Trả lời: Luật sư Nguyễn Thị Hảo – Trưởng Văn phòng Luật sư Hảo Anh, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội trả lời: Theo Điều 107 Bộ luật Lao động 2019, thời gian làm thêm giờ là khoảng thời gian làm việc ngoài thời giờ làm việc bình thường theo quy định của pháp luật, thỏa ước lao động tập thể hoặc nội quy lao động. Tại điểm a khoản 2 Điều 107 Bộ luật Lao động năm 2019 quy định khi người sử dụng lao động yêu cầu người lao động làm thêm giờ thì phải được sự đồng ý của người lao động. Cụ thể: “2. Người sử dụng lao động được sử dụng người lao động làm thêm giờ khi đáp ứng đầy đủ các yêu cầu sau đây: a) Phải được sự đồng ý của người lao động”.
Theo trình bày của bạn, bạn và các công nhân khác bị chủ hộ kinh doanh ép phải tăng ca dù người lao động không đồng ý. Hơn nữa, bạn và những người lao động khác bị chủ hộ kinh doanh dọa sẽ sa thải nếu không tăng ca theo yêu cầu của mình. Đây là hành vi cưỡng bức lao động theo quy định tại khoản 7 Điều 3 Bộ luật Lao động năm 2019: “7. Cưỡng bức lao động là việc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc các thủ đoạn khác để ép buộc người lao động phải làm việc trái ý muốn của họ”.
Hành vi ngược đãi, cưỡng bức lao động là hành vi bị nghiêm cấm theo quy định tại khoản 2 Điều 8 Bộ luật Lao động năm 2019. Tùy theo tính chất, mức độ hành vi cưỡng bức lao động có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
- Về xử phạt vi phạm hành chính: Căn cứ quy định tại điểm a khoản 4 Điều 17 Nghị định số 283/2026/NĐ-CP của Chính phủ thì hành vi cưỡng bức lao động sẽ bị xử phạt vi phạm hành chính như sau:
4. Phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 75.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động có một trong các hành vi sau đây:
a) Cưỡng bức lao động hoặc ngược đãi người lao động nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự”.
- Về truy cứu trách nhiệm hình sự: Người thực hiện hành vi cưỡng bức lao động có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về “Tội cưỡng bức lao động” theo quy định tại Điều 297 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017:
Người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, bị phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc bị phạt tù đến 12 năm tùy theo mức độ, hành vi phạm tội.
Ngoài ra, người phạm tội còn có thể bị áp dụng hình phạt bổ sung bao gồm phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 năm đến 5 năm.
