Chiều 31/7, Bộ Y tế tổ chức Hội nghị xin ý kiến dự thảo Hồ sơ Luật ATTP (sửa đổi) theo hình thức trực tiếp và trực tuyến đến 32 điểm cầu tại các tỉnh, TP trên cả nước.
Bộ Y tế giữ vai trò đầu mối quản lý ATTP
Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết, quy trình xây dựng Luật gồm 3 giai đoạn, trong đó giai đoạn một và hai đã hoàn tất. Chính phủ đã ban hành Nghị quyết thông qua 4 chính sách cốt lõi trong dự thảo Luật, gồm: Quản lý dựa trên kiểm soát nguy cơ theo chuỗi cung ứng (chuyển đổi phương thức quản lý từ kiểm tra sản phẩm cuối cùng sang kiểm soát toàn bộ vòng đời thực phẩm); cải cách phương thức quản lý và cơ chế kiểm tra (thay đổi cách thức giám sát thực phẩm trên thị trường để hiệu quả và thực tế hơn).
Số hóa và xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu quốc gia (thiết lập cơ sở dữ liệu dùng chung về an toàn thực phẩm trên toàn quốc). Cuối cùng là nâng cao hiệu quả quản lý thức ăn đường phố và loại hình cung cấp suất ăn tập thể.
Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nhấn mạnh, hiện nay, nhiều trường học, bệnh viện không tự nấu ăn mà chuyển sang sử dụng dịch vụ của các công ty cung cấp suất ăn công nghiệp hoặc hình thức "ship" suất ăn đến nơi.
Luật mới sẽ quy định chặt chẽ hơn trách nhiệm của các đơn vị cung cấp dịch vụ này để đảm bảo an toàn, tránh tình trạng ngộ độc xảy ra tại các bếp ăn tập thể và từ nguồn thức ăn đường phố.
"Bộ Y tế đang tích cực tổ chức các hội nghị (trực tiếp và trực tuyến) để lấy ý kiến từ nhiều phía, nhằm tiếp thu đầy đủ các ý kiến đa chiều để hoàn thiện hồ sơ dự án Luật một cách chất lượng nhất trước khi trình các cấp thẩm quyền", Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên nói.
Thứ trưởng cũng lưu ý, dù có 3 giai đoạn theo quy định, nhưng Bộ Y tế đã chủ động triển khai song hành các bước để đảm bảo tiến độ khẩn trương theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Dự kiến dự thảo sẽ được trình Chính phủ vào ngày 10/8 và trình Quốc hội tại kỳ họp thứ hai tới đây.
Chia sẻ bên lề hội nghị, TS.DS Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm cho biết, dự thảo Luật ATTP (sửa đổi) có những cải cách toàn diện, nhằm hiện đại hóa công tác quản lý, ứng dụng chuyển đổi số và giải quyết những bất cập của luật cũ.
Đó là mô hình quản lý mới "một đầu mối" thống nhất - đây là thay đổi căn bản về mặt tổ chức so với Luật ATTP năm 2010.
Theo dự thảo Luật mới, Bộ Y tế là cơ quan chịu trách nhiệm chính trước Chính phủ về quản lý nhà nước về ATTP. Các bộ (Nông nghiệp và Môi trường, Công thương) và UBND các cấp sẽ phối hợp với Bộ Y tế để triển khai thay vì phân chia cụ thể chức năng riêng biệt như trước.
Dự thảo Luật mới cũng quy định trách nhiệm của địa phương như chính quyền cấp tỉnh và cấp xã vẫn giữ vai trò chịu trách nhiệm chính trong việc đảm bảo ATTP trên địa bàn mình quản lý.
Cục trưởng Cục ATTP cho biết, dự thảo Luật mới có đột phá trong công tác hậu kiểm. Cục trưởng Chu Quốc Thịnh nhấn mạnh việc áp dụng cơ chế quản lý tiên tiến (tương tự FDA Hoa Kỳ) với các điểm mới như: Hậu kiểm thông minh - chuyển đổi từ kiểm tra truyền thống sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu số. Điều này giúp phân tích nguy cơ, chủ động phòng ngừa sự cố thay vì chỉ đi giải quyết hậu quả.
Thứ hai là quản lý môi trường mạng - đây là nội dung quan trọng trong bối cảnh kinh tế số. Luật sẽ quy định trách nhiệm của các chủ sàn thương mại điện tử trong việc kiểm soát thông tin, công khai minh bạch các hồ sơ công bố và giấy phép quảng cáo để tránh việc doanh nghiệp thổi phồng công dụng sản phẩm.
Thứ ba là nâng cao năng lực kiểm nghiệm như tăng cường vai trò của các cơ quan kiểm nghiệm nhà nước để phục vụ việc giám sát thị trường hiệu quả hơn.
TS.DS Chu Quốc Thịnh cũng khẳng định, luật mới khắc phục hạn chế của luật cũ (vốn yêu cầu mọi sản phẩm phải có quy chuẩn kỹ thuật) bằng cách chia thực phẩm thành 3 nhóm kiểm soát: Nhóm dành cho các sản phẩm có nguy cơ cao (tương tự Nghị định 15); nhóm công bố tiêu chuẩn áp dụng - thay thế cho cơ chế "tự công bố" như luật cũ (doanh nghiệp được quyền tự công bố nhưng phải kèm theo hồ sơ kỹ thuật để chứng minh sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn đã công bố).
Cuối cùng là nhóm kiểm tra giám sát thị trường. Theo ông Thịnh, nhóm này dành cho các sản phẩm khó tiêu chuẩn hóa như thực phẩm tươi sống (củ, quả, hải sản). Nhóm này sẽ có các công cụ giám sát đặc thù để đảm bảo tính an toàn.
Quét mã để biết quán ăn có từng vi phạm ATTP
Cục trưởng Cục ATTP cũng cho biết, dự thảo Luật mới bổ sung số hoá và truy xuất nguồn gốc. Đây là một trong những điểm nhấn hiện đại nhất trong dự thảo Luật ATTP sửa đổi.
Theo đó, sẽ xây dựng một hệ thống dữ liệu số hóa lưu trữ thông tin về vòng đời sản phẩm (từ trồng trọt, thu hái, giết mổ đến chế biến, phân phối) và thông tin về các cơ sở kinh doanh.
Hệ thống này sẽ kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành để phục vụ việc truy xuất nhanh chóng khi có sự cố xảy ra.
Về lộ trình thực hiện, ông Thịnh cho biết, mặc dù hướng tới việc yêu cầu tất cả thực phẩm phải được truy xuất trên hệ thống, nhưng luật sẽ quy định lộ trình cụ thể để không gây khó khăn cho các cơ sở sản xuất nhỏ lẻ.
Việc số hoá này được ứng dụng vào thực tế, người dân có thể quét mã (ví dụ tại quán ăn) để biết quán đó có từng vi phạm ATTP hay không.
Để tránh chồng chéo, quá trình sửa đổi luật được rà soát kỹ lưỡng để đảm bảo thống nhất với các luật chuyên ngành khác như: Luật Chất lượng sản phẩm hàng hóa, Luật Thủy sản, Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật.
Tại hội thảo, đại diện Sở Y tế các địa phương đã phát biểu tham gia đóng góp ý kiến. Theo bà Phạm Khánh Phong Lan, Giám đốc Sở ATTP TP Hồ Chí Minh, hiện nay không còn thanh tra chuyên ngành, nên Luật sửa đổi cũng cần quy định rõ hơn và dễ hiểu hơn về hậu kiểm, kiểm tra đột xuất trong trường hợp nào,...để cơ quan thực thi dễ thực hiện.
Đồng thời, bà cũng đề xuất cần có những biện pháp thanh tra, kiểm tra hữu hiệu hơn và phải làm rõ thẩm quyền xử lý của lực lượng thực thi để mang lại hiệu quả cao hơn.
Thứ trưởng Đỗ Xuân Tuyên cho biết, các ý kiến đóng góp của các địa phương và bộ, ngành,... sẽ được Ban soạn thảo tiếp thu, bổ sung và chỉnh sửa để hoàn thiện trình Chính phủ vào tháng 8 tới.
