Nhà ở cho thuê, sự thay đổi về tư duy
Chiều 27/5, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp nghe báo cáo việc triển khai thực hiện chỉ đạo của Trung ương về khởi công dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng Hà Nội, đến nay thành phố có 90 dự án nhà ở xã hội với khoảng 80.800 căn hộ đang được triển khai ở nhiều giai đoạn. Trong năm 2026, thành phố dự kiến khởi công 41 dự án nhà ở xã hội với khoảng 27.426 căn hộ, đồng thời thúc đẩy thí điểm khởi công một dự án nhà ở cho thuê ngay trong tháng 6 theo chỉ đạo của Trung ương và Thành ủy Hà Nội.
Trong số này, 13 dự án với khoảng 11.124 căn hộ đã được khởi công. Riêng tháng 6, có 7 dự án với khoảng 6.353 căn hộ sẽ triển khai xây dựng. Ngoài ra, 29 dự án khác dự kiến khởi công trong năm 2027, còn 7 dự án đang tiếp tục hoàn thiện các thủ tục đầu tư.
Đối với phát triển nhà ở cho thuê, để bảo đảm khởi công thí điểm một dự án nhà ở cho thuê ngay trong tháng 6 theo chỉ đạo của Bí thư Thành ủy Hà Nội, Sở Xây dựng đề xuất nhiều giải pháp triển khai đồng thời. Trong đó, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội được giao chủ trì rà soát, đề xuất quỹ đất phù hợp, ưu tiên các khu vực thuận tiện kết nối giao thông công cộng, gần khu công nghiệp, khu công nghệ cao hoặc nơi tập trung lực lượng lao động chất lượng cao.
Sở Tài chính Hà Nội sẽ thực hiện lựa chọn nhà đầu tư theo cơ chế đặc thù; Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội phối hợp rà soát quỹ đất công đủ điều kiện triển khai; Sở Xây dựng Hà Nội sẽ hỗ trợ hoàn thiện các thủ tục về thiết kế, giấy phép xây dựng để bảo đảm đủ điều kiện khởi công trong tháng 6. Theo kế hoạch, các xã, phường sẽ phối hợp rà soát quỹ đất, hỗ trợ giải phóng mặt bằng và phối hợp chủ đầu tư triển khai dự án đúng tiến độ.
Tại cuộc họp, đại diện lãnh đạo các sở, ngành cũng như các chủ đầu tư đã tập trung đánh giá toàn diện thực trạng phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê trên địa bàn, đồng thời nghiên cứu cơ chế, chính sách đủ hấp dẫn để thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển phân khúc này.
Nhấn mạnh yêu cầu chuyển đổi tư duy từ sở hữu nhà ở sang phát triển mạnh nhà ở cho thuê, Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Dương Đức Tuấn cho rằng, cần sớm hoàn thiện hành lang pháp lý, đa dạng hóa mô hình đầu tư và hình thành các quỹ nhà ở quy mô lớn nhằm đáp ứng nhu cầu thực tiễn của người dân, nhất là nhóm thu nhập trung bình và thấp, công nhân, sinh viên và người lao động đô thị.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP cho rằng, hệ thống pháp luật hiện hành về nhà ở cần tiếp tục được nghiên cứu, điều chỉnh theo hướng phân loại rõ hơn các nhóm nhà ở, bao gồm: Nhà ở thương mại, nhà ở cho thuê, nhà ở xã hội, nhà ở công vụ và nhà ở tái định cư. Trong đó, đặc biệt cần làm rõ cơ chế vận hành của nhà ở cho thuê - loại hình đang thiếu khung pháp lý đầy đủ, dẫn tới khó khăn trong thu hút đầu tư và triển khai thực tế.
Một trong những yêu cầu quan trọng được lãnh đạo thành phố nhấn mạnh là điều kiện về quỹ đất. Theo đó, các dự án nhà ở cho thuê hoặc mô hình nhà ở quy mô lớn cần đảm bảo: Quỹ đất “sạch”, sẵn sàng triển khai; quy mô đủ lớn, ưu tiên từ khoảng 42ha trở lên; hạ tầng kỹ thuật đồng bộ, thuận lợi kết nối; có khả năng tổ chức không gian đô thị hiện đại, thông minh.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP nhấn mạnh, điểm cốt lõi hiện nay không chỉ là vấn đề kỹ thuật hay đầu tư, mà là sự thay đổi về tư duy phát triển nhà ở. Theo đó, cần chuyển từ tư duy “sở hữu nhà ở bằng mọi giá” sang tư duy “tiếp cận nhà ở phù hợp nhu cầu và khả năng chi trả”, trong đó nhà ở cho thuê đóng vai trò quan trọng.
Cam kết ưu tiên, rút gọn tối đa thủ tục
Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Chủ tịch UBND TP Vũ Đại Thắng cho biết, đối tượng thụ hưởng của chính sách nhà ở cho thuê sẽ rất rộng, bao gồm công nhân, sinh viên, cán bộ lực lượng vũ trang, giáo viên, bác sĩ, phóng viên cùng nhiều nhóm lao động khác. Trước đây Hà Nội đã triển khai một số mô hình nhà ở cho thuê dành cho công nhân, sinh viên và nhà ở xã hội cho thuê, song điều kiện thuê còn chặt chẽ, quy mô và mức độ quan tâm chưa tương xứng với nhu cầu thực tế.
“Quan điểm mới của Chính phủ là phát triển thị trường bất động sản cho thuê theo hướng dài hạn, phục vụ nhu cầu ở thực của người dân, không nhằm mục tiêu sở hữu hay đầu cơ tích sản. Nhà ở phải thực sự là nơi để ở, để nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Nhà ở cho thuê không chỉ là việc phát triển thêm một phân khúc bất động sản, mà còn là bước chuyển đổi quan trọng trong quan điểm về nhà ở, từ tư duy tích sản sang bảo đảm nhu cầu ở thực của người dân”, Chủ tịch UBND TP Hà Nội nhấn mạnh.
Tại cuộc họp, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng đề nghị các sở, ngành tập trung đánh giá toàn diện thực trạng phát triển nhà ở xã hội và nhà ở cho thuê trên địa bàn, đồng thời nghiên cứu cơ chế, chính sách đủ hấp dẫn để thu hút doanh nghiệp tham gia đầu tư phát triển phân khúc này.
Các doanh nghiệp với kinh nghiệm thực tiễn trong quản lý, vận hành và khai thác bất động sản cho thuê cần chủ động đăng ký, đề xuất các dự án. Thành phố cam kết rút gọn tối đa thủ tục, ưu tiên giải quyết nhanh các quy trình để sớm triển khai các dự án nhà ở cho thuê trong thời gian tới.
Để triển khai hiệu quả, Chủ tịch UBND TP Hà Nội yêu cầu các sở, ngành khẩn trương rà soát toàn bộ quy hoạch đô thị, quy hoạch phát triển nhà ở và quỹ đất phát triển đô thị nhằm bố trí các chỉ tiêu dành cho nhà ở cho thuê. Việc bố trí này cần được thực hiện trong tất cả loại hình phát triển nhà ở, từ nhà ở xã hội, nhà ở thương mại đến các khu đô thị mới. Thành phố sẽ huy động đồng thời cả nguồn lực đầu tư công và nguồn lực xã hội hóa.
Một nội dung được Chủ tịch UBND TP đặc biệt nhấn mạnh là nghiên cứu điều chỉnh tăng tỷ lệ nhà ở xã hội dành cho thuê. Trước đây tỷ lệ này từng được quy định khoảng 20%, tuy nhiên hiện nay cần nghiên cứu nâng trở lại ở mức phù hợp hơn, có thể khoảng 20-30% tùy từng dự án. Thực tế tại các vị trí thuận lợi, gần khu đô thị, trung tâm việc làm hoặc giao thông công cộng, nhu cầu thuê nhà rất lớn.
Chủ tịch UBND thành phố cũng đề nghị nghiên cứu xây dựng một cơ chế quản lý thống nhất đối với quỹ nhà ở xã hội cho thuê, thay vì để mỗi chủ đầu tư vận hành theo một cách khác nhau. Đồng thời, giao Sở Xây dựng nghiên cứu từ chính sách, mô hình vận hành đến cơ chế quản lý và cho thuê đối với nhà ở xã hội cho thuê cũng như nhà ở thương mại cho thuê.
Để sớm hiện thực hóa chủ trương, Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu các đơn vị triển khai ngay một số dự án trọng điểm ngay trước ngày 15/6. Trong đó, đối với dự án nhà ở sinh viên tại khu Pháp Vân - Tứ Hiệp, Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình dân dụng thành phố khẩn trương triển khai, tận dụng các thiết kế sẵn có để đẩy nhanh tiến độ và tiết kiệm chi phí. Đối với các dự án xã hội hóa, Chủ tịch UBND thành phố đồng tình với việc rà soát một số khu đất sạch, đã có quy hoạch phù hợp để chuyển đổi sang phát triển khu đô thị có nhà ở cho thuê.
