Làn sóng sa thải ở các công ty dầu khí lớn
Theo thống kê từ tờ Financial Times, thời gian qua, ngành dầu khí đã chứng kiến những đợt cắt giảm nhân sự với quy mô hàng chục nghìn người tại nhiều tập đoàn lớn như Chevron và BP. Đồng thời, hàng chục tỷ USD vốn đầu tư cam kết cũng bị rút lại. Các doanh nghiệp đưa ra kế hoạch cắt giảm chi phí, tạm dừng hoặc rao bán một số dự án nhằm cân bằng bảng cân đối kế toán. Ngành dầu đá phiến Mỹ vốn có chi phí cao cũng chịu tác động đặc biệt nặng nề.
ConocoPhillips - một trong những công ty dầu khí lớn nhất của Mỹ mới đây đã trở thành doanh nghiệp tiếp theo công bố kế hoạch cắt giảm 20-25% lực lượng lao động toàn cầu, tương đương khoảng 2.600-3.250 nhân viên, bao gồm cả nhân sự chính thức và các nhà thầu. Đây là một phần trong chiến lược siết chặt chi phí, duy trì lợi nhuận và bảo vệ quyền lợi cổ đông.
CEO Ryan Lance của ConocoPhillips cho biết, khoảng 25% nhân sự của công ty sẽ bị sa thải từ nay tới Giáng sinh. Ông nhấn mạnh rằng biện pháp này nằm trong kế hoạch tái cấu trúc toàn diện sau thương vụ thâu tóm Marathon Oil Corporation trị giá 22,5 tỷ USD vào năm 2024. Theo ông, ConocoPhillips có thể cắt giảm thêm 1 tỷ USD chi phí từ thương vụ này nhờ việc “tập trung hóa lực lượng lao động” - một kinh nghiệm đã được rút ra từ các thương vụ M&A trước đó.
Trước ConocoPhillips, Chevron đã công bố kế hoạch cắt giảm khoảng 8.000 nhân sự (20% lao động) từ tháng 2/2025. Tại Anh, BP cũng thông báo từ tháng 8 sẽ giảm ít nhất 15% trong số 40.000 nhân viên văn phòng, tương đương khoảng 4.700 lao động. Các động thái này cho thấy xu hướng chung trong ngành: tối ưu hóa hoạt động và giảm chi phí để đối phó bối cảnh thị trường khó khăn.
Ngay cả các tập đoàn năng lượng quốc doanh lớn cũng không nằm ngoài xu hướng. Tập đoàn Saudi Aramco của Saudi Arabia gần đây đã bán cổ phần trị giá 10 tỷ USD trong một dự án đường ống. Trong khi đó, Petronas (Malaysia) cũng cắt giảm tới 5.000 nhân sự.
Ngoài cắt giảm nhân lực, một số tập đoàn còn thu hẹp hoạt động sau làn sóng M&A trị giá tới 300 tỷ USD trong lĩnh vực thượng nguồn dầu khí giai đoạn 2023-2024. Thương vụ ConocoPhillips mua lại Marathon Oil trị giá 22,5 tỷ USD được kỳ vọng mang lại lợi ích dài hạn, song đợt cắt giảm nhân sự cho thấy công ty vẫn cần hành động quyết liệt hơn để duy trì bền vững trong bối cảnh thị trường đầy biến động.
Trong cuộc điện đàm với nhà đầu tư hồi tháng trước, CEO Ryan Lance khẳng định: “Có một sự tập trung hóa lực lượng lao động. Đó là điều mà chúng tôi đã học được trong 3-4 năm qua thông qua tất cả những giao dịch mà chúng tôi đã thực hiện. Đó là những việc mà chúng tôi sẽ làm trong công ty trên phạm vi toàn cầu”.
Lý do khiến các tập đoàn dầu khí cắt giảm nhân sự hàng loạt
Đợt cắt giảm nhân sự hàng loạt diễn ra trong bối cảnh ngành dầu khí toàn cầu đối mặt với nhiều thách thức. Giá dầu thô hiện đã giảm một nửa so với mức đỉnh được ghi nhận ngay sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt tại Ukraine năm 2022. Sau khi hưởng lợi nhuận kỷ lục trong giai đoạn 2022-2023 nhờ giá dầu tăng vọt, nhiều công ty buộc phải điều chỉnh chiến lược kinh doanh khi giá quay đầu giảm.
Theo các nhà phân tích, toàn ngành đang bước vào quá trình tái cấu trúc để thích ứng với biến động cung - cầu và giá cả, đồng thời tìm kiếm giải pháp nâng cao hiệu quả và cắt giảm chi phí. Trong khi đó, cuối tuần qua, liên minh OPEC và các đối tác (OPEC+) vẫn quyết định tăng sản lượng bất chấp cảnh báo dư cung, gây thêm áp lực giảm giá dầu trong thời gian tới. Trong 5 tháng qua, OPEC+ đã chuyển từ chiến lược hạn chế sản xuất để giữ giá cao sang gia tăng sản lượng nhằm giành lại thị phần và đánh bại các đối thủ chi phí cao hơn ở Mỹ và ngoài khối.
Công ty tư vấn Wood Mackenzie dự báo giá dầu Brent có thể giảm xuống dưới 60 USD/thùng vào đầu 2026 và duy trì nhiều năm sau đó, trừ khi có cú sốc địa chính trị. Với giá dưới 60 USD, các công ty dầu khí phương Tây khó có thể thực hiện đồng thời kế hoạch đầu tư, chi trả cổ tức và mua lại cổ phiếu. Thực tế, BP đã giảm hoạt động mua lại cổ phiếu, trong khi Morgan Stanley dự báo nhiều doanh nghiệp khác sẽ đi theo.
Wood Mackenzie cũng dự báo tổng đầu tư toàn cầu trong ngành dầu khí năm nay sẽ giảm 4,3% xuống còn 341,9 tỷ USD - lần đầu tiên giảm kể từ 2020. Đáng chú ý, tháng 9/2025, Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA) nhận định sự sụt giảm đầu tư sẽ khiến sản lượng dầu của Mỹ - nhà sản xuất lớn nhất thế giới giảm lần đầu tiên kể từ 2021.
Thị trường lao động tại Texas là trung tâm ngành dầu khí Mỹ và nơi đặt trụ sở của nhiều công ty lớn đang bị ảnh hưởng nặng nề. Các đợt sa thải hàng nghìn người từ Chevron, BP và ConocoPhillips cho thấy quá trình tái cấu trúc diễn ra trên diện rộng.
Theo các nhà phân tích, ExxonMobil hiện có vị thế tài chính vững chắc nhất nhờ mức nợ thấp và dòng tiền tự do đạt trên 14 tỷ USD trong nửa đầu 2025. Tuy vậy, các tập đoàn khác đang phải dựa nhiều hơn vào thuê ngoài, đặc biệt là chuyển các vị trí hành chính, kế toán và kỹ thuật sang những quốc gia chi phí thấp như Ấn Độ. Đồng thời, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được đẩy mạnh nhằm tinh gọn bộ máy, giúp duy trì hiệu quả với ít nhân sự hơn.
OPEC say đòn trước giông tố toàn cầu 
OPEC+ đang đi về đâu? 
