Chiều 6/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường (BVMT). Dự thảo luật tiếp tục cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, nhất là về đánh giá tác động môi trường (ĐTM), cấp giấy phép môi trường, chuyển từ "tiền kiểm" sang tăng cường "hậu kiểm" và "chủ động chấp nhận rủi ro có kiểm soát"; phân cấp, phân quyền triệt để cho địa phương.
Dự thảo luật cũng bổ sung mới quy định liên thông thủ tục hành chính về ĐTM, giấy phép môi trường với các thủ tục hành chính liên quan; yêu cầu năng lực của tổ chức tư vấn môi trường, làm rõ trách nhiệm của chủ dự án và các tổ chức liên quan trong thực hiện thủ tục hành chính về môi trường...
Liên quan đánh giá tác động môi trường, đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Võ Tiến Nghị (Quảng Trị) cho rằng, trong mọi trường hợp, dự án không được chấp nhận kết quả đánh giá tác động môi trường hoặc chưa đủ điều kiện để phê duyệt kết quả thẩm định thì chủ dự án vẫn được kế thừa kết quả tham vấn trong đánh giá tác động môi trường.
Thực tiễn cho thấy, việc triển khai các dự án đầu tư vẫn còn những dự án có nguy cơ ô nhiễm môi trường, ảnh hưởng đất đai, đến nguồn nước, đến kinh tế và sức khỏe của người dân. Nếu không nhận sự đồng thuận của người dân, của đồng bào, của cộng đồng dân cư thì có thể làm phát sinh khiếu nại, tố cáo, thậm chí dẫn đến những việc phức tạp về an ninh, trật tự.
"Ngược lại, việc tổ chức tham vấn cộng đồng một cách thực chất, lắng nghe và giải quyết những kiến nghị chính đáng của người dân sẽ góp phần nâng cao chất lượng báo cáo đánh giá tác động môi trường", ông nói và cho rằng, sự đồng thuận của người dân khi tiến hành tham vấn không nên được xem là kết quả của một thủ tục hành chính, mà cần được xác định là căn cứ thẩm định để báo cáo đánh giá tác động môi trường.
Tranh luận với ý kiến nêu trên, Thiếu tướng Nguyễn Minh Tuấn, Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ, ĐBQH tỉnh Phú Thọ cho rằng, đánh giá của người dân cũng rất quan trọng, nhưng ý kiến của các chuyên gia, hội đồng thẩm định vẫn là yếu tố rất quan trọng và là yếu tố có tính chất quyết định. Ông cũng đồng tình với dự thảo là phải quy định ngành Tài nguyên và Môi trường chủ trì trong đánh giá tác động môi trường, không giao cho các chuyên ngành khác.
"Tại sao tôi phát biểu như vậy? Bởi vì năm 2024, tôi đã chỉ đạo cơ quan chức năng Công an tỉnh Phú Thọ làm vụ đầu tiên liên quan đến sai phạm của một số cá nhân về đánh giá tác động môi trường ĐTM. Qua đó phát hiện ra, không phải do cơ chế, hay luật thiếu quy định, mà tất cả là do con người. Con người ở đây là chủ dự án, là cơ quan quản lý nhà nước chịu trách nhiệm về đánh giá tác động môi trường", đại biểu Nguyễn Minh Tuấn nhấn mạnh.
Giám đốc Công an tỉnh Phú Thọ cũng bày tỏ băn khoăn khi dự thảo luật phân quyền quá nhiều về địa phương, bởi năng lực con người và trang thiết bị ở các địa phương hiện nay vẫn chưa thể đáp ứng được.
Liên quan Điều 38 dự thảo luật thiết kế thêm khoản 4 về tổ chức thực hiện giám sát nguy cơ ô nhiễm môi trường, sự cố môi trường đối với dự án đầu tư thuộc đối tượng thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường, dựa trên mức độ rủi ro về môi trường theo quy định của Chính phủ, đại biểu cho rằng đã có điều quét về trách nhiệm, song chưa rõ trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước về đánh giá tác động môi trường.
"Tôi đề nghị cần nói rõ thêm trách nhiệm của các cơ quan thẩm định dự án ĐTM, kể cả các dự án ở giai đoạn tiền khả thi. Còn nếu ghi chung chung rất khó quy trách nhiệm của các cơ quan. Trung ương đẩy hết về địa phương, có thể không phải chịu trách nhiệm, nhưng ở địa phương phải có quy định cụ thể hơn để có cơ sở tăng cường con người, thuê chuyên gia, máy móc thẩm định, đánh giá...", ông góp ý từ kinh nghiệm thực tiễn ở cơ sở.
