Đường hầm bí ẩn dưới thành phố cổ Teotihuacan

Với vẻ đẹp tráng lệ, thành phố cổ Teotihuacan ở Mexico cho đến nay vẫn chìm sâu trong bí ẩn gần như không có lời giải bởi vì không có bất cứ văn bản cổ nào được truyền lại cho hậu thế. Ngoài những phân tích khảo cổ và nghiên cứu khám phá, chúng ta không có cách nào biết được ai là người thành lập thành phố, thậm chí tên gọi thật sự của nó là gì?

Những sự cố gì dẫn đến sự suy tàn và cuối cùng bị diệt vong vào khoảng năm 450 sau Công nguyên? Nhưng sau 700 năm bị bỏ hoang, người Aztec mới hành hương đến thành phố cổ này và đặt tên gọi cho nó là Teotihuacan - nghĩa là “Nơi các vị thần được sinh ra”.

Thành phố cổ Teotihuacan.
Thành phố cổ Teotihuacan.

Teotihuacan, nằm cách Mexico City ngày nay chừng 50km về phía đông bắc, là nơi cư ngụ của khoảng 200.000 người và được coi là trung tâm thành thị đầu tiên - cũng như ấn tượng nhất - trong khu vực. Người dân Teotihuacan sống trong những "barrio" - tức là những khu phức hợp dân cư - và làm nghề thủ công. Teotihuacan nổi tiếng với những kim tự tháp nổi bật nơi chân trời thu hút mạnh du khách từ khắp nơi trên thế giới đến chiêm ngưỡng. Nhà khảo cổ học Mexico Linda Manzanilla, chuyên gia hàng đầu về Teotihuacan, so sánh thành phố cổ với La Mã cổ đại. Bí ẩn lớn nhất của Teotihuacan là ai cai trị và điều hành như thế nào?

Các nhà khảo cổ đang làm việc trong đường hầm dẫn đến các ngôi mộ hoàng tộc, thành phố cổ Teotihuacan, tháng 5/2011.
Các nhà khảo cổ đang làm việc trong đường hầm dẫn đến các ngôi mộ hoàng tộc, thành phố cổ Teotihuacan, tháng 5/2011.

Bà Manzanilla cho rằng, thành phố cổ không nằm dưới sự cai trị của một cá nhân hay gia đình duy nhất mà là dưới sự điều hành của 4 vị vua. Có lẽ phán đoán về sự phân chia quyền lực ở Teotihuacan của bà Linda Manzanilla sẽ sớm được xác nhận nếu Sergio Gomez - nhà khảo cổ của Viện Nhân chủng học và Lịch sử Quốc gia Mexico - đi đúng hướng. Trong 12 năm qua, Sergio Gomez đã bỏ rất nhiều công sức khám phá đường hầm dẫn từ La Ciudadela - quảng trường xinh đẹp ở phía nam Teotihuacan - đến Đền Rắn (hay còn gọi là Kim tự tháp Quetzalcoatl), công trình nổi bật nhất của thành phố cổ.

Nhà khảo cổ Sergio Gomez.
Nhà khảo cổ Sergio Gomez.

Hôm 27/4 vừa qua, nhà khảo cổ Sergio Gomez thông báo ông đã khám phá "một lượng lớn" thủy ngân trong một căn phòng nằm bên dưới Đền Rắn - kim tự tháp lớn thứ 3 của Teotihuacan. Một phát hiện quan trọng được cho là dấu hiệu về sự tồn tại của một ngôi mộ của một vị vua hay một căn phòng tang lễ. Gomez cho hay: "Trong một thời gian dài, các nhà khảo cổ địa phương và nước ngoài cố hết sức để xác định vị trí mộ phần của những vị vua cai quản thành phố cổ. Song mọi tìm kiếm đều không mang lại kết quả".

Kim tự tháp Mặt trăng ở Teotihuacan.
Kim tự tháp Mặt trăng ở Teotihuacan.

Sau cơn phấn khích ban đầu, Sergio Gomez và đội của ông bắt đầu hành trình gian nan khám phá đường hầm, hay chính xác hơn là hành lang ngầm. Họ sử dụng những công cụ tinh vi nhất, di chuyển từng xentimét đất ẩm ướt. Đội khảo cổ cần mẫn di chuyển khoảng 900 tấn đất và di vật ra khỏi đường hầm, và tất cả công việc chỉ được làm bằng tay giống như người xưa cách đây 1.800 năm. Sau một thập niên khổ nhọc, cuối cùng đội khảo cổ đã chạm đến phần cuối đường hầm được Gomez mô tả là "biểu tượng của thế giới ngầm". Nếu đường hầm hẹp và ẩm ướt là giấc mơ của nhà khảo cổ, thì nó lại là cơn ác mộng của những người sợ không gian khép kín!

Đồ họa cho thấy con đường hầm có lẽ dẫn đến một ngôi mộ hoàng tộc ở Teotihuacan.
Đồ họa cho thấy con đường hầm có lẽ dẫn đến một ngôi mộ hoàng tộc ở Teotihuacan.

Sergio Gomez cho rằng đường hầm không bị động đến kể từ lúc nó được xây dựng cho đến nay. Bị bịt kín trong suốt 18 thế kỷ, đường hầm có thể nắm giữ câu trả lời về quá khứ huyền bí của Teotihuacan. Thật ra, đường hầm - hành lang dài hàng trăm mét, nằm sâu hơn 186 mét - được phát hiện một cách hết sức tình cờ. Gomez nhớ lại lúc đi bộ vào La Ciudadela vào một buổi sáng giá lạnh năm 2003 và phát hiện một chấn động nhỏ. Một trong những phụ tá của Gomez chia sẻ thông tin: Một hố tròn với đường kính  76,2cm lộ ra cách chân Đền Rắn chừng 20m.

Các vỏ ốc...
Các vỏ ốc...

Không suy nghĩ nhiều, Sergio Gomez yêu cầu đội khảo cổ của ông tìm ngay một sợi dây thừng. Họ cột chặt một đầu dây quanh ngực Gomez và chầm chậm thả ông xuống hố sâu đã không có người hiện diện từ rất lâu. Lúc đó, Gomez xuống dưới độ sâu có lẽ ít nhất là 9m. Sergio Gomez nhớ lại: "Tôi không tưởng tượng nổi chúng tôi đã tìm thấy cái gì. Tôi không chợp mắt được trong suốt một tuần. Tôi biết có thể đây là khám phá vô cùng vĩ đại".

Tháng 11-2014, Sergio Gomez và đội của ông thông báo đã tìm thấy 3 căn phòng trong đường hầm, có lẽ được sử dụng làm nơi mai táng. Sau nhiều năm khám phá, đội của nhà khảo cổ Gomez tìm thấy cả một kho tàng hơn 70.000 món tạo tác cổ - bao gồm những bức tượng bằng ngọc bích, đồ gốm, một chiếc hộp đựng đầy những vỏ ốc được chạm khắc và những quả bóng cao su, cùng với nhiều món đồ khác nhau làm bằng gỗ - tại lối vào của mỗi căn phòng.

Được trang bị bộ đồ bảo hộ đặc biệt chống nhiễm độc thủy ngân, Gomez và đội của ông cẩn thận khám phá 3 căn phòng bí ẩn. Do thủy ngân có vai trò siêu nhiên trong nghi lễ mai táng của người cổ nên Gomez hy vọng ông sẽ tìm thấy mộ phần của một vị vua nào đó. Gomez cho rằng thủy ngân được sử dụng để tượng trưng cho một con sông hay hồ ở thế giới bên kia. Trước đây, thủy ngân được tìm thấy tại 3 vị trí khảo cổ khác nhau ở Trung Mỹ, nhưng chưa bao giờ bắt gặp nó ở Teotihuacan.

...và những bức tượng được khai quật.
...và những bức tượng được khai quật.

Thời cổ đại, thủy ngân rất hiếm do khó khai thác và nó được đánh giá cao nhờ tính phản chiếu như gương. Hiện nay, các nhà khảo cổ và nhân chủng học vẫn đang tiếp tục đào bới và khám phá. Gomez hy vọng công cuộc khai quật 3 căn phòng sẽ hoàn thành vào tháng 10 tới. Annabeth Headrick - Giáo sư Đại học Denver, tác giả nhiều công trình nghiên cứu về Teotihuacan và nghệ thuật Mesoamerica (khu vực thuộc Trung Mỹ và phía nam Bắc Mỹ, nơi tồn tại nền văn minh Maya) - cho biết các nhà khảo cổ đang xem xét thành phố cổ từ các góc độ mới.

Một số đang cố gắng giải mã những bức họa và kiểu chữ viết tượng hình xung quanh Teotihuacan, trong khi số khác cố gắng phân tích hệ thống chữ viết không có động từ hay cú pháp.

Diên San (tổng hợp)

Các tin khác

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Những chiếc bẫy tâm linh trên không gian mạng

Không còn là những lời phán truyền miệng ở cổng chùa hay góc chợ, mê tín dị đoan đang được nâng cấp thành những chiếc bẫy tinh vi trên không gian mạng. Từ vụ nữ thầy bói lừa 31 người chiếm đoạt hơn 28 tỷ đồng đến các đường dây sử dụng hàng chục nhân viên gọi điện tự xưng "cô đồng", hàng nghìn người đã trở thành nạn nhân khi nỗi sợ bị biến thành công cụ thao túng và niềm tin mù quáng trở thành món hàng để trục lợi.

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Từ trào lưu phim kinh dị đến bài toán phát triển điện ảnh bền vững

Doanh thu hàng trăm tỷ đồng và sức hút mạnh mẽ với khán giả đang đưa phim kinh dị trở thành thể loại nổi bật nhất của điện ảnh Việt. Nhưng khi ngày càng nhiều tác phẩm chạy theo yếu tố giật gân, máu me và tâm linh, câu hỏi đặt ra là làm thế nào để thị trường không rơi vào vòng xoáy của những trào lưu ngắn hạn.

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Giới siêu giàu thưởng thức bóng đá theo cách nào?

Khi các cầu thủ bước ra sân trước hàng chục nghìn khán giả, phần lớn người hâm mộ trên thế giới chỉ quan tâm đến một điều: điều gì sẽ xảy ra trong 90 phút trên sân cỏ. Nhưng ở World Cup 2026, có một cuộc chơi khác cũng đang diễn ra song song. Đó là cuộc chơi của tiền bạc, quyền lực và những trải nghiệm xa xỉ mà phần lớn người hâm mộ chỉ có thể hình dung qua những con số.

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Tính trung thực trong sáng tạo nghệ thuật

Trong bối cảnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo phát triển mạnh mẽ, vấn đề giữ gìn sự trung thực và đạo đức trong sáng tạo nghệ thuật của nghệ sĩ đang là vấn đề cấp thiết được đặt ra.

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Châu Á tăng cường khai phá “kinh tế bạc”

Dân số nhiều nước châu Á đang già đi với tốc độ chưa từng có. Nhưng, thay vì nhìn nhận xu hướng đó như một gánh nặng, lục địa này đang chọn cách nhìn nhận tích cực hơn, khi xem người cao tuổi cũng là một động lực kinh tế.

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Nhìn lại lỗ hổng nhận thức bản quyền

Vụ việc xuất hiện yếu tố từ tác phẩm sắp đặt Tàn Chỉ của nghệ sĩ Lê Giang trong MV “Come My Way” của ca sĩ Sơn Tùng M-TP đã bộc lộ những hạn chế trong quy trình kiểm soát sở hữu trí tuệ và xử lý khủng hoảng của các đơn vị sản xuất nội dung thương mại, đồng thời đặt ra yêu cầu về năng lực quản trị quyền tác giả trong công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Những "thánh ăn quỵt" hay câu chuyện suy đồi nhân cách

Người phụ nữ gây "ám ảnh" nhất đối với chị em bỉm sữa hành nghề kinh doanh online thời gian vừa qua đó chính là Hoàng Lê Ngọc My, sinh năm 1992, trú tại một con ngõ trên phố Lê Duẩn, phường Cửa Nam, Hà Nội. Hàng xóm nơi đây đã quá quen với cảnh hầu như ngày nào cũng có shipper hoặc chủ shop đến đòi nợ vì My nhận hàng, ăn xong rồi nhưng... không trả.

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Vàng tăng nhanh, dầu giảm mạnh sau bước ngoặt Mỹ - Iran

Thị trường hàng hóa diễn biến trái chiều sau thỏa thuận Mỹ - Iran: giá vàng tăng mạnh do rủi ro địa chính trị chưa hoàn toàn hạ nhiệt, còn dầu lao dốc khi nhà đầu tư kỳ vọng nguồn cung Iran sớm quay lại thị trường.

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Chờ đợi phán quyết của tòa án Pháp

Sau nhiều năm theo đuổi vụ kiện chất độc da cam, bà Trần Tố Nga tiếp tục chờ Tòa Phá án Pháp xem xét liệu các tập đoàn hóa chất Mỹ có được hưởng quyền miễn trừ tài phán hay không.

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Siết quản lý bằng AI và truy xuất nguồn gốc

Hơn 2.000 gian hàng có dấu hiệu vi phạm bị chặn, hơn 9.100 sản phẩm bị gỡ khỏi các sàn thương mại điện tử chỉ trong chưa đầy 1 tháng cao điểm kiểm tra. Những con số này cho thấy hàng giả, hàng nhái đang ngày càng dịch chuyển lên môi trường số, buộc cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các nền tảng thương mại điện tử phải đẩy nhanh ứng dụng công nghệ, từ trí tuệ nhân tạo (AI) đến truy xuất nguồn gốc, để bảo vệ người tiêu dùng và giữ niềm tin cho nền kinh tế số.

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Lật tẩy đường dây mua bán trái phép hóa đơn khống trên 5.000 tỷ đồng

Nguyễn Văn Tuyến, sinh năm 1984, ngụ phường Phước Tân, TP Đồng Nai thành lập “công ty ma” rồi bán hóa đơn để hưởng phí chênh lệch. Nghĩ rằng với kinh nghiệm nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, sử dụng những trò ma mãnh để qua mặt cơ quan chức năng, Tuyến nhanh chóng thành lập 17 công ty, móc nối với nhiều đối tượng xuất bán khống hàng ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi trên 5.077 tỷ đồng, thu lợi bất chính hàng trăm tỷ đồng. 

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Cá độ núp bóng trò chơi có thưởng

Những lời quảng cáo có cánh, mời gọi tham gia hội nhóm để được “tặng ngay tiền mặt, đầu tư sinh lời, chơi là trúng…” xuất hiện kín đáo và khéo léo trên màn hình trò chơi trực tuyến. Ít ai ngờ, “miếng bánh” ấy lại chính là cạm bẫy dẫn vào các trang web cá độ bóng đá, cờ bạc online khi mùa World Cup bắt đầu.

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Đâu rồi, tính chân thật của sân khấu đương đại?

Sự phổ biến của hát nhép, hát đè và các công nghệ xử lý âm thanh đang đặt ra câu hỏi về tính chân thực của sân khấu đương đại. Giới chuyên môn cho rằng đã đến lúc cần những chế tài đủ mạnh để bảo vệ giá trị cốt lõi của nghệ thuật biểu diễn.

 Phát triển bóng đá hay trục lợi?

Phát triển bóng đá hay trục lợi?

World Cup 2026 sẽ là giải đấu lớn nhất lịch sử với 48 đội tuyển và 104 trận đấu. FIFA gọi đây là bước tiến cho sự phát triển bóng đá toàn cầu, nhưng những con số doanh thu khổng lồ phía sau khiến cuộc tranh luận về mục đích thật sự của FIFA trở nên gay gắt hơn.

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Vì sao ngành pin mặt trời Trung Quốc thua lỗ nặng?

Chiếm tới 80% thị phần toàn cầu, sau giai đoạn tăng trưởng nóng, ngành pin mặt trời Trung Quốc từng là biểu tượng trong “Bộ ba chủ lực mới” nay lại rơi vào vòng xoáy dư cung, giảm giá và thua lỗ kéo dài.

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Giới trẻ Việt vẫn lao vào tiền ảo

Tiền ảo mới du nhập vào Việt Nam bằng con đường phi pháp. Nhưng ít ai biết rằng, từ lâu, chúng âm thầm len lỏi khắp ngõ ngách từ thành phố, nông thôn tới miền núi với số lượng tài khoản thống kê lên tới hơn 17 triệu, gần gấp đôi tài khoản chứng khoán dù tuổi đời chỉ bằng 1/2. Thị trường tiền ảo phi pháp này đã mê hoặc giới trẻ, cả người có học thức, thậm chí kỹ sư công nghệ thông tin (IT) các trường nổi tiểng, tới người lao động, du học sinh dù nhiều người đã không ít lần trắng tay chỉ sau vài buổi giao dịch. Đâu là sự thật?