Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Phu nhân và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ thăm chính thức Nhật Bản từ ngày 8 đến ngày 11/11/2026.
Nhân dịp này, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Nhật Bản Motegi Toshimitsu đã trả lời phỏng vấn của phóng viên về ý nghĩa và tầm quan trọng đặc biệt của chuyến thăm.
-Trong chuyến thăm Việt Nam tháng 5/2026, Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định Nhật Bản mong muốn tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Việt Nam, đưa quan hệ đối tác chiến lược toàn diện hai nước lên tầm cao mới. Ngài có thể cho biết phía Nhật Bản kỳ vọng như thế nào về ý nghĩa của chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đối với việc củng cố tin cậy chính trị và làm sâu sắc hơn quan hệ hai nước trong giai đoạn mới?
Bộ trưởng Motegi Toshimitsu: Trước tiên, Việt Nam là đất nước có ý nghĩa đặc biệt đối với cá nhân tôi. Tôi vẫn nhớ rõ vào năm 2017, khi tôi đảm nhiệm cương vị Bộ trưởng Tái thiết kinh tế Nhật Bản, hai nước Nhật Bản và Việt Nam với vai trò đồng chủ tịch đã thúc đẩy đàm phán để đạt được thỏa thuận cơ bản cho Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).
Tôi rất vui mừng khi chứng kiến quan hệ hợp tác giữa hai nước hiện nay không chỉ dừng lại ở lĩnh vực kinh tế, mà còn từng bước được triển khai cụ thể và thực chất trên nhiều lĩnh vực, bao gồm hợp tác an ninh và an ninh kinh tế.
Trong bối cảnh đó, chuyến thăm Việt Nam vào tháng 5 năm nay của Thủ tướng Takaichi Sanae thể hiện quyết tâm mạnh mẽ của Nhật Bản trong việc củng cố hơn nữa quan hệ đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước.
Chuyến thăm Nhật Bản bắt đầu từ ngày 8/11 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là hoạt động trao đổi đoàn cấp cao tiếp nối chuyến thăm Việt Nam của Thủ tướng Takaichi Sanae.
Tôi tin tưởng rằng, trên cơ sở mối quan hệ tin cậy vững chắc được lãnh đạo cấp cao hai nước dày công vun đắp, chuyến thăm lần này sẽ là dịp quan trọng để đưa quan hệ song phương lên một tầm cao mới, cả trên danh nghĩa và trong thực chất.
Đặc biệt, trong bối cảnh tình hình quốc tế đang có những biến động sâu sắc, Việt Nam là đối tác then chốt của Nhật Bản trong quá trình hiện thực hóa sáng kiến “Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và rộng mở” (FOIP).
Việc Thủ tướng Takaichi Sanae công bố những điểm cập nhật trong sáng kiến FOIP tại Hà Nội vào tháng 5 vừa qua là một sự kiện mang ý nghĩa biểu tượng.
Thủ tướng Lê Minh Hưng cũng đã bày tỏ sự ủng hộ đối với FOIP tại cuộc họp báo chung sau hội đàm cấp cao. Trong chuyến thăm Nhật Bản lần này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự kiến sẽ có bài phát biểu trước Quốc hội Nhật Bản.
Tôi cho rằng những nỗ lực làm sâu sắc hơn sự hiểu biết lẫn nhau, quan hệ tin cậy và liên kết chiến lược giữa Nhật Bản và Việt Nam, đồng thời truyền tải mạnh mẽ thông điệp này tới người dân hai nước cũng như cộng đồng quốc tế không chỉ có ý nghĩa quan trọng đối với việc thúc đẩy quan hệ Nhật Bản-Việt Nam, mà còn góp phần duy trì và củng cố trật tự quốc tế tự do, rộng mở dựa trên thượng tôn pháp luật, hướng tới hòa bình và ổn định trong khu vực.
-Việt Nam và Nhật Bản xác định hợp tác đảm bảo an ninh kinh tế trong các lĩnh vực năng lượng, khoáng sản quan trọng, trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và vũ trụ là những ưu tiên mới. Trong số những lĩnh vực này, đâu là những hướng hợp tác có khả năng sớm được cụ thể hóa thành các dự án, sáng kiến hợp tác? Hai nước cần những cơ chế phối hợp nào để thúc đẩy quá trình này, thưa Bộ trưởng?
Bộ trưởng Motegi Toshimitsu: Hiện nay, trước sự cạnh tranh gay gắt liên quan đến các công nghệ mới nổi như trí tuệ nhân tạo (AI), việc đảm bảo nguồn cung tài nguyên và gia tăng lợi ích, những thách thức về ngoại giao mà Nhật Bản và Việt Nam cần phối hợp ứng phó ngày càng nhiều hơn, trải rộng trên các lĩnh vực như an ninh kinh tế, an ninh năng lượng và an ninh lương thực.
Hai nước cùng chia sẻ những quan ngại về các hành vi cưỡng ép kinh tế. Trong chuyến thăm Việt Nam vừa qua của Thủ tướng Takaichi Sanae, lãnh đạo hai nước đã xác định an ninh kinh tế là một lĩnh vực ưu tiên mới trong hợp tác Nhật Bản-Việt Nam.
Tôi cho rằng trong chuyến thăm Nhật Bản lần này của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, hợp tác trong lĩnh vực an ninh kinh tế cũng sẽ là một trong những thành quả nổi bật của chuyến thăm.
Có nhiều vấn đề cần giải quyết, trong đó an ninh năng lượng là một trong những vấn đề cấp bách hàng đầu, nhất là với tình hình Trung Đông hiện nay.
Nhật Bản sẽ thúc đẩy cụ thể hóa các dự án hợp tác trong khuôn khổ sáng kiến mới được triển khai mang tên “POWERR Asia”, nhằm tăng cường hệ thống cung ứng năng lượng, đa dạng hóa nguồn năng lượng và nâng cao trình độ phát triển công nghiệp tại Việt Nam và các quốc gia khác ở châu Á.
Thông qua Cộng đồng châu Á phát thải ròng bằng 0 (AZEC), Nhật Bản sẽ đẩy mạnh hợp tác với trọng tâm là cải thiện sức chống chịu của nền kinh tế và hệ thống năng lượng.
Bên cạnh đó, việc nâng cao tính tự chủ và khả năng chống chịu của Nhật Bản và Việt Nam trên mọi phương diện bao gồm kinh tế được xác định là một trong những định hướng trụ cột của tầm nhìn FOIP mới.
Hướng tới mục tiêu đó, Nhật Bản mong muốn mở rộng hơn nữa phạm vi hợp tác với Việt Nam trong các lĩnh vực như củng cố chuỗi cung ứng bao gồm các khoáng sản quan trọng, AI, chất bán dẫn và vũ trụ.
Để triển khai các sáng kiến nêu trên một cách vững chắc và nhanh chóng không chỉ cần có sự liên kết giữa các cơ quan hữu quan của chính phủ hai nước, mà còn cần có sự tham gia của cộng đồng doanh nghiệp và giới học thuật. Nhật Bản sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ trên cơ sở thấu hiểu sát sao tình hình cũng như nhu cầu của phía Việt Nam.
-Trong bối cảnh môi trường quốc tế và khu vực đang có nhiều biến động, đặt ra những yêu cầu mới đối với bảo đảm an ninh kinh tế, an ninh năng lượng và khả năng chống chịu của các chuỗi cung ứng, Nhật Bản mong muốn phối hợp với Việt Nam như thế nào tại các cơ chế do Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) dẫn dắt cũng như tại các diễn đàn đa phương? Ngài kỳ vọng hai nước có thể cùng thúc đẩy những sáng kiến hoặc kết quả hợp tác cụ thể nào trong thời gian tới?
Bộ trưởng Motegi Toshimitsu: Trong lúc tình hình quốc tế đang trở nên khó lường, đặt ra yêu cầu cấp thiết về bảo đảm an ninh kinh tế và ứng phó với những điểm yếu trong chuỗi cung ứng, Nhật Bản đặc biệt coi trọng quan hệ đối tác với Việt Nam trong các khuôn khổ quốc tế do ASEAN giữ vai trò chủ đạo, cũng như các cơ chế thương mại tự do đa phương ở cấp độ khu vực.
Việt Nam xác định hội nhập quốc tế là một trong những trụ cột quan trọng trong chính sách ngoại giao và đang ngày càng phát huy vai trò chủ động, tích cực tại ASEAN và trên trường quốc tế.
Năm nay, Việt Nam đảm nhiệm trọng trách là Chủ tịch CPTPP và sang năm là nước chủ nhà Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC).
Tôi xin bày tỏ sự trân trọng và đánh giá cao những đóng góp của Việt Nam, đồng thời khẳng định Nhật Bản sẵn sàng đồng hành và hỗ trợ tối đa cho Việt Nam.
Từ góc độ duy trì và củng cố trật tự kinh tế tự do, công bằng dựa trên luật lệ, chẳng hạn như đối với CPTPP, việc duy trì các tiêu chuẩn cao của hiệp định và mở rộng một cách có chiến lược là hết sức quan trọng. Nhật Bản mong muốn tiếp tục phối hợp với Việt Nam, phát huy vai trò dẫn dắt trên các diễn đàn đa phương trong thời gian tới.
Bên cạnh đó, tôi cho rằng Nhật Bản và Việt Nam còn nhiều dư địa hợp tác để cùng đóng góp vào sự tăng trưởng bền vững và ổn định của toàn khu vực, thông qua các nỗ lực bảo đảm nguồn cung năng lượng ổn định và chuyển dịch sang năng lượng sạch trong khu vực, cũng như thúc đẩy phát triển bền vững và tăng cường kết nối tại khu vực Mekong.
Trong bối cảnh môi trường an ninh xung quanh hai nước ngày càng diễn biến phức tạp, những hoạt động hợp tác trong lĩnh vực an ninh và thực thi pháp luật cũng có ý nghĩa hết sức quan trọng. Nhật Bản sẽ phối hợp chặt chẽ hơn với Việt Nam tại các diễn đàn quốc tế để thúc đẩy việc tuân thủ triệt để nguyên tắc thượng tôn pháp luật trên các vùng biển, trong đó có Biển Đông, từng bước đẩy mạnh hợp tác song phương nhằm nâng cao năng lực quốc phòng, qua đó cùng Việt Nam góp phần gìn giữ hòa bình và ổn định trong khu vực.
-Trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!
