Nhận diện bản chất “Cách mạng màu”
Trước những phương thức, thủ đoạn ngày càng đa dạng, việc nhận diện đúng bản chất, dấu hiệu và nguy cơ của “Cách mạng màu” có ý nghĩa quan trọng, là cơ sở để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn và đấu tranh hiệu quả.
“Cách mạng màu” là thuật ngữ thường được sử dụng trong nghiên cứu chính trị quốc tế để mô tả một số phong trào phản đối chính quyền, trong đó sự thay đổi về chính trị hoặc quyền lực được thúc đẩy thông qua huy động quần chúng và gây sức ép lên chính quyền, thường diễn ra trong bối cảnh có khủng hoảng chính trị, tranh chấp bầu cử hoặc bất mãn xã hội.
Một số trường hợp thường được nhắc đến là phong trào tại Serbia năm 2000, “Cách mạng Hoa hồng” ở Gruzia năm 2003, “Cách mạng Cam” tại Ukraine năm 2004 và “Cách mạng Hoa Tulip” tại Kyrgyzstan năm 2005.
Về bản chất, “Cách mạng màu” thường được cấu thành bởi ba yếu tố: “ngọn cờ”, tức đối tượng cầm đầu hoặc cá nhân đóng vai trò dẫn dắt; các tổ chức phi chính phủ (NGO) đóng vai trò hỗ trợ, tài trợ; mạng Internet đóng vai trò lan truyền thông tin, kết nối lực lượng. Trong đó, tầng cao nhất là “ngọn cờ”, tầng giữa là NGO và tầng cơ sở là mạng Internet.
Từ cách tiếp cận đó, các cuộc “Cách mạng Gen Z” tại Bangladesh năm 2024, Nepal năm 2025 và gần đây nhất là tại Ấn Độ, về bản chất là “Cách mạng màu”.
Tuy nhiên, một điểm cần đặc biệt lưu ý là không nên đồng nhất và cho rằng mọi cuộc biểu tình phản đối, bất mãn xã hội hay bất đồng, phản biện với chính quyền đều là “Cách mạng màu”. Để nhận diện đúng nguy cơ, cần xem xét đồng thời ba yếu tố: lực lượng tham gia, phương thức tác động và mục tiêu hướng tới; không chỉ nhìn vào một vụ việc hoặc một thông tin riêng lẻ.
Biểu tình, phản đối, bất mãn xã hội... chủ yếu mang tính tự phát hoặc có tổ chức, phát sinh từ những vấn đề thực tế như khó khăn kinh tế, lạm phát, bất bình đẳng hoặc phản đối một chính sách cụ thể của Nhà nước, chủ yếu hướng tới việc bảo vệ hoặc đòi hỏi quyền lợi chính đáng.
Trong khi đó, “Cách mạng màu” diễn ra nhanh chóng, lan rộng với quy mô lớn, được tổ chức một cách bài bản, có chiến lược và sự phân công nhiệm vụ rõ ràng; có sự can thiệp, hỗ trợ từ các thế lực, tổ chức quốc tế với mục tiêu lật đổ chế độ hiện hành.
Ẩn mình trong phong trào “xuống đường”, tuần hành, biểu tình
Một trong những vấn đề cần chú ý khi nhận diện “Cách mạng màu” là quá trình hình thành và phát triển của các hoạt động này thường diễn ra theo những bước chuyển nhất định.
Một là, trước khi bắt đầu thường xuất phát từ một vấn đề có thật. Những vấn đề, mâu thuẫn, sai phạm hoặc bức xúc có thật trong xã hội có thể bị khai thác, thổi phồng hoặc xuyên tạc. Từ một vụ việc cụ thể, thông tin có thể bị đẩy thành vấn đề lớn hơn, làm gia tăng bức xúc trong xã hội.
Hai là, xuất hiện sự gia tăng đột biến các thông tin kích động về vụ việc. Khi thông tin được lan truyền liên tục, cảm xúc của đám đông có thể bị tác động. Đặc biệt, cần cảnh giác với việc sử dụng hình ảnh, video hoặc phát ngôn bị cắt khỏi bối cảnh, cùng những lời kêu gọi mang tính kích động nhằm tạo ra nhận thức sai lệch về sự việc, làm gia tăng tâm lý bức xúc, phẫn nộ và mất niềm tin trong Nhân dân.
Ba là, từ kích động chuyển sang tập hợp. Khi tâm lý bất mãn được hình thành, có thể xuất hiện những lời kêu gọi tập hợp đông người, tạo hiệu ứng đám đông và thúc đẩy hành động tập thể. Đáng chú ý là những lời kêu gọi tập hợp được tổ chức liên tục, có người điều phối, phân công hoặc hướng dẫn hành động cụ thể. Trong quá trình đó, mạng xã hội có thể trở thành công cụ giúp thông tin và lời kêu gọi lan truyền rất nhanh.
Bốn là, từ “biểu tình hòa bình”, tự phát sang có tổ chức và đối đầu trực tiếp với chính quyền. Khi hoạt động không còn dừng ở việc phản ánh, kiến nghị mà chuyển sang tổ chức lực lượng, kích động đối đầu, gây rối và tạo sức ép nhằm thay đổi chính quyền, nguy cơ gây bất ổn đã tăng lên rõ rệt.
Đây là bước chuyển từ hoạt động phản ánh, kiến nghị sang hoạt động có tổ chức nhằm tạo sức ép, đối đầu hoặc gây rối, vì vậy cần đặc biệt cảnh giác.
Năm là, có sự móc nối, cấu kết, hỗ trợ giữa các thế lực phản động ở nước ngoài với số đối tượng chống đối trong nước. Nghiên cứu các cuộc “Cách mạng màu” trên thế giới cho thấy có sự tham gia, hỗ trợ hoặc tài trợ từ các lực lượng bên ngoài.
Dễ thấy nhất là các cuộc biểu tình, bạo loạn của Gen Z tại Nepal tháng 9/2025 được sự tài trợ của các tổ chức nước ngoài. Abikars Raut, đối tượng cầm đầu, kích động, cùng với sự ủng hộ của các báo đài phương Tây đưa tin về vụ việc.
Tại Việt Nam, thời gian gần đây, đã xuất hiện nhen nhóm “Cách mạng màu” liên quan đến vụ tai nạn giao thông xảy ra tại số 55 Nguyễn Huy Tự, phường Hai Bà Trưng, Hà Nội, ngày 30/5/2025. Các tổ chức phản động Việt Nam lưu vong đã liên tục kích động, chỉ đạo số trong nước “xuống đường”, “đòi công lý” (vụ "gốc cây 55").
Những biểu hiện vừa kể cho thấy, việc nhận diện nguy cơ cần được đặt trong tổng thể các yếu tố liên quan, từ vấn đề phát sinh trong thực tế, quá trình lan truyền thông tin, sự tập hợp lực lượng cho đến những hoạt động móc nối, hỗ trợ từ bên ngoài.
Xây dựng sức đề kháng của toàn xã hội để phòng ngừa, ngăn chặn “Cách mạng màu”
Nhận diện đúng bản chất và các dấu hiệu là điều kiện cần, nhưng để chủ động phòng ngừa, ngăn chặn nguy cơ “Cách mạng màu”, điều quan trọng hơn là xây dựng sức đề kháng từ trong xã hội, củng cố niềm tin của Nhân dân và nâng cao khả năng chủ động trước các thông tin, tác động tiêu cực.
Một là, củng cố niềm tin của Nhân dân vào Đảng, Nhà nước, chính quyền các cấp. Xây dựng, chỉnh đốn Đảng và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; đồng thời thực hiện tốt chính sách an sinh, giải quyết kịp thời khiếu nại, kiến nghị chính đáng, xử lý nghiêm sai phạm và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.
Khi niềm tin của Nhân dân ngày càng được giữ vững sẽ tạo ra “sức đề kháng xã hội” mạnh mẽ để loại bỏ bất cứ thế lực gây hại nào, từ thế lực chống phá bên ngoài cho đến “giặc nội xâm” ở bên trong.
Hai là, nâng cao “sức đề kháng” của cán bộ, đảng viên và người dân trước các thông tin xấu độc trên mạng xã hội. Mỗi người cần kiểm chứng nguồn tin, không chia sẻ thông tin chưa được xác thực và không để cảm xúc dẫn dắt. Sử dụng mạng xã hội có trách nhiệm cũng là một cách góp phần bảo vệ sự ổn định của xã hội.
Đặc biệt, cần quan tâm đến công tác tuyên truyền đối với sinh viên, thanh niên, trí thức, vì đây là lực lượng chiếm tỷ lệ đông đảo trong các cuộc biểu tình của “Cách mạng màu” đã xảy ra ở nhiều nước trên thế giới.
Ba là, chủ động cung cấp thông tin chính xác. Trước những vấn đề xã hội được dư luận quan tâm, cần thông tin nhanh, đúng, minh bạch và kịp thời, tránh để khoảng trống thông tin tạo điều kiện cho tin giả, tin xuyên tạc phát triển.
Bốn là, chủ động nhận diện và ngăn ngừa sự can thiệp từ bên ngoài. Kịp thời nhận diện, ngăn chặn, đấu tranh với những hoạt động hỗ trợ, tài trợ, kết nối hoặc tác động bất minh từ bên ngoài có liên quan đến hoạt động gây bất ổn xã hội.
Năm là, giữ vững đoàn kết xã hội. Tăng cường công tác vận động quần chúng, nhất là vận động đồng bào dân tộc thiểu số, đồng bào tôn giáo, giữ vững khối đại đoàn kết toàn dân.
Cùng với đó, tập trung phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao trình độ dân trí, bảo đảm đời sống cho Nhân dân. Khi người dân yên tâm lao động, đời sống được nâng cao thì không dễ nghe theo các đối tượng kích động, lôi kéo.
Sáu là, không để những khác biệt về vùng miền, dân tộc, tôn giáo, thế hệ, giàu nghèo và quan điểm trở thành nguyên nhân chia rẽ, đối đầu. Cần chủ động đối thoại, giải quyết các khác biệt, tôn trọng phong tục, tập quán, tín ngưỡng của từng vùng miền, dân tộc.
Bảy là, xây dựng, bồi dưỡng lực lượng nòng cốt tham gia đấu tranh, phản bác các quan điểm, luận điệu sai trái lợi dụng vấn đề dân chủ, nhân quyền. Thường xuyên cập nhật âm mưu, thủ đoạn, những vấn đề mới nảy sinh về dân chủ, nhân quyền, nhất là ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tôn giáo sinh sống; phân tích, đánh giá, xử lý kịp thời, chính xác, hiệu quả các tình huống.
Tám là, chủ động xử lý trước mọi biến động trên cơ sở thượng tôn pháp luật. Mọi hành vi vi phạm pháp luật phải được xử lý đúng người, đúng tội, đúng quy định; đồng thời bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.
Có thể thấy, để thực hiện âm mưu tiến hành “Cách mạng màu” tại Việt Nam, các thế lực thù địch đẩy mạnh chỉ đạo, móc nối, liên kết với một số tổ chức, hội nhóm, cá nhân có tư tưởng chống đối trong và ngoài nước tiến hành các hoạt động chống phá Đảng, Nhà nước trên tất cả các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội, văn hóa, quốc phòng, ngoại giao...
Trọng tâm là các vấn đề “dân chủ, nhân quyền, tôn giáo, dân tộc”; trọng điểm là việc đòi thành lập các “công đoàn độc lập của người lao động” và lợi dụng các hoạt động phi lợi nhuận vì cộng đồng. Trong đó, then chốt là chuyển hóa tư tưởng thế hệ trẻ thông qua hoạt động giáo dục - đào tạo.
Do đó, việc nhận diện đúng bản chất, chủ động phòng ngừa và đấu tranh với các âm mưu, thủ đoạn thực hiện “Cách mạng màu” có ý nghĩa hết sức quan trọng, thiết thực trong giai đoạn cách mạng hiện nay.
