Những đêm không ngủ
Trong căn phòng họp nhỏ của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an tỉnh Cao Bằng, đèn vẫn sáng khi nhiều nơi đã chìm vào giấc ngủ. Trên bàn, tấm bản đồ biên giới dày đặc ký hiệu, những lối mòn, đường mở được khoanh đỏ như những cảnh báo không thể lơ là.
Thượng tá Nguyễn Xuân Thắng, Phó trưởng Phòng đứng lặng hồi lâu trước tấm bản đồ. Ánh mắt anh lần lượt dừng lại ở từng “điểm nóng”, như cân nhắc từng nguy cơ có thể xảy ra. Rồi anh dứt khoát: “Phải chặn từ sớm, không để ma túy lọt vào nội địa, càng không thể để Cao Bằng trở thành điểm trung chuyển”.
Câu nói ấy không chỉ là mệnh lệnh, đó là nỗi trăn trở thường trực, là áp lực đè nặng lên vai những người lính nơi tuyến đầu. Ở vùng biên cương, nơi phên giậu Tổ quốc, cuộc chiến chống ma túy lúc nào cũng căng như dây đàn, nơi mỗi quyết định đều gắn với sự an toàn của cộng đồng phía sau.
Tháng 3/2026, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy phối hợp cùng Bộ đội Biên phòng và Hải quan bóc gỡ 2 vụ mua bán, vận chuyển trái phép chất ma túy, thu giữ 11 bánh heroin. Phía sau thành công đó là những đêm dài căng như dây đàn giữa núi rừng.
Đại úy cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Hoàng Văn Lực nhớ lại, cuối tháng 3, vùng biên chìm trong sương lạnh. Đêm xuống rất nhanh, rừng núi im lặng đến mức nghe rõ từng tiếng động nhỏ. 22h15, ngày 25/3, tại xóm Tân Thịnh, xã Phục Hòa, các lực lượng phối hợp gồm Phòng Nghiệp vụ (Ban chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh Cao Bằng), Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Tà Lùng, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Hải quan cửa khẩu quốc tế Tà Lùng (Chi cục Hải quan khu vực XVI) đã âm thầm siết chặt vòng vây - khoảnh khắc quyết định của chuyên án đã được theo dõi suốt nhiều ngày.
“Sương dày đặc, tầm nhìn hạn chế. Chỉ cần một sơ suất nhỏ, đối tượng có thể biến mất vào rừng hoặc chống trả nguy hiểm”, Đại úy Lực kể lại.
Rồi, trong màn đêm đặc quánh, một bóng người xuất hiện, di chuyển nhanh, liên tục đảo mắt quan sát. Hiệu lệnh vang lên, chỉ trong vài giây, các mũi trinh sát đồng loạt áp sát, quật ngã, khóa chặt đối tượng Ong Thế Văn (sinh năm 1988, trú tại tổ dân phố Ao Gạo, phường Cảnh Thụy, tỉnh Bắc Ninh) đang vận chuyển trái phép 9 bánh heroin, tổng trọng lượng hơn 2,7 kg.
“Khi chiếc còng số 8 đóng lại, anh em mới thực sự thở phào. Bao nhiêu ngày bám địa bàn, mật phục, cuối cùng cũng kết thúc an toàn”, Đại úy cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Hà Ngọc Sơn chia sẻ.
Trước đó, vào đêm 8/3, tại xóm Bản Buống, xã Bế Văn Đàn, lực lượng chức năng bắt quả tang một đối tượng đang thực hiện hành vi mua bán trái phép chất ma túy, thu giữ 2 bánh heroin, trọng lượng hơn 646 gam. 2 vụ án, 11 bánh heroin bị chặn đứng, nhưng với những người trong cuộc, đó chưa bao giờ là điểm kết thúc. Sau mỗi chuyến hàng bị bắt giữ, họ hiểu rằng phía sau có thể là cả một đường dây lớn hơn vẫn đang âm thầm vận hành - và cuộc chiến này chưa khi nào thật sự lắng xuống.
Không phải lúc nào cũng là những chuyên án lớn. Phần lớn công việc của lực lượng chức năng bắt đầu từ những dấu hiệu rất nhỏ, một đối tượng nghi vấn, một gói hàng bất thường, một cuộc giao dịch chớp nhoáng. Chỉ trong 2 ngày 18 và 19/3/2026, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy liên tiếp phát hiện, bắt giữ 3 vụ, 5 đối tượng liên quan đến các hành vi tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy. Tại xóm Pác Chang, xã Trùng Khánh, một đối tượng bị bắt với 0,22 gam heroin. Chưa đầy 24h sau, thêm nhiều đối tượng khác lần lượt bị bắt tại xã Đàm Thủy và phường Thục Phán. “Những vụ nhỏ nhưng nếu không xử lý kịp thời sẽ âm thầm lan rộng, hình thành điểm nóng”, Đại úy Nguyễn Đăng cho biết. Từ một đối tượng tàng trữ, lực lượng điều tra lần ra nguồn cung. Chỉ trong thời gian ngắn, 2 đối tượng cung cấp ma túy bị bắt giữ khẩn cấp, thu giữ gần 10 gam ma túy tổng hợp.
Trong tháng 3, Công an xã Lý Bôn phát hiện, bắt giữ 3 vụ với 5 đối tượng vi phạm về ma túy. Ngày 12/3, bắt quả tang 3 đối tượng tại xóm Pác Rà và Nà Mạt về hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy, thu giữ tổng cộng 7,18 gam heroin. Ngày 16/3, tiếp tục bắt giữ 1 đối tượng về hành vi mua bán trái phép chất ma túy, thu giữ 2,09 gam heroin. Mỗi vụ án nhỏ được bóc gỡ là một mắt xích bị cắt đứt - âm thầm nhưng vô cùng quan trọng trong cuộc chiến dài hơi.
Tiếp đó, Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Trà Lĩnh chủ trì phối hợp với Phòng nghiệp vụ, Ban Chỉ huy Bộ đội Biên phòng tỉnh và Công an xã Trà Lĩnh tuần tra, kiểm soát tại xóm Nam Tuấn, xã Trà Lĩnh phát hiện, bắt quả tang đối tượng Đặng Tòn Diết (sinh năm 2004), trú tại xóm Lũng Pèng, xã Huy Giáp về hành vi tàng trữ trái phép chất ma túy, tang vật thu giữ 0,30 gam heroin và 1 điện thoại di động; tiến hành khám xét khẩn cấp nơi ở của đối tượng, phát hiện, thu giữ thêm 0,09 gam heroin. Chỉ vài ngày sau, tại xã Bảo Lạc, 2 vụ việc khác tiếp tục bị phát hiện trong quá trình tuần tra thường xuyên... Những con số không lớn, nhưng đằng sau đó là cả một quá trình bám địa bàn, kiên trì, tỉ mỉ, nơi mỗi cán bộ, chiến sĩ vừa là trinh sát, vừa là “tai mắt” gần dân nhất.
Chủ động từ sớm, giữ bình yên từ gốc
Cao Bằng là tỉnh biên giới vùng Đông Bắc, rộng gần 6.700 km2, địa hình chủ yếu là núi đá hiểm trở, nhiều đường mòn, lối mở len lỏi qua biên giới. Cao Bằng nhiều lần bị các đối tượng chọn làm điểm trung chuyển trong những đường dây mua bán, vận chuyển ma túy quy mô lớn, liên tỉnh, thậm chí xuyên quốc gia. Ma túy từ khu vực Tây Bắc thường được đưa về đồng bằng, rồi theo các tuyến quốc lộ ngược lên Cao Bằng trước khi tìm đường sang bên kia biên giới. Ngược lại, ma túy tổng hợp lại len lỏi từ bên kia biên giới vào, qua Cao Bằng rồi tỏa đi các tỉnh miền xuôi.
Thượng tá Nguyễn Xuân Thắng cho biết, tội phạm ma túy ngày càng liều lĩnh, thủ đoạn tinh vi, sẵn sàng sử dụng vũ khí “nóng” để chống trả. Mỗi lần phá án là một lần cán bộ, chiến sĩ phải đối mặt với hiểm nguy, từ sự chống đối quyết liệt đến nguy cơ phơi nhiễm HIV, thậm chí hi sinh. Phía sau những chiến công ấy là ranh giới mong manh giữa sống và chết, là sự gan dạ của những người lính không cho phép mình lùi bước. Và, hơn hết, bài toán đấu tranh phòng, chống tội ma túy trên địa bàn không chỉ dừng ở “bắt” mà còn là “chặn”. Bên cạnh đấu tranh, triệt phá, các lực lượng chức năng tăng cường quản lý địa bàn, rà soát người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy; đẩy mạnh tuyên truyền tại cộng đồng, trường học, khu dân cư. “Phải làm từ gốc, từ cơ sở. Khi người dân nâng cao cảnh giác, tội phạm sẽ không còn đất sống”, Thượng tá Nguyễn Xuân Thắng khẳng định.
Nhớ lại các chuyên án lớn, Thượng tá Nguyễn Xuân Thắng kể những cuộc truy bắt căng như phim. Năm 2015, lực lượng chức năng phát hiện đối tượng vận chuyển 156 bánh heroin trên quốc lộ 3. Bị chặn lại, hắn liều lĩnh tăng tốc, lao xe rồi bỏ trốn lên đồi. Dù đối tượng chống trả quyết liệt, lực lượng chức năng vẫn kiên quyết khống chế và bắt giữ thành công.
Năm 2018, Công an tỉnh Cao Bằng phối hợp Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy, Bộ Công an triệt phá đường dây ma túy xuyên quốc gia do Trần Văn Bằng cầm đầu. Đối tượng liều lĩnh tông xe vào lực lượng truy bắt, buộc trinh sát phải nổ súng trấn áp. Cuộc truy đuổi trong đêm kéo dài hàng chục km, trước khi toàn bộ các đối tượng bị bắt giữ. Tang vật thu giữ lên tới 288 bánh heroin - lớn nhất từng ghi nhận tại địa bàn.
Thượng tá Nguyễn Xuân Thắng cho biết, bám sát chỉ đạo của Bộ Công an và Công an tỉnh, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã triển khai đồng bộ, nghiêm túc và hiệu quả các phương án, kế hoạch, chuyên đề về phòng, chống ma túy. Từ việc chấp hành nghiêm chế độ thông tin, báo cáo đến tổ chức các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm, tất cả đều được thực hiện bài bản, có trọng tâm, trọng điểm.
Trong năm 2025, đơn vị đã chủ động xây dựng kế hoạch, giao chỉ tiêu cụ thể cho từng đội nghiệp vụ và công an cấp xã, phường. Qua 6 đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm ma túy, nhiều kết quả tích cực đã được ghi nhận: hàng loạt đường dây, đối tượng mua bán, vận chuyển, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy bị triệt phá; số đối tượng bị phát hiện, bắt giữ tăng so với năm trước, tạo hiệu ứng răn đe rõ rệt trong cộng đồng. Song song với đó, công tác quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy và quản lý sau cai được thực hiện chặt chẽ; mô hình xây dựng “xã không ma túy” được triển khai đúng quy định, từng bước lan tỏa hiệu quả.
Trong năm 2025, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy đã phát hiện, bắt giữ 73 vụ với 123 đối tượng phạm tội về ma túy. Tang vật thu giữ gồm 12 bánh heroin với tổng khối lượng gần 3,9 kg cùng nhiều loại ma túy khác, phương tiện, tiền mặt và tang vật liên quan.
Nhiều chuyên án lớn được triệt phá thành công. Điển hình như lực lượng chức năng bắt giữ đối tượng Lưu Văn Ánh và đồng phạm, thu giữ 3 bánh heroin. Tiếp đó, chuyên án tiếp tục được bóc gỡ, bắt giữ đối tượng Dương Văn Cai với 7 bánh heroin, cho thấy quyết tâm đánh mạnh vào các đường dây vận chuyển, mua bán ma túy quy mô lớn. Công tác điều tra, xử lý các vụ án được thực hiện chặt chẽ, đúng quy định pháp luật, không để xảy ra oan sai, bỏ lọt tội phạm. Trong tổng số 133 vụ án thụ lý, phần lớn đã được kết luận điều tra, chuyển đề nghị truy tố; các vụ còn lại đang tiếp tục được làm rõ.
Trung tá Hoàng Trường Giang, Đội trưởng Đội Phòng ngừa điều tra các hoạt động hợp pháp liên quan đến ma túy và quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép ma tuý, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy cho biết, một trong những điểm nhấn trong công tác phòng, chống ma túy tại Cao Bằng là việc triển khai xây dựng “xã không ma túy”. Đơn vị đã chủ động hướng dẫn, đôn đốc Công an các địa phương rà soát, phân loại địa bàn, tổ chức thực hiện theo đúng tiêu chí. Đến cuối năm 2025, toàn tỉnh đã có 14/56 xã đạt tiêu chí “không ma túy”, chiếm 25%. Đây là nền tảng quan trọng để tiếp tục mở rộng mô hình trong năm 2026, hướng tới mục tiêu kiểm soát, đẩy lùi tội phạm ma túy ngay từ cơ sở. Năm 2026, Cao Bằng tiếp tục mở rộng “vùng xanh” không ma túy với 5 xã mới: Nam Tuấn, Cốc Pàng, Cô Ba, Thành Công, Minh Tâm, nâng tổng số lên 19 xã.
Để có được kết quả này, Công an tỉnh không chỉ trực tiếp đấu tranh với tội phạm mà còn chủ động tham mưu cho UBND tỉnh và chính quyền các cấp xây dựng mô hình xóm, xã không ma túy sát với thực tế từng địa bàn. Từ đó, nhiều giải pháp linh hoạt được triển khai đồng bộ, huy động cả hệ thống chính trị và người dân cùng vào cuộc, biến cuộc chiến chống ma túy từ nhiệm vụ của lực lượng chức năng thành trách nhiệm chung của toàn xã hội.
Cùng với đó, công tác quản lý người nghiện, người sử dụng trái phép chất ma túy được thực hiện sát sao. Dữ liệu được cập nhật đầy đủ trên hệ thống quốc gia, phục vụ hiệu quả công tác quản lý. Tuy nhiên, thực tế cũng đặt ra nhiều thách thức khi số người sử dụng ma túy có xu hướng trẻ hóa, tập trung ở khu vực đông dân cư, nguyên nhân chủ yếu xuất phát từ thiếu việc làm, buông lỏng quản lý và tác động tiêu cực từ môi trường xã hội.
Không chỉ tập trung đấu tranh, triệt phá, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy còn chú trọng công tác tuyên truyền, phòng ngừa. Trong năm 2025, đơn vị đã tổ chức 19 buổi tuyên truyền với hơn 6.000 lượt người tham gia, đa dạng về hình thức từ sinh hoạt cộng đồng đến hoạt động ngoại khóa tại trường học. Nội dung tuyên truyền tập trung vào nhận diện các loại ma túy mới, phương thức thủ đoạn của tội phạm và kỹ năng phòng tránh, tố giác tội phạm. Đồng thời, các mô hình tuyên truyền như “Tổ tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật” tiếp tục được duy trì, phát huy hiệu quả, đặc biệt trên môi trường mạng. Song song với đó, công tác hỗ trợ cai nghiện và tái hòa nhập cộng đồng cũng được quan tâm, góp phần giảm nguy cơ tái phạm, nâng cao hiệu quả phòng, chống ma túy một cách bền vững.
Tiên phong ngăn chặn “cái chết trắng” 
Khi người trẻ gieo rắc “cái chết trắng” 
