Hạ nhiệt “điểm nóng”ma túy ở Mường Lát

Ma túy bủa vây huyện nghèo

Huyện Mường Lát cách trung tâm hành chính tỉnh Thanh Hóa khoảng 260 km. Năm 2023, toàn huyện thu ngân sách chỉ được hơn 9 tỷ đồng, Mường Lát hiện nằm trong số 73 huyện nghèo của cả nước, đời sống người dân còn nhiều khó khăn, hạ tầng cơ sở chưa đồng bộ, tỷ lệ hộ nghèo, hộ cận nghèo chiếm hơn 65%. Từ lâu, Mường Lát được xem là “điểm nóng” về ma túy của tỉnh Thanh Hóa.

Thượng tá Trương Văn Dũng - Trưởng Công an huyện Mường Lát cho biết: Thời điểm năm 2020, tình hình tội phạm liên quan đến ma túy trên địa bàn rất phức tạp, trong đó nổi lên 3 tụ điểm (Bản Cặt, xã Nhi Sơn; Bản Tà Cóm và Bản Khằm 1, xã Trung Lý), có trên 15 điểm phức tạp về ma túy, 33 đối tượng bán lẻ ma túy ở tất cả các xã, thị trấn trên địa bàn huyện. Ngoài ra, số lượng người có liên quan đến ma túy 616 người, trong đó 455 người nghiện và 161 người nghi nghiện, đa số những người nghiện đều ở trong cộng đồng, chưa được xác định tình trạng nghiện và chưa có hồ sơ theo dõi, quản lý chặt chẽ. Đây là một trong những nguyên nhân làm phát sinh con nghiện mới và phát sinh các điểm, tụ điểm, đối tượng mua bán mới, càng làm phức tạp thêm tình hình ma túy trên địa bàn huyện thời gian dài. Thêm vào đó, trên địa bàn có hơn 400 đối tượng chấp hành xong án phạt tù về ma túy, việc kiểm soát, quản lý các đối tượng tù tha chưa thực sự chặt chẽ, tiềm ẩn các loại tội phạm và có nguy cơ tái phạm tội về ma túy rất cao.

Theo đánh giá của Công an huyện Mường Lát, ma túy thẩm lậu vào địa bàn chủ yếu từ Lào về thông qua các đường mòn, lối mở trên tuyến biên giới tiếp giáp giữa Mường Lát với hai huyện Viêng Xay và Sốp Bâu, tỉnh Hủa Phăn (Lào). Trong khi đó, công tác phối hợp tuần tra, kiểm soát ma túy từ Lào về biên giới giữa các lực lượng chưa thực sự hiệu quả, do đó rất khó khăn trong việc “chặn cung” từ bên ngoài vào. Mặt khác, các đối tượng mua bán trái phép ma túy thường móc nối với nhau, tạo thành đường dây khép kín, manh động, tàng trữ các loại vũ khí thô sơ (dao mèo, súng săn...), vũ khí nóng sẵn sàng chống trả khi bị lực lượng chức năng phát hiện, bắt giữ.

Đáng chú ý, trong số 3 tụ điểm phức tạp về ma túy được Công an tỉnh Thanh Hóa và Công an huyện Mường Lát xác định thì tụ điểm tại bản Tà Cóm, xã Trung Lý được đánh giá là phức tạp, khó triệt xóa nhất so với các tụ điểm còn lại. Bởi, tụ điểm này có 2 điểm hoạt động về ma túy, 1 điểm nằm cách trung tâm bản Tà Cóm khoảng 6 km, nằm trên đồi, xung quanh là rừng, chỉ có khoảng 15 hộ dân sinh sống rải rác, nếu muốn tiếp cận thì chỉ di chuyển bằng đường bộ; điểm còn lại nằm tại trung tâm bản Tà Cóm.

Qua công tác nắm tình hình, Công an huyện Mường Lát xác định, hai điểm ma túy này cung cấp ma túy cho các đối tượng nghiện trong bản và các bản lân cận, ngoài ra còn cung cấp cho các đối tượng nghiện ở xã khác trên địa bàn huyện và các đối tượng các xã thuộc huyện Quan Hóa. Bản Tà Cóm hiện có 112 hộ dân, 620 nhân khẩu, đều là người dân tộc Mông có nguồn gốc từ Sơn La về đây sinh sống.

Thời điểm năm 2020, bản Tà Cóm có 26 đối tượng nghiện và 3 đối tượng nghi nghiện ma túy; có 12 đối tượng đang chấp hành án phạt tù; 17 đối tượng tù tha, trong đó có 15 đối tượng tù tha về ma túy. Các đối tượng thường tàng trữ vũ khí thô sơ, súng tự chế mang theo người và trên chòi, rẫy sẵn sàng chống trả khi lực lượng chức năng tiếp cận, bắt giữ...

Làm chủ tình hình

Từ thực trạng trên, Công an huyện Mường Lát đã chủ động báo cáo lãnh đạo Công an tỉnh xin ý kiến chỉ đạo và tham mưu Ban Thường vụ Huyện ủy đưa chương trình phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội (chủ yếu tội phạm ma túy) là một trong 3 nhiệm vụ trọng tâm của Đại hội Đảng bộ huyện Mường Lát và ban hành Nghị quyết số 06-NQ/HU ngày 22/3/2021 của Ban Chấp hành Đảng bộ huyện về công tác phòng, chống tội phạm và tệ nạn xã hội giai đoạn 2021-2025, đồng thời giao UBND huyện xây dựng đề án và kế hoạch triển khai thực hiện với các mục tiêu công tác phòng, chống tội phạm về ma túy. Phấn đấu năm 2025 toàn huyện Mường Lát có ít nhất 1 xã, 30% số bản, khu phố không có người nghiện tại cộng đồng và tội phạm ma túy, 100% cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp, trường học không có tệ nạn ma túy...

Thượng tá Trương Văn Dũng cho biết: Nghị Quyết 06 đã huy động được cả hệ thống chính trị vào cuộc, làm thay đổi nhận thức của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân trong công tác phòng, chống ma túy. Nghị quyết 06 đã đưa ra con số cụ thể cho từng năm, năm nào thực hiện mục tiêu năm đó, không đưa ra số liệu chung chung. Trong đó, lực lượng Công an đi đầu, tích cực phối hợp với Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Công an tỉnh, thay đổi nội dung, biện pháp tuyên truyền, kiên quyết đấu tranh, trấn áp các điểm, tụ điểm phức tạp, nhằm mục đích “chặn cung, giảm cầu”, lấy “giảm cầu” là mục tiêu số 1 (giảm người nghiện tại cộng đồng), kết hợp ngăn chặn “giảm cung” ma túy thẩm lậu từ bên ngoài vào nội biên.

Thực hiện kế hoạch chuyển hóa địa bàn phức tạp, Mường Lát lựa chọn 3 địa bàn (xã Trung Lý, xã Tam Chung và xã Pù Nhi), tuy nhiên, căn cứ vào đặc điểm tình hình, Công an huyện đã tham mưu cho cấp ủy, chính quyền địa phương thực hiện đồng loạt chuyển hóa toàn bộ 8 xã, thị trấn trên địa bàn. Công an Mường Lát xác định, nếu địa bàn này thực hiện chuyển hóa, địa bàn khác chưa thực hiện thì các đối tượng sẽ di chuyển từ nơi này sang nơi khác, khiến tình hình càng thêm phức tạp hơn.

Điển hình là xã Trung Lý, trước khi thực hiện chuyển hóa, xã Trung Lý có 12 đối tượng bán lẻ ma túy, 36 đối tượng nghiện, nghi nghiện là 45, có 11 đối tượng sử dụng ma túy. Đại úy Vũ Chí Duy - Phó Trưởng Công an xã Trung Lý cho hay, một trong những giải pháp quan trọng là Công an xã đã phối hợp với Đội Ma túy Công an huyện, Đồn biên phòng Trung Lý tổ chức nhiều buổi tuyên truyền phổ biến pháp luật, nhấn mạnh tác hại của ma túy, đồng thời cũng đấu tranh, bắt giữ 18 vụ/23 đối tượng phạm tội về ma túy, phối hợp đấu tranh, triệt xóa 1 chuyên án, bắt giữ 3 đối tượng. Công an xã Trung Lý đã lập hồ sơ, vận động 18 đối tượng cai nghiện tự nguyện và bắt 1 đối tượng đi cai nghiện bắt buộc.

Ông Thào An Sự - Trưởng bản Tà Cóm vui mừng nói, trước đây, có thời điểm Tà Cóm có khoảng 50 người nghiện ma túy, cuộc sống của những gia đình có người nghiện càng khó khăn, đói nghèo quanh năm. Từ khi Công an xã triển khai mô hình: “Bản tự quản về phòng chống ma túy”, tình hình ma túy ở bản đã giảm nhiều, nay chỉ còn 8-9 người nghiện, đều được công an lập hồ sơ quản lý, bà con yên tâm hơn.

Tương tự, tại bản Ón, xã Tam Chung, trước thời điểm chuyển hóa, bản có hơn 30 đối tượng liên quan đến ma túy và có 2 điểm phức tạp về ma túy. Thiếu tá Phan Văn Ú - Trưởng Công an xã Tam Chung cho hay, thời gian qua, Công an xã đã triển khai nhiều biện pháp, trong đó chú trọng công tác điều tra cơ bản, nắm rõ lý lịch, di biến động của đối tượng; phối hợp với bộ đội biên phòng, ban quản lý bản tổ chức nhiều buổi tuyên truyền phổ biến pháp luật, nhất là tuyên truyền tác hại và hệ lụy của ma túy; tổ chức cho các gia đình, dòng họ ký cam kết không tàng trữ, mua bán, sử dụng trái phép chất ma túy... Đồng thời, phối hợp với các lực lượng chức năng,  tổ chức bắt giữ 6 vụ việc liên quan đến ma túy, qua đó xóa các điểm phức tạp, lập 2 hồ sơ đưa đi cai nghiện tập trung, số còn lại lập hồ sơ, áp dụng biện pháp cai nghiện tại xã. Đến nay, các đối tượng cốt cán liên quan đến ma túy ở bản Ón không còn, hơn 20 đối tượng không còn nguồn hàng và đang thực hiện các biện pháp cai nghiện tập trung, cai nghiện tại cộng đồng, uống methadone định kỳ. Sau 5 tháng thực hiện chuyển hóa địa bàn, tình hình an ninh, trật tự ở bản Ón đã trở nên yên bình, không còn đối tượng ma túy ra vào hút chích.

Trong mấy năm gần đây, cùng với các giải pháp tuyên truyền, phổ biến pháp luật nhằm kéo giảm tội phạm liên quan đến ma túy, Công an huyện Mường Lát còn tăng cường đấu tranh, trấn áp, xóa nhiều điểm, tụ điểm phức tạp về ma túy, cụ thể: Năm 2021 Công an Mường Lát thụ lý tổng 45 vụ/49 đối tượng; năm 2022 là 76 vụ/108 đối tượng và năm 2023 là 63 vụ/95 đối tượng.

Với các giải pháp quyết liệt của cả hệ thống chính trị, đến thời điểm hiện tại, tất cả các điểm, tụ điểm ma túy trên địa bàn Mường Lát đã được triệt xóa. Hiện chỉ còn 163 người liên quan đến sử dụng tái phép chất ma túy, trong đó 112 người nghiện ma túy, 51 người sử dụng trái phép chất ma túy đều có hồ sơ quản lý, đạt mục tiêu của Nghị quyết 06 đề ra. Bên cạnh đó, Mường Lát hiện có 350 đối tượng tù tha về ma túy, 162 đối tượng đang chấp hành án về ma túy, cũng đã được quản lý chặt chẽ, lực lượng Công an thường xuyên gọi hỏi răn đe, cảm hóa, giáo dục nhằm ngăn chặn nguy cơ phát sinh tội phạm.

Ông Nguyễn Văn Bình - Chủ tịch UBND huyện Mường Lát cho hay: Từ khi có Nghị quyết 06, với sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị, tình hình tội phạm liên quan đến ma túy trên địa bàn đã được kiềm chế, đẩy lùi, các xã được xác định là trọng điểm phức tạp về ma túy trước đây, hiện đang được UBND tỉnh đề nghị Bộ Công an đưa ra khỏi diện phức tạp về an ninh, trật tự. Đến nay, nhận thức của người dân về tệ nạn ma túy đã được nâng cao hơn nhiều và với sự vào cuộc liên tục, quyết liệt của lực lượng Công an, nhiều người nghiện tự nguyện xin đăng ký đi cai nghiện, ông Bình cho biết thêm.

Thượng tá Trương Văn Dũng khẳng định: “Đến thời điểm hiện tại, chúng tôi đã làm chủ được tình hình, từ bị động chuyển sang trạng thái chủ động, hễ có bất cứ đối tượng nào mới nổi lên đều có thể đấu tranh, xử lý ngay được”. Thượng tá Trương Văn Dũng nhận định, về lâu dài nguy cơ phức tạp ma túy ở Mường Lát vẫn tiềm ẩn, lượng ma túy ở ngoại biên lớn, nhu cầu ma túy nội biên còn nhiều, lợi nhuận từ “cái chết trắng” vẫn còn hấp dẫn... trong khi đời sống người dân khu vực biên giới còn thấp kém.