Luật sư phân tích việc miễn trách nhiệm hình sự theo khoản 3 Điều 29 Bộ luật Hình sự

Luật sư Nguyễn Anh Thơm, Trưởng văn phòng Luật sư Nguyễn Anh, Đoàn luật sư Hà Nội có bài phân tích về điều kiện miễn trách nhiệm hình sự theo khoản 3 Điều 29 Bộ luật Hình sự (BLHS).

Bản tin thời sự tối 17/8 của Đài Truyền hình Việt Nam có thông tin liên quan vụ tai nạn giao thông (TNGT) trên đường Nguyễn Huy Tự, Hà Nội do ông Nguyễn Sỹ Cương, nguyên Phó chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội khóa XIV – người lái ô tô. Vụ tai nạn làm một người tử vong và một người bị thương.

Cụ thể, Đại tá Nguyễn Đức Long, Phó giám đốc Công an Hà Nội cho biết, cơ quan điều tra trên cơ sở đánh giá toàn diện tài liệu chứng cứ thu thập được xác định ông Nguyễn Sỹ Cương vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ - quy định tại Khoản 1 Điều 260 BLHS.

"Ông Nguyễn Sỹ Cương đã thành khẩn khai nhận tất cả hành vi của mình, tích cực khắc phục hậu quả, được phía gia đình nạn nhân ghi nhận và có đơn đề nghị miễn truy cứu trách nhiệm hình sự. Gia đình nạn nhân cũng có đơn đề nghị cơ quan chức năng sớm kết thúc vụ việc để gia đình ổn định cuộc sống", theo Đại tá Nguyễn Đức Long.

“Căn cứ vào tài liệu chứng cứ đã thu thập được, trên cơ sở đánh giá khách quan toàn diện, đối chiếu với các căn cứ quy định của pháp luật, ông Nguyễn Sỹ Cương có đầy đủ điều kiện để được miễn trách nhiệm hình sự”, Đại tá Nguyễn Đức Long nói.

ls-thom.jpg
Luật sư Nguyễn Anh Thơm

Luật sư Nguyễn Anh Thơm, Trưởng văn phòng Luật sư Nguyễn Anh, Đoàn luật sư Hà Nội có bài phân tích về điều kiện miễn trách nhiệm hình sự trong tình huống này. Cụ thể:

Theo quy định tại khoản 3 Điều 29 Bộ luật Hình sự năm 2015 được sửa đổi, bổ sung năm 2025 về căn cứ miễn trách nhiệm hình sự:

"Người thực hiện tội phạm nghiêm trọng do vô ý hoặc tội phạm ít nghiêm trọng gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của người khác, đã tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả và được người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của người bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự, thì có thể được miễn trách nhiệm hình sự.”

Miễn trách nhiệm hình sự là một chế định quan trọng trong pháp luật hình sự thể hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước ta đối với người phạm tội khi có đầy đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật. Với ý nghĩa vừa kịp thời động viên, khuyến khích, tạo điều kiện cho người thực hiện hành vi phạm tội tự giáo dục, cải tạo giúp họ trở thành người có ích cho xã hội mà vẫn đáp ứng được yêu cầu đấu tranh, phòng chống tội phạm.

Theo quy định trên thì việc miễn trách nhiệm hình sự chỉ khi có đầy đủ các điều kiện sau đây:

1. Người thực hiện tội phạm nghiêm trọng do vô ý hoặc tội phạm ít nghiêm trọng (không phân biệt tội phạm do vô ý hay cố ý). Tội phạm nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do BLHS quy định đối với tội ấy là từ trên 03 năm tù đến 07 năm tù (điểm b khoản 1 Điều 9 BLHS). Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm có tính chất và mức độ nguy hiểm cho xã hội không lớn mà mức cao nhất của khung hình phạt do BLHS quy định đối với tội ấy là phạt tiền, phạt cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 03 năm (điểm a khoản 1 Điều 9 BLHS).

2.Thuộc loại tội phạm gây thiệt hại về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm hoặc tài sản của người khác.

3.Người phạm tội đã tự nguyện sửa chữa, bồi thường thiệt hại hoặc khắc phục hậu quả và được người bị hại hoặc người đại diện hợp pháp của người bị hại tự nguyện hòa giải và đề nghị miễn trách nhiệm hình sự.

Việc cơ quan tiến hành tố tụng có miễn trách nhiệm hình sự hay không cho người phạm tội cần phải xem xét, đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi phạm tội, hậu quả mà hành vi phạm tội đã gây ra trên thực tế, tiền án, tiền sự và nhân thân của người phạm tội, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, loại tội phạm được thực hiện chứ không phải trường hợp nào cũng được miễn trách nhiệm hình sự. Do đó, người phạm tội có được miễn trách nhiệm hình sự hay không còn phải phụ thuộc vào quyết định của các Cơ quan tiến hành tố tụng. Luật quy định “có thể” được miễn trách nhiệm hình sự.

Thực tiễn thời kỳ đầu khi BLHS 2015 ra đời, sửa đổi bổ sung năm 2017 có quy định mới này, nhiều trường hợp được áp dụng có lợi cho người phạm tội. Tuy nhiên, thời gian sau này, tình hình TNGT diễn biến phức tạp trên cả nước nên quy định này được siết chặt áp dụng, chỉ những trường hợp nếu cơ quan điều tra xét thấy cần thiết mới áp dụng

Trên không gian mạng hiện có rất nhiều ý kiến xung quanh vụ việc này, tôi mong mọi người hãy thận trọng khi đưa các thông tin không đúng bản chất vụ việc, hoặc chưa được kiểm chứng gây ảnh hưởng đến hoạt động đúng đắn của các cơ quan nước. Bởi theo quy định của pháp luật hiện hành, tùy theo tính chất, mức độ, hành vi này sẽ bị xử lý tương ứng.

Luật sư Nguyễn Anh Thơm

Các tin khác

Thủ tục cấp phiếu lý lịch tư pháp bản giấy

Thủ tục cấp phiếu lý lịch tư pháp bản giấy

Hỏi: Tôi đang làm thủ tục để xin xuất khẩu lao động và có nhu cầu xin cấp phiếu lý lịch tư pháp bản giấy. Xin hỏi thủ tục cấp phiếu lý lịch tư pháp bản giấy như thế nào? (Ngọc Hoa, tỉnh Phú Thọ)

Có được gia hạn hợp đồng lao động bằng phụ lục hợp đồng không?

Có được gia hạn hợp đồng lao động bằng phụ lục hợp đồng không?

Hỏi: Hợp đồng lao động giữa tôi và Công ty có thời hạn 2 năm, đến tháng 11 năm nay là hết thời hạn. Công ty muốn gia hạn hợp đồng lao động thêm 1 năm với tôi nên đề nghị tôi ký kết phụ lục hợp đồng lao động. Xin hỏi việc ký kết phụ lục gia hạn hợp đồng như vậy có đúng không? (Đỗ Nam, phường Ngô Quyền, TP Hải Phòng)

Hành vi cưỡng bức lao động bị xử phạt thế nào?

Hành vi cưỡng bức lao động bị xử phạt thế nào?

Hỏi: Tôi là công nhân đóng gói tại cơ sở sản xuất bánh kẹo. Để kịp giao hàng cho đối tác, chủ hộ kinh doanh ép buộc tôi và nhiều công nhân khác phải tăng ca mặc dù chúng tôi không đồng ý. Chủ hộ kinh doanh dọa nếu chúng tôi không tăng ca sẽ sa thải, không trả lương tháng cho chúng tôi. Xin hỏi, hành vi của chủ hộ kinh doanh có vi phạm pháp luật không? (Hải Thanh, phường Cầu Giấy, Hà Nội)

Muốn nhận trẻ bị bỏ rơi làm con nuôi cần điều kiện và giấy tờ gì?

Muốn nhận trẻ bị bỏ rơi làm con nuôi cần điều kiện và giấy tờ gì?

Hỏi: Đầu tháng 8/2026, khi chuẩn bị đi làm, tôi phát hiện trước cửa nhà có một em bé sơ sinh bị bỏ rơi. Tôi đã trình báo với chính quyền địa phương và được chính quyền tạm thời giao cháu bé cho gia đình tôi chăm sóc. Tôi muốn nhận nuôi cháu bé, xin hỏi điều kiện, thủ tục nhận nuôi cháu bé thế nào? (Ngọc Lan, phường Lê Chân, TP Hải Phòng)

Vi phạm hợp đồng đặt cọc vì trở ngại khách quan có bị phạt cọc không?

Vi phạm hợp đồng đặt cọc vì trở ngại khách quan có bị phạt cọc không?

Hỏi: Tôi nhận đặt cọc 500 triệu đồng để bán thửa đất được thừa kế. Theo hợp đồng, tôi phải hoàn tất thủ tục sổ đỏ đứng tên mình và ký hợp đồng chuyển nhượng đất trong 45 ngày. Tôi đã nộp hồ sơ đúng hạn nhưng cơ quan có thẩm quyền thông báo tạm dừng giải quyết để xác minh nguồn gốc đất nên thủ tục bị quá hạn. Bên đặt cọc yêu cầu tôi trả tiền cọc và khoản phạt cọc. Xin hỏi, theo quy định pháp luật, tôi có phải chịu phạt cọc không? (Phạm Hà, xã Ân Thi, tỉnh Hưng Yên)

Không cấp dưỡng nuôi con sau khi ly hôn có thể bị xử lý hình sự?

Không cấp dưỡng nuôi con sau khi ly hôn có thể bị xử lý hình sự?

Hỏi: Tôi và chồng đã ly hôn từ tháng 8/2024, chúng tôi thống nhất, tôi nuôi hai con và hằng tháng chồng cũ chu cấp 10 triệu đồng. Tuy nhiên, anh chỉ chu cấp 3 tháng đầu sau khi ly hôn, sau đó không chu cấp nữa dù thu nhập vẫn ổn định. Xin hỏi, chồng cũ tôi có bị xử phạt không? (Mai Lan, phường Hồng Hà, Hà Nội)

Người thừa kế không phụ thuộc vào di chúc gồm những ai?

Người thừa kế không phụ thuộc vào di chúc gồm những ai?

Hỏi: Bố tôi có mảnh đất được ông bà nội tặng cho riêng trước khi ông bà mất. Năm 2025, bố tôi mất có để lại di chúc. Trong di chúc, bố tôi để lại toàn bộ thửa đất cho chú tôi. Bố mẹ tôi có hai người con là tôi (22 tuổi) và em trai 14 tuổi. Xin hỏi mẹ tôi và chị em tôi có được hưởng thừa kế đối với thửa đất của bố tôi không? (Phạm Thu, phường Vỹ Dạ, TP Huế)

Để xóa án tích cần thực hiện thủ tục như thế nào?

Để xóa án tích cần thực hiện thủ tục như thế nào?

Hỏi: Năm 2018, cháu tôi phạm tội trộm cắp tài sản và bị Tòa án tuyên phạt 2 năm tù giam. Năm 2020, cháu đã chấp hành xong và đến nay không phạm tội mới. Năm 2026, cháu nộp hồ sơ xin việc tại một doanh nghiệp nước ngoài nhưng bị từ chối với lý do chưa xóa án tích. Xin tòa soạn hướng dẫn thực hiện thủ tục xóa án tích theo quy định của pháp luật. (Thu Hà, phường Hà Đông, Hà Nội)

Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại

Thời hiệu khởi kiện yêu cầu bồi thường thiệt hại

Khoảng tháng 1/2022, tôi có cho chị hàng xóm mượn xe máy. Do sơ suất nên chị đã làm mất xe của tôi, chị có trình báo Công an và báo cho tôi biết. Lúc đó tôi chưa yêu cầu phải bồi thường ngay. Đến nay, tôi có yêu cầu chị bồi thường chiếc xe đã mất nhưng chị từ chối. Xin hỏi, tôi có thể khởi kiện yêu cầu chị bồi thường thiệt hại chiếc xe đã mất được không? (Thu An, phường Hà Nam, tỉnh Ninh Bình)

Quyền thừa kế của con nuôi thực tế

Quyền thừa kế của con nuôi thực tế

Hỏi: Cô chú tôi hiếm muộn, không sinh được con nên năm 1986 có nhận nuôi con nuôi. Chú tôi mất năm 2018, cô tôi mất năm 2025 và đều không để lại di chúc. Xin hỏi người con nuôi đó có được quyền hưởng thừa kế tài sản của cô chú tôi không? (Ngô Công, phường Thuận An, TP Huế)

Sổ đỏ cấp không đúng đối tượng sử dụng đất có bị thu hồi?

Sổ đỏ cấp không đúng đối tượng sử dụng đất có bị thu hồi?

Hỏi: Gia đình tôi sinh sống, sử dụng ổn định lâu dài thửa đất và căn nhà do cha mẹ để lại. Đến nay, gia đình tôi có nhu cầu làm sổ đỏ mới phát hiện cơ quan nhà nước đã cấp nhầm sổ đỏ đối với thửa đất của gia đình tôi cho người khác từ năm 2002. Vậy xin hỏi, tôi cần làm gì để bảo đảm quyền lợi của mình? (Lê Hạ, xã Phong Nha, tỉnh Quảng Trị)

Khi nào phải làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế?

Khi nào phải làm thủ tục khai nhận di sản thừa kế?

Hỏi: Anh trai tôi không may qua đời khi đang còn trẻ. Ngoài những tài sản có giấy tờ sở hữu thì anh trai tôi còn có sổ tiết kiệm 6 tỷ đồng gửi ngân hàng. Xin tòa soạn cho biết, gia đình tôi phải làm gì để lấy được tiền thay anh trai tôi? (Lan Hà, phường An Hải, TP Đà Nẵng)