Từ “môn phụ” thành niềm hy vọng vàng
Trong khoảng 5 năm trở lại đây, Jujitsu Việt Nam chứng kiến bước phát triển mạnh mẽ cả về chiều rộng lẫn chiều sâu. Từ SEA Games, giải vô địch châu Á cho đến sân chơi thế giới, các võ sĩ Việt Nam liên tục tạo dấu ấn bằng những thành tích vượt ngoài kỳ vọng. Thành công ấy mở ra cơ sở để tin rằng tại ASIAD 20, Jujitsu có thể trở thành môn võ mang tính đột phá của đoàn thể thao Việt Nam.
Jujitsu xuất hiện tại ASIAD từ năm 2018 và Việt Nam gần như bước vào sân chơi này với tâm thế học hỏi. Khi ấy, ít ai nghĩ môn võ còn non trẻ này có thể tạo dấu ấn cho thể thao Việt Nam ở cấp độ châu lục. Tuy nhiên, Dương Thị Thanh Minh đã viết nên cột mốc lịch sử với tấm HCĐ ở ASIAD 18. Đó là huy chương ASIAD đầu tiên của Jujitsu Việt Nam. 5 năm sau, tại ASIAD 19 ở Hàng Châu, Phùng Thị Huệ tiếp tục mang về thêm một HCĐ. Hai kỳ ASIAD liên tiếp giành huy chương cho thấy thành tích của Jujitsu Việt Nam không còn mang tính hiện tượng. Quan trọng hơn, khoảng cách giữa võ sĩ Việt Nam với nhóm dẫn đầu châu Á đang dần được thu hẹp.
Nếu nhìn rộng hơn ở các giải đấu quốc tế gần đây, sự tiến bộ của Jujitsu Việt Nam càng rõ nét. Tại giải vô địch thế giới 2026, đội tuyển Việt Nam gây tiếng vang khi giành tới 6 HCV. Đây là thành tích cho thấy võ sĩ Việt Nam không chỉ đủ sức cạnh tranh ở Đông Nam Á mà còn có thể đứng ở nhóm đầu thế giới ở một số nội dung. Điểm đáng chú ý là lực lượng Jujitsu Việt Nam hiện nay có sự kết hợp giữa kinh nghiệm và sức trẻ. Những võ sĩ từng chinh chiến quốc tế nhiều năm đóng vai trò đầu tàu, trong khi lớp VĐV trẻ đang trưởng thành rất nhanh nhờ được cọ xát thường xuyên. Đây là khác biệt lớn so với giai đoạn trước, khi Jujitsu Việt Nam chủ yếu phụ thuộc vào vài cá nhân nổi bật.
Đào Hồng Sơn là ví dụ điển hình cho sự trưởng thành ấy. Võ sĩ này từng vô địch thế giới hạng 56 kg, nhưng tại SEA Games 33 lại phải thi đấu ở hạng 62 kg do chủ nhà Thái Lan cắt bỏ nhiều nội dung sở trường của Việt Nam. Dù gặp bất lợi lớn về hình thể và sức mạnh, Sơn vẫn giành HCĐ sau những trận đấu đầy nỗ lực. Câu chuyện của Đào Hồng Sơn cho thấy hai điều. Thứ nhất, võ sĩ Jujitsu Việt Nam hiện đủ trình độ để cạnh tranh ngay cả trong điều kiện không thuận lợi. Thứ hai, chiều sâu chuyên môn của đội tuyển đang được nâng lên rõ rệt. Trước đây, việc đổi hạng cân thường khiến võ sĩ khó duy trì phong độ, nhưng hiện nay các tuyển thủ Việt Nam đã có khả năng thích nghi tốt hơn với áp lực quốc tế.
Đó cũng là lý do mục tiêu HCV ASIAD không còn bị xem là viển vông. Trong các môn võ đối kháng, khoảng cách từ HCĐ, HCB đến HCV đôi khi chỉ nằm ở một tình huống xử lý hoặc yếu tố bản lĩnh. Khi đã duy trì được vị thế cạnh tranh huy chương qua nhiều năm, việc hướng đến ngôi vô địch là bước đi tất yếu.
Bên cạnh chuyên môn, sự phát triển của Jujitsu còn đến từ việc môn võ này ngày càng được đầu tư bài bản hơn. Những năm gần đây, đội tuyển thường xuyên tham dự các giải quốc tế để tích lũy kinh nghiệm. Việc cọ xát với các võ sĩ mạnh từ Kazakhstan, UAE, Thái Lan hay Nhật Bản giúp tuyển thủ Việt Nam cải thiện đáng kể kỹ năng chiến thuật và khả năng thích nghi với nhiều phong cách thi đấu khác nhau. Một yếu tố khác mang ý nghĩa quan trọng là tâm lý thi đấu. Nếu như trước đây võ sĩ Việt Nam thường bước vào các giải lớn với tâm thế cửa dưới, hiện nay họ đã tự tin hơn nhiều khi đối đầu với các đối thủ hàng đầu châu lục. Sự tự tin ấy đến từ thành tích thực tế chứ không phải những tuyên bố mang tính động viên tinh thần.
Cơ hội vàng cho chiến lược đầu tư mới
Trong nhiều năm, thể thao Việt Nam thường đặt kỳ vọng huy chương ASIAD vào các môn Olympic truyền thống như điền kinh, cử tạ, bắn súng hay Taekwondo. Tuy nhiên, mức độ cạnh tranh ở các môn này ngày càng khốc liệt. Những cường quốc như Trung Quốc, Nhật Bản hay Hàn Quốc sở hữu hệ thống đào tạo quá mạnh, khiến cơ hội tranh HCV của Việt Nam ngày càng thu hẹp. Ở chiều ngược lại, các môn võ đối kháng hiện đại như Jujitsu lại mở ra khoảng trống chiến lược đáng chú ý. Đây là môn mà nhiều quốc gia châu Á chưa có sự vượt trội tuyệt đối, đồng thời Việt Nam lại sở hữu nền tảng võ thuật khá tốt nhờ truyền thống Judo, vật và võ cổ truyền.
Thực tế, nhiều võ sĩ Jujitsu Việt Nam xuất thân từ các môn võ khác. Điều này giúp đội tuyển tận dụng được nguồn lực sẵn có thay vì phải xây dựng hệ thống đào tạo hoàn toàn mới. Việc chuyển đổi VĐV từ Judo hay vật sang Jujitsu đang cho thấy hiệu quả rõ rệt, bởi họ có nền tảng thể lực, kỹ thuật và tư duy đối kháng phù hợp. Đây cũng là mô hình mà nhiều quốc gia thành công đang áp dụng. Trong bối cảnh nguồn lực thể thao Việt Nam còn hạn chế, đầu tư trọng điểm vào các môn có khả năng tạo đột phá sẽ thực tế hơn việc dàn trải ngân sách. Và Jujitsu đang hội tụ nhiều yếu tố để trở thành môn được ưu tiên.
Khác với SEA Games, nơi yếu tố chủ nhà có thể tác động lớn đến chương trình thi đấu, ASIAD có tính ổn định và cạnh tranh cao hơn. Điều đó đồng nghĩa nếu Việt Nam xây dựng được lực lượng đủ mạnh, cơ hội huy chương sẽ bền vững hơn thay vì phụ thuộc vào từng kỳ đại hội. Nhìn vào bức tranh hiện tại, Jujitsu Việt Nam vẫn còn một số hạn chế cần cải thiện nếu muốn chạm tới HCV ASIAD. Đầu tiên là chiều sâu lực lượng ở một số hạng cân chưa thực sự dày. Thứ hai là kinh nghiệm thi đấu đỉnh cao của nhiều võ sĩ trẻ còn hạn chế. Ngoài ra, công tác khoa học thể thao, dinh dưỡng và hồi phục cho VĐV vẫn cần được đầu tư mạnh hơn.
Tuy nhiên, điều tích cực là Jujitsu Việt Nam đang đi đúng hướng. Các võ sĩ trẻ liên tục tiến bộ qua từng giải đấu, trong khi đội tuyển ngày càng có nhiều cơ hội tập huấn quốc tế. Quan trọng hơn, môn võ này đang tạo được niềm tin với giới quản lý thể thao sau hàng loạt thành tích nổi bật. Tại SEA Games 33, dù chỉ giành 1 HCV do chủ nhà Thái Lan cắt giảm nhiều nội dung sở trường của Việt Nam, đội tuyển Jujitsu vẫn cho thấy năng lực cạnh tranh đáng nể. Những tấm HCĐ hay HCB trong hoàn cảnh bất lợi đôi khi còn giá trị hơn một HCV đạt được ở điều kiện thuận lợi, bởi chúng phản ánh thực chất trình độ chuyên môn.
ASIAD 20 sẽ là cột mốc rất quan trọng với Jujitsu Việt Nam. Sau hai kỳ liên tiếp giành HCĐ, áp lực đổi màu huy chương chắc chắn sẽ lớn hơn. Nhưng áp lực ấy cũng cho thấy vị thế của Jujitsu Việt Nam đã khác trước. Từ chỗ chỉ hy vọng có đại diện góp mặt, giờ đây người hâm mộ đã bắt đầu chờ đợi những trận tranh HCV. Trong lịch sử thể thao Việt Nam, nhiều môn từng đi lên từ vị thế “kẻ thách thức” trước khi trở thành thế mạnh thực sự. Jujitsu có thể đang ở giai đoạn chuyển mình như thế. Với đà phát triển hiện tại, cùng chiến lược đầu tư hợp lý, môn võ này hoàn toàn có cơ sở để trở thành niềm hy vọng vàng của thể thao Việt Nam tại ASIAD 20. Và biết đâu, tấm HCV ASIAD đầu tiên ở một môn võ đối kháng hiện đại sẽ đến từ chính những võ sĩ Jujitsu, những người từng lặng lẽ bước ra sân chơi châu Á với mục tiêu chỉ là học hỏi và tích lũy kinh nghiệm.
Jujitsu ở Việt Nam phát triển ra sao?
So với nhiều môn thể thao thành tích cao khác, Jujitsu xuất hiện ở Việt Nam chưa quá lâu. Tuy nhiên, chỉ trong khoảng hơn một thập niên phát triển, môn võ này đã tạo ra bước tiến mạnh mẽ và dần trở thành điểm sáng của thể thao Việt Nam trên đấu trường quốc tế.
Một trong những lợi thế lớn nhất của Jujitsu Việt Nam là khả năng tận dụng nguồn VĐV từ các môn võ nền tảng như Judo, vật hay võ cổ truyền. Nhiều tuyển thủ hàng đầu hiện nay từng xuất thân từ các môn đối kháng khác trước khi chuyển sang Jujitsu. Điều đó giúp họ nhanh chóng thích nghi với yêu cầu chuyên môn và tạo nên lực lượng có chất lượng đồng đều. Từ chỗ chủ yếu thi đấu ở phạm vi Đông Nam Á, Jujitsu Việt Nam giờ đã có thể cạnh tranh sòng phẳng ở cấp độ châu lục và thế giới. Những năm gần đây, đội tuyển liên tục giành huy chương tại SEA Games, ASIAD, giải vô địch châu Á và đặc biệt là giải vô địch thế giới. Thành tích 6 HCV thế giới năm 2026 cho thấy Jujitsu Việt Nam không còn là “ngựa ô”, mà đang từng bước khẳng định vị thế trong nhóm đầu.
Sự phát triển của Jujitsu còn đến từ việc nhiều địa phương bắt đầu chú trọng đào tạo trẻ và mở rộng phong trào. Các giải quốc nội được tổ chức thường xuyên hơn, giúp VĐV có thêm cơ hội cọ xát và nâng cao trình độ. Trong bối cảnh thể thao Việt Nam cần tìm kiếm những môn có khả năng tạo đột phá ở đấu trường châu Á, Jujitsu đang nổi lên như một hướng đầu tư giàu tiềm năng và mang tính chiến lược lâu dài.
