“Cha đẻ” của bộ môn bóng rổ phổ biến khắp thế giới

Bóng rổ đã có bề dày lịch sử gần 1,3 thế kỷ, trở thành bộ môn thể thao thịnh hành nhất trên thế giới chỉ sau bóng đá. Vậy ai là người phát minh ra trò chơi được ưa chuộng ở khắp mọi nơi này?

Đó là tiến sĩ James Naismith (1861-1939) người Mỹ gốc Canada, vị giáo sư khả kính được lịch sử tôn vinh là “cha đẻ” của bộ môn bóng rổ phổ biến khắp hành tinh. Vốn là một giáo viên thể chất giàu kinh nghiệm tại Trường Đại học McGill danh tiếng ở Montreal (Candada), cuối năm 1890 giáo sư J. Naismith được mời sang giảng dạy tại Trường Đào tạo quốc tế (YMCA) ở Springfield (tiểu bang Massachusetts, Mỹ).

Trước đó trong vai trò là một vận động viên tự do, J. Naismith đã tham gia thi đấu và giành được những thứ hạng cao trong các bộ môn thể thao đại chúng như quần vợt, bóng bầu dục, bóng đá và thể dục dụng cụ ở quê nhà Canada.

Vào thời ấy các trò chơi vận động thể chất, cũng như các môn thể thao chủ yếu được thực hiện ngoài trời, nên trong suốt những tháng mùa đông kéo dài các sinh viên không được tập luyện để nâng cao thể lực. Giáo sư Luther Gulick (1865-1918), Trưởng Khoa Giáo dục thể chất của YMCA liền đề nghị tiến sĩ J. Naismith, thầy giáo dạy thể dục duy nhất chưa lập gia đình dành thời gian nghiên cứu tạo ra một môn thể thao nào đó, đáp ứng điều kiện trong nhà khiến sinh viên có thể tập luyện và tham gia thi đấu được.

Tiến sĩ J. Naismith giới thiệu các quy tắc cơ bản của môn thể thao mới trong tháng 1-1892.
Tiến sĩ J. Naismith giới thiệu các quy tắc cơ bản của môn thể thao mới trong tháng 1-1892.

Thoạt tiên J. Naismith nghĩ đến việc cải tiến các môn chơi đang thịnh hành như bóng bầu dục, khúc khôn cầu trên cỏ, hay bóng chày... nhưng rồi thấy các trò này đều quá “thô bạo” không phù hợp với không gian trong nhà. Sau một thời gian tìm tòi sáng tạo, đến giữa mùa đông năm 1891 thầy giáo J. Naismith đã giới thiệu bộ môn thể thao mới được ông đặt tên là “basketball” (bóng rổ), mô phỏng trò chơi “Duck On Rock” (vịt trên đá) của trẻ con da đỏ châu Mỹ. Để rồi vào ngày 20-1-1892, trận đấu bóng rổ đầu tiên gồm J. Naismith cùng 9 sinh viên của Trường YMCA, được chia thành 2 đội thi đấu trong nhà với kết quả tỷ số là 1-0 nghiêng về đội của thầy giáo J. Naismith.

Sân bóng rổ trong nhà đầu tiên trên thế giới ở trường YMCA, nay thuộc trường Springfield College.
Sân bóng rổ trong nhà đầu tiên trên thế giới ở trường YMCA, nay thuộc trường Springfield College.

Trước đó 5 ngày, tiến sĩ J. Naismith đã công bố 13 điều luật cơ bản của trò chơi mới trước toàn thể nhà trường, do ông soạn thảo với những quy định cụ thể như bóng dùng trong các trận tranh tài là loại bóng đá da mềm, giỏ để ném bóng vào ghi điểm là sọt chuyên dụng đựng trái đào vốn phổ biến trong vùng New England phía đông bắc Hoa Kỳ. 

Để tránh sự va chạm tối đa giữa các cầu thủ trên sân, rổ bóng được đặt trên độ cao “khó với” là 10 feets (3,05m) tính từ mặt sân tới cạnh trên của vòng rổ. Độ cao tiêu chuẩn này vẫn được áp dụng cho tới ngày nay.

Bước sang đầu thế kỷ XX, Bộ Giáo dục Mỹ quy định tất cả các trường học trên cả nước, kể từ bậc trung học phổ thông trở lên đều phải có sân bóng rổ trong nhà, tạo điều kiện để trò chơi thể thao này phát triển thành bộ môn thi đấu chuyên nghiệp quy mô toàn quốc.

Bức tượng tôn vinh “cha đẻ” bộ môn bóng rổ J. Naismith tại thị trấn Almonte, thuộc tỉnh Ontario quê hương ông.
Bức tượng tôn vinh “cha đẻ” bộ môn bóng rổ J. Naismith tại thị trấn Almonte, thuộc tỉnh Ontario quê hương ông.

Về phần tiến sĩ J. Naismith, ngay lúc sinh thời ông đã có diễm phúc chứng kiến trò chơi thể thao do mình sáng tạo ngày càng thịnh hành trong công chúng. Từ năm 1904,  bóng rổ là một trong những môn thể thao trình diễn tại các kỳ Thế vận hội. Đến dịp Olympic lần thứ XI ở Berlin (Đức) trong năm 1936, bóng rổ đã trở thành bộ môn được đưa vào chương trình thi đấu chính thức. Bản thân “cha đẻ” của bóng rổ J. Naismith lúc ấy đã 74 tuổi, vẫn có mặt tham dự và trao huy chương trong trận chung kết.

Cùng với thời gian, bóng rổ do giáo sư thể dục J. Naismith phát minh ra đã lọt vào danh sách các môn thể thao phổ biến nhất, với hơn 300 triệu người trên hành tinh thường xuyên chơi bóng rổ hằng ngày.

Quang Long (tổng hợp)

Các tin khác

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Khơi thông nguồn lực từ dữ liệu văn hóa

Việt Nam đã tạo lập ngày càng nhiều dữ liệu số về di sản, nhưng phần lớn vẫn phân tán, thiếu liên thông và chưa được khai thác như một nguồn lực. Chuyển từ những bản sao số rời rạc sang hạ tầng tri thức dùng chung vì thế là điều kiện để di sản tiếp tục tạo ra giá trị cho nghiên cứu, giáo dục, sáng tạo và cộng đồng.

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Vì sao Mỹ ra tay cứu đồng yen Nhật Bản?

Trước đà lao dốc của đồng yen, Mỹ đã ra tay hỗ trợ Nhật Bản sau gần 3 thập kỷ, đánh dấu động thái phối hợp hiếm hoi giữa lúc những tác động từ tỷ giá ngày càng lan rộng.

Các nghệ sĩ trẻ với tư duy mới mẻ mang đến sức sống mới cho làng nghề.

Tái sinh di sản làng nghề

Hà Nội sở hữu hơn 1.300 làng nghề. Thế nhưng, nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ mai một vì thiếu thị trường, thiếu người kế nghiệp và thiếu không gian để kể câu chuyện của mình. Trước thềm Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026, những người trẻ đã chọn làng nghề làm chất liệu sáng tạo, mở ra một cách tiếp cận mới, tái sinh di sản làng nghề…

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Khi cổ vật thành “mồi” của kẻ gian

Những pho tượng, sắc phong trong đình chùa đến những cấu kiện nguyên gốc của các công trình cổ, nhiều di sản đang trở thành mục tiêu của nạn trộm cắp ngày càng tinh vi, táo tợn. Mỗi cổ vật bị thất lạc không chỉ là mất đi một tài sản quý giá, mà còn là sự đứt gãy một phần ký ức lịch sử, văn hóa của dân tộc.

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Từ nâng tầm quản trị đến khát vọng chuyên nghiệp hóa

Trước đòi hỏi của kỷ nguyên phát triển mới, thể thao Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt chiến lược: chuyển đổi mạnh mẽ từ quản lý hành chính sang quản trị hiện đại và thương mại hóa chuyên nghiệp. Nâng cao năng lực tổ chức sự kiện không chỉ là thước đo điều hành, mà còn là chìa khóa mở ra không gian kinh tế thể thao đầy tiềm năng.

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Tuân thủ nguyên tác hay dũng cảm bước qua?

Khi “The Odyssey” - bộ phim điện ảnh lấy cảm hứng từ sử thi kinh điển của Homer công bố dàn diễn viên, lựa chọn của đạo diễn Christopher Nolan tựa như “quả táo bất hòa”, tạo ra những luồng tranh luận sôi nổi, độc giả lan tỏa những bài viết phân tích, so sánh với nguyên tác sử thi. Cùng thời gian, điện ảnh Việt Nam dậy sóng khi công bố Tăng Thanh Hà vào vai Nam Phương Hoàng hậu. Tại sao đạo diễn lại thích đảo lộn những hình mẫu vốn đã quá đỗi quen thuộc và thành công từ nguyên tác? Liệu việc tuân thủ tuyệt đối tác phẩm gốc có phải “lá bùa hộ mệnh”, hay sự phóng tác dũng cảm mới giúp tác phẩm đến gần hơn với thế hệ khán giả mới?

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Cần hệ sinh thái sáng tạo cho họa sĩ trẻ

Festival Mỹ thuật trẻ lần thứ 8 năm 2026 đang diễn ra tại Hà Nội, mở ra một không gian đối thoại đa chiều của nghệ thuật đương đại, phản ánh tiếng nói của những người trẻ trước cuộc sống và những thay đổi của thời cuộc. Tuy nhiên, hơn cả một kỳ liên hoan, mỹ thuật trẻ cần có một chiến lược phát triển dài hạn trong thời gian tới.

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Mỹ thâm hụt ngân sách do hoàn thuế nhập khẩu

Sau khi Tòa án Tối cao bác bỏ cơ sở pháp lý của nhiều mức thuế quan, Chính phủ Mỹ phải hoàn hàng chục tỷ USD cho doanh nghiệp nhập khẩu, gây ra hậu quả ngân sách tháng 6/2026 thâm hụt 120 tỷ USD.

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Hình tượng người chiến sĩ - từ nguyên mẫu đến màn ảnh

Thời gian gần đây, nhiều bộ phim có chất liệu từ những chuyên án và nguyên mẫu có thật trong lực lượng CAND đã được đưa vào sản xuất. Những tác phẩm điện ảnh ấy không chỉ mang đến những câu chuyện chân thực, giàu tính nhân văn, tái hiện sinh động cuộc đấu tranh bảo vệ an ninh Tổ quốc mà còn khắc họa bản lĩnh, trí tuệ và sự hy sinh của các chiến sĩ Công an trong nhiều giai đoạn lịch sử.

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Đào tạo trẻ - nền móng bền vững của Thể thao CAND

Trong thể thao thành tích cao, mỗi tấm huy chương không chỉ được quyết định ở khoảnh khắc thi đấu, mà được vun đắp từ rất sớm: từ khâu phát hiện năng khiếu, lựa chọn môn phù hợp, xây dựng giáo án huấn luyện, tạo dựng môi trường rèn luyện cho đến bồi dưỡng bản lĩnh qua từng giải đấu. Với Thể thao Công an nhân dân (CAND), công tác đào tạo trẻ vì thế luôn mang ý nghĩa đặc biệt. Đó không chỉ là nhiệm vụ chuẩn bị lực lượng kế cận cho thể thao CAND, mà còn là sự đóng góp thiết thực vào thành tích chung của thể thao Việt Nam.

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Chuỗi cung ứng và mặt trận an ninh mới

Đầu năm 2026, khi xung đột Mỹ - Iran đẩy eo biển Hormuz vào tình trạng gián đoạn nghiêm trọng, nỗi lo của thế giới không chỉ là giá dầu, mà còn là chip bán dẫn.

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Hành trình đưa các anh trở về đất mẹ

Những tấm thân vùi sâu dưới đất, nằm yên lặng hơn nửa thế kỷ, có những tình yêu không được viết bằng đám cưới, mà được viết bằng cả một đời chờ đợi. Đó là những thước phim chân thực và sống động nhất đã và đang diễn ra trong “chiến dịch 500 ngày đêm” tìm kiếm hài cốt liệt sĩ.

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Tiệm cận thế giới để vươn xa

Trong những năm gần đây, điện ảnh Việt Nam ghi nhận bước tiến rõ rệt cả về quy mô thị trường lẫn năng lực sản xuất. Chất lượng hình ảnh, thiết kế mỹ thuật, diễn xuất hay tổ chức sản xuất ngày càng tiệm cận những chuẩn mực mới. Tuy nhiên, để một bộ phim không chỉ thành công trong nước mà còn có thể bước ra các liên hoan phim, thị trường phát hành quốc tế, điểm nghẽn lớn nhất vẫn nằm ở kịch bản. Những câu chuyện giàu bản sắc Việt Nam cần được kể bằng một ngôn ngữ điện ảnh đủ sức tạo đồng cảm với khán giả toàn cầu.

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

"0% lãi suất" và góc khuất ứng lương qua app

Chỉ cần vài thao tác không quá 10 phút trên điện thoại, người lao động có thể nhận trước tiền lương nhờ những lời quảng cáo "0% lãi suất", "giải ngân trong 5 phút". Nhưng phía sau sự tiện lợi ấy là các khoản phí phát sinh mà người lao động chỉ biết khi đã nhận tiền và khả năng vi phạm pháp luật, nguy cơ phụ thuộc tài chính và nếu không tỉnh táo thì rất khó để phân biệt giữa dịch vụ ứng lương với hoạt động cấp tín dụng.

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Khi nắng nóng có thể làm “bốc hơi” GDP

Những đợt nắng nóng cực đoan đang hoành hành tại châu Âu không chỉ là vấn đề thời tiết hay môi trường, mà ngày càng hiện rõ như một thách thức kinh tế, đe dọa tới tốc độ tăng trưởng GDP và gây ra khó khăn cho mọi mặt đời sống.