Hiểm họa từ thú vui… rượu độc

“Chợ” rượu ngâm online

Bắt được con rắn, ngâm rượu. Mua được vài ký bò cạp, ngâm rượu. Xin được ít cây dược liệu, ngâm rượu... Nhiều người vô tư uống tràn lan những đặc sản của mình ngâm được và kết quả là “bổ ngửa”, ông uống bà... nuôi vì nhập viện. Mặc dù nhiều vụ ngộ độc rượu ngâm đã xảy ra, có cả cái chết nhưng mỗi độ tết đến, xuân về, không khí rượu quà vẫn là chủ đề thu hút đông đảo giới “tiên tửu” quan tâm.

Trên nhóm “rượu ngâm ba miền” những ngày này tích cực tung ra nhiều sản phẩm rượu ngâm như: Rượu ngâm nhân sâm Hàn Quốc, rượu đông trùng hạ thảo, rượu ba kích, rượu tỏi… những lời quảng cáo dồn dập, cường đại, phần lớn xoay quanh công dụng bồi bổ sức khỏe, tăng cường sinh lực, chữa mất ngủ, đau lưng, mỏi gối…Tài khoản Thảo Nguyên, chủ shop rượu online còn cho ra mắt những giỏ rượu được trang trí hoa văn bắt mắt làm quà biếu tết.

“Nhà ai có ông bà lớn tuổi thì mua rượu ngâm đông trùng hạ thảo của nhà em về dùng. Đây là loại rượu được ủ dưới đất hơn 1 năm, ngâm với đông trùng hạ thảo ở rừng Nam Ka (tỉnh Đắk Lắk). Ngoài ra, bên em còn có rượu ngâm nhân sâm lấy từ Hàn Quốc về, loại này này có tác dụng bồi bổ sức khỏe, ngủ ngon và đặc biệt chữa được bệnh xương khớp ở người già”, tài khoản Thảo Nguyên rao bán rượu ngâm.

Bên cạnh đó, tài khoản “rượu chú Ba” quảng cáo rượu ngâm các loại động vật như: mật rắn, xương rắn, nhung hươu, tắc kè nguyên con, bìm bịp, hải mã (cá ngựa)… Những loại rượu này đều được giới thiệu có các công dụng thần kỳ về bổ thận, tráng dương, tăng cường sinh lý nam nữ và đặc biệt còn giúp chữa vô sinh, hiếm muộn… Sự thần kỳ của rượu ngâm chú Ba đã thu hút nhiều người quan tâm hỏi mua. Giá bán mỗi loại rượu này không hề rẻ, dao động từ 300.000 - 900.000 chai/lít tùy vào thành phần ngâm. Trấn an người mua về rủi ro sức khỏe, tài khoản “rượu chú Ba” cho biết: “Tất cả các loại rượu của chú Ba đều là rượu gạo nấu nguyên chất sau đó ủ một thời gian mới mang ngâm. Rượu rất lành, ai cũng có thể uống được, đặc biệt rượu có thể dùng đãi khách quý dịp tết, giúp mọi người đều khỏe mạnh, an toàn”.

Không dừng lại ở đó, tài khoản “rượu chú Ba” còn “nổ” về công dụng của rượu ngâm mật rắn hổ mang và bìm bịp nguyên con đi kèm những cam kết hiệu quả thấy rõ sau 7 ngày sử dụng. Giá loại này lên tới 1,5 triệu đồng/lít. Các shop rượu online đua nhau quảng cáo và luôn nhấn mạnh sản phẩm được ngâm bằng rượu nếp thủ công, không pha cồn, không chất bảo quản, được phép hoàn trả nếu phát hiện hàng giả.

Ngoài ra, một số cửa hàng còn bán nguyên liệu để ngâm rượu, giới tiên tửu, ma men muốn ngâm thứ gì cũng có trên giỏ hàng. Tài khoản Thảo Nguyên chia sẻ, bên shop hiện bán lẻ các mặt hàng ngâm rượu như tam thất, táo mèo, đinh lăng, rễ cây mật gấu, đông trùng hạ thảo…cùng một số loại nội tạng động vật hoang dã như mật rắn, xương rắn, hải mã khô nguyên con, lộc nhung. “Những mặt hàng này bên shop luôn có sẵn và gửi nhanh cho anh chị kèm theo hướng dẫn sử dụng. Nhận hàng anh chị chỉ cần pha chế rượu ngâm cho đúng liều lượng là có thể dùng ngay”, tài khoản Thảo Nguyên hướng dẫn cách mua và sử dụng rượu ngâm. 

Rượu ngâm uống vào… bổ ngửa

Càng gần Tết, các cửa hàng rượu ngâm online càng sôi động và nhộn nhịp đơn hàng. Điều đáng nói là người mua không hề biết rõ lai lịch của người bán, nguồn gốc mặt hàng bán cũng như chất lượng sản phẩm bán ra có đảm bảo hay không. Đáng lo ngại hơn, nguyên liệu ngâm rượu từ các loại rễ, vỏ cây đến động vật hoang dã hoàn toàn có thể chứa độc tố tự nhiên nếu không được sơ chế đúng cách.

Một số loài như rắn hổ mang, tắc kè hoa, hải mã... thậm chí nằm trong danh sách động vật hoang dã cần được bảo vệ. Việc sử dụng chúng không chỉ tiềm ẩn rủi ro sức khỏe mà còn vi phạm các quy định về bảo tồn và đa dạng sinh học. Những lời quảng cáo “ông uống bà khen” hay “thần dược chữa bách bệnh” từ rượu ngâm chỉ là “trót lưỡi đầu môi” để bán được hàng mà chưa bao giờ được kiểm chứng. Trong khi, mỗi năm lại xảy ra những vụ ngộ độc rượu ngâm gây chết người hoặc thương tổn nghiêm trọng. 

Ngày 29/1/2026 vừa qua, 5 người ở xã Bình Trưng (Đồng Tháp) cùng uống rượu ngâm và hôm sau lần lượt xuất hiện những triệu chứng bất thường phải nhập viện, trong đó hai người tử vong.

Cơ quan chức năng bước đầu xác định trước khi có dấu hiệu bất thường cả 5 người này cùng uống rượu ngâm dây mỏ quạ tại nhà ông Nguyễn Văn Sĩ (55 tuổi). Đến sáng 30/1, ông Trần Văn Hạnh (54 tuổi) cảm thấy mệt mỏi, được gia đình đưa đi cấp cứu tại Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang sau đó chuyển đến Bệnh viện Chợ Rẫy TP Hồ Chí Minh và tử vong chiều hôm sau. Cùng ngày, ông Sĩ cũng có biểu hiện khó thở, được đưa đến bệnh viện cấp cứu và không qua khỏi. Theo kết quả giám định của Trung tâm pháp y tỉnh Đồng Tháp, nguyên nhân tử vong của ông Hạnh và ông Sĩ là suy tim cấp, suy hô hấp, phù phổi cấp.

Ba người còn lại gồm Nguyễn Văn Hoàng (59 tuổi, anh ruột ông Sĩ), ông Lê Thanh Hồng (55 tuổi) và Nguyễn Văn Tư (53 tuổi) đến sáng 1/2 cảm thấy mệt được đưa đi cấp cứu. Cơ quan chuyên môn đã lấy mẫu xét nghiệm vi thể, độc chất để tìm nguyên nhân. Theo người thân của các nạn nhân, bình rượu do ông Sĩ ngâm với dây mỏ quạ, là loại thực vật mọc hoang được người địa phương cho rằng nhiều dược tính nên thường ngâm rượu uống.

Trước đó vào cuối tháng 10/2025, Bệnh viện Đa khoa Thanh Chương (Nghệ An) tiếp nhận 6 bệnh nhân ngộ độc rượu thuốc là người dân xã Sơn Lâm. Có 4 người trong tình trạng nguy kịch được chuyển xuống Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An để tiếp tục điều trị.

Nhóm bệnh nhân được đưa đến bệnh viện trong tình trạng co giật, hôn mê và có người ngừng thở. Bệnh viện tiến hành đặt ống nội khí quản, thở máy, dùng thuốc hồi sức tích cực cho các bệnh nhân nặng, sau đó chuyển tuyến xuống Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An để tiếp tục điều trị chuyên sâu. Đây là vụ ngộ độc cấp phức tạp, khả năng cao do một hoặc nhiều chất độc tự nhiên trong quá trình ngâm rượu. Trước những vụ việc ngộ độc do rượu ngâm, Bộ Y tế đã yêu cầu địa phương phối hợp chặt chẽ với Sở Công Thương và các cơ quan chức năng tiến hành truy xuất nguồn gốc, dừng ngay việc lưu thông sản phẩm rượu nghi gây ngộ độc, đồng thời xử lý nghiêm các vi phạm về an toàn thực phẩm theo quy định.

Đặc biệt, Cục An toàn thực phẩm đề nghị tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở sản xuất, kinh doanh rượu, nhất là các cơ sở nấu rượu thủ công, nhỏ lẻ, rượu ngâm dân gian, rượu không rõ nguồn gốc, không nhãn mác, những sản phẩm tiềm ẩn nguy cơ cao gây ngộ độc, ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe người tiêu dùng.

Cục An toàn thực phẩm khuyến cáo người dân tuyệt đối không sử dụng rượu ngâm, rượu tự nấu không rõ thành phần, nguồn gốc, đặc biệt là các loại rượu ngâm động, thực vật lạ, nhằm phòng tránh nguy cơ ngộ độc nghiêm trọng, thậm chí tử vong.

Theo khuyến cáo của các bác sĩ, khi dùng các sản phẩm rượu thuốc, rượu tự ngâm các loại hoa quả, rễ cây, đặc biệt là các loại rễ cây có độc phải hết sức thận trọng và theo đúng hướng dẫn của thầy thuốc có kinh nghiệm. Bên cạnh đó, liều lượng hay thời gian trong quá trình ngâm tẩm các loại cây cũng khác nhau. Bởi khi tự chế biến hay ngâm với rượu nếu không biết cách chế biến để loại bỏ độc tố, ngộ độc các loại rượu ngâm này cũng có thể dẫn đến tử vong.

Ngoài ra cần thận trọng với các loại rượu chứa cồn công nghiệp dễ gây ngộ độc được bán trà trộn với các loại rượu nấu truyền thống, người dân có thể vô tình mua phải rượu chứa cồn công nghiệp methanol dùng để làm rượu ngâm. Nhiều người cũng ngâm rượu để xoa bóp chữa đau tê bì tay chân, đau khớp gối. Đối với các loại rượu ngâm rễ cây thuốc dùng để xoa bóp phải dán nhãn rõ ràng, cất giữ nơi an toàn, xa tầm tay trẻ em và để tránh nhầm lẫn khi sử dụng.

Theo lương y Nguyễn Ngữ, giảng viên Trường Trung cấp Tây Sài Gòn, tác hại của rượu với gan là quá độc, nếu ngâm thêm một thứ khác vào, có chứa các độc tố thuộc dạng khó thải thì gan nhiễm độc nhanh hơn. Muốn uống thuốc ngâm rượu thì phải kiểm tra sức khỏe trước. Gan tốt thì có thể uống nhưng gan có bệnh thì tuyệt đối không được uống.

Bên cạnh đó, theo đông y, mỗi loại thuốc sẽ tốt cho một hay một vài bộ phận nhưng lại có tác dụng ngược lại với các bộ phận khác. Nếu buộc phải uống rượu thuốc ngâm để chữa bệnh thì cần có sự chỉ dẫn của thầy thuốc bởi một số loại dược liệu nếu sắc uống thì tốt nhưng cho vào rượu ngâm lại rất hại, độc tính cao. Rất nhiều người hiểu sai hoặc cường điệu hóa để đánh lừa người dân về tác dụng của các loại rượu ngâm động vật quý hiếm nhằm trục lợi. Trong sách y văn, chân gấu, chân hổ có tác dụng bồi bổ cơ thể chung chung chứ không phải như một loại thần dược khiến người ta có thể hồi xuân, cường tráng, khỏe mạnh.