“Chữa bệnh” bằng… khí cười!?

Khi khí cười được quảng cáo như một liệu pháp chữa bệnh, có tác dụng thần kỳ đối với các loại bệnh về thần kinh, trầm cảm, lo âu..., nhiều người đã tin tưởng và đổ xô đi hít khí cười cho... đời nở hoa, tâm an lạc, tinh thần sảng khoái, nhưng kết cục rước họa vào thân, tiền mất tật mang!

Những lời rủ rê như mật ngọt

“Bạn đang trải qua trầm cảm, lo âu hoặc mất phương hướng trong cuộc sống, đừng lo, liệu pháp hít khí cười giúp bạn luôn mỉm cười, luôn vui vẻ, cảm giác hưng phấn và lạc quan trong mỗi phút giây cuộc đời”, một trong những dòng quảng cáo về việc chữa bệnh bằng bóng cười thu hút hàng ngàn người quan tâm.

Chúng tôi được giới thiệu vào nhóm “liệu pháp tâm an”, nơi có hàng ngàn thành viên tham gia chia sẻ những phương pháp giúp cuộc sống con người trong thời đại công nghệ số bớt đi áp lực, cũng như trầm cảm tinh thần.

Tài khoản Tâm An, quản trị viên của nhóm là người tích cực đăng những nội dung về chữa bệnh trầm cảm, trong đó liệu pháp hít bóng cười được tài khoản này nhấn mạnh rằng, “đó là phương pháp thần kỳ” giúp xóa nhòa cảm xúc tiêu cực, bồi dưỡng tinh thần qua ý tưởng tươi đẹp mà “khí thần kỳ” mang lại.

Nhắn tin riêng với chúng tôi, tài khoản Tâm An giải thích: “Người ta cứ nghĩ bóng cười là chất kích thích gây nghiện, có hại cho con người nhưng cái gì cũng có hai mặt của nó. Khí cười còn là liệu pháp chữa bệnh trầm cảm cũng như các loại bệnh về rối loạn tâm thần đã được kiểm chứng tại Mỹ”. Tài khoản Tâm An chia sẻ và gửi cho chúng tôi mấy bài báo nước ngoài dịch sang tiếng Việt nói về kết quả điều trị trầm cảm nặng cho hơn 70% người khỏi bệnh bằng khí cười.

Để thuyết phục hơn, Tâm An tiếp tục gửi cho chúng tôi hàng loạt nội dung tin nhắn qua lại giữa các bệnh nhân đã chữa khỏi bệnh thần kinh qua liệu pháp khí cười. Tùy vào thể bệnh và tình trạng sẽ có những liệu trình khác nhau. Nếu tình trạng bệnh nặng thì dùng liệu trình 3 tháng, mỗi ngày hít 5-7 bóng, tăng dần lên 9-12 bóng cho đến cuối kỳ. Nếu bị rối loạn lo âu hoặc bệnh về tiền đình thì dùng liều nhẹ từ 2-3 bóng nhưng phải kéo dài liên tục trên 5 tháng thì mới hiệu quả.

Tâm An hướng dẫn tận tình và giới thiệu bên anh ta có đầy đủ nguồn cung khí cười mà không lo khan hiếm hàng. “Nếu là bệnh nhân thì đại lý sẽ bán giá sỉ theo từng bình, mỗi bình có giá 2,5 triệu đồng và có thể bơm được từ 30-40 quả. Giá này rẻ hơn nhiều so với dân chơi sử dụng bóng cười để giải trí”, Tâm An nói và cho biết, việc vận chuyển giao cho khách hàng sẽ được ship tận nơi, nhận tiền qua chuyển khoản dưới danh nghĩa đơn thuốc.

2-1.jpg -0
Bác sĩ theo dõi hình ảnh tổn thương tủy sống của bệnh nhân ngộ độc khí cười.

Trên các hội nhóm, nhiều người cũng bàn tán rôm rả về sử dụng bóng cười như một liệu pháp chữa lành. Tài khoản Minh Thiền trong nhóm “Chữa bệnh từ hút bóng cười” tự nhận bản thân mắc chứng rối loạn lo âu, chuyển sang trầm cảm thể nặng, luôn suy nghĩ mông lung, cực đoan. Sau khi được hướng dẫn chữa bệnh bằng hít khí cười, Minh Thiền đã khỏi hoàn toàn chứng lo âu. “Từ một người trầm cảm, sợ tiếng ồn và nơi đông người, mình đã lột xác thành một người vui vẻ, yêu đời chỉ sau một liệu trình thử nghiệm bóng cười”, Minh Thiền cho biết.

Sau chia sẻ của tài khoản này, nhiều người trong nhóm vào xin tư vấn cũng như giới thiệu địa chỉ uy tín để có thể mua khí cười chữa bệnh. Chúng tôi truy cập vào tài khoản Facebook và Zalo của Minh Thiền, thấy tràn ngập những bài giới thiệu về chữa lành bằng phương pháp hít khí. Nếu một người bình thường sẽ rất khó phát hiện anh ta quảng cáo bóng cười, bởi những bài đăng cũng như hình ảnh công khai không hề có bóng cười. Tuy nhiên, những thành viên tham gia nhóm hoặc qua giới thiệu đều được nhóm của Minh Thiền tiếp cận chia sẻ chi tiết việc mua bán bóng cười chữa bệnh, cũng như tư vấn cách sử dụng để đạt hiệu quả tốt nhất. Trong nhóm, mọi bình luận tiêu cực đều bị ẩn đi nên không ai biết có bao nhiêu người hít khí cười chữa bệnh phải đi bệnh viện cấp cứu hoặc gặp biến chứng.

Khí cười, người khóc

Trở về từ Bệnh viện Y học cổ truyền TP Hồ Chí Minh sau quá trình điều trị biến chứng do khí cười, chị L.H.P (28 tuổi, ngụ phường Tân Hưng, TP Hồ Chí Minh) vẫn chưa thể lấy lại năng lượng tốt nhất cho bản thân. Chị P. vốn là dân văn phòng, công việc nhiều nên gặp stress nặng. Một lần, chị lên mạng vô tình gặp dòng quảng cáo chữa bệnh tinh thần bằng khí. Chị P. tò mò vào xem và hỏi liệu pháp như thế nào thì được người ta hướng dẫn dùng khí cười. Chị mua thử một liệu trình về dùng được hơn một tuần thì thấy tinh thần sảng khoái, tâm trạng lâng lâng, bay bổng. Vậy là khi nào mệt mỏi, chị lại dùng, quen và nghiện luôn.

Hơn 3 tháng sau, chị P. bắt đầu có cảm giác chóng mặt, tê bì tay chân, choáng váng và ngã ra đường khi lái xe. Chị P. được người nhà đưa vào bệnh viện cấp cứu và phát hiện ngộ độc do khí cười. “Sau khi tỉnh lại, tôi có vào lại nhóm chia sẻ về tình trạng của bản thân khi dùng khí cười và cảnh báo mọi người nên cẩn thận, tránh tiền mất tật mang vì đây hoàn toàn không phải phương pháp chữa bệnh. Tuy nhiên, dòng tin của tôi đã bị biến mất ngay khi vừa đăng”, chị P. cho biết.

Những ngày cuối tháng 10, Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai tiếp nhận và điều trị cho đôi vợ chồng trẻ sau một thời gian dài hít bóng cười. Theo tiền sử, năm ngoái, anh N.V. T. cùng vợ đi chơi ở phố đi bộ Nguyễn Huệ (TP Hồ Chí Minh). Tại đây, bạn bè của anh sử dụng bóng cười rất vui vẻ nên anh thấy tò mò và dùng thử, nghĩ là vui vẻ, vô hại. Ai ngờ, chỉ một lần thử, sau đó bị cuốn vào lúc nào không hay.

Từ vài quả cho vui, anh T. dần nghiện cảm giác hưng phấn mà khí N2O mang lại: “Mỗi lần hít vào, thấy như mình đang ở nơi khác, trên cung trăng, dưới biển, mỗi người một kiểu ảo giác. Ban đầu thấy sảng khoái, vui tươi, rồi càng chơi càng bị cuốn. Có lần, chỉ trong 2 ngày tôi đã tiêu gần 20 triệu đồng để mua bóng”, anh T. kể.

Còn chị H., vợ anh T. chia sẻ, vợ chồng chị chơi bóng cười với nhau những lúc mệt mỏi, căng thẳng và không để ai biết. Con cái trong nhà có người giúp việc chăm sóc. Tần suất sử dụng ngày một tăng. Có giai đoạn, hai vợ chồng chị H. chơi liên tục, mỗi ngày dùng 6-8 bình, mỗi bình khoảng 40 quả bóng, chỉ khi mệt quá mới dừng lại.

Sau gần 10 tháng sử dụng, cơ thể cả hai bắt đầu có biểu hiện bất thường, toàn thân tê dại: “Bỗng một hôm tôi thấy tay tê rần rần, như kiến bò trong người, cảm giác bước đi loạng choạng, tưởng thiếu ngủ. Vài ngày sau, tê lan xuống chân, đứng dậy là ngã. Đi khám ở phòng khám tư thì không ra bệnh. Đến lúc không thể nhấc nổi chân, tôi mới đến bệnh viện thì được bác sĩ kết luận hai vợ chồng bị tổn thương tủy sống cổ do ngộ độc khí N2O, ảnh hưởng đến dây thần kinh vận động và cảm giác.

Cặp vợ chồng đang được điều trị phục hồi tích cực, giải độc, kết hợp vật lý trị liệu và tập vận động. Bác sĩ cho biết, quá trình hồi phục có thể kéo dài nhiều tháng, thậm chí không thể hồi phục hoàn toàn nếu tổn thương tủy sống đã nặng.

Bác sĩ Nguyễn Đăng Đức, Bệnh viện Bạch Mai, người trực tiếp điều trị cho vợ chồng bệnh nhân cho biết, thời gian gần đây, trung tâm liên tục tiếp nhận các ca ngộ độc bóng cười, chủ yếu là người trẻ.

2-2.jpg -0
Bóng cười được quảng cáo như một loại “khí vui vẻ” giúp chữa lành các loại bệnh về thần kinh.

Có bệnh nhân chỉ mới 20 tuổi, sau vài tháng dùng bóng cười đã phải nhập viện vì liệt tứ chi. Chụp MRI cho thấy tổn thương tủy sống không thể hồi phục. Điều đáng lo là bóng cười vẫn đang được buôn bán tràn lan, núp bóng “khí giải trí”.

Về thần kinh, bóng cười phá hủy lớp myelin, chất cách điện của sợi thần kinh, khiến não và tủy sống bị cắt đứt đường truyền tín hiệu. Hậu quả là tê liệt tứ chi, rối loạn cảm giác, thậm chí ngừng thở. Có bệnh nhân không thể tự ngồi dậy, liệt toàn thân.

Về máu, khí N2O gây thiếu máu và suy tủy giống như bệnh lý do hóa chất độc. Còn với sinh sản, nhiều bệnh nhân trẻ bị giảm tinh trùng, rối loạn nội tiết, giảm ham muốn ở cả nam và nữ.

Các bác sĩ khuyến cáo, khí N2O không được phép sử dụng để hít trực tiếp. Chỉ cần vài lần hít liên tục cũng có thể gây ngộ độc thần kinh cấp. Vì vậy, chuyên gia y tế khuyến cáo tuyệt đối không sử dụng bóng cười dưới bất kỳ hình thức nào. Khi có dấu hiệu tê bì, yếu cơ, mất thăng bằng sau khi hít khí cười, cần đến cơ sở y tế ngay.

Trục lợi từ bóng cười

Bóng cười là một loại ma túy trá hình, vừa độc, vừa gây nghiện, tuyệt đối không phải là phương pháp chữa bệnh như những lời quảng cáo. Thực tế, các hội nhóm rao giảng về bóng cười có tác dụng chữa bệnh chỉ là trò lừa đảo, lòe bịp để bán được sản phẩm, từ đó thu bộn tiền mà không màng đến sự nguy hại của người dùng.

Ngày 30/10, Cơ quan CSĐT Công an TP Hồ Chí Minh đã ra quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can và thi hành lệnh bắt tạm giam 4 đối tượng về tội “Buôn bán hàng cấm”. Trong nhóm này, Trương Ngọc Ẩn (sinh năm 1990, ngụ phường Tân Định), là chủ hộ kinh doanh quán bar Destiny (số 16 Quốc Hương, phường An Khánh); Sử Hữu Minh Kha (sinh năm 2002, ngụ phường An Khánh) giữ vai trò trợ lý điều hành; Nguyễn Diệp Huy (sinh năm 2001, cùng ngụ phường An Khánh) là quản lý và Lương Mộc Hân (sinh năm 1990, ngụ phường Cầu Kiệu) làm thu ngân tại quán. Qua công tác quản lý địa bàn, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP Hồ Chí Minh phát hiện hộ kinh doanh Destiny hoạt động dưới hình thức quán bar có hành vi bán bóng cười cho khách sử dụng trực tiếp tại chỗ.

Tiến hành kiểm tra thì phát hiện cơ sở đang tàng trữ 21 bình khí cười và 40 quả bóng cười chưa sử dụng. Nhóm đối tượng thừa nhận đã hoạt động với nhiều thủ đoạn tinh vi để đối phó như: bố trí khu vực riêng phục vụ bóng cười, hoạt động 24/24h; chỉ ưu tiên khách quen, nhận khách sau 23h và yêu cầu nhân viên cất giấu bình khí N2O khi có động; thay đổi tên mặt hàng bóng cười trong menu và hóa đơn để che giấu hành vi; sử dụng Zalo, Viber để đặt hàng và thống kê doanh thu nội bộ, không kê khai chính thức.

Cơ quan điều tra xác định, trong 6 tháng đầu năm 2025, tụ điểm này đã bán ra tổng cộng 65.522 quả bóng cười, thu lợi bất chính gần 7 tỷ đồng.

Trước đó, cuối tháng 8/2025, Phòng Cảnh sát kinh tế, Công an TP Hồ Chí Minh đã kiểm tra hành chính nhà hàng Cloud 9 (số 39A đường Cô Bắc, phường Cầu Ông Lãnh). Tại thời điểm kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện 4 khách đang sử dụng bóng cười, thu giữ 8 bình khí N2O loại 5,5 kg, 6 vỏ bình đã qua sử dụng, 20 bịch bóng cao su, 333 quả bóng đã dùng, cùng nhiều tang vật khác.

Điều tra ban đầu xác định Nguyễn Thị Mỹ Chi (33 tuổi) thành viên góp vốn,  đồng thời là chủ mưu, trực tiếp điều hành tụ điểm. Các đồng phạm như: Phan Quỳnh Như, Lương Thị Kiều Nga, Phạm Văn Nam là những người trực tiếp tham gia bán và phục vụ khách sử dụng khí cười, hưởng hoa hồng theo doanh thu.

Nguyễn Thị Mỹ Chi mua khí từ các đầu mối qua mạng xã hội, thanh toán bằng chuyển khoản, rồi chỉ đạo nhân viên bơm vào bóng cao su, bán cho khách với giá từ 78-250 ngàn đồng/quả. Để che giấu, hóa đơn được ghi ký hiệu như “CLOUD B”, “Bia C9” hoặc mã hóa khác. Từ tháng 1/2025 đến khi bị phát hiện, Cloud 9 đã tiêu thụ lượng lớn khí cười, thu về gần 1,7 tỷ đồng.

Công an TP Hồ Chí Minh đang tiếp tục mở rộng điều tra để làm rõ và xử lý toàn bộ đường dây cung cấp khí N2O trên địa bàn. Đồng thời, Cơ quan công an khuyến cáo các tổ chức, cá nhân tuyệt đối không kinh doanh, tàng trữ, sử dụng khí N2O do mặt hàng này gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và trật tự xã hội.

Ngọc Thiện

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.