Chiều 5/8, thảo luận Dự án Luật sửa đổi, bổ sung Điều 6 và Phụ lục IV về danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện của Luật Đầu tư, một trong những nội dung được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm, đồng tình là quy định cấm kinh doanh khí N2O (bóng cười) để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học. Các đại biểu cho rằng, quy định này vừa đáp ứng yêu cầu quản lý chặt chẽ đối với hành vi lạm dụng khí N2O, đồng thời không ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp và các nhu cầu sử dụng chính đáng của xã hội.
Ngăn chặn tình trạng sử dụng khí N2O vào mục đích vui chơi, giải trí
Cho rằng việc cấm kinh doanh phục vụ mục đích giải trí đối với khí N2O là hết sức cần thiết, đại biểu Nguyễn Trung Kiên (đoàn Đồng Nai) nêu rõ, mặc dù đây không phải là chất ma túy nhưng là một chất hướng thần; nếu lạm dụng, sử dụng nhiều thì có tác động ảnh hưởng cũng không khác các chất ma túy. Đơn cử, thời gian vừa qua, Khoa Chống độc của Bệnh viện Bạch Mai đã phải tiếp nhận 149 ca ngộ độc khí N2O. Vì vậy, đại biểu nhất trí việc cấm kinh doanh khí N20 vào mục đích kinh doanh, giải trí.
Đại biểu Nguyễn Trung Kiên cho rằng, dự thảo luật vẫn cho phép kinh doanh để phục vụ mục đích y tế và công nghiệp thực phẩm. Vì vậy, các cơ quan chức năng cần nghiên cứu để có cơ chế kiểm soát, phòng ngừa, ngăn chặn hành vi gian lận, lợi dụng sản xuất kinh doanh khí N2O cho mục đích y tế nhưng lại “tuồn” ra bên ngoài để phục vụ mục đích giải trí.
Đối với các quy định chuyển tiếp tại Điều 5 của dự thảo luật, các đại biểu cho rằng, một số quy định chuyển tiếp hiện nay còn cứng nhắc và chưa bảo đảm đầy đủ quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của doanh nghiệp. Đặc biệt, đối với các hợp đồng kinh doanh khí N2O được giao kết hợp pháp trước ngày luật có hiệu lực, việc buộc chấm dứt ngay lập tức cần cân nhắc hết sức thận trọng.
Thống nhất cao với việc bổ sung vào Danh mục ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh hoạt động kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế, nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý và cụ thể hóa Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội, đại biểu Trần Thị Thu Phước (Quảng Ngãi) nhấn mạnh, quy định này sẽ tạo cơ sở pháp lý đầy đủ để các cơ quan chức năng tăng cường công tác phòng ngừa, phát hiện, đấu tranh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật; đồng thời nâng cao hiệu quả ngăn chặn tình trạng sử dụng khí N2O vào mục đích vui chơi, giải trí.
Theo đại biểu Trần Thị Thu Phước, sau khi Quốc hội ban hành Nghị quyết số 173/2024/QH15, lực lượng Công an đã triển khai quyết liệt, đồng bộ các biện pháp phòng ngừa, đấu tranh đối với các hành vi vi phạm liên quan đến khí N2O. Từ năm 2025 đến nay, theo báo cáo, lực lượng Công an trên toàn quốc đã phát hiện, bắt giữ, khởi tố rất nhiều vụ việc liên quan đến hành vi sử dụng khí N2O. Những kết quả này cho thấy, việc cụ thể hóa quy định của Nghị quyết vào dự thảo luật là hết sức cần thiết và tạo cơ sở pháp lý thống nhất, đồng bộ để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm.
Đại biểu cũng bày tỏ đồng tình với cách tiếp cận của dự thảo luật khi quy định cấm kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp ngoài mục đích y tế; đồng thời, xác định rõ các trường hợp được phép sử dụng khí N2O trong lĩnh vực y tế, công nghệ, thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa học.
“Cách quy định này vừa đáp ứng yêu cầu quản lý chặt chẽ đối với hành vi lạm dụng khí N2O, đồng thời không ảnh hưởng đến các hoạt động sản xuất, kinh doanh hợp pháp và các nhu cầu sử dụng chính đáng của xã hội”, đại biểu Trần Thị Thu Phước nêu rõ.
Đề nghị thiết kế cơ chế quản lý theo mục đích, đối tượng sử dụng và khả năng truy xuất nguồn gốc
Nêu quan điểm, đại biểu Thạch Phước Bình (đoàn Vĩnh Long) nêu rõ, dự thảo luật quy định về quản lý có điều kiện đối với hoạt động kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, đồng thời loại trừ các trường hợp sử dụng trong lĩnh vực y tế, công nghệ, thực phẩm, kiểm nghiệm và nghiên cứu khoa học. Trong khi đó, khí N2O còn được sử dụng trong nhiều lĩnh vực sản xuất công nghiệp, nhất là công nghiệp điện tử, chế tạo linh kiện, bán dẫn, cơ khí chính xác và một số quy trình công nghệ chuyên ngành.
Đại biểu đề nghị, cần rà soát, quy định rõ việc kinh doanh, sử dụng khí N2O phục vụ sản xuất công nghiệp, công nghệ cao và các mục đích hợp pháp khác không thuộc phạm vi điều chỉnh của điều kiện kinh doanh nhằm phòng, chống việc lạm dụng khí N2O qua đường hô hấp. Đồng thời, thiết kế cơ chế quản lý theo mục đích sử dụng, đối tượng sử dụng và khả năng truy xuất nguồn gốc, thay vì áp dụng điều kiện kinh doanh một cách đồng loạt đối với toàn bộ chuỗi cung ứng.
Đại biểu Thạch Phước Bình phân tích, trong hoạt động kinh doanh, các hợp đồng cung ứng thường được ký kết dài hạn, có điều khoản thanh toán trước, đặt cọc, dự trữ hàng hóa, vận chuyển và phân phối theo chuỗi. Việc sử dụng mệnh lệnh hành chính để chấm dứt đột ngột các giao dịch dân sự đã được xác lập hợp pháp có thể gây đứt gãy chuỗi cung ứng, thiệt hại tài sản, phát sinh nghĩa vụ bồi thường, tranh chấp hợp đồng và ảnh hưởng đến niềm tin của doanh nghiệp vào tính ổn định, dự báo của chính sách pháp luật.
Vì vậy, đại biểu Thạch Phước Bình đề nghị, cần thiết kế một khoảng thời gian chuyển tiếp hợp lý để các bên rà soát, điều chỉnh hoặc thanh lý hợp đồng; phân loại hợp đồng theo mục đích sử dụng khí N2O. Các trường hợp hợp đồng phục vụ y tế, thực phẩm, nghiên cứu khoa học, sản xuất công nghiệp và các nhu cầu hợp pháp khác cần được tiếp tục thực hiện hoặc chuyển đổi sang cơ chế quản lý phù hợp. Cùng với đó, chỉ những hợp đồng có mục đích trực tiếp phục vụ việc sử dụng khí N2O qua đường hô hấp không đúng quy định mới cần bị đình chỉ hoặc chấm dứt theo lộ trình cụ thể.
Cơ quan soạn thảo cho biết, hiện nay, trên cơ sở báo cáo của Bộ Công an, qua theo dõi và đánh giá, trong thời gian qua, việc lạm dụng khí N₂O (bóng cười) để giải trí đã gây nhiều tác hại nghiêm trọng đối với sức khỏe, đặc biệt đối với hệ thần kinh, máu và khả năng sinh sản, đồng thời có nguy cơ dẫn đến lệ thuộc và sử dụng ma túy.
Bên cạnh đó, tình trạng mua bán, sử dụng N₂O (bóng cười) diễn biến rất phức tạp, thường gắn với việc sử dụng trái phép chất ma túy, gây ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng và trật tự, an toàn xã hội.
Mặc dù pháp luật hiện hành đã có các quy định kiểm soát việc kinh doanh và sử dụng khí N₂O trong một số lĩnh vực như y tế, công nghiệp, thực phẩm,…, các biện pháp này vẫn chưa đủ hiệu quả để ngăn ngừa việc lạm dụng khí N₂O.
Để đảm bảo loại trừ các trường hợp khí N₂O hiện vẫn được sử dụng hợp pháp trong một số hoạt động nghiên cứu khoa học, thực nghiệm, kiểm định, thực phẩm, dự thảo luật đã quy định cấm theo hướng loại trừ việc sử dụng khí N₂O trong hoạt động y tế, công nghệ thực phẩm và kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học.
