Kỳ 2: Xây dựng “thế trận lòng dân”- Điểm tựa dân tộc trong kỷ nguyên vươn mình

1. Sức mạnh quốc gia bắt đầu từ lòng dân

Một dân tộc không thể bước vào tương lai bằng tâm thế hoài nghi chính lịch sử của mình. Trong kỷ nguyên cạnh tranh toàn cầu hôm nay, khi sức mạnh quốc gia không còn chỉ được đo bằng kinh tế hay quân sự, mà còn bằng niềm tin xã hội, bản lĩnh văn hóa và khả năng giữ vững hệ giá trị dân tộc, câu hỏi đặt ra không chỉ là làm thế nào để chống lại các âm mưu “phi chính trị hóa” lòng yêu nước, mà còn là làm thế nào để khơi dậy và quy tụ được sức mạnh lòng dân trong thời đại số.

Đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mang tính bước ngoặt của lịch sử dân tộc. Sau hơn 40 năm đổi mới, chưa bao giờ cơ đồ, tiềm lực và vị thế quốc tế của Việt Nam đạt được tầm vóc như hôm nay. Nhưng càng đứng trước thời cơ lớn, dân tộc càng đối diện với yêu cầu phải vươn mình mạnh mẽ hơn để không bị tụt lại trong cuộc cạnh tranh toàn cầu đang thay đổi từng ngày bởi công nghệ, dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và những dịch chuyển chiến lược.

Đại hội XIV của Đảng tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu phát huy mạnh mẽ sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc và lấy nhân dân làm trung tâm, là chủ thể của công cuộc phát triển. Điều đó cho thấy, trong mọi giai đoạn lịch sử, sức mạnh lớn nhất của đất nước vẫn nằm ở lòng dân và sự đồng thuận xã hội. Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Tư tưởng “dân là gốc” vì thế chưa bao giờ chỉ là một khẩu hiệu mang tính động viên tinh thần, mà là quy luật tồn tại của mọi chế độ.

Giữ gìn và khơi dậy lòng yêu nước hôm nay vì thế không phải để níu kéo quá khứ bằng những hoài niệm đơn thuần, mà để tạo động lực tinh thần cho hành trình phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới. Muốn nhân dân tin, Đảng phải gần dân; muốn giữ được lòng dân, bộ máy phải trong sạch; muốn khơi dậy trách nhiệm công dân, phải kiên quyết chống tham nhũng, lợi ích nhóm và mọi biểu hiện xa dân, quan liêu, vô cảm.

Những năm gần đây, công cuộc chỉnh đốn Đảng, phòng chống tham nhũng, tiêu cực được đẩy mạnh với quyết tâm “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” đã tạo ra những chuyển biến quan trọng trong đời sống chính trị – xã hội và củng cố niềm tin của nhân dân đối với hệ thống chính trị. Bởi trong mọi thời đại, nhân dân có thể chia sẻ khó khăn với đất nước, nhưng không chấp nhận sự tha hóa quyền lực hay việc lợi dụng danh nghĩa nhân dân để phục vụ lợi ích cá nhân.

2. Giữ hệ thống chính trị “sống” trong lòng dân

Điều đó càng trở nên quan trọng trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh đổi mới mô hình quản trị quốc gia và triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay. Đây không chỉ là một sự điều chỉnh về mặt tổ chức bộ máy, mà là bước cải cách lớn nhằm xây dựng một nền hành chính hiện đại, tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, phục vụ nhân dân tốt hơn và đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ chuyển đổi số.

Việc đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, tinh giản đầu mối, cải cách thủ tục hành chính và ứng dụng công nghệ số đang từng bước tạo ra những chuyển biến tích cực trong quản trị xã hội, giúp bộ máy vận hành linh hoạt hơn, giảm tầng nấc trung gian, giảm phiền hà cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời tạo động lực mới cho phát triển kinh tế – xã hội.

Và trên thực tế, chính trong những thời khắc khó khăn nhất của đất nước, người dân vẫn luôn nhìn thấy rất rõ sự hiện diện của hệ thống chính trị trong đời sống xã hội. Đó là hình ảnh những cán bộ cơ sở đi từng ngõ, gõ từng nhà trong đại dịch COVID-19; những chiến sĩ Công an xã thức trắng nhiều đêm giữa mưa lũ để sơ tán dân khỏi vùng nguy hiểm; những lực lượng bám bản, bám làng nhiều tháng trời ở miền núi, biên giới để giữ bình yên cho nhân dân; hay những đoàn cán bộ, chiến sĩ tham gia hỗ trợ xóa nhà tạm, dựng lại mái ấm cho người dân nghèo sau thiên tai, bão lũ. Có những căn nhà được dựng lên giữa vùng đất còn ngổn ngang bùn đất, nhưng phía sau đó không chỉ là vật liệu xây dựng hay kinh phí hỗ trợ, mà còn là sự sẻ chia, trách nhiệm chính trị và tình cảm giữa Đảng, chính quyền với nhân dân.

Trong lực lượng Công an nhân dân hôm nay, tinh thần ấy tiếp tục được cụ thể hóa bằng nhiều phong trào hành động thiết thực hướng về cơ sở, hướng về nhân dân. Phong trào thi đua “Ba nhất” - “Kỷ luật nhất, Trung thành nhất, Gần dân nhất” do Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang phát động không chỉ là yêu cầu về tác phong, kỷ luật hay tinh thần công tác, mà sâu xa hơn là yêu cầu giữ cho lực lượng Công an nhân dân luôn gắn bó máu thịt với nhân dân, giữ cho hình ảnh người chiến sĩ Công an thực sự trở thành điểm tựa bình yên trong đời sống xã hội. Chính những điều tưởng chừng rất bình dị ấy lại là thứ tạo nên niềm tin xã hội bền chặt nhất, bởi nhân dân không chỉ nhìn vào khẩu hiệu hay báo cáo, mà nhìn vào sự hiện diện thật sự của cán bộ, đảng viên và lực lượng vũ trang trong những lúc khó khăn nhất.

Tuy nhiên, quá trình đổi mới mô hình tổ chức và cải cách bộ máy cũng đồng thời đặt ra những yêu cầu mới cần phải nhìn nhận một cách nghiêm túc và thấu đáo. Bởi cải cách hành chính không thể chỉ dừng ở việc tinh gọn đầu mối hay nâng cao hiệu quả vận hành kỹ thuật của bộ máy, mà còn phải thực sự đi vào thực chất, phải giữ vững chiều sâu chính trị – xã hội của hệ thống ở cơ sở. Một cổng dịch vụ công trực tuyến có thể thay thế nhiều loại giấy tờ thủ công, nhưng không thể thay thế vai trò của cán bộ cơ sở biết lắng nghe dân nói thật lòng. Một phần mềm quản trị có thể xử lý dữ liệu rất nhanh, nhưng không thể thay thế sự hiện diện của tổ chức chính trị – xã hội trong đời sống cộng đồng.

Điều đó đòi hỏi trong quá trình đổi mới hiện nay phải tiếp tục giữ cho hệ thống chính trị thực sự “sống” trong dân, giữ cán bộ gần dân hơn, giữ đoàn thể gắn với đời sống nhân dân hơn và không để khoảng cách giữa bộ máy với xã hội ngày càng bị kéo giãn trong thời đại số. Nếu dân góp ý mà không ai nghe, phản ánh mà không ai trả lời, nói thật mà bị xem là “phiền phức”, thì lâu dần xã hội sẽ hình thành một trạng thái “im lặng tập thể”. Đó cũng chính là “cái bẫy im lặng” mà các hoạt động phá hoại tư tưởng chính trị luôn tìm cách tạo ra. Một xã hội mà người tử tế ngại lên tiếng, người có trách nhiệm sợ va chạm, còn những tiếng nói cực đoan lại ngày càng lấn át trên không gian mạng, thì sức đề kháng tinh thần của xã hội sẽ dần bị bào mòn từ bên trong.

3. Đột phá tư duy, phương pháp xây dựng “thế trận lòng dân” trên không gian mạng

Trong bối cảnh ấy, việc xây dựng “thế trận lòng dân trên không gian mạng” trở thành yêu cầu đặc biệt quan trọng. Không gian mạng hôm nay không còn đơn thuần là nơi truyền tải thông tin, mà đã trở thành một không gian xã hội đặc biệt, nơi cảm xúc, nhận thức, xu hướng và cả niềm tin chính trị có thể được hình thành, lan truyền và thay đổi với tốc độ chưa từng có. Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng trên môi trường số không thể chỉ dừng ở cách làm tuyên truyền một chiều, khô cứng hay phản bác sau mỗi vụ việc. Điều cần thiết hơn là phải tạo ra được những nội dung đủ sức chạm tới cảm xúc, đủ gần gũi với giới trẻ và đủ hấp dẫn để cạnh tranh được ngay trong dòng chảy thông tin khổng lồ của thời đại số.

Điều đó đòi hỏi phải có sự đổi mới mạnh mẽ về phương pháp tiếp cận. Lịch sử, lòng yêu nước, trách nhiệm công dân hay hình ảnh người cán bộ, chiến sĩ hôm nay cần được truyền tải bằng ngôn ngữ mới của thời đại số: kể chuyện bằng hình ảnh, video ngắn, đồ họa trực quan, chương trình phát thanh số, nền tảng đa phương tiện và các hình thức tương tác gần gũi với người trẻ. Không thể để những giá trị nghiêm túc mãi xuất hiện bằng hình thức khô cứng trong khi các nội dung lệch chuẩn lại đang lan truyền bằng tốc độ của cảm xúc và thuật toán. Muốn giữ được người trẻ trên trận địa nhận thức, trước hết phải bước vào được không gian giao tiếp của họ bằng tư duy hiện đại, bằng công nghệ và bằng khả năng đối thoại thực chất.

Quan trọng hơn, cần xây dựng được đội ngũ “chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng” trong thời đại số - không chỉ là lực lượng chuyên trách, mà còn là những nhà báo cách mạng, cán bộ trẻ, chiến sĩ Công an nhân dân, nhà sáng tạo nội dung, người có ảnh hưởng trên không gian mạng và quần chúng nòng cốt có lập trường vững vàng, có khả năng sử dụng công nghệ để lan tỏa các giá trị tích cực. Trong đó, lực lượng cán bộ trẻ cần thực sự trở thành lực lượng tiên phong trong đổi mới phương pháp truyền thông chính trị – tư tưởng, bởi họ không chỉ hiểu công nghệ mà còn hiểu cách thế hệ mình tiếp nhận thông tin, cảm xúc và hình thành nhận thức xã hội.

Thực tế thời gian qua cho thấy, trong lực lượng Công an nhân dân đã đột phá về tư duy, phương pháp, định hình một xu hướng tuyên truyền theo hướng gần dân hơn, trực diện hơn và giàu cảm xúc xã hội hơn; chuyển từ cách truyền tải khô cứng sang cách tiếp cận lấy người dân làm trung tâm tiếp nhận thông tin. Từ các đơn vị nghiệp vụ cấp Bộ cho tới Công an cơ sở, nhiều mô hình truyền thông mới đã chủ động tận dụng nền tảng số để lan tỏa hình ảnh đẹp về người chiến sĩ Công an, về cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm và những câu chuyện bình dị nhưng giàu tính nhân văn.

Điển hình như những video tuyên truyền pháp luật của Công an xã A Lưới 1 thu hút hàng triệu lượt xem; hay các bài đăng về chuyên án, chiến công đấu tranh phòng chống tội phạm ma túy của lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an Thành phố Hồ Chí Minh nhận được hàng trăm nghìn lượt chia sẻ và hàng triệu lượt tương tác trên mạng xã hội. Điều đó cho thấy khi lực lượng Công an nhân dân biết “kể chuyện bằng ngôn ngữ của nhân dân”, biết tiếp cận người dân bằng cảm xúc chân thực, bằng hình ảnh gần gũi và bằng hơi thở đời sống thực tế, thì khoảng cách với nhân dân trên không gian mạng sẽ được rút ngắn rất nhiều. Đây không đơn thuần là thay đổi hình thức tuyên truyền, mà là sự chuyển biến quan trọng trong tư duy tiếp cận xã hội và phương pháp công tác tư tưởng trong thời đại số.

4. Niềm tin vào người trẻ và năng lượng yêu nước thời đại số

Có thể thấy, phần lớn người trẻ Việt Nam hôm nay không hề thờ ơ với đất nước. Từ những phong trào thiện nguyện trong đại dịch, hỗ trợ đồng bào vùng bão lũ, đến các hoạt động sáng tạo nội dung lịch sử, văn hóa, quảng bá hình ảnh Việt Nam trên nền tảng số, trong thế hệ trẻ vẫn đang tồn tại một nguồn năng lượng yêu nước rất mạnh mẽ. Những hoạt động như cuộc thi video “Tổ quốc bình yên” cho thấy lòng yêu nước hoàn toàn có thể trở thành một giá trị gần gũi, hiện đại và có sức lan tỏa mạnh mẽ nếu được truyền tải đúng cách, đúng cảm xúc và đúng ngôn ngữ.

Và từ đó, cũng góp phần khẳng định rằng chính trị chưa bao giờ là điều gì quá xa xôi như nhiều người lầm tưởng. Chính trị hiện diện trong hòa bình mà mỗi người đang được hưởng, trong cơ hội việc làm, trong giáo dục, trong môi trường phát triển, trong chủ quyền quốc gia và trong tương lai của cả dân tộc. Bình yên không dễ mà có được, chính vì vậy không ai có thể hưởng thành quả của ổn định chính trị – xã hội mà lại đứng ngoài trách nhiệm bảo vệ nền tảng tạo ra sự ổn định ấy. Bởi nếu một ngày nền tảng chính trị bị phá vỡ, thì điều mất đi không chỉ là một mô hình quản trị, mà còn là môi trường hòa bình để phát triển, là thành quả mà nhiều thế hệ người Việt Nam đã phải đánh đổi bằng máu xương mới giành được.

Ngày xưa, giữ nước chủ yếu bằng súng đạn và những chiến tuyến hữu hình. Hôm nay, giữ nước còn là giữ niềm tin xã hội, giữ ký ức lịch sử, giữ nền tảng tư tưởng và giữ khả năng phân biệt đúng – sai giữa biển thông tin hỗn loạn của thời đại số. Cuộc chiến bảo vệ Tổ quốc vì thế không chỉ diễn ra ở biên giới, trên biển đảo hay trong các chiến lược phát triển kinh tế, mà còn diễn ra ngay trong không gian nhận thức xã hội. Một dân tộc có thể rất mạnh về kinh tế nhưng vẫn dễ tổn thương nếu mất đi sức đề kháng tinh thần và khả năng tự bảo vệ hệ giá trị của mình.

Từ những lời hịch giữ nước ngàn năm trước cho tới khát vọng phát triển dân tộc trong kỷ nguyên vươn mình hôm nay, lòng yêu nước Việt Nam luôn là một sức mạnh có lý tưởng, có mục tiêu và gắn liền với trách nhiệm bảo vệ quốc gia dân tộc. Và trong thế kỷ XXI hôm nay, khi đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới với khát vọng hùng cường, thịnh vượng và hội nhập sâu rộng cùng thế giới, lòng yêu nước ấy sẽ tiếp tục là điểm tựa tinh thần để Việt Nam giữ vững bản lĩnh, củng cố niềm tin xã hội và vững vàng bước tới tương lai dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Hồ Chí Minh (2011), Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, 7, 9, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

3. Đảng Cộng sản Việt Nam (2021), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, tập II, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

4. Bộ Chính trị (2018), Nghị quyết số 35-NQ/TW ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới.

5. Bộ Chính trị (2022), Nghị quyết số 12-NQ/TW ngày 16/3/2022 về đẩy mạnh xây dựng lực lượng Công an nhân dân thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

6. Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII (2021), Kết luận số 21-KL/TW về đẩy mạnh xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị.

7. Nguyễn Phú Trọng (2022), Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

8 Tô Lâm (2024), Một số vấn đề về kỷ nguyên phát triển mới – kỷ nguyên vươn mình của dân tộc Việt Nam, Báo Nhân Dân.

9 Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (2020), Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch – Một số vấn đề lý luận và thực tiễn, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.

10. Nguyễn Viết Thông (chủ biên) (2021), Giáo trình Chủ nghĩa xã hội khoa học, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

11. Hội đồng Lý luận Trung ương (2023), Nhận diện và đấu tranh với các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

12. Phạm Văn Đồng (2012), Hồ Chí Minh – Quá khứ, hiện tại và tương lai, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội.

13. Tạp chí Cộng sản (2023), “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng trong tình hình hiện nay”.

14. Tạp chí Quốc phòng toàn dân (2024), “Đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trên lĩnh vực tư tưởng, văn hóa trong thời đại số”.

15. Tạp chí Công an nhân dân (2024), “Phòng, chống âm mưu phi chính trị hóa lực lượng vũ trang trong chiến lược ‘diễn biến hòa bình’ hiện nay”.