Số vụ ngộ độc thực phẩm tăng mạnh trong nửa đầu năm 2026

Gia tăng ngộ độc từ thức ăn đường phố, bếp ăn tập thể

Ngộ độc thực phẩm có xu hướng gia tăng rõ rệt về số vụ và số người mắc. Nguyên nhân tử vong chủ yếu liên quan đến ngộ độc rượu có chứa methanol hoặc rượu ngâm không bảo đảm an toàn và ngộ độc do nấm độc tự nhiên. Điều này cho thấy nguy cơ từ thực phẩm chứa độc tố tự nhiên và đồ uống có cồn không bảo đảm chất lượng vẫn là thách thức lớn.

Bên cạnh đó, ngộ độc thực phẩm tại bếp ăn tập thể, do thức ăn đường phố đều tăng so với cùng kỳ.

Mùa hè nắng nóng, thức ăn đường phố là một trong những nguy cơ gây ngộ độc thực phẩm tập thể nếu nguồn gốc nguyên liệu không đảm bảo dễ nhiễm hoá chất, vi sinh vật; chế biến, bảo quản không đúng cách, khiến thực phẩm dễ nhiễm vi khuẩn gây bệnh.

Từ đầu năm 2026 đến nay, liên tiếp xảy ra các vụ ngộ độc bánh mì tập thể, nạn nhân lên tới hàng trăm người. Thức ăn đường phố tiềm ẩn nỗi lo về mất ATTP, nhưng đến nay hầu hết các vụ việc chỉ dừng lại ở xử lý hành chính.

Gần đây nhất, vụ ngộ độc bánh mì xảy ra tại phường Đạo Thành (tỉnh Đồng Tháp) làm gần 300 người phải nhập viện. Kết quả xét nghiệm từ viện Pasteur TP Hồ Chí Minh cho thấy sự hiện diện của vi khuẩn Salmonella - nhóm vi khuẩn đường ruột nguy hiểm trong các mẫu bệnh phẩm.

Theo thống kê, ở nhiều vụ ngộ độc bánh mì với quy mô lớn khác, nạn nhân lên tới hàng trăm người cũng tìm ra “thủ phạm” gây ngộ độc là vi khuẩn Salmonella.

Theo nhận định của các chuyên gia, các vụ ngộ độc bánh mì liên quan đến các thành phần nhân bánh mì như pate, bơ, đồ chua, thịt nguội, rau dưa… chưa được bảo quản đúng cách, khiến vi sinh vật dễ sinh sôi. Ngoài ra, điều kiện thời tiết nắng nóng, mưa bão thất thường càng khiến các nguyên liệu này dễ bị ôi thiu nếu để nhiệt độ ngoài trời.

Tại Hà Nội, dạo quanh một vòng ở những tuyến phố lớn, thức ăn đường phố được bày bán trên vỉa hè, hoặc hàng quán nhưng phần lớn chìa ra vỉa hè, đường phố không che đậy bằng tủ kính. Nắng nóng, thực phẩm rất dễ ôi thiu, ô nhiễm nhưng thức ăn được bày bán cả ngày ở môi trường nhiệt độ ngoài trời.

TS.BS Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, vi khuẩn gây ngộ độc thực phẩm rất ưa sống trong môi trường giàu chất đạm. Vì cơ thể con người cũng cấu tạo từ đạm, nên chúng ta trở thành "thức ăn" và là đích tấn công của các loại vi khuẩn này.

Thịt, cá, trứng, sữa là những môi trường lý tưởng để vi khuẩn phát triển. Bác sĩ nhấn mạnh, trong các vụ ngộ độc bánh mì, thủ phạm thường không phải là vỏ bánh mà là thịt và pate bên trong.

Giám đốc Trung tâm chống độc cũng đặc biệt lưu ý, ở các nước xứ lạnh, chuyên gia khuyến cáo thức ăn để ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ là không nên ăn.

Tuy nhiên tại Việt Nam, điều kiện khí hậu nóng ẩm, vi khuẩn sẽ phát triển nhanh hơn nhiều so với xứ lạnh, do đó thời gian an toàn còn ngắn hơn nữa. “Thức ăn nguyên tắc là phải chế biến xong ăn ngay”, BS Nguyên cảnh báo và khuyến cáo người dân không để thức ăn ở nhiệt độ ngoài trời quá thời gian khuyến cáo, vi khuẩn sẽ sinh sôi và dễ gây ngộ độc thực phẩm.

Siết chặt quản lý, không để thả lỏng

Thực phẩm không rõ nguồn gốc, lợn bệnh, lợn chết được đưa vào giết mổ, trà trộn bán vào chợ dân sinh, thậm chí là chợ cóc, chợ tạm đã gây bức xúc trong dư luận xã hội.

Có mặt ở chợ Phùng Khoang sau khi Công an TP Hà Nội bắt giữ vụ thịt lợn chết tại chợ tạm ngay bên cạnh, chúng tôi được các tiểu thương ở đây cho biết, các đối tượng kinh doanh thịt lợn chết bán ở chợ tạm nằm bên cạnh chợ Phùng Khoang. Tuy nhiên, khi có thông tin thịt lợn chết được đưa vào chợ tạm này bán, ngành hàng thực phẩm ở chợ Phùng Khoang bị ảnh hưởng rất lớn.

"Người tiêu dùng lo ngại, e dè không dám mua. Cơ quan chức năng và chính quyền địa phương trên địa bàn phường Đại Mỗ đã tổ chức nhiều cuộc kiểm tra về nguồn gốc thực phẩm (thịt lợn, thịt bò, gia cầm…) và giấy kiểm dịch, điều kiện đảm bảo vệ sinh ATTP thì các hộ kinh doanh mới có khách trở lại", một tiểu thương ở chợ Phùng Khoang cho biết.

Tương tự, rất nhiều chợ dân sinh, chợ cóc ở Hà Nội, người tiêu dùng chỉ quan sát bằng mắt thường khi chọn lựa thực phẩm và mua bằng “niềm tin” khi không kiểm chứng được nguồn gốc thực phẩm, hạn sử dụng, hay giấy tờ kiểm dịch động vật. Người bán hàng không chứng minh nguồn gốc với người mua, chỉ "đảm bảo miệng" thực phẩm ngon, an toàn...

Theo ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế), qua công tác điều tra thực tế cho thấy, số vụ ngộ độc thực phẩm gần đây chủ yếu xảy ra tại các bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học và loại hình thức ăn đường phố. Tình trạng này diễn biến phức tạp nhất tại các đô thị lớn - nơi có địa bàn rộng, mật độ dân số cao, nhu cầu cần cung cấp thực phẩm lớn. Việc truy xuất nguồn gốc thực phẩm đối với các cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ hoặc trên các sàn thương mại điện tử cũng rất khó khăn, ảnh hưởng tới khả năng phòng ngừa ngộ độc thực phẩm trên diện rộng.

Bên cạnh đó, kiến thức chung về ATTP của những chủ cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ, thức ăn đường phố còn tương đối hạn chế, điều này dễ dẫn tới các hành vi gây mất vệ sinh ATTP trong quá trình chế biến, phục vụ thức ăn; điều kiện nơi bán hàng ngoài đường phố chật hẹp, đa số lưu động, nguy cơ không bảo đảm các điều kiện an toàn thực phẩm.

Ngoài ra nhiều cơ sở vì mục tiêu tối đa hóa lợi nhuận mà cố tình lạm dụng, sử dụng các nguồn nguyên liệu trôi nổi, giá rẻ và không bảo đảm ATTP.

“Cần phải chuẩn hóa quy trình chế biến cho cả thức ăn truyền thống và thức ăn đường phố, thay vì để người dân tự chế biến một cách cảm tính như hiện nay”, BS Nguyên kiến nghị.

Để giải quyết vấn đề bảo đảm an toàn vệ sinh thực phẩm mang tính dài hạn, chiến lược và xuyên suốt, Bộ Y tế và các Bộ, ngành liên quan đã và đang phối hợp triển khai một số giải pháp mới, đồng bộ. Trong đó, xây dựng Luật An toàn thực phẩm sửa đổi theo hướng chuyển mạnh tư duy quản lý ATTP từ "kiểm soát từng khâu riêng lẻ" sang "quản lý toàn bộ chuỗi giá trị thực phẩm".

9h ngày 2/7, Báo Công an nhân dân tổ chức Diễn đàn "Ngăn chặn thực phẩm bẩn - Trách nhiệm và hành động". Diễn đàn có sự tham gia của đại diện các cơ quan quản lý Nhà nước đến từ các Bộ: Công Thương, Nông nghiệp và Môi trường, Y tế, Công an... và các nhà khoa học, chuyên gia về an toàn vệ sinh thực phẩm, dinh dưỡng, bảo vệ người tiêu dùng... Sự kiện được tường thuật trực tiếp trên cand.vn, trân trọng kính mời bạn đọc theo dõi.