanh Lâm có từ 80-90 vụ việc phức tạp như trộm cắp, mâu thuẫn đánh nhau, tệ nạn ma túy thì 3 năm trở lại đây, tình hình ANTT được đảm bảo, giảm hẳn số vụ việc phức tạp. Năm 2020, Công an xã Thanh Lâm đã triệt phá nhiều tụ điểm ma túy phức tạp, trong đó tiêu biểu là vụ bắt giữ đối tượng Nguyễn Văn Hà (44 tuổi, ở thôn Đường 23, xã Thanh Lâm, huyện Mê Linh), thu giữ 179 viên ma túy tổng hợp...
Còn ở xã Thanh Trù, thành phố Vĩnh Yên, tỉnh Vĩnh Phúc có hơn 10.000 dân, chia làm 7 thôn dân cư thì mỗi thôn đều có công an viên phụ trách. Trong đợt dịch COVID-19 vừa qua, công an bán chuyên trách cùng công an chính quy, y tế hoạt động tích cực trong phong trào phòng chống dịch, như tham gia trực chốt phong tỏa, phát giấy quyết định cách ly, hết cách ly cho người dân... Có đồng chí công an viên còn kiêm nhiệm trưởng thôn, hay bí thư chi bộ. Bên cạnh công an chính quy, lực lượng Công an bán chuyên trách là nguồn thông tin song hành rất quan trọng. Nhờ nắm chắc địa bàn, nắm chắc con người nên vài năm trở lại đây, Thanh Trù không xảy ra những vụ việc phức tạp, mọi mâu thuẫn đều được giải quyết ngay từ cơ sở...
Công an xã Thanh Trù thăm hỏi, nhắc nhở người dân chấp hành đúng quy định cách ly.
Thực tế thời gian qua cho thấy, những vấn đề phức tạp về ANTT đều xuất phát từ địa bàn cơ sở, ban đầu là những vấn đề mâu thuẫn xã hội, nếu không được phát hiện, phòng ngừa, quản lý, giải quyết kịp thời, triệt để sẽ tích tụ, phát triển thành “xung đột xã hội”, tác động xấu đến tình hình ANTT, cuộc sống của người dân và an ninh con người, đe dọa sự ổn định chính trị, cản trở quá trình phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội tại địa phương, tại một số vùng, liên vùng và toàn quốc. Công tác bảo đảm ANTT, an toàn xã hội tại địa bàn cơ sở cần sự chung tay của toàn dân với vai trò nòng cốt của lực lượng công an xã, công an bán chuyên trách tại các thôn, bản.
Sau hơn 3 năm triển khai đưa công an chính quy về đảm nhiệm các chức danh công an xã, lực lượng công an bán chuyên trách tại các thôn, bản đã trở thành “cánh tay nối dài” của công an chính quy về xã, góp phần giảm áp lực công việc cho công an xã, thị trấn khi phải thực hiện nhiều nhiệm vụ chuyên môn và chính trị của địa phương; hỗ trợ rất tích cực cho công an chính quy trong công tác đấu tranh, phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội; tham gia quản lý, giáo dục đối tượng tại cộng đồng dân cư; hòa giải hàng trăm nghìn vụ mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân từ cơ sở, ngăn chặn không để xảy ra mất ANTT; là nòng cốt trong công tác tuyên truyền, chuyển tải kịp thời đến nhân dân những quy định của pháp luật về ANTT, phương thức, thủ đoạn hoạt động của các loại tội phạm, tệ nạn xã hội... để người dân kịp thời nhận diện, nâng cao ý thức cảnh giác và tự giác tham gia giữ gìn ANTT tại nơi sinh sống, góp phần phòng ngừa tội phạm có hiệu quả.
Toàn quốc hiện có 89.045 công an xã bán chuyên trách đang được tiếp tục sử dụng tham gia thực hiện nhiệm vụ bảo vệ ANTT ở cơ sở, 19.390 công an xã bán chuyên trách đang xem xét giải quyết chế độ, chính sách.
Theo dự án Luật Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT tự cơ sở, lực lượng công an xã bán chuyên trách sẽ thống nhất cùng bảo vệ dân phố, dân phòng thành một lực lượng. Số lượng dự kiến hưởng phụ cấp từ ngân sách nhà nước khoảng 300.000 người (riêng dân phòng chỉ gồm đội trưởng và đội phó). Dự thảo luật đi theo hướng sắp xếp, kiện toàn 3 nhóm nêu trên, không làm tăng số lượng và tăng chi ngân sách nhà nước.
Từ góc độ của một chuyên gia pháp luật, TS Đỗ Đức Hồng Hà, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội cho rằng, Dự án Luật Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở không chỉ sắp xếp tinh gọn đầu mối bên trong gắn với hoàn thiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, trách nhiệm, mối quan hệ công tác của từng tổ chức cơ sở mà còn giúp giảm số lượng người hoạt động không chuyên trách và giảm chi ngân sách nhà nước.
Theo ông Hà, nếu sắp xếp thống nhất 3 lực lượng: Bảo vệ dân phố, Dân phòng, Công an xã bán chuyên trách theo hướng bảo đảm mỗi thôn, tổ dân phố, đơn vị dân cư chỉ bố trí không quá 3 người thì có thể cắt giảm được khoảng 500.000 người, tương đương cắt giảm 375 tỷ đồng/tháng để chi hỗ trợ cho lực lượng bảo vệ ANTT ở cơ sở.
Fanpage, website, hình ảnh giả mạo các khách sạn, resort 5 sao đi kèm với tài khoản tích xanh, lượt tương tác mạnh, bình luận tốt… đã tạo vỏ bọc hoàn hảo “đánh gục” tâm lý khách hàng, dẫn dắt họ vào “mê hồn trận” combo du lịch...
Filler, botox (chất làm đầy, chất xóa nhăn) được rao bán trên mạng với những lời quảng cáo “chính hãng”, “nhập khẩu”, giá sỉ hấp dẫn, trong khi nguồn gốc và chất lượng khó kiểm chứng. Vụ Công an Hà Nội khởi tố 21 bị can trong đường dây kinh doanh sản phẩm dùng trong thẩm mỹ, doanh thu hơn 500 tỷ đồng, đặt ra yêu cầu kiểm soát cả nguồn hàng và cơ sở sử dụng.
Từ một bản làng từng chìm trong đói nghèo, thuốc phiện và những hệ lụy kéo dài qua nhiều thế hệ, Sin Suối Hồ (tỉnh Lai Châu) hôm nay đã đổi thay với những nếp nhà sạch đẹp, phiên chợ rộn ràng, homestay đón khách gần xa. Đằng sau diện mạo ấy là nỗ lực vươn lên của người dân, những người tiên phong như ông Vàng A Chỉnh và sự đồng hành của lực lượng Công an trong giữ gìn bình yên, tạo nền tảng phát triển bền vững.
Giữa bộn bề của cuộc sống hiện đại, có những người âm thầm “giữ lửa" bình yên giữa ngàn xanh. Từ những vùng đất xa xôi, bằng tinh thần trách nhiệm, sự thấu cảm sâu sắc dành cho loài vật, họ đã tự nguyện gắn bó với Việt Nam, kiên trì giải cứu những con gấu bị nuôi nhốt lấy mật. Hành trình đưa những cá thể gấu từ lồng sắt chật hẹp, tăm tối trở về với thiên nhiên tại Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam là một bài ca đẹp về lòng nhân ái.
Tình yêu ở lứa tuổi nào cũng đáng được trân trọng; ngày nào con người còn sống, thì ngày đó người ta còn khóc cười vì yêu. Trước nhu cầu tìm bạn đời ngày càng cao, nhiều kênh “kết nối yêu thương”, các hội nhóm mai mối, tìm mảnh ghép đồng loạt ra đời. Đây lại là “miếng mồi” béo bở để đối tượng lừa đảo “giăng lưới” tình bằng công nghệ AI.
Dùng từ lóng, ký tự, mật mã để trao đổi về quy trình đưa thứ bột trắng mang tên Salbutamol vốn là thuốc dùng trong y khoa vào thức ăn cho heo, phù phép heo bình thường thành siêu tăng trưởng, siêu nạc để nhanh chóng xuất chuồng, đưa vào bao tử người tiêu dùng. Đây là một thực trạng nhức nhối, phản ánh mặt tối của nền kinh tế thị trường, khi lòng tham vượt lên trên đạo đức. Khi nào mới chấm dứt được tình trạng này?
Gắn mác dược liệu miền núi, quảng cáo chữa bách bệnh, đánh vào tâm lý chuộng thuốc Nam và mong muốn tìm kiếm phương pháp điều trị ít tốn kém của người dân, nhiều đối tượng đang biến các sản phẩm dược liệu không rõ nguồn gốc thành công cụ trục lợi. Đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn là hàng hóa trôi nổi, chất lượng không được kiểm chứng, tiềm ẩn nguy cơ gây tổn hại sức khỏe và khiến người bệnh bỏ lỡ thời gian điều trị cần thiết.
Không rõ đầu đuôi nhưng vẫn quay phim, livestream, gán chuyện riêng cho người xuất hiện trong khung hình, một số người đang biến sự hiếu kỳ thành cách câu tương tác. Hình ảnh và lời bình thiếu căn cứ có thể xâm phạm danh dự, đời tư, khiến người trong cuộc chịu tổn hại và vụ việc thêm phức tạp.
Sau ngày khai giảng năm học mới đúng một tháng, chúng tôi trở lại Trường Văn hóa CAND VI, cảm nhận rõ rệt đầu tiên là gần 300 con người đến từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ An đã nhanh chóng bắt nhịp, hòa nhập để trở thành một gia đình thực thụ.
Từ những điều luật tưởng như khô khan, Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP Hà Nội đã chuyển tải thành những câu chuyện đời thường, những tình huống hài hước và dễ nhớ bằng những tiểu phẩm ngắn gọn, vô cùng sinh động. Trong đó, Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến và Thiếu tá Trần Quân Thụy trở thành hai gương mặt quen thuộc trong nhiều clip tuyên truyền về trật tự, an toàn giao thông.
Từ một tài khoản trên mạng xã hội rao bán những hộp An Cung được giới thiệu là hàng ngoại nhập, những lời quảng cáo về nguồn gốc Hàn Quốc, công dụng liên quan đến phòng, chống đột quỵ thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, đặc biệt là người cao tuổi. Nhưng, phía sau những hộp sản phẩm có bao bì bắt mắt ấy lại là những viên thuốc không rõ nguồn gốc, được mua trôi nổi, đóng gói, dán tem nhãn rồi “khoác áo” hàng ngoại nhập. Từ những dấu hiệu bất thường trên không gian mạng, các trinh sát Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa lần theo từng manh mối. Và, khi những mắt xích đầu tiên được bóc tách, một đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả hoạt động liên tỉnh dần lộ diện. Không chỉ có An Cung giả, phía sau đó còn là một cơ sở sản xuất mỹ phẩm giả với quy mô đặc biệt lớn.
Tám tiền án, một tiền sự, từng cầm đầu một băng nhóm và thường xuyên kể lại quá khứ bất hảo trên mạng xã hội, Nguyễn Minh Đức, tức Đức "Cộng", sinh năm 1981, ở Nam Định, đã biến hình ảnh giang hồ thành nội dung thu hút hơn 115.000 lượt theo dõi. Điều đáng lo không chỉ nằm ở những câu chuyện được kể, mà còn ở việc một bộ phận người xem coi nhân vật này như hình mẫu của bản lĩnh, nghĩa khí quân tử.
Một cú click tưởng chừng vô hại trên mạng xã hội, một lời nhờ “xem hộ thông tin”, một tin nhắn “chuyển nhầm tiền”, hay một tấm ảnh gửi qua ứng dụng hẹn hò... là người dùng có thể rơi vào cảnh “tiền mất, dữ liệu bay”, thậm chí mất cả danh dự, nhân phẩm trên không gian mạng.
Từ chiếc chuồng sắt chật hẹp, tối tăm tại một hộ gia đình ở Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 11/9 vừa qua, chú gấu Millie đã được về sống dưới mái nhà bán tự nhiên xanh mướt tại Vườn quốc gia Bạch Mã. Câu chuyện về hành trình giải cứu Millie mang thông điệp đầy ý nghĩa: Khi lòng trắc ẩn được đánh thức, khi những nỗ lực phối hợp giữa nhà nước, kiểm lâm, tổ chức quốc tế và người dân hòa làm một, thì không có chiếc lồng sắt nuôi nhốt gấu nào là vĩnh cửu.
Phía sau một đứa trẻ bị hội chứng tự kỷ và chậm phát triển là trăm ngàn nỗi lo của người làm cha mẹ. Họ tìm đủ mọi cách để cho con mình có thể hòa nhập, phát triển như bao đứa trẻ cùng trang lứa. Cũng từ đây, các chiêu thức lừa đảo được giăng ra như: Làm nhiệm vụ siêu nhân nhí, thi tuyển người mẫu ảnh, cùng con bước ra thế giới… Nhân vật chính thực hiện các phi vụ “siêu nhân” cho con lại là phụ huynh, với kết quả tiền mất, tật mang, niềm tin vỡ vụn...
Nhiều người thành lập doanh nghiệp với kỳ vọng khởi nghiệp nhưng công việc không thuận lợi, công ty gần như chưa kịp hoạt động đã bị bỏ quên. Vài năm sau, khi làm thủ tục giải thể, họ mới phát hiện dù không có doanh thu vẫn phải nộp hàng chục triệu đồng tiền phạt và nghĩa vụ tồn đọng.
Không có tiếng súng, không có những cuộc truy bắt giữa đêm trên những cung đường, nhưng trên một “mặt trận” đặc biệt, cuộc chiến vẫn diễn ra từng ngày, từng giờ. Đó là không gian mạng với những loại tội phạm vô cùng phức tạp. Ở mặt trận ấy, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Bắc Ninh vẫn hàng ngày hàng giờ thầm lặng đấu tranh và đã giành được những chiến công đặc biệt xuất sắc.
Thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ (POS) vốn được sử dụng để phục vụ hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, thực tế xuất hiện tình trạng một số cá nhân, hộ kinh doanh, tổ chức lợi dụng POS để thực hiện giao dịch rút tiền mặt cho khách hàng dù không phát sinh hoạt động mua bán thực tế. Những giao dịch “không hàng hóa, không dịch vụ” này tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa, che giấu nguồn gốc dòng tiền bất hợp pháp.
Những lọ dung dịch nhỏ, đầu pod (thuốc lá điện tử) nhiều màu sắc và các lời mời “thư giãn”, “không lên test” đã trở thành lớp vỏ che giấu một thủ đoạn sử dụng ma túy mới khá tinh vi. “Hàng” được chia nhỏ, chuyển qua nhiều tầng trung gian và thanh toán bằng tài khoản không chính chủ trước khi tới tay người sử dụng.
Cần sớm ban hành Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở 
Hội thảo Luận cứ khoa học và thực tiễn của việc xây dựng dự án Luật Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở 
