Chuyện về hai bài quốc ca của nước Nga

Theo Sắc lệnh của Tổng thống Liên bang Nga V.Putin ký ngày 30-12-2000, bài Quốc ca mới của Liên bang Nga đã ra đời và lần đầu tiên vang lên hùng tráng sau bài phát biểu đầu năm mới của vị Nguyên thủ quốc gia vào giây phút giao thừa của Thiên niên kỷ.

Bài ca trong lửa đạn

Cho tới trước ngày 1/1/1944, Quốc ca Liên Xô là bài “Quốc tế ca” (L’Internationale) do nhạc sĩ cách mạng người Pháp gốc Bỉ P.Degeyter (1848-1932) viết năm 1888 phổ lời bài thơ của nhà thơ - nhà cách mạng tham gia Công xã Paris  E.Pottier (1816-1887) sáng tác tháng 6/1871.

Năm 1902, nhà thơ A.Kôxê đã dịch lời bài hát này ra tiếng Nga, rồi bổ sung, trau chuốt cho hợp với văn phong Nga. Từ năm 1918 đến hết năm 1943, L’Internationale là Quốc ca của Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xôviết.

Vào giữa năm 1943, cuộc Chiến tranh Ái quốc vĩ đại của nhân dân Liên Xô chống phát xít Đức xâm lược đã bước sang giai đoạn mới, có tính quyết định. Ban lãnh đạo Đảng và Nhà nước Xôviết thấy cần có bài quốc ca mới mang đậm khí thế hào hùng của toàn thể các dân tộc trong Liên bang để động viên quân và dân mau chóng đánh bại quân thù, giải phóng đất nước mình và nhân loại khỏi ách thống trị của quân phát xít. Một cuộc thi sáng tác Quốc ca đã được Chính phủ Liên Xô phát động. Hơn 160 nhạc sĩ và 40 nhà thơ đã hào hứng tham gia. Đã có 178 bài sáng tác được đệ trình lên ban lãnh đạo.

Bộ Chính trị và lãnh tụ Xtalin đặc biệt chú ý và đã xem xét, thảo luận rất kỹ. Kết quả, Ban lãnh đạo nhất trí quyết định chọn nhạc của Alêxanđrốp và lời là bài thơ của hai nhà thơ X.V.Mikhancốp và G.G.Ele-Reghixtan. Lời thơ rất hào hùng, biểu thị được ý chí quyết tâm của toàn dân Liên Xô xây dựng một quốc gia hùng cường và phồn vinh; giai điệu rất hùng tráng, đậm đà bản sắc dân tộc đang đi lên xây cuộc đời mới.

Từ đêm 31/12/1943 rạng ngày 1/1/1944, Quốc ca mới của Liên bang Xôviết đã được phát đi từ Đài Phát thanh Moskva. Bài hát được truyền tới tận các trường học, nhà máy, công trường, tới tận các mặt trận đang mịt mù lửa đạn, tới các đội quân du kích, vào tận các hậu cứ của quân thù trên lãnh thổ Liên Xô. Bắt đầu từ ngày 15/3/1944, bài Quốc ca mới chính thức được dùng trên toàn lãnh thổ Xôviết, quốc gia đang dốc sức chống phát xít Đức xâm lược.

Và bài ca của lòng dân

Sau ngày Liên Xô tan rã (1991), Tổng thống đầu tiên của nước Nga lúc đó là B.Enxin đã ký lệnh xóa bỏ cả Quốc kỳ, Quốc huy và Quốc ca Liên Xô và lấy một đoạn nhạc không lời là “Bài ca yêu nước” của nhạc sĩ, ông tổ nhạc cổ điển Nga nổi tiếng M.Glinca (1804-1857) làm Quốc ca nước Nga mới. Thực ra đó chưa phải là Quốc ca vì không có lời. Rất nhiều cựu chiến binh, các bậc có công trong công cuộc dựng nước và giữ nước thời Xôviết, và ngay cả giới nhạc sĩ, trí thức đều không đồng ý.

Thể theo ý nguyện của nhân dân Nga, Tổng thống thứ hai của nước Nga, V.Putin đã ký quyết định bài Quốc ca mới của quốc gia. Bài Quốc ca mới này có phần nhạc là nhạc của Quốc ca Liên Xô cũ, còn phần lời thì cũng do chính Mikhancốp, một trong hai tác giả của lời Quốc ca cũ viết lại cho phù hợp với giai đoạn lịch sử hiện tại. Vậy là, vị Nguyên thủ quốc gia Liên bang Nga đã nhận ra và khẳng định một lần nữa những giá trị tinh thần vĩ đại của dân tộc. Giây phút thiêng liêng đầu tiên của thiên niên kỷ mới, Quốc ca mới của Liên bang Nga đã vang lên khi bài phát biểu đầu năm của Tổng thống V.Putin vừa kết thúc.

Ngay sau khi nghe công bố Sắc lệnh của Tổng thống và bài Quốc ca vang lên trong giây phút giao thừa, rất nhiều người trên mọi miền đất nước rộng lớn này đã tới tấp gửi điện, thư lên Quốc hội và Tổng thống Liên bang nhiệt liệt ủng hộ, biểu thị sự hài lòng và niềm phấn chấn của mình.

Một cựu chiến binh già, người đã từng chiến đấu quyết liệt chống quân phát xít Đức những ngày đầu cuộc Chiến tranh vệ quốc ở tỉnh Xmôlen – tiền đồn của Phòng tuyến thủ đô Moskva, đã viết thư lên Tổng thống bày tỏ lòng mình. Trong thư có đoạn:

“...Tôi nay đã tuổi 90, tưởng rằng cho tới khi sang “thế giới bên kia” sẽ không bao giờ còn được nghe bài Quốc ca hùng tráng của Liên bang Xôviết vĩ đại ngày ấy nữa. Thế mà, ơn trời, bài hát chính thức của đất nước hùng cường của chúng ta lại vang lên... Trong tôi lại hiện lên những kỷ niệm khó quên của những năm tháng oanh liệt. Tôi tin là nước Nga chúng ta tiếp tục truyền thống anh dũng hy sinh chịu đựng của mình để vững bước đi tới phồn vinh, hùng cường... Từ đáy lòng tôi chân thành cảm ơn Tổng thống...”.

Cần biết rằng, trong lịch sử âm nhạc Nga, tác giả Alêxanđrốp (tác giả phần nhạc Quốc ca Liên bang Xôviết trước đây và Quốc ca Liên bang Nga sau này) có hai bài hát vĩ đại “Cuộc chiến tranh thần thánh” và “Quốc ca Liên bang Xôviết”. Đó là đỉnh cao nghệ thuật của văn hóa ca hát Xôviết gắn với vận mệnh dân tộc cao cả đặc biệt. Những bài đó không chỉ là niềm vinh dự của nền âm nhạc Nga mà động viên mọi người lập chiến công vì vinh quang của Tổ quốc

Nguyễn Hữu Dy

Các tin khác

Muốn hay phải đúng!

Muốn hay phải đúng!

Khai thác chất liệu từ di sản và văn hóa truyền thống đang trở thành xu hướng nổi bật trong sáng tạo nghệ thuật. Không chỉ tạo dấu ấn riêng cho tác phẩm, cách làm này còn mở ra những cơ hội mới để các giá trị văn hóa dân tộc được tiếp nối và lan tỏa trong đời sống đương đại.

Vấn nạn buôn người mùa World Cup

Vấn nạn buôn người mùa World Cup

Khi các thành phố của Hoa Kỳ chuẩn bị đăng cai FIFA World Cup 2026, những cảnh báo quen thuộc về sự “gia tăng” nạn buôn người tại các sự kiện thể thao lớn lại xuất hiện. Theconversation ngày 4/6 cho hay.

Hoạt hình Việt - khoảng lặng trong hành trình khẳng định bản sắc

Hoạt hình Việt - khoảng lặng trong hành trình khẳng định bản sắc

Từ những tín hiệu cạnh tranh hiếm hoi của năm 2025 đến sự trống vắng của mùa phim thiếu nhi 2026, hoạt hình Việt đang bộc lộ rõ những giới hạn về nhân lực, thị trường và chiến lược phát triển. Nhưng phía sau câu chuyện công nghiệp giải trí ấy còn là một câu hỏi lớn hơn: làm thế nào để hoạt hình Việt vừa hội nhập quốc tế, vừa giữ được bản sắc văn hóa trong từng khung hình?

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?

World Cup 2026: Hơn cả một giấc mơ bóng đá

World Cup 2026: Hơn cả một giấc mơ bóng đá

World Cup luôn là sân khấu danh giá nhất của bóng đá thế giới, nhưng phía sau những trận cầu đỉnh cao còn là một cỗ máy tài chính trị giá hàng tỉ USD. Với nhiều liên đoàn bóng đá, chỉ riêng việc giành vé dự World Cup đôi khi đã là một chiến thắng về kinh tế.

Đấu kiếm Việt Nam cần gì để trở lại bục huy chương ASIAD?

Đấu kiếm Việt Nam cần gì để trở lại bục huy chương ASIAD?

12 năm trôi qua, đội tuyển đấu kiếm Việt Nam vẫn chưa có lần thứ 2 đứng trên bục huy chương ở đấu trường ASIAD. Dường như, khoảng cách giữa sân chơi Đông Nam Á đến châu lục ngày càng lớn và câu hỏi đặt ra lúc này là: đấu kiếm Việt Nam cần vươn mình mạnh mẽ hơn?

“Hiệu ứng domino” từ bê bối đời tư nghệ sĩ

“Hiệu ứng domino” từ bê bối đời tư nghệ sĩ

Một bộ phim có thể mất nhiều năm để ấp ủ và hoàn thành, thế nhưng chỉ cần một sai lầm của một nghệ sĩ cũng đủ khiến mọi tính toán trở nên đảo lộn. Từ doanh thu phòng vé, hợp đồng phát hành cho đến giá trị tồn tại lâu dài của tác phẩm, những vụ việc gần đây đang đặt ra bài toán lớn về cách vận hành bền vững của ngành công nghiệp văn hóa.

Châu Á chịu sức ép từ làn sóng bán tháo trái phiếu

Châu Á chịu sức ép từ làn sóng bán tháo trái phiếu

Làn sóng bán tháo trái phiếu toàn cầu đang dồn áp lực lên nhiều nền kinh tế châu Á mới nổi. Indonesia, Philippines và Ấn Độ là 3 thị trường chịu tác động nặng nề nhất khi đồng nội tệ mất giá, dòng vốn rút ra và chi phí đi vay tăng cao.

Giá nhôm toàn cầu tăng do nguồn cung thiếu hụt

Giá nhôm toàn cầu tăng do nguồn cung thiếu hụt

Giá nhôm thế giới được dự báo còn dư địa tăng mạnh khi gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông xảy ra trong bối cảnh tồn kho xuống mức thấp hiếm thấy hơn nửa thế kỷ. Theo Citigroup, giá có thể lên 4.000 USD/tấn trong vài tháng tới.

Jujitsu sẽ mang huy chương vàng về cho thể thao Việt Nam ở ASIAD 20?

Jujitsu sẽ mang huy chương vàng về cho thể thao Việt Nam ở ASIAD 20?

Từ một môn võ còn khá xa lạ với số đông người hâm mộ, jujitsu đang từng bước vươn lên trở thành niềm hy vọng huy chương của thể thao Việt Nam ở đấu trường châu lục. Sau hai tấm HCĐ lịch sử tại ASIAD 18 và ASIAD 19, jujitsu Việt Nam giờ đây không còn đặt mục tiêu đơn thuần là “có huy chương”, mà bắt đầu nghĩ đến chuyện chinh phục tấm HCV đầu tiên ở sân chơi lớn nhất châu Á.

Những ngôi sao tự tắt

Những ngôi sao tự tắt

Những scandal liên tiếp của một số ngôi sao trong làng giải trí như Miu Lê, Hữu Tín, Chi Dân, An Tây hay Châu Việt Cường… cho người ta thấy, showbiz Việt không chỉ có ánh đèn sân khấu hào nhoáng, lóng lánh mà còn có cả những cuộc chơi xuyên đêm với ma túy tổng hợp.

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Cử tạ Việt Nam sẽ lại huy hoàng như xưa?

Từng mang về những dấu son lịch sử cho thể thao nước nhà với 2 tấm huy chương Olympic của Hoàng Anh Tuấn và Trần Lê Quốc Toàn, cử tạ Việt Nam nhiều năm qua luôn được xem là môn thể thao thế mạnh.

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Đừng để chiêu trò lấn át nghệ thuật

Giữa dòng chảy sôi động của thị trường âm nhạc hiện nay, vẫn còn không ít những sản phẩm gây chú ý bằng yếu tố phản cảm, dung tục, thậm chí lệch chuẩn về nội dung và hình ảnh. Khi ranh giới giữa sáng tạo nghệ thuật và chiêu trò câu view bị xóa nhòa thì câu hỏi đặt ra không chỉ cho ý thức của người làm nghề, trách nhiệm của cơ quan quản lý, mà còn là sự tỉnh táo của công chúng trong việc tiếp nhận và chọn lọc giá trị văn hóa…

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Bắn súng Việt Nam và những tín hiệu vui trước thềm ASIAD 20

Trong hành trình hướng đến ASIAD 20, bắn súng Việt Nam đang dần phát đi những tín hiệu tích cực cả về lực lượng lẫn thành tích. Từ sân chơi quốc nội đến đấu trường châu lục, các xạ thủ không chỉ duy trì phong độ mà còn tạo ra những điểm nhấn đáng chú ý. Đặc biệt, sự xuất hiện của những nhân tố trẻ cùng sự ổn định của các gương mặt chủ lực đang mở ra hy vọng cho một tương lai xán lạn của bắn súng Việt Nam.

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Tìm kiếm lượt xem bất chấp, đánh đổi an toàn để nhận quà tặng

Phát trực tiếp (livestream) đang bị một bộ phận người dùng lợi dụng để tìm kiếm lượt xem (câu view), nhận tiền ủng hộ, tặng (donate) bằng những nội dung nguy hiểm, phản cảm, thậm chí, vi phạm pháp luật. Từ các trò hù dọa người đi đường, trẻ em đến việc tụ tập, sử dụng hung khí theo “thử thách” của người xem, cho thấy xu hướng lệch chuẩn này đang lan rộng và tiềm ẩn nhiều hệ lụy.