Italia bảo vệ di sản văn hóa bằng công nghệ hiện đại

Trong suốt nhiều thập niên qua, du khách đã làm bẩn những bức tường cũng di sản văn hóa khác bằng những câu chữ bày tỏ tình yêu vĩnh cửu, cảm xúc bất chợt, nhận xét ngớ ngẩn… Người ta dễ dàng đọc thấy những câu đại loại như: “Tôi căm ghét những bậc cầu thang”, hay “Cate ơi, Anh muốn cưới em làm vợ”. Để chống lại tình trạng hủy hoại di sản văn hóa, giới chức Florence bắt đầu sử dụng công cụ mới khá hiệu quả - đó là giải pháp kỹ thuật số.

“Không viết trên tường” – thông điệp này được đọc thấy trên bức tường đá thời kỳ Phục Hưng bên trong thánh đường Santa Maria del Fiore nằm ở quảng trường Piazza San Giovanni - trung tâm tôn giáo của thành phố Florence miền trung Italia. Quảng trường Piazza San Giovanni là nơi nổi tiếng với 3 di tích cổ: Thánh đường Santa Maria del Fiore, tháp chuông Giottos Campanile và nhà rửa tội Baptistery.

Thế nhưng, yêu cầu này rõ ràng đã không được du khách tôn trọng. Mới đây nhất, ngày 28-2-2016, cặp đôi du khách “Jackie+Denise” đến từ bang New Jersey miền đông nước Mỹ muốn chắc chắn rằng cả thế giới biết họ đã đến thăm tháp chuông Giotte Campanile được thiết kế bởi Giotto di Bondone - một trong những nghệ sĩ tiên phong của thời kỳ Phục Hưng. Cặp đôi quyết định viết tên của họ bằng bút chì màu đỏ đậm lên quả chuông đồng thế kỷ XVIII.

Du khách để lại thông điệp của mình trên máy tính bảng.
Du khách để lại thông điệp của mình trên máy tính bảng.

Trong suốt nhiều năm, giới chức thành phố Florence cố gắng ngăn chặn du khách đến từ khắp nơi trên thế giới sử dụng những bức tường đá cổ làm “trang giấy” để bày tỏ cảm xúc cá nhân như thế nhưng cuối cùng vẫn không thành công. Giới chức thành phố Florence quyết định chọn giải pháp kỹ thuật số để giải quyết vấn đề nan giải biết bao nhiêu năm qua.

Bắt đầu từ tháp chuông Giottos Campanile. Sau khi làm vệ sinh sạch sẽ mọi bức tường dọc theo những bậc thang dẫn lên tháp chuông vào đầu năm 2016, giới chức thành phố cho đặt 3 máy tính bảng trong khu vực này với hy vọng du khách sử dụng để ghi lại những dòng cảm xúc của mình mà không còn gây tổn hại cho di sản cổ nữa. Thông điệp mà du khách ghi lại sẽ được lưu trữ mãi mãi trên một trang web. Trong khi đó, bất cứ dấu hiệu mới nào trên tường sẽ bị xóa ngay lập tức.

Ngoài ra, một tấm biển khuyến cáo du khách được đặt ngay lối vào tháp chuông bằng 2 thứ tiếng Anh và Italia. Alice Filipponi, nhà chiến lược truyền thông xã hội của Opera di Santa Maria del Fiore - Viện Giám sát khu phức hợp di sản Duomo của thành phố Florence, phát biểu: “Chúng tôi cần đến công cụ nào đó để răn đe chống lại hành vi viết, vẽ bậy lên tường. Sau khi mọi bức tường được rửa sạch, chúng tôi hy vọng ứng dụng số trên máy tính bảng sẽ giúp cải thiện tình hình. Mục tiêu của chúng tôi là giúp cho du khách tự do để lại dấu vết của họ mà không phải làm bẩn những bức tường nữa”.

Beatrice Agostini (kiến trúc sư của Viện chịu trách nhiệm quản lý và bảo dưỡng di tích) cùng với đội gồm 9 người của bà phải mất đến 3 tháng để tẩy sạch những bức tường bằng loại gel dung môi và laser. Beatrice Agostini nói: “Chúng tôi muốn nói với mọi người rằng một dấu vết không chỉ gây chướng mắt mà còn làm tổn hại di tích văn hóa. Công việc xóa sạch những câu chữ trên tường không hề đơn giản. Bởi vì có những dấu vết không xóa sạch được trên mặt đá hoa cương”.

Trong 3 ngày đầu tiên thử nghiệm với ứng dụng máy tính bảng, Alice Filipponi và Beatrice Agostini ghi nhận có hơn 3.000 du khách để lại 304 thông điệp kỹ thuật số trên thiết bị và không có những dấu vết mới nào xuất hiện trên tường. Với “dấu tích ảo”, du khách có thể chọn nền cho văn bản – đó là nền gỗ hay nền đá hoa cương, sắt hay thạch cao – tương tự như cấu trúc của di tích.

Ngoài ra, du khách cũng có thể chọn loại công cụ để viết – cây son môi hay bình sơn xịt – cũng như các biểu tượng. Du khách cũng được yêu cầu để lại địa chỉ email để sau khi thông điệp của họ được chấp nhận, họ sẽ nhìn thấy được những cảm xúc viết ra của mình xuất hiện trên trang web. Trong những năm sắp tới, thông điệp của du khách sẽ được in và lưu giữ trên giấy trong thư khố được thành lập từ năm 1296 của viện Opera di Santa Maria del Fiore.

Franco Lucchesti, Chủ tịch Viện, giải thích: “Chúng tôi vẫn chưa rõ biện pháp giáo dục như thế có hiệu quả hay không. Song tình hình hiện nay cho thấy trang web của chúng tôi đã đầy tràn những thông điệp của du khách trong khi những bức tường vẫn sạch sẽ”. Do đó, chúng tôi có thể tin tưởng giải pháp kỹ thuật số có sức mạnh”.

Giorgio Moretti, chủ tịch nhóm Angels of Beauty tự nguyện dọn vệ sinh những bức tường thành phố Florence từ nhiều năm, nhận định: “Tôi hy vọng giải pháp sẽ phát huy tác dụng. Bất cứ sáng kiến nào cũng quan trọng và đây là dự án hết sức sáng tạo”.

Tháp chuông Giottos Campanile nhìn từ trên cao.
Tháp chuông Giottos Campanile nhìn từ trên cao.

Ở Italia hiện nay, hành vi làm bẩn những bức tường di tích văn hóa cổ sẽ bị phạt tiền hay thậm chí án tù tùy theo mức độ gây tổn hại. Ở Florence, cuộc chiến bảo vệ di tích đã hình thành từ nhiều thập niên qua nhưng bắt đầu trở nên căng thẳng tột cùng vào những năm gần đây. Một số đoàn du khách nước ngoài nhận thức được hành vi bôi bẩn di tích của họ. Ví dụ, Franco Lucchesi nhớ lại cách đây 3 năm người Nhật Bản đã có lời xin lỗi sau khi đoàn học sinh nước này gây tổn hại di tích do hành vi bôi bẩn.

Laura Bachmann, du khách người Đức đến Florence cùng với một người bạn, nhận xét: “Thật ra, di tích quá sạch sẽ cũng có ích. Bởi vì không ai dám là người đầu tiên làm bẩn nó”. Đối với các chuyên gia, trạng thái sạch sẽ của di tích cũng là một dạng răn đe du khách.

Song Andrea Amato, chủ tịch Hội chống Graffiti (vẽ lên tường) Quốc gia của Italia, bình luận về nỗ lực của giới chức chính quyền thành phố Florence: “Tôi lo rằng máy tính bảng không thể ngăn chặn được hành vi tái phạm của du khách. Hệ thống camera giám sát cũng không ngăn cản được hành vi graffiti. Song về mặt tâm lý, nếu chúng ta vệ sinh sạch sẽ di tích thì mọi người khó mà dám làm bẩn nó lần nữa”.

Duy Minh (tổng hợp)

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.