Áp dụng cơ chế đặc thù hỗ trợ bồi thường, tái định cư các dự án quy mô lớn
Ngày 12/6, trong cuộc thảo luận tại tổ của kỳ họp thứ tư (kỳ họp chuyên đề) HĐND TP Hà Nội khóa 17, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, từ đầu năm 2025, thành phố đã triển khai Nghị quyết 258 với nhiều cơ chế đặc thù dành cho các dự án quy mô lớn. Nghị quyết này cho phép áp dụng một số chính sách riêng trong quá trình chuẩn bị đầu tư, quyết định chủ trương đầu tư, quyết định đầu tư và đặc biệt là cơ chế hỗ trợ, bồi thường, giải phóng mặt bằng.
Đối với một số dự án trọng điểm như khu đô thị Olympic và các dự án thuộc danh mục thực hiện theo Nghị quyết 258, mức hỗ trợ giải phóng mặt bằng có thể được áp dụng theo cơ chế đặc thù. Vì vậy, sẽ có sự khác biệt giữa các dự án thuộc diện đặc biệt quan trọng với những dự án thông thường.
Đây là các dự án có tác động lan tỏa lớn tới sự phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô và cả nước. Do đó, trong quá trình triển khai Luật Thủ đô và các nghị quyết của HĐND thành phố, cần duy trì một số cơ chế riêng đối với các dự án thuộc Nghị quyết 258.
Cũng theo Chủ tịch UBND TP Hà Nội, một trong những mục tiêu quan trọng của các nghị quyết lần này là xử lý dứt điểm các tồn tại kéo dài nhiều năm trên địa bàn thành phố, đặc biệt là các trường hợp giao đất từ trước đây.
Việc Quốc hội thông qua Luật Thủ đô và các nghị quyết của HĐND TP đang chuẩn bị xem xét thông qua sẽ là hành lang pháp lý quan trọng để giải quyết dứt điểm các trường hợp liên quan tới đất dịch vụ, tồn tại từ nhiều thập kỷ trước tại nhiều xã, liên quan đến hàng nghìn hộ dân, đặc biệt ở khu vực Hà Tây cũ. Có những vấn đề phát sinh từ những năm 1980 đến nay vẫn chưa được xử lý. Khi các tồn tại này được tháo gỡ, hàng nghìn hộ dân sẽ được giải quyết quyền lợi chính đáng, qua đó tạo sự đồng thuận xã hội và mở ra cơ hội phát triển kinh tế cho các địa phương.
Đối với các dự án chậm triển khai, nhất là các dự án liên quan đến giao đất, cho thuê đất, Chủ tịch Hà Nội cho hay, thành phố đang nghiên cứu các cơ chế phù hợp để tháo gỡ khó khăn. Một nội dung được nhiều địa phương quan tâm là việc sử dụng đất ngắn hạn đối với các khu đất đã có quy hoạch nhưng chưa triển khai dự án. Hiện nay, trên địa bàn thành phố có khá nhiều khu đất thuộc diện này. Thành phố đang đề xuất cơ chế cho phép giao đất, cho thuê đất ngắn hạn để khai thác hiệu quả quỹ đất trong thời gian chờ thực hiện quy hoạch.
Làm rõ nội dung “không được xây dựng nhà ở tại diện tích đất còn lại” sau thu hồi đất
Đề cập đến dự thảo Nghị quyết Quy định một số nội dung về cho thuê đất; tạm nộp tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thành phố Hà Nội, đại biểu Lê Minh Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thạch Thất đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện một số nội dung nhằm bảo đảm tính khả thi, thống nhất trong quá trình tổ chức thực hiện.
Đại biểu đề nghị giữ nguyên quy định bồi thường bằng tiền và không áp dụng hình thức bồi thường bằng công trình. Nếu thực hiện bồi thường bằng công trình sẽ phát sinh nhiều thủ tục liên quan đến đầu tư xây dựng như lập dự án, thiết kế, thẩm định, lựa chọn nhà thầu, thi công và nghiệm thu công trình. Điều này không chỉ làm kéo dài thời gian giải phóng mặt bằng mà còn ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các dự án.
Bên cạnh đó, hình thức bồi thường bằng công trình cũng tiềm ẩn nguy cơ phát sinh những bất đồng giữa cơ quan thực hiện và người được bồi thường về chất lượng, quy mô hoặc giá trị của công trình thay thế, từ đó làm gia tăng khó khăn trong quá trình thực hiện.
Đối với quy định về các chính sách hỗ trợ khác, đại biểu Lê Minh Đức bày tỏ băn khoăn đối với quy định giao cho UBND cấp xã quyết định biện pháp và mức hỗ trợ khác. Quy định này có thể dẫn đến việc mỗi địa phương áp dụng một chính sách hỗ trợ khác nhau. Đặc biệt, đối với những dự án đi qua nhiều xã sẽ rất khó bảo đảm sự thống nhất trong quá trình triển khai. Đồng thời, việc giao quyền quyết định cho từng xã cũng làm phát sinh trách nhiệm lớn đối với người quyết định hỗ trợ tại địa phương.
Từ thực tế đó, đại biểu đề xuất sửa đổi quy định theo hướng: “Căn cứ tình hình thực tế tại địa phương, UBND cấp xã rà soát, đề xuất; UBND thành phố quyết định chính sách hỗ trợ khác đối với từng trường hợp đặc biệt”. Việc để UBND thành phố quyết định sẽ bảo đảm sự thống nhất về chính sách hỗ trợ trên phạm vi toàn thành phố, tránh tình trạng cùng một dự án nhưng mỗi xã áp dụng một cơ chế hỗ trợ riêng.
Các đại biểu cũng đề nghị làm rõ nội dung quy định liên quan đến trường hợp “không được xây dựng nhà ở tại diện tích đất còn lại” sau thu hồi đất. Cần quy định cụ thể hơn các trường hợp được xác định là không đủ điều kiện xây dựng nhà ở, chẳng hạn như không đủ điều kiện cấp phép xây dựng theo quy hoạch hoặc diện tích, kích thước thửa đất còn lại nhỏ hơn mức tối thiểu theo quy định của thành phố.
