Đấu thầu rút gọn để trục lợi
Hoàng Văn Đức (sinh năm 1970), Cựu Giám đốc và Hà Thúc Nhật (sinh năm 1983), nguyên Trưởng phòng Tài chính kế hoạch kiêm kế toán trưởng CDC Huế từng bị truy tố về tội danh “Vi phạm các quy định đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng”. Theo hồ sơ vụ án, năm 2020, do tình hình dịch COVID-19 bùng phát, CDC Huế được cấp ngân sách bổ sung để mua hóa chất, vật tư, trang thiết bị y tế phòng chống dịch. Lúc này, Hoàng Văn Đức là người có chức vụ, quyền hạn trong đấu thầu đã không thực hiện đúng quy định của pháp luật về việc lập tổ chuyên gia để thực hiện việc xây dựng kế hoạch lựa chọn nhà thầu, mà giao cho cá nhân Hà Thúc Nhật trực tiếp liên hệ các nhà thầu thỏa thuận nhập hàng trước về các loại hàng CDC Huế cần mua và giá cả của các mặt hàng đó.
Sau đó, Hà Thúc Nhật trực tiếp xây dựng các văn bản gồm: biên bản thương thảo hợp đồng, quyết định chỉ định thầu rút gọn… rồi chuyển Đức xem. Đức đã yêu cầu Trưởng phòng Kế hoạch nghiệp vụ, 2 Phó khoa Dược thuộc CDC cùng với Nhật và Đức ký vào các văn bản trên dù những người này không được tham gia bất kỳ khâu nào trong đấu thầu. Kết luận điều tra cho thấy, chỉ trong vòng 6 tháng giữa năm 2020, Hoàng Văn Đức đã ký 8 quyết định đấu thầu rút gọn cho 3 nhà thầu là: Công ty Cổ phần công nghệ y tế Phương Tây (Hà Nội), Công ty TNHH Phát Thiện (TP Huế) và Nhà thuốc Thành Đạt (Huế) với tổng giá trị 9,236 tỷ đồng.
Theo cơ quan điều tra, hành vi của Hoàng Văn Đức và Hà Thúc Nhật đã gây thiệt hại cho nhà nước số tiền hơn 1,578 tỷ đồng, trong đó 6 gói thầu thiệt hại trên 100 triệu đồng với tổng giá trị 1,477 tỷ đồng. Sau khi thanh lý hợp đồng, các nhà thầu trích lại 2-3% giá trị hợp đồng và Hoàng Văn Đức đã giao Nhật quản lý số tiền trên. Cuối năm 2020, Nhật lấy 30 triệu đồng, đưa Đức 50 triệu đồng và số tiền này Đức khai dùng để đối ngoại. Số còn lại để chi tiêu cơ quan nhưng không có hóa đơn, chứng từ, sổ sách chứng minh... Tại phiên tòa xét xử hai bị cáo vào năm 2024, theo HĐXX, Hoàng Văn Đức và Hà Thúc Nhật tuy có nhận tiền của các doanh nghiệp sau khi ký kết hợp đồng nhưng không có thỏa thuận trước, không biết số tiền đã nhận là do phạm tội mà có, đã nộp lại toàn bộ số tiền đã nhận. Các bị cáo ở tuyến đầu và có thành tích trong phòng chống dịch; thời điểm phạm tội do dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp, vật tư y tế các bị cáo đấu thầu là phục vụ cho phòng chống dịch bệnh… Vì vậy, HĐXX quyết định áp dụng Điều 59 Bộ luật hình sự tuyên miễn hình phạt chính cho các bị cáo. Áp dụng hình phạt bổ sung là cấm Hoàng Văn Đức đảm nhiệm chức vụ quản lý trong thời gian 1 năm. Cấm Hà Thúc Nhật làm công việc liên quan đến kế toán, tài chính trong thời gian 1 năm. Ngoài ra, các bị cáo liên đới nộp lại toàn bộ số tiền gây thất thoát cho Nhà nước.
“Tuồn” gần 20.000 liều vắc-xin không qua đấu thầu
Không chỉ “Vi phạm các quy định đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng”, mới đây, cơ quan điều tra đã hoàn tất bản kết luận truy tố Cựu Giám đốc Hoàng Văn Đức, Hà Thúc Nhật, Trần Thị Kim Xinh (sinh năm 1978, cựu Phó trưởng Khoa dược - vật tư y tế; Lê Nguyễn Thy Loan (sinh năm 1968, trú tại TP Huế, nhân viên Phòng kế hoạch - tài chính) về hành vi “Lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ” quy định tại khoản 3, Điều 356 Bộ luật Hình sự.
Theo quy định, CDC Huế được phép tiêm chủng vắc-xin thu tiền dịch vụ theo quy định. Trong đó, nguồn vắc-xin để tiêm chủng phải được CDC Huế tổ chức đấu thầu mua sắm hàng năm theo quy định của Luật đấu thầu và Thông tư số 15/2019/TT-BYT ngày 11/07/2019 của Bộ Y tế, quy định việc đấu thầu thuốc tại các cơ sở y tế công lập. Toàn bộ số tiền thụ được từ hoạt động tiêm chủng vắc-xin dịch vụ phải được hạch toán vào nguồn thu của CDC Huế, được theo dõi sổ sách kế toán và chi theo quy định cơ chế tự chủ của các đơn vị sự nghiệp công lập.
Thế nhưng với nhiệm vụ, quyền hạn của mình, Cựu Giám đốc CDC Huế trực tiếp chỉ đạo Phòng Tài chính - Kế toán và Khoa Dược - Vật tư y tế mua vắc-xin không thông qua đấu thầu để “tuồn” vào CDC Huế tiêm chủng cho người dân. Là những người có trách nhiệm trong việc mua vắc-xin tại CDC Huế, Hoàng Văn Đức, Hà Thúc Nhật, Trần Thị Kim Xinh biết rõ các chi phí của việc tiêm chủng vắc-xin nên đã cùng nhau bàn bạc, thống nhất mua vắc-xin ngoài đấu thầu đưa vào tiêm chủng tại CDC Huế để hưởng lợi cá nhân đối với các chi phí tiêm gồm: tiền công khám, tiền công tiêm, vật tư tiêu hao, tiền điện nước, khấu hao, chi phí in ấn...
Theo Nghị định 104/2016/NĐ-CP ngày 1/7/2016 của Chính phủ quy định về hoạt động tiêm chủng, các công ty cung ứng vắc-xin chỉ được bán vắc-xin cho những đơn vị đủ điều kiện tiêm chủng nên Đức, Xinh, Nhật đã sử dụng danh nghĩa CDC Huế để ký kết hợp đồng mua vắc-xin với các công ty cung ứng. Trong đó, Hoàng Văn Đức ký với tư cách Giám đốc CDC Huế, còn Xinh và Nhật lần lượt “ký nháy” vào các hợp đồng với tư cách là Phó Khoa Dược - Vật tư y tế và Kế toán trưởng. Tiếp đó, Hoàng Văn Đức chỉ đạo Trần Thị Kim Xinh dùng tiền và tài khoản cá nhân của Xinh để thanh toán tiền mua vắc-xin cho các công ty cung ứng, rồi đưa số vắc-xin này vào tiêm song song với vắc-xin mua qua đấu thầu tại CDC. Đồng thời, Hoàng Văn Đức chỉ đạo Lê Nguyễn Thy Loan, nhân viên thu phí áp giá thu tiền tiêm vắc-xin mua không thông qua đấu thầu bằng giá tiền tiêm vắc-xin mua thông qua đấu thầu tại CDC Huế. Toàn bộ tiền thu được từ tiêm chủng vắc-xin ngoài đấu thầu giao cho Xinh quản lý, sử dụng mà không nộp cho CDC Huế.
Theo Cơ quan điều tra, từ tháng 6/2020 đến tháng 12/2021, Đức cùng Xinh, Nhật đã ký 7 hợp đồng mua 18 loại với số lượng 19.670 liều vắc-xin không thông qua đấu thầu của 5 công ty với giá gần 4,8 tỷ đồng để đưa vào CDC Huế tiêm song song với vắc-xin của CDC Huế mua thông qua đấu thầu. Cụ thể, các đối tượng ký 4 hợp đồng kinh tế với Công ty cổ phần dược liệu Trung ương 2 mua 3 loại vắc-xin có số lượng 1.570 liều. Xinh đã chuyển khoản thanh toán 13 lần với tổng số tiền hơn 1,6 tỷ đồng. Ngoài ra, các đối tượng ký 2 hợp đồng mua bán với Công ty TNHH MTV Dược Sài Gòn mua 5 loại vắc-xin có số lượng hơn 2.600 liều. Xinh đã chuyển khoản thanh toán 14 lần với tổng số tiền hơn 1,2 tỷ đồng. Bên cạnh đó, các đối tượng ký 1 hợp đồng nguyên tắc với Công ty Cổ phần Dược phẩm Phúc Thiện mua 2 loại vắc-xin có số lượng 950 liều. Xinh đã chuyển khoản thanh toán 11 lần với tổng số tiền hơn 670 triệu đồng…
Ngoài ra, được sự đồng ý của Hoàng Văn Đức, Xinh lấy danh nghĩa CDC Huế liên hệ mua của Công ty cổ phần Dược phẩm Tường Khuê (không ký hợp đồng) mua 8 loại vắc-xin có tổng số lượng 14.562 liều và Xinh đã chuyển khoản thanh toán 39 lần với số tiền hơn 1,1 tỷ đồng. Ngoài ra, Xinh lấy danh nghĩa CDC Huế mua của Công ty Cổ phần Y tế Đức Minh 100 liều Gardasil inj 0,5ml (ung thư cổ tử cung) và đã chuyển khoản thanh toán số tiền hơn 150 triệu đồng... Trong số 18 loại vắc-xin với số lượng 19.760 liều mua không thông qua đấu thầu từ 5 công ty nói trên, Hoàng Văn Đức và Trần Thị Kim Xinh tham gia xuyên suốt trong toàn bộ quá trình, Hà Thúc Nhật tham gia bàn bạc, thống nhất với Đức và Xinh về chủ trương mua vắc-xin không thông qua đấu thầu, nhưng chỉ tham gia mua vắc-xin ngoài đấu thầu và “ký nháy” vào 2 hợp đồng.
Tiêm song song vắc-xin không qua đấu thầu và đấu thầu
Số vắc-xin mua không thông qua đấu thầu được Trần Thị Kim Xinh trực tiếp quản lý, bảo quản tại phòng làm việc của mình và đưa ra tiêm hết trong ngày. Trường hợp khi số lượng vắc-xin lớn, không tiêm hết trong ngày, Xinh gửi vào kho dược CDC Huế do Nguyễn Thị Ngọc Mai (sinh năm 1987, trú quận Thuận Hóa, TP Huế) làm thủ kho để bảo quản, khi nhận vắc-xin này từ Xinh, Mai không tiến hành thủ tục nhập kho, kiểm đếm mà chỉ giúp Xinh bảo quản. Đoàn Thị Cẩm Nhung (sinh năm 1972, trú TP Huế) phụ trách bộ phận tiêm chủng có trách nhiệm nhận vắc-xin tại kho dược từ Nguyễn Thị Ngọc Mai để tiến hành tiêm chủng. Khi nhận vắc-xin từ Mai thì có phiếu xuất kho và ký nhận giữa các bên, nhưng vắc-xin Nhung nhận từ Xinh thì không có phiếu xuất kho hay ký nhận, Nhung hỏi thì được Xinh giải thích là vắc-xin mua ngoài đấu thầu không có phiếu xuất kho…
Việc thu tiền tiêm chủng vắc-xin dịch vụ tại thời điểm tháng 6/2020 đến tháng 12/2021 do Lê Nguyễn Thy Loan, nhân viên viên thu phí thuộc Phòng Tài chính - Kế toán chịu trách nhiệm chính, các ngày thứ 7 hàng tuần, số lượng khách đến tiêm đông nên CDC Huế tổ chức 2 dây chuyền tiêm chủng và tăng cường. Vắc-xin mua không qua đấu thầu đưa vào tiêm được Nguyễn Thy Loan áp giá như giá tiêm vắc-xin mua trong đấu thầu. Số tiền thu từ tiêm chủng vắc-xin, Loan nhận từ thủ quỹ và chuyển cho Trần Thị Kim Xinh. Loan biết được việc thu tiền tiêm chủng vắc-xin mua ngoài đấu thầu không nộp vào CDC Huế mà nộp cho Trần Thị Kim Xinh là sai quy định nhưng vẫn tiếp tục thu và nộp cho Xinh theo chỉ đạo của cấp trên. Loan tiến hành thu tiền tiêm vắc-xin trong đấu thầu song song với tiền tiêm vắc-xin ngoài đấu thầu. Đối với vắc-xin trong đấu thầu thì Loan in phiếu thu từ phần mềm và nộp tiền lại cho thủ quỹ Thái Thị Hạnh, còn vắc-xin ngoài đấu thầu thì Loan thu bằng phiếu viết tay trên mẫu giấy A5 và nộp tiền lại cho Xinh. Khoảng từ 2 đến 3 ngày, Loan nộp tiền cho Xinh một lần, mỗi lần nộp tiền được Xinh bồi dưỡng từ 200 nghìn đồng đến 500 nghìn đồng…
Quản lý số tiền thu được từ tiêm chủng vắc-xin không qua đấu thầu do Loan nộp lại, Xinh đã sử dụng một phần trả tiền mua vắc-xin cho các công ty cung ứng, số tiền còn lại Xinh sử dụng cho những mục đích cá nhân, đưa cho các cá nhân để chi ngoại giao và chi cho những mục đích cá nhân khác. Theo cơ quan Công an, căn cứ vào cơ cấu bảng giá tiêm chủng do CDC Huế ban hành và số lượng, chủng loại vắc-xin mà Hoàng Văn Đức, Trần Thị Kim Xinh, Hà Thúc Nhật, Lê Nguyễn Thy Loan đã mua, đưa vào tiêm chủng thu tiền tại CDC Huế từ tháng 6/2020 đến tháng 12/2021 xác định số tiền mà CDC Huế bị thiệt hại chính là số tiền chi phí phí tiêm chủng mà các bị can không hạch toán vào nguồn thu của CDC Huế. Trong đó Đức, Xinh, Loan chịu trách nhiệm trên tổng số tiền thiệt hại là hơn 1,2 tỷ đồng; Nhật chịu trách nhiệm với số lượng vắc-xin đã mua khi tham gia bàn bạc, thống nhất cùng Hoàng Văn Đức, Trân Thị Kim Xinh và “ký nháy” tại 2 hợp đồng gây thiệt hại cho CDC Huế số tiền hơn 168 triệu đồng...
Phát hiện sớm, xử lý nghiêm với sản xuất thuốc giả, thực phẩm giả 
