Tuyên bố năm 1970 của Đại Hội đồng LHQ về Những nguyên tắc của luật quốc tế điều chỉnh quan hệ hữu nghị và hợp tác giữa các quốc gia phù hợp với Hiến chương LHQ khẳng định: (1) Tất cả các dân tộc có quyền tự do quyết định chế độ chính trị và theo đuổi sự phát triển về kinh tế, xã hội và văn hóa của mình mà không có bất kỳ sự can thiệp nào từ bên ngoài; (2) Việc thành lập một quốc gia độc lập có chủ quyền, sự tự do liên kết hoặc hợp nhất với một quốc gia độc lập hoặc dưới bất kỳ quy chế chính trị nào do một dân tộc tự do quyết định sẽ chính là các cách thức thực hiện quyền tự quyết của dân tộc ấy”. Đồng thời,
"Tất cả các quốc gia có nghĩa vụ phải tôn trọng quyền này, phù hợp với các điều khoản của Hiến chương LHQ"; "Không một điều nào được nói đến ở trên sẽ được hiểu là trao quyền hoặc khuyến khích bất kỳ hành động nào dẫn đến việc chia cắt, làm suy yếu toàn bộ hoặc một phần sự toàn vẹn lãnh thổ hoặc sự thống nhất về chính trị của một quốc gia độc lập có chủ quyền"…
Luật pháp quốc tế cũng nhấn mạnh: Trong mỗi quốc gia có nhiều nhóm sắc tộc hay DTTS khác nhau cùng sinh sống, các nhóm sắc tộc hay DTTS này cùng hợp thành một dân tộc chung nhất, đồng nghĩa với nhân dân và mang tên gọi của đất nước mình. “Quyền dân tộc tự quyết” được nêu ra trong luật pháp quốc tế không phải là quyền đòi ly khai hay đòi độc lập của nhóm sắc tộc hay DTTS, vốn là thành phần trong một quốc gia - dân tộc thống nhất. Quyền này chỉ thuộc về nhân dân theo nghĩa là tất cả dân cư thường xuyên sinh sống trên lãnh thổ của một quốc gia - dân tộc, là chủ thể được luật pháp quốc tế công nhận. Pháp luật quốc tế không cho phép nhóm sắc tộc hay DTTS trong một quốc gia được ly khai hay thành lập quốc gia độc lập với quốc gia được quốc tế công nhận mà họ là công dân trong quốc gia đó.
Việt Nam là một quốc gia thống nhất gồm 54 dân tộc anh em cùng sinh sống, đoàn kết, hòa thuận trong suốt quá trình lịch sử đấu tranh dựng và giữ nước. Dù phân bố rải rác trên khắp các vùng miền của Tổ quốc, đồng bào các dân tộc Việt Nam luôn kề vai sát cánh trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm, xây dựng và phát triển đất nước. Trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng ta luôn nhất quán mục tiêu đảm bảo quyền con người, trong đó có “quyền dân tộc tự quyết” của nhân dân Việt Nam theo luật pháp quốc tế. Quyền con người, quyền công dân luôn gắn bó chặt chẽ với quyền tự quyết của dân tộc Việt Nam và Hiến pháp năm 2013 đã khẳng định điều đó.
Ở nước ta, chỉ có khái niệm quyền con người, quyền công dân; đó là quyền của tất cả nhân dân Việt Nam, không phân biệt họ là người DTTS hay đa số. Quyền con người thuộc mọi dân tộc thống nhất giữa quyền cá nhân và quyền tập thể cộng đồng dân tộc được đặt chung trong quyền của quốc gia - dân tộc.
Trong những năm qua, các thế lực thù địch đã triệt để lợi dụng "quyền dân tộc tự quyết” để xâm phạm ANCT – TTATXH đất nước ta, trong đó, chúng tập trung vào một số hoạt động cơ bản sau:
Đánh tráo và đồng nhất khái niệm “quyền của các dân tộc thiểu số (DTTS)” với “quyền dân tộc tự quyết” nhằm kích động ý đồ ly khai thành lập quốc gia tự trị của người DTTS, thành lập các chính quyền tự trị tại một số vùng. Chúng ra sức truyền bá, kích động tư tưởng dân tộc hẹp hòi hòng chia rẽ khối đại đoàn kết các dân tộc; kích động các dân tộc chống lại chính sách dân tộc, tôn giáo của Đảng, Nhà nước; gây mất ổn định chính trị, xã hội, nhất là vùng đồng bào DTTS, vùng sâu, vùng xa.
Lợi dụng quyền dân tộc tự quyết làm điều kiện trong quan hệ ngoại giao với nước ta; gắn vấn đề viện trợ, hợp tác kinh tế với việc đòi Nhà nước Việt Nam trao “quyền tự quyết, tự quản” cho các DTTS ở trong nước, qua đó tạo cớ can thiệp vào công việc nội bộ nước ta. Chúng còn tăng cường “quốc tế hóa” vấn đề “quyền dân tộc tự quyết” để tạo sức ép từ bên ngoài, đồng thời kích động các hoạt động chống đối Nhà nước từ bên trong.
Lợi dụng các vấn đề về lịch sử, đất đai, những sơ hở, thiếu sót trong thực hiện chính sách dân tộc, tôn giáo; ra sức thổi phồng những yếu kém, vi phạm trong thực hiện chính sách, pháp luật, giải quyết các vụ việc phức tạp liên quan đến tôn giáo, dân tộc ở địa phương để vu cáo Việt Nam đàn áp người DTTS. Một thủ đoạn nguy hiểm là lợi dụng cuộc sống khó khăn của một bộ phận đồng bào DTTS để vu cáo Nhà nước ta "phân biệt đối xử, đàn áp người DTTS", ép người DTTS phải “bỏ đạo, bỏ văn hoá dân tộc” để kích động, lôi kéo người DTTS biểu tình, bạo loạn đòi “quyền dân tộc tự quyết, tự quản"...
Triệt để lợi dụng bản Tuyên ngôn về quyền người bản địa của LHQ để kích động đồng bào các DTTS trong nước đòi “quyền dân tộc tự quyết”, thành lập “Nhà nước Tin lành Đề-ga” ở Tây Nguyên, “Vương quốc Chămpa” ở Tây Nam Bộ, “Vương quốc Mông” ở Tây Bắc... Qua đó nhằm hình thành các tổ chức đối lập với Đảng, Nhà nước ta. Bên ngoài, các tổ chức phản động lưu vong tổ chức biểu tình ủng hộ các đối tượng trong nước hoạt động tích cực hơn. Đặc biệt, các tổ chức phản động lưu vong còn tìm cách tham gia các diễn đàn của LHQ để xuyên tạc tình hình dân chủ, nhân quyền trong nước, đòi Nhà nước phải trao “quyền tự quyết, tự quản” cho người Khmer Krom, Champa, người Thượng ở trong nước.
Nhằm phòng ngừa, đấu tranh làm thất bại âm mưu, thủ đoạn hoạt động lợi dụng “quyền dân tộc tự quyết” để chống phá nước ta, theo tác giả, cần tập trung vào một số giải pháp trọng tâm sau đây:
Một là, tăng cường tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân về quyền dân tộc tự quyết theo luật pháp quốc tế và pháp luật Việt Nam; âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch lợi dụng “quyền dân tộc tự quyết” nhằm chống phá khối đại đoàn kết và thống nhất.
Hai là, không ngừng xây dựng, củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc dựa trên nền tảng khối liên minh công - nông - trí thức dưới sự lãnh đạo của Đảng; giữ vững ổn định chính trị, xã hội; mở rộng, đa dạng hóa các hình thức tập hợp nhân dân. Thực hiện chính sách bình đẳng, đoàn kết, tôn trọng, giúp đỡ nhau giữa các dân tộc, tôn giáo; chống tư tưởng kì thị, chia rẽ dân tộc, tôn giáo, dân tộc hẹp hòi, cực đoan hoặc mặc cảm dân tộc, tôn giáo. Đề cao tinh thần dân tộc và tôn trọng những điểm khác biệt của các DTTS không trái với lợi ích chung của đất nước. Khơi dậy ý thức tự lực, tự cường và tinh thần đoàn kết của đồng bào các DTTS trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ta.
Ba là, tiếp tục thực hiện hiệu quả các chương trình, dự án phát triển kinh tế, xã hội, xóa đói giảm nghèo, đảm bảo an sinh xã hội, thường xuyên chăm lo đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, nhất là đồng bào DTTS, vùng sâu, vùng xa; không ngừng nâng cao trình độ dân trí, văn hóa cho đồng bào DTTS, vùng sâu, vùng xa. Tiếp tục bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa mang đậm bản sắc của các dân tộc. Phát huy vai trò tích cực của người có uy tín, chức sắc tôn giáo ở vùng đồng bào DTTS trong xây dựng và củng cố khối đại đoàn kết dân tộc, đảm bảo ANTT tại địa phương.
Bốn là, làm tốt công tác nắm chắc tình hình, kịp thời phát hiện, đấu tranh, ngăn chặn âm mưu, hoạt động lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo để phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân, chống phá cách mạng. Phát huy sức mạnh của cả hệ thống chính trị trong đấu tranh chống hoạt động lợi dụng “quyền dân tộc tự quyết” nhằm chống phá Việt Nam. Giải quyết triệt để, kịp thời các “điểm nóng”, các mâu thuẫn, bức xúc trong đồng bào DTTS ngay từ cơ sở. Thường xuyên chăm lo xây dựng, củng cố, kiện toàn hệ thống chính trị ở cơ sở; chú trọng bồi dưỡng nâng cao phẩm chất đạo đức và năng lực chuyên môn gắn với chế độ đãi ngộ hợp lý cho đội ngũ cán bộ chuyên trách về công tác dân tộc, tôn giáo ở địa phương.
