Đảm bảo chuỗi cung ứng - bài toán khó của châu Âu

Chuyển đổi năng lượng, vốn được xem là yếu tố then chốt để chống biến đổi khí hậu, phải bắt đầu từ việc “phi carbon hóa” các hoạt động của loài người: từ giao thông, phương thức sản xuất, hoạt động nhà xưởng... đến xây dựng cơ sở hạ tầng.

Tuy nhiên, các hệ thống năng lượng tái tạo lại cần sử dụng đến nhiều kim loại “thiết yếu”. Và trong cuộc cạnh tranh gay gắt để bảo đảm chuỗi cung ứng những nguồn cung nguyên liệu không thể thiếu này, châu Âu “bị kẹp” giữa hai “gã khổng lồ” là Mỹ và Trung Quốc.

Cơn sốt mới?

Theo báo cáo của Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) công bố tháng 5/2024, để đạt được mục tiêu phát thải khí CO2 ròng từ nay đến năm 2050, mức tiêu thụ lithium sẽ phải tăng gấp 9 lần, than chì gấp 4 lần và cobalt, nickel cùng các loại đất hiếm khác gấp 2 lần. Nhà nghiên cứu Stephanie Riché (phụ trách Chương trình Kinh tế tuần hoàn vật liệu thuộc Ủy ban Năng lượng nguyên tử Pháp - CEA), nhận định rằng quá trình chuyển đổi năng lượng này rõ ràng đang đưa xã hội loài người chuyển từ “phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch” sang “phụ thuộc vào kim loại”.

ảnh 2.jpeg -0
“Hội nghị quốc tế về pin 2024” tại Jakarta (Indonesia) với sự tham gia của hơn 400 đại biểu đến từ 20 quốc gia nhằm bàn thảo những vấn đề liên quan đến hiện trạng ngành công nghiệp pin và xe điện toàn cầu.

Những tham vọng kể trên cũng đã khiến cuộc cạnh tranh giữa các cường quốc ngày càng trở nên gay gắt hơn nhằm bảo đảm nguồn cung đồng thời làm thay đổi sâu sắc sự cân bằng quốc tế về thị trường kim loại. Theo dự báo của IEA, thị trường các loại khoáng sản thiết yếu này hiện có giá trị khoảng 325 tỷ USD và có thể sẽ tăng gấp đôi vào năm 2040. Tuy nhiên, trên thực tế các khoáng sản này có giá trị cao hơn hàng trăm, thậm chí hàng nghìn tỷ USD. Do được sử dụng để sản xuất các thiết bị quân sự tinh vi và để phát triển ngành công nghiệp xanh cũng như đảm bảo an ninh quốc gia nên các cường quốc cũng ngày càng bị phụ thuộc vào những kim loại thiết yếu này.

Vẽ lại bàn cờ địa chính trị về kim loại thiết yếu

Nhà nghiên cứu Virginie Raisson-Victor (chuyên gia về các vấn đề hệ thống và thách thức chuyển đổi năng lượng) cho rằng, một trong những yếu tố làm thay đổi sự cân bằng của thế giới liên quan đến quặng mỏ là mức độ tập trung cao nguồn cung các loại khoáng sản, không chỉ về trữ lượng mà cả trong tinh chế và xuất khẩu. Theo bà Virginie, khoảng 70% sản lượng các loại khoáng sản trên thế giới được phân bổ giữa 3, 4 hay tối đa là 5 nước, trong đó Trung Quốc gần như “hiện diện một cách có hệ thống”.

Trên thực tế, Trung Quốc có cả một kế hoạch chiến lược dài hơi do tham vọng về quyền tự chủ (thích nghi kém với quá trình chuyển đổi từ tự chủ năng lượng vào cuối những năm 1980 bởi sự phụ thuộc vào dầu hỏa). Trong khi đó, Mỹ (quốc gia từng thống trị thị trường kim loại trong những năm 1980) đã sẵn sàng nhượng lại ngành công nghiệp gây ô nhiễm và ít lợi nhuận cho Trung Quốc.

Bàn cờ địa chính trị về kim loại thiết yếu còn thêm phần nóng bỏng khi những nguồn dự trữ khoáng sản liên quan tập trung chủ yếu ở những nước mà ngày nay người ta gọi là Các quốc gia Nam bán cầu và đặc biệt là tại các nước trong nhóm BRICS (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc và Nam Phi) và sắp tới có thêm Saudi Arabia. Ngoài việc thống lĩnh thị trường dầu hỏa, Saudi Arabia gần đây có thêm tham vọng trở thành “cường quốc khoáng sản” do có trữ lượng dồi dào về đồng, mangan, lithium, đất hiếm và nickel.

Châu Âu giữa gọng kìm Mỹ-Trung

Trong bối cảnh này, châu Âu vô tình “bị kẹp” giữa hai “gã khổng lồ”, rơi vào thế lúng túng vì không muốn bị giam hãm trong cuộc đọ sức Mỹ-Trung. Một mặt, châu Âu đang chịu nhiều áp lực từ cả hai phía song bên cạnh đó lại vẫn muốn bám chặt vào chủ trương “tự do mậu dịch” vốn được xem là kim chỉ nam trong quá trình xây dựng khối 27 nước thành viên.

Theo nhận định của bà Virginie Raisson-Victor, châu Âu khó có thể có cùng kiểu chiến lược như Mỹ hay Trung Quốc. Điểm hạn chế của châu Âu còn nằm ở việc thiếu hợp tác giữa các nước thành viên và điều này cản trở khả năng xây dựng các nền công nghiệp khoáng sản cũng như tạo thế mạnh cho “ngoại giao khoáng sản”. Đây cũng là điều mà Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gần đây nỗ lực thực hiện khi thăm Mông Cổ, Kazakhstan hay Chile để đàm phán một thỏa thuận sản xuất và bán nguyên liệu.

Khó khăn thứ hai của châu Âu, theo bà Virginie Raisson-Victor, là nguồn dự trữ tài nguyên của khu vực này phân bổ không đồng đều. Việc tái khởi động khai thác mỏ rất tốn kém, cần nhiều khoản đầu tư lớn trong dài hạn. Chuyên gia Guillaume Pitron cũng cho rằng kế hoạch này đòi hỏi một chiến lược công nghiệp thực sự (phải đi từ khai thác, chế biến cho đến có được thành phẩm sau cùng). Trước hết, phải mất nhiều thời gian hơn để mở một quặng mỏ (trung bình là 16,5 năm). Thứ hai là phải tạo ra một chuỗi giá trị, vì vậy phải đưa ra một chiến lược công nghiệp mà sẽ phải mất 25 năm mới có thể đi thẳng đến việc sản xuất pin ôtô điện. Đây là quãng thời gian Trung Quốc đã mất để làm được điều này. Điều đó cũng có nghĩa là phải có nguồn nhân lực, đường xá, bến cảng, nhà máy điện để chế biến kim loại cho quá trình chuyển đổi năng lượng và điều này đòi hỏi một nhà nước, có thể không dân chủ, nhưng phải có sự ổn định để trấn an các nhà đầu tư.

Dù vậy, châu Âu cũng nỗ lực đưa ra vài sáng kiến để bảo đảm nguồn cung nguyên liệu thiết yếu: Kế hoạch hành động về nguyên nhiên liệu nhằm đa dạng hóa chuỗi cung ứng, phát triển khả năng khai thác mỏ và phát triển công nghệ tái chế, hình thành liên minh về nguyên nhiên liệu trong nỗ lực phối hợp các tác nhân nhà nước và tư nhân tạo thuận lợi cho việc khai thác quặng mỏ trên lục địa cũng như là khuyến khích phát triển quan hệ đối tác với các nước nằm ngoài châu Âu.

Cuối cùng là đầu tư trong ngành công nghiệp tái chế.

Phan Anh

Các tin khác

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Quyết liệt truy quét lò mổ lậu

Dưới ánh đèn lờ mờ của những khu dân cư ven đô, khi thành phố còn chưa tỉnh giấc, những "vòi bạch tuộc" của thực phẩm bẩn đang âm thầm vươn ra. Từ những lò mổ không phép nhếch nhác, thịt gia súc, gia cầm không qua kiểm dịch được tuồn thẳng vào chợ đầu mối, bếp ăn tập thể, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe hàng triệu người dân.

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam giành huy chương ASIAD có khả thi?

Bắn cung Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị quan trọng cho ASIAD 20, với nhiều kỳ vọng nhưng cũng không ít lo âu. Sau những tín hiệu tích cực ở đấu trường châu lục, đội tuyển được kỳ vọng có thể tạo nên bất ngờ. Tuy nhiên, trong bối cảnh lực lượng biến động và sự cạnh tranh khốc liệt từ các cường quốc châu Á, câu hỏi lớn được đặt ra: liệu bắn cung Việt Nam có đủ khả năng giành huy chương?

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Cần quét sạch những "ngôi sao chổi" mạng

Mạng xã hội đang xuất hiện ngày càng nhiều nội dung gây sốc, phản cảm chỉ để thu hút lượt xem. Từ vụ TikToker ở Lào Cai bị xử phạt vì đăng video xấu độc, không phù hợp thuần phong mỹ tục đến những hiện tượng “giang hồ mạng” như L.9N, có thể thấy một thực tế rõ ràng: càng gây tranh cãi, càng dễ lan truyền, và hệ quả là trong môi trường số, những nội dung phản cảm như có đất dụng võ: Chỉ cần bạn sẵn sàng xem, tôi sẵn sàng làm nội dung.

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Phim kinh dị: Khai thác văn hóa giữa lằn ranh sáng tạo và trách nhiệm

Sau những bộ phim kinh dị chỉ để lại sức hút bề nổi, thể loại này tại Việt Nam đang dần mang sắc thái bản địa, khơi dậy trầm tích tín ngưỡng và văn hóa dân gian. Đây là bước đi đầy tham vọng, dẫu còn nhiều thách thức, của một nền điện ảnh đang tìm kiếm tiếng nói riêng giữa bối cảnh cạnh tranh của thị trường tiêu thụ văn hóa toàn cầu.

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

Kịch bản của IMF cảnh báo nguy cơ suy thoái

IMF cảnh báo kinh tế toàn cầu đối mặt nguy cơ suy thoái khi xung đột Trung Đông kéo dài, đồng thời hạ triển vọng tăng trưởng và đưa ra 3 kịch bản với các mức độ rủi ro khác nhau tùy theo diễn biến giá dầu và thị trường tài chính.

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

EU tìm nguồn nhiên liệu bay thay thế

Nguồn cung nhiên liệu hàng không đối mặt rủi ro gián đoạn, EU đang chuẩn bị kịch bản nhập khẩu từ Mỹ và tăng dự trữ nhằm hạn chế tác động tới ngành hàng không.

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam và thử thách cực đại ở ASIAD 20

Điền kinh Việt Nam đang đứng trước một bài toán nan giải tại ASIAD 20 (diễn ra tại Nhật Bản vào tháng 9 tới) khi đặt mục tiêu giành 1 HCV, 1 HCB và 1 HCĐ trong bối cảnh sự cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Nếu như đấu trường Đông Nam Á vẫn là “sân nhà” quen thuộc, thì bước ra châu lục, mọi thứ trở nên khắc nghiệt hơn gấp nhiều lần.

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

Nghệ sĩ vẫn chật giữ nghề…

“Cơm áo không đùa với khách thơ”, khi thu nhập từ sân khấu không đủ sống, nhiều nghệ sĩ biểu diễn phải xoay xở đủ nghề như làm MC, hát thuê, buôn bán… Dẫu vậy, không ít người vẫn chọn ở lại với nghề, giữ lửa đam mê và chờ đợi một cơ hội đổi thay.

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Vụ sữa giả với hơn 400 chủng loại: Làm rõ vì sao “con voi chui lọt lỗ kim”

Cuối năm 2024, qua công tác nắm tình hình, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an phát hiện trên thị trường có rất nhiều loại sữa không đảm bảo chất lượng, đặc biệt là các loại sữa dành cho các đối tượng đặc biệt như người già, trẻ em, phụ nữ có thai, người gầy yếu... và các loại sữa có ghi bổ sung vitamin, canxi, khoáng chất, thậm chí cả đông trùng hạ thảo, tổ yến... nên đã báo cáo lãnh đạo Bộ chỉ đạo xác minh, làm rõ, xác định 2 công ty sản xuất các loại sữa trên với số lượng đặc biệt lớn là Công ty Rance Pharma và Công ty Hacofood.

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Đọc sách khoa học giữa thời bùng nổ thông tin

Thị trường xuất bản Việt Nam đang tăng trưởng mạnh mẽ, trong khi nền tảng số mở ra vô vàn cơ hội tiếp cận tri thức. Thế nhưng, chính sự phong phú ấy lại khiến người đọc dễ rơi vào tình trạng bối rối và mất phương hướng khi chọn sách khoa học, dòng sách thiết yếu để xây dựng nền tảng tri thức cho mọi lứa tuổi.

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Karate Việt Nam sẵn sàng hướng đến ASIAD 20

Ở 3 kỳ SEA Games liên tiếp, đội tuyển karate Việt Nam không chỉ đóng góp nhiều HCV cho Đoàn thể thao Việt Nam mà còn duy trì được vị thế số một Đông Nam Á. Đây là nền tảng quan trọng để các võ sĩ của chúng ta hướng đến mục tiêu chinh phục huy chương tại ASIAD.

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập

Với những người chiến sĩ CAND khoác lên mình sắc xanh lá mạ, vinh dự, tự hào nhưng trách nhiệm cũng rất nặng nề, Công an xã Cẩm Hưng đã và đang ngày đêm giữ cho thế trận an ninh nhân dân vững chắc, đảm bảo an ninh, trật tự để mang lại bình yên trên quê hương cố Tổng Bí thư Hà Huy Tập.

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số tiếp cận di sản văn hóa

Nghệ thuật số đang thay đổi cách người Việt tiếp cận di sản và văn hóa. Từ những bộ sưu tập tĩnh trong tủ kính, công chúng dần bước vào trải nghiệm sống động qua trình chiếu mapping và trí tuệ nhân tạo. Bên cạnh việc hỗ trợ hoạt động bảo tồn, công nghệ còn làm sống dậy các lớp giá trị văn hóa, đồng thời mở ra động lực cho kinh tế trải nghiệm theo hướng bền vững.

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Mỹ được, mất gì sau một năm áp thuế đối ứng?

Thuế đối ứng giúp Mỹ cải thiện một số chỉ số kinh tế vĩ mô và thu hút đầu tư, nhưng đồng thời làm gia tăng chi phí cho doanh nghiệp và người tiêu dùng. Sau một năm, bức tranh kinh tế Mỹ hiện lên với cả gam sáng và những khoảng tối đáng chú ý.

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Chuyên gia nước ngoài nâng tầm thể thao Việt Nam

Trong hành trình vươn ra đấu trường châu lục và thế giới, thể thao Việt Nam đang đứng trước một bài toán quen thuộc nhưng chưa bao giờ dễ giải: làm thế nào để rút ngắn khoảng cách với các cường quốc. Và một trong những cách không bao giờ lỗi thời đó là chiêu mộ HLV đẳng cấp từ các nền thể thao phát triển hơn.

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

AI đang tái định hình điện ảnh Trung Quốc

Làn sóng AI đang len lỏi vào mọi khâu sản xuất, từng bước tái định hình ngành điện ảnh Trung Quốc. Cơ hội mở ra cho nhiều người làm nghề, nhưng cũng kéo theo không ít thách thức về bản sắc và sự cạnh tranh trong tương lai.