Julio López, người “thổi” hồn thơ vào điêu khắc

Hôm 8-5, nhà điêu khắc đại tài Julio López Hernández, một trong những bậc thầy của nghệ thuật đương đại Tây Ban Nha, đã qua đời ở tuổi 88 tại một bệnh viện ở Madrid sau gần một tháng nhập viện vì cơn đột quỵ.

Theo những đồng nghiệp của Julio, ông sở hữu kho kiến thức khổng lồ về văn học, có lẽ vì vậy, mỗi tác phẩm điêu khắc của ông đều mang “hồn thơ”.

Sinh năm 1930, tại Madrid, từ nhỏ Julio đã được tiếp xúc với các tác phẩm điêu khắc, vì ông nội và cha ông là thợ kim hoàn. Khi đó, Julio cảm thấy điêu khắc là “cơ thể và tinh thần” của mình. Điều này đã biến ông trở thành nhân chứng đặc biệt của cuộc sống ở Madrid thời bấy giờ.

Một nữ sinh, một chú chó đi lạc, một người phụ nữ với chiếc túi... đều có thể trở thành cảm hứng để ông sáng tác. Tuy nhiên, những chủ đề nổi bật nhất trong mọi tác phẩm của ông là về người thân.

Để theo đuổi niềm đam mê của mình, ông bắt đầu theo học hội họa và điêu khắc tại trường Nghệ thuật và Thủ công mỹ nghệ Madrid. Ở tuổi 19, ông chuyển tới trường Mỹ thuật San Fernando. Năm 1962, ông kết hôn với họa sĩ Esperanza Parada (qua đời năm 2011) và có 2 người con gái là Marcela và Esperanza.

Ông trở thành viện sĩ của Học viện Mỹ thuật Hoàng gia San Fernando ở Madrid và là thành viên của Hội đồng Hoàng gia của Bảo tàng Prado.

Julio được các bạn bè miêu tả là “một người vô cùng khiêm nhường nhưng không hề ngây thơ”. Ông Guillermo Solana, Giám đốc nghệ thuật của Bảo tàng Thyssen-Bornemisza miêu tả lại nơi làm việc của Julio là một ngôi nhà nhỏ 2 tầng ở ngoại ô Madrid.

Trong hơn nửa thế kỷ, Julio đã “lấp đầy” nơi đây bằng hàng trăm mô hình điêu khắc hoành tráng, khiến nó “đông đúc” giống như phòng chờ của một nhà ga xe lửa hơn 100 năm trước.

Julio sở hữu kho kiến thức khổng lồ về văn học, có lẽ vậy mà mỗi tác phẩm điêu khắc của ông đều mang “hồn thơ”. Cũng có lần Julio chia sẻ rằng, sự nghiệp của ông gắn liền với thơ ca: “Mỗi khi người con gái lớn của tôi (cô Esperanza López Parada) sáng tác một bài thơ, tôi tự nhiên lại thấy có cảm hứng tạo ta một tác phẩm điêu khắc”.

Các đồng nghiệp của Julio tại Hiệp hội Các nhà điêu khắc và Họa sĩ Tây Ban Nha miêu tả về ông rằng: “Ông ấy là người đã mang sắc đẹp đến cho thế giới”.

Ông là tác giả của một trong những món quà mà Viện Hàn lâm Hoàng gia Tây Ban Nha tặng Hoàng tử Felipe và quý cô Letizia Ortiz trong lễ cưới của họ. Các tác phẩm của ông được hình thành từ nhiều mảnh nhỏ có kích thước tự nhiên. Một số tác phẩm nổi tiếng của ông như “Kho báu của Marcela” (1970), “El Umbral” (1997).

Một tác phẩm của Julio.
Một tác phẩm của Julio.

Và không thể không kể đến những tác phẩm chính như tượng nhà thơ vĩ đại của thế kỷ XIV Jorge Manrique được đặt tại Paredes de Nava (thuộc tỉnh Palencia của Tây Ban Nha) - quê hương của nhà thơ này; tượng đài nghệ sĩ guitar lừng danh thế kỷ XX Andrés Segovia; tượng đài nhà thơ, nhà soạn kịch nổi tiếng Federico García Lorca; tượng đài họa sĩ Sebastián Munoz; tượng bán thân nhà chính trị, nhà lãnh đạo và nhà tư tưởng xã hội chủ nghĩa người Fernando de los Ríos; nhà thơ và nhà văn Gerardo Diego...

Julio là một trong những nhân vật chính của Triển lãm “Realistas de Madrid” (tạm dịch: Những người theo chủ nghĩa hiện thực của Madrid) được tổ chức tại Bảo tàng Thyssen-Bornemisza từ tháng 2 đến tháng 5-2016. Ngoài Julio cùng vợ và anh trai, nhóm “7 con người tuyệt vời” của chủ nghĩa hiện thực, tỏa sáng trong thập niên 50, còn có Antonio López García cùng vợ là bà María Moreno; họa sĩ Isabel Quintanilla (1938-2017) và Amalia Avia (1930 - 2011). Julio giải thích rằng, chủ nghĩa hiện thực là một trong những biểu hiện thực tế của nghệ thuật.

Trong buổi phỏng vấn với hãng tin ABC năm 2016, ông nói: “Ngày nay, chủ nghĩa hiện thực luôn song hành cùng chủ nghĩa trừu tượng. Nó gần như là một loại ngôn ngữ định dạng cho những phong trào nghệ thuật hiện đại. Mặc dù, đã có khoảng thời gian nó bị choáng ngợp bởi sự háo hức và thăng hoa của chủ nghĩa trừu tượng”.

Kể từ sau triển lãm cá nhân đầu tiên được tổ chức vào năm 1955 tại Phòng trưng bày Juana Mordó ở Madrid với 40 tác phẩm điêu khắc, 10 bức vẽ và 30 huy chương, các tác phẩm của Julio được trưng bày tại hầu hết những hội trường quan trọng trên toàn Tây Ban Nha, từ Quỹ Rodríguez Acosta ở Granada đến Ngân hàng tiết kiệm Asturias, Tu viện San Francisco ở Cáceres, Bảo tàng Điêu khắc quốc gia Valladolid, hoặc Phòng trưng bày Leandro Navarro ở Madrid.

Tới năm 1980, Tổng cục Di sản Nghệ thuật, Lưu trữ và Bảo tàng Tây Ban Nha đã đứng ra tổ chức một cuộc triển lãm tại Palacio de Cristal của Công viên Retiro, trưng bày 130 tác phẩm nghệ thuật của Julio được sáng tác từ năm 1954. Năm 2004, các tác phẩm của Julio xuất hiện tại triển lãm được tổ chức tại Italy dành riêng cho nghệ thuật mang tính tượng trưng của thế kỷ XX.

Ngày 21-4-2004, trường Đại học Quốc tế Menéndez Pelayo (UIMP) đã vinh danh nhà điêu khắc cùng toàn bộ các tác phẩm của ông, trao tặng ông Huy chương Danh dự của trường. Và nhà thiết kế của tấm huy chương này chẳng phải ai khác mà chính là Julio.

Năm 2016, ở tuổi 86, ông tổ chức triển lãm cuối cùng của mình, mang tên “El camino inverso”, tại Học viện Mỹ thuật Hoàng gia San Fernando. Buổi triển lãm quy tụ những tác phẩm điêu khắc quan trọng nhất của vị nghệ nhân này.

Ngày nay, tác phẩm của Julio xuất hiện trên nhiều đường phố và địa điểm công cộng tại Tây Ban Nha. Ngoài ra, các tác phẩm của ông còn có thể được tìm thấy tại Bảo tàng Trung tâm Nghệ thuật quốc gia Reina Sofía ở Madrid, Bảo tàng Tiền tệ quốc gia, Bảo tàng Figueira de Foz, Bảo tàng Atheneum Helsinki, Bảo tàng Anh, Bảo tàng Vatican, Bộ sưu tập Quỹ Juan March , Bảo tàng ngoài trời Hakone (Nhật Bản), Bảo tàng Prado, Palais de l'Europe (Strasbourg), Ngân hàng Chase Manhattan (New York), và nhiều nơi khác.

Với sự ra đi của Julio, Tây Ban Nha đã mất đi một nhà điêu khắc hàng đầu và hơn thế nữa, một trong những nhân vật quan trọng nhất của chủ nghĩa hiện thực và nghệ thuật đương đại.

Hà Linh (tổng hợp)

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.