Chuyện thu gom “hàng nóng”, giữ an toàn thôn xóm

Phía sau những nếp nhà bình yên ấy là sự góp sức thầm lặng của cả cộng đồng, chính quyền và lực lượng chức năng địa phương - đặc biệt là Công an xã - trong việc giữ gìn an ninh, trật tự, tuyên truyền pháp luật. Đó cũng là hành trình bền bỉ vận động người dân tự giác thông tin, giao nộp những loại vũ khí, vật liệu nổ còn sót lại trong bản làng sau chiến tranh - một công việc vừa kiên trì, vừa đòi hỏi sự tin cậy tuyệt đối giữa lực lượng Công an và bà con.

1. Công an xã Tân Lập, sau sắp xếp đơn vị hành chính, hầu như tháng nào cũng tiếp nhận người dân tự nguyện mang vũ khí đến nộp. Trong căn phòng nhỏ cuối dãy trụ sở, Đại úy Trần Đình Tàu, Trưởng Công an xã mở cánh tủ sắt, bên trong là những khẩu súng hơi tự chế được xếp ngay ngắn, mỗi khẩu gắn với một câu chuyện của bà con vùng cao.

Anh kể bằng giọng trầm, như nhớ về giai đoạn còn nhiều phức tạp: “Trước đây, vận động giao nộp vũ khí không dễ đâu. Bà con e ngại lắm. Giữ súng để phòng thú rừng, để canh nương... là thói quen lâu đời. Mình mà đến hô hào thì bà con chỉ cười trừ. Nhưng, khi mình ngồi lại, uống chung chén nước, kể chuyện rẫy nương rồi phân tích hậu quả thực tế, lúc ấy họ mới thấu hiểu”. Cũng từ những buổi trò chuyện chân tình ấy, chỉ trong một đợt vận động, công an xã đã tiếp nhận đủ loại vũ khí khác nhau - có những món tưởng như đã biến mất khỏi vùng núi này từ lâu.

Chúng tôi theo chân tổ công tác của Công an xã Tân Lập đến thôn Bản Làng Vây. Ở góc vườn nơi làn khói bếp còn vương nhẹ, ông Hồ Văn Tiến vừa thấy bóng dáng lực lượng Công an đã thoáng nở nụ cười, tay vẫy mời: “Các chú vào nhà uống chén nước cho ấm người!”. Cách ông đón tiếp tự nhiên, gần gũi, như với những người anh em quen thuộc vẫn ghé bản hằng ngày.

Trong căn nhà sàn nhỏ, chén trà nóng được rót đều, câu chuyện giữa ông và tổ công tác mở ra nhẹ nhàng. Ông Tiến kể rằng, trước đây, khi nghe đến chuyện làm việc với công an, bà con còn e dè. Nhưng, 2 năm lại đây, công an xã xuống cơ sở thường xuyên hơn, cùng bà con đi rẫy, đi tuần, lắng nghe chuyện đời sống nên khoảng cách dần thu hẹp. “Giờ gặp các chú, mình nói thật, nói hết. Có chuyện gì lạ trong thôn là tôi báo liền. Giữ bản thì mình cũng góp phần chứ không trông chờ hết vào cán bộ được” - ông Tiến chia sẻ.

Ông nhớ, có lần, đang phát cỏ ở rẫy thì thấy 2 thanh niên lạ mặt điều khiển xe máy men theo đường mòn vào thôn rồi dừng lại ở khu vực ít người qua lại. Thấy dấu hiệu bất thường, ông liền gọi cho Công an xã Tân Lập. Tổ công tác xuống ngay sau đó, kịp thời kiểm tra và ngăn chặn một vụ trộm nông sản có thể xảy ra. “Bà con mình không phải lúc nào cũng biết ai tốt, ai xấu. Mà công an đâu thể có mặt khắp nơi. Thấy gì không bình thường thì báo, vậy thôi” - ông nói, giọng mộc mạc nhưng dứt khoát.

Từ sự chủ động của ông Tiến, tinh thần cảnh giác và ý thức phối hợp với công an lan dần trong thôn Bản Làng Vây. Người đi rẫy thấy dấu chân lạ, người ở nhà nghe tiếng súng tự chế trên đồi, hay phát hiện người lạ vào bản đều báo với lực lượng Công an kịp thời. Những thông tin nhỏ nhưng hữu ích ấy giúp tình hình an ninh, trật tự trong thôn ổn định rõ rệt.

Đại úy Trần Đình Tàu nhìn sang ông Tiến, gật đầu như thay cho lời cảm ơn: “Ở thôn này, chú Tiến là người tiên phong. Nhờ chú, bà con mạnh dạn hơn, phối hợp tốt hơn với lực lượng”.

2. Ở xã Hướng Hiệp, nơi đồng bào Vân Kiều sinh sống bao đời, phong trào “Thôn, bản không có vũ khí, vật liệu nổ” đã trở thành câu chuyện quen thuộc trong từng buổi sinh hoạt cộng đồng. Trong ngôi nhà sàn nhỏ ở thôn Khe Sông, ông Hồ Văn Chuyên kể bằng giọng hồn hậu: “Trước đây nhiều người nghĩ giữ súng để bắn heo rừng, hoặc để phòng thân. Nhưng, có mấy vụ trẻ con nghịch súng rồi xảy chuyện đau lòng, bà con sợ lắm. Khi công an xã xuống nói rõ pháp luật, nói chuyện hậu quả trước mắt, dân mình mới hiểu ra”.

Ông Chuyên dẫn chúng tôi ra góc nhà - nơi trước đây ông treo khẩu súng trường tự chế để đuổi thú phá rẫy. Bây giờ chiếc móc treo trống trơn. “Tui nộp lâu rồi. Giữ chi cho nguy hiểm. Con nít trong nhà, lỡ nó nghịch phát nổ thì tội lắm”, ông cười hiền, nét nhẹ nhõm hiện rõ.

Không chỉ người lớn thay đổi thói quen, học sinh trong xã cũng được lực lượng Công an tuyên truyền rất cụ thể. Em Từ Phương Thảo, học sinh lớp 11A1, Trường THPT Đakrông, cho biết: “Trên lớp, ngoài việc các chú công an trực tiếp nói chuyện về pháp luật, cách phòng ngừa tệ nạn xã hội, tụi em còn được xem video công an xã gửi đến, cảnh báo nguy cơ từ pháo nổ và vũ khí tự chế. Thấy sợ thật. Nhà ai còn để súng tự chế, tụi em nhắc bố mẹ mang giao nộp liền”.

Ông Thái Ngọc Châu, Bí thư Đảng ủy xã Hướng Hiệp, nhận xét rằng những thay đổi tưởng chừng rất nhỏ ấy lại tạo nên chuyển biến lớn. Hướng Hiệp từng là địa bàn nhiều người còn quen chế súng thủ công. Bây giờ, nhờ sự kiên trì vận động và đồng thuận của bà con, cả xã đã trở thành một trong những điểm sáng của tỉnh trong việc tự nguyện giao nộp vũ khí, vật liệu nổ còn sót lại sau chiến tranh. “Không gian núi rừng yên bình hôm nay, vì thế, được dệt nên từ chính sự đổi thay bền bỉ ấy - từ những bàn tay gom góp bình yên trong từng nếp nhà” - ông Châu chia sẻ.

3. Tại xã Bến Quan, chiến dịch vận động giao nộp vũ khí diễn ra như một cuộc đi bộ đường dài - bền bỉ, kiên nhẫn và đặc biệt hiệu quả. Ngày 10/11/2025, trong hội nghị thông tin pháp luật tại nhà văn hóa, 4 công dân đã trực tiếp mang súng tự chế lên bàn giao trước toàn thể bà con. Khi ông Trần Đao Chiến - một trong 4 người - đặt khẩu súng trường tự chế xuống bàn, cả hội trường đồng loạt vỗ tay. Ông Chiến mộc mạc nói: “Tôi thấy giữ trong nhà chỉ thêm lo. Mang lên nộp cho xã mới yên tâm!”.

Không chờ người dân tự tìm đến, Công an xã Bến Quan chủ động đi từng ngõ, gõ từng cửa, vào tận rẫy, ghé tận lán. Dù là hộ sống sâu trong khu sản xuất hay những gia đình cao tuổi, cán bộ đều kiên nhẫn giải thích: từ súng tự chế đến ná bắn bi sắt đều tiềm ẩn nguy hiểm và có thể bị xử lý theo quy định. Có những buổi tối, ánh đèn pin của công an xã vẫn lấp ló trên đường vào bản chỉ để thuyết phục một cụ già rằng “giữ lại để phòng thân” không phải là an toàn, mà chính giao nộp mới là bảo vệ gia đình mình.

Một chiến sĩ trẻ kể rằng, trong đợt cao điểm, gần như ngày nào cũng có người hỏi: “Cái này có phải đem giao nộp không?”. Câu hỏi tưởng đơn giản ấy lại là tín hiệu tích cực: bà con đã bắt đầu suy nghĩ theo hướng pháp luật, ý thức hơn về nguy cơ mất an toàn từ những vật dụng tưởng như vô hại. Nhờ sự kiên trì của lực lượng Công an và sự đồng thuận của người dân, Bến Quan đang dần trở thành địa bàn sạch vũ khí tự chế, góp phần giữ gìn sự bình yên bền vững cho những nếp nhà dưới chân Trường Sơn.

Trung tá Thái Thành, Trưởng Công an xã Bến Quan chia sẻ: “Tuyên truyền không thể làm qua loa được. Mỗi thôn có đặc điểm riêng, mỗi gia đình có cách nghĩ khác nhau, nên cán bộ phải nắm địa bàn, hiểu dân. Chỉ khi bà con tin mình thì họ mới sẵn lòng giao lại thứ mà trước đây họ xem như bảo bối”. Không chỉ dựa vào cách vận động truyền thống, lực lượng công an cơ sở ở Quảng Trị đã mạnh dạn thay đổi phương pháp, tận dụng công nghệ để tăng hiệu quả. Các nhóm Zalo thôn, bản trở thành “kênh phát thanh mới”, nơi người dân cập nhật liên tục cảnh báo, clip hướng dẫn, quy định pháp luật.

Đại tá Lê Phi Hùng, Phó Giám đốc Công an tỉnh Quảng Trị, cho biết: “Từ đầu năm 2025 đến nay, lực lượng công an toàn tỉnh đã tổ chức hơn 40 hội nghị, gần 200 buổi phát động quần chúng, thu hút hơn 5.000 lượt người tham gia. Ở những buổi sinh hoạt ấy, cán bộ không chỉ vận động, hướng dẫn bà con tham gia giữ gìn an ninh, trật tự, mà còn chỉ cách tố giác tội phạm qua các kênh thông tin trực tuyến của cơ quan chức năng. Thực tế, có những video cảnh báo đăng lên nhóm Zalo của thôn còn hiệu quả hơn 5-7 buổi họp. Bà con xem rất nhanh, nhắc nhau cũng rất nhanh”.

Nhờ những thay đổi linh hoạt ấy, thông tin được lan tỏa rộng hơn, nhanh hơn và quan trọng nhất là đến đúng người, đúng thời điểm - tạo nên sức mạnh của cả cộng đồng trong việc giữ gìn bình yên từng bản làng.

Rời các xã vùng cao khi trời vừa chạng vạng, chúng tôi bắt gặp những cánh rừng sẫm dần ở phía xa - nơi trước kia từng ẩn chứa không ít hiểm nguy từ những thứ kim loại còn sót lại sau chiến tranh và thói quen tự chế súng của bà con. Hôm nay, hành trình thu gom vũ khí, vật liệu nổ vẫn đang tiếp diễn, âm thầm nhưng kiên quyết.

Đó không chỉ là một hoạt động mang tính pháp luật. Đó là quá trình dựng xây bình yên bằng niềm tin, bằng sự kiên trì bám bản của lực lượng Công an, bằng sự hưởng ứng tự giác của người dân...