Chợ thú rừng và những chiêu thức “nhá hàng”

“Chợ đen” thú rừng

Không khó để chúng tôi tiếp cận vào các hội nhóm mang màu sắc săn bắt, buôn bán thú rừng như: Nhóm thích săn bắt, nhóm thợ rừng, hội những người yêu hoang dã, hội anh em tiên tửu…Trong thế giới của các hội nhóm này, ngoài việc chia sẻ, đàm đạo chuyện đời, chuyện làm ăn, còn là những câu chuyện ở chốn rừng sâu núi thẳm, với các loài thú rừng được gọi là đặc sản, khoái khẩu của không ít người. Tại đây, kênh mua bán được thiết lập từ cá nhân đến hội nhóm, từ đơn lẻ đến đại lý, đầu nậu tiêu thụ.

“Hôm qua vừa kiếm được em Chồn hương ở Cát Tiên (rừng Quốc gia Cát Tiên, tiếp giáp hai tỉnh Đồng Nai và Lâm Đồng) anh em nào có nhu cầu inbox”, tài khoản Dũng Lê rao bán trên nhóm thợ rừng. Vào hỏi thăm đơn hàng của Dũng Lê, chúng tôi được anh này cho biết, chú Chồn hương nặng hơn 3kg đã được làm sạch sẽ, hút chân không và cấp đông, có thể bảo quản đến Tết vẫn tươi ngon. Dũng Lê rao bán mỗi ký thịt Chồn hương có giá 1,5 triệu đồng đã làm sạch, còn mua nguyên con thì 2,5 triệu/con.

“Đây là hàng hiếm, không phải cứ vào rừng đặt bẫy là trúng, nhiều khi có tiền không mua được. Phải là chỗ tin tưởng lắm mới chia sẻ món ngon đặc sản”, Dũng Lê cho biết.

Nếu quyết định chốt đơn hàng, người mua phải chuyển 50% số tiền, hẹn hai ngày sau sẽ có người liên hệ giao hàng và nhận phần còn lại. Việc mua bán diễn ra kín kẽ, đảm bảo không để lộ sơ hở nào để tránh gặp rắc rối.

Cũng trên nhóm thợ rừng, tài khoản Minh Trần thường xuyên đăng tải cảnh rừng núi, động vật hoang dã, hình ảnh những mặt hàng làm trang sức, mỹ nghệ như nanh hổ, nanh lợn, ngà voi... Nếu chỉ nhìn vào trang cá nhân của người này, ai cũng nghĩ anh ta là một nhà yêu động vật, thích sưu tầm các loại thủ công mỹ nghệ từ rừng. Khi tương tác trực tiếp, nhắn tin riêng thì ngoài những món hàng trang sức ra, Minh Trần còn quảng cáo hàng loạt hàng sống như heo, nai, chồn, sóc...

“Với hàng tươi sống, phải đặt cọc trước vì không có sẵn, lại quý hiếm. Ngoài ra, anh em muốn mua các loại nanh, móng vuốt hoặc lông, da của động vật hoang dã thì bên mình có sẵn. Đảm bảo các mặt hàng này đều từ động vật hoang dã chính hãng”, Minh Trần cho biết.

Càng về cuối năm, không khí họp chợ thú rừng diễn ra sôi nổi trong kín kẽ. Hầu hết các trang bán hàng đều mời chào bằng hình ảnh của thú rừng sống, nhưng khi giao hàng thì sẽ giao thành phẩm đã qua chế biến để ngụy trang, nhằm qua mắt cơ quan chức năng. Trên nhóm “những người yêu hoang dã”, tài khoản Amazon là một trong những shop tích cực đăng hình ảnh động vật hoang dã và chào hàng thường xuyên.

Cửa hàng online của Amazon bán các sản phẩm động vật hoang dã như cò, cuốc, sâm sen, chim sẻ, rắn ráo, chồn... Đây hầu hết là các loài chim, thú thường gặp trong tự nhiên. Khác với những người bán khác, tài khoản Amazon khoe, anh ta có mạng lưới thợ săn khắp các cánh rừng nên có nguồn sản phẩm dồi dào. “Nếu ngày thường thì bên mình không nhận tiền trước, nhưng bây giờ đang là mùa Tết hàng rất hiếm, nhu cầu lại cao nên phải đặt cọc. Khi nào có hàng sẽ giao thành phẩm, không giao hàng sống để tránh rủi ro”, tài khoản Amazon nói về luật ngầm mua bán động vật hoang dã.

Nếu như hoạt động mua bán, chào mời động vật hoang dã trên các hội nhóm diễn ra kín đáo nhưng sôi động, thì phương thức giao hàng, thanh toán cũng tinh vi, khôn khéo. Các giao dịch chủ yếu sử dụng xe khách đường dài, xe tải nhỏ hoặc trà trộn tang vật trong hàng hóa ký gửi, hàng đông lạnh nhằm qua mặt lực lượng kiểm tra. Động vật hoang dã hoặc các sản phẩm từ động vật hoang dã thường được cất giấu trong thùng xốp, bao tải, ướp đá lạnh, vận chuyển xuyên tỉnh, gây khó khăn cho công tác phát hiện và xử lý.

Mới đây, Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP Đà Nẵng trong quá trình tuần tra, kiểm soát trên tuyến Hầm Hải Vân - Túy Loan đã phát hiện và bắt giữ một vụ vận chuyển thịt nghi là động vật hoang dã với số lượng lớn. Cụ thể, ngày 16/12/2025 tổ công tác tiến hành dừng kiểm tra một xe khách lưu thông theo hướng Bắc - Nam, do tài xế H.Đ.Y. (trú tại tỉnh Quảng Trị) điều khiển.

Qua kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện trên xe có nhiều thùng xốp và bao tải chứa thịt động vật đông lạnh. Tang vật gồm 11 cá thể cầy (nghi là cầy mực, thuộc nhóm động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm); 6 cá thể động vật đông lạnh không đầu, không chân, lông màu đen (nghi là heo rừng) và 3 cá thể động vật đông lạnh không đầu, không chân, lông màu vàng, chưa xác định được chủng loài. Tổng khối lượng số thịt ước tính lên đến hàng trăm kilogam. Tại thời điểm kiểm tra, lái xe và phụ xe không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc hợp pháp của số hàng trên. Lực lượng chức năng đã lập biên bản, niêm phong toàn bộ tang vật và tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.

Trả giá đắt vì động vật hoang dã

Thịt thú rừng luôn được xem là đặc sản, là món ngon hiếm có khó tìm nên trở thành thứ xa xỉ trong mỗi dịp lễ, tết. Chính vì nhu cầu tiêu thụ cao nên hoạt động săn bắt, mua bán luôn trong trạng thái “cháy hàng”. Vì tiền, vì lợi nhuận nên cả người săn bắt, đầu nậu, lái buôn lẫn người tiêu thụ đều nhắm mắt đưa chân lao vào cuộc săn tìm động vật hoang dã, bất chấp hành vi vi phạm pháp luật cũng như đạo đức, lương tri con người.

Ngày 7/1/2026, Công an xã Đam Rông 4 (Lâm Đồng) đã phát hiện, ngăn chặn vụ việc có dấu hiệu săn bắt động vật hoang dã và tàng trữ súng nén hơi trái phép. Theo đó, trong quá trình tuần tra ban đêm, lực lượng Công an xã Đam Rông 4 phát hiện 2 đối tượng điều khiển xe môtô có nhiều biểu hiện nghi vấn nên yêu cầu dừng xe kiểm tra. Kết quả qua kiểm tra phát hiện 2 đối tượng mang theo các bộ phận của súng nén hơi đã tháo rời, đạn súng, dụng cụ bơm hơi; đồng thời phát hiện 3 cá thể động vật nghi là động vật rừng cùng nhiều bộ phận động vật nghi thuộc loài linh trưởng.

Tại cơ quan Công an, 2 đối tượng khai nhận tên là Ma Văn Phừ (sinh năm 1985) và Ma Văn Chín (sinh năm 1996, cả 2 cùng trú tại xã Quảng Hòa, Lâm Đồng). Số tang vật trên là súng nén hơi có thể lắp ráp hoàn chỉnh để sử dụng vào việc săn bắn. Số động vật bị thu giữ là kết quả của hành vi săn bắn trái phép trong rừng thuộc địa bàn xã Đam Rông 4.

Một vụ việc khác diễn ra tối ngày 4/1/2026 do Tổ công tác Đội Quản lý, Bảo vệ rừng Biên Giới (Vườn quốc gia Lò Gò - Xa Mát, tỉnh Tây Ninh) tổ chức theo dõi, tuần tra kết hợp mật phục tại Khoảnh 1, Tiểu khu 21 (thuộc địa bàn xã Tân Biên, tỉnh Tây Ninh) nhằm ngăn chặn hoạt động săn bắt động vật hoang dã và các hành vi xâm hại tài nguyên rừng.

Khi bị phát hiện, các đối tượng bỏ chạy, tổ công tác tiến hành truy đuổi và bắt giữ 1 đối tượng người Campuchia, đối tượng còn lại lợi dụng đêm tối trốn thoát về bên kia biên giới. Tại hiện trường, tổ công tác thu giữ một số tang vật gồm: 1 túi lưới lớn bên trong có 13 túi lưới nhỏ dùng để nhốt khỉ, 1 khoanh dây kẽm, 1 sợi dây thừng dài khoảng 6m, 1 túi đựng lúa và bắp dùng làm mồi dẫn dụ khỉ.

Qua kiểm tra, tổ công tác nhận định đây là vụ việc vi phạm pháp luật trong lĩnh vực lâm nghiệp, đối tượng vi phạm là người nước ngoài (Campuchia). Tổ công tác lập biên bản, bàn giao đối tượng cùng hồ sơ, tang vật liên quan cho Đồn Biên phòng Tân Phú.

Trước đó, thực hiện Kế hoạch phối hợp giữa Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp và Môi trường về tổ chức tuyên truyền, đấu tranh, xử lý, góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ các loài động vật hoang dã, trong 5 ngày từ 6/11 - 10/11/2025, Tổ công tác Phòng 3, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường của Bộ Công an phối hợp Chi cục Kiểm lâm vùng III, Hạt Kiểm lâm khu vực IV (Chi cục Kiểm lâm tỉnh Tây Ninh) và công an xã Thạnh Hóa kiểm tra 17 cơ sở kinh doanh động vật hoang dã tại Chợ chim Thạnh Hóa (ấp Tuyên Nhơn, xã Thạnh Hóa).

Qua kiểm đếm sơ bộ, lực lượng chức năng phát hiện hơn 8.000 cá thể chim các loại như cu ngói, chích chòe, khướu, chào mào, vẹt Sun, le le… Trong đó có nhiều loài thuộc Phụ lục II Công ước CITES - nhóm loài cần được kiểm soát chặt chẽ để tránh nguy cơ tuyệt chủng.

Tiếp đến, Tổ công tác phối hợp Chi cục Kiểm lâm tỉnh Ninh Bình kiểm tra nhà hàng “Lê Quý Chim to dần” tại xã Kim Thanh (Ninh Bình) phát hiện cơ sở chứa 100 cá thể chim sẻ và rẽ giun đông lạnh, 35 cá thể chim quốc, le le và cu ngói còn sống. Tại xã Đông Thái Ninh (Hưng Yên), tổ công tác đã triệt phá vụ săn bắt, bẫy chim hoang dã quy mô lớn, thu giữ 1.066 cá thể chim các loại, trong đó 595 cá thể đã chết, 471 cá thể còn sống bị nhốt trái phép. Chủ hộ Vũ Văn Việt (trú thôn Kim Bàng, xã Đông Thái Ninh) khai nhận đã tự đi bẫy, đồng thời thu gom chim từ người dân địa phương để tiêu thụ, không có giấy tờ chứng minh nguồn gốc.

Mặc dù phải trả giá đắt cho các hành vi buôn bán và tiêu thụ động vật hoang dã nhưng phía sau sau những cánh rừng sâu thẳm, tiếng kêu cứu của thú rừng vẫn thảm thiết trước súng đạn và cạm bẫy của các đối tượng săn bắt trái phép.

Nhiều chuyên gia và nhà nghiên cứu động vật hoang dã cho rằng, bên cạnh pháp luật, việc tuyên truyền là vô cùng quan trọng, đặc biệt là với người dân vùng sâu, vùng xa, nơi mà việc phân biệt loài vật quý hiếm và được phép săn bắt còn rất mơ hồ. Một vấn đề khác chính nhận thức sai lầm của một bộ phận người dân, cho rằng các loài động vật hoang dã mang giá trị dinh dưỡng hoặc chữa bệnh. Thậm chí, một số người còn xem việc sử dụng các sản phẩm từ động vật hoang dã là thể hiện đẳng cấp.

Theo PGS.TS Nguyễn Phương Thảo (Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu bệnh truyền nhiễm, Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) nhìn nhận từ góc độ y tế: Toàn bộ chuỗi từ giết mổ, vận chuyển, chế biến thú rừng đều không đảm bảo vệ sinh. Những hành vi này không chỉ gây nguy cơ bùng phát dịch bệnh mà còn tổn hại đến kinh tế và sức khỏe cộng đồng. Nhiều lời đồn đại về giá trị dinh dưỡng và dược liệu của động vật hoang dã hoàn toàn không có cơ sở khoa học. Trong khi đó, những loài động vật này chưa từng qua kiểm dịch và có thể là ổ chứa virus nguy hiểm.