“Cha đẻ” của bộ môn bóng rổ phổ biến khắp thế giới

Bóng rổ đã có bề dày lịch sử gần 1,3 thế kỷ, trở thành bộ môn thể thao thịnh hành nhất trên thế giới chỉ sau bóng đá. Vậy ai là người phát minh ra trò chơi được ưa chuộng ở khắp mọi nơi này?

Đó là tiến sĩ James Naismith (1861-1939) người Mỹ gốc Canada, vị giáo sư khả kính được lịch sử tôn vinh là “cha đẻ” của bộ môn bóng rổ phổ biến khắp hành tinh. Vốn là một giáo viên thể chất giàu kinh nghiệm tại Trường Đại học McGill danh tiếng ở Montreal (Candada), cuối năm 1890 giáo sư J. Naismith được mời sang giảng dạy tại Trường Đào tạo quốc tế (YMCA) ở Springfield (tiểu bang Massachusetts, Mỹ).

Trước đó trong vai trò là một vận động viên tự do, J. Naismith đã tham gia thi đấu và giành được những thứ hạng cao trong các bộ môn thể thao đại chúng như quần vợt, bóng bầu dục, bóng đá và thể dục dụng cụ ở quê nhà Canada.

Vào thời ấy các trò chơi vận động thể chất, cũng như các môn thể thao chủ yếu được thực hiện ngoài trời, nên trong suốt những tháng mùa đông kéo dài các sinh viên không được tập luyện để nâng cao thể lực. Giáo sư Luther Gulick (1865-1918), Trưởng Khoa Giáo dục thể chất của YMCA liền đề nghị tiến sĩ J. Naismith, thầy giáo dạy thể dục duy nhất chưa lập gia đình dành thời gian nghiên cứu tạo ra một môn thể thao nào đó, đáp ứng điều kiện trong nhà khiến sinh viên có thể tập luyện và tham gia thi đấu được.

Tiến sĩ J. Naismith giới thiệu các quy tắc cơ bản của môn thể thao mới trong tháng 1-1892.
Tiến sĩ J. Naismith giới thiệu các quy tắc cơ bản của môn thể thao mới trong tháng 1-1892.

Thoạt tiên J. Naismith nghĩ đến việc cải tiến các môn chơi đang thịnh hành như bóng bầu dục, khúc khôn cầu trên cỏ, hay bóng chày... nhưng rồi thấy các trò này đều quá “thô bạo” không phù hợp với không gian trong nhà. Sau một thời gian tìm tòi sáng tạo, đến giữa mùa đông năm 1891 thầy giáo J. Naismith đã giới thiệu bộ môn thể thao mới được ông đặt tên là “basketball” (bóng rổ), mô phỏng trò chơi “Duck On Rock” (vịt trên đá) của trẻ con da đỏ châu Mỹ. Để rồi vào ngày 20-1-1892, trận đấu bóng rổ đầu tiên gồm J. Naismith cùng 9 sinh viên của Trường YMCA, được chia thành 2 đội thi đấu trong nhà với kết quả tỷ số là 1-0 nghiêng về đội của thầy giáo J. Naismith.

Sân bóng rổ trong nhà đầu tiên trên thế giới ở trường YMCA, nay thuộc trường Springfield College.
Sân bóng rổ trong nhà đầu tiên trên thế giới ở trường YMCA, nay thuộc trường Springfield College.

Trước đó 5 ngày, tiến sĩ J. Naismith đã công bố 13 điều luật cơ bản của trò chơi mới trước toàn thể nhà trường, do ông soạn thảo với những quy định cụ thể như bóng dùng trong các trận tranh tài là loại bóng đá da mềm, giỏ để ném bóng vào ghi điểm là sọt chuyên dụng đựng trái đào vốn phổ biến trong vùng New England phía đông bắc Hoa Kỳ. 

Để tránh sự va chạm tối đa giữa các cầu thủ trên sân, rổ bóng được đặt trên độ cao “khó với” là 10 feets (3,05m) tính từ mặt sân tới cạnh trên của vòng rổ. Độ cao tiêu chuẩn này vẫn được áp dụng cho tới ngày nay.

Bước sang đầu thế kỷ XX, Bộ Giáo dục Mỹ quy định tất cả các trường học trên cả nước, kể từ bậc trung học phổ thông trở lên đều phải có sân bóng rổ trong nhà, tạo điều kiện để trò chơi thể thao này phát triển thành bộ môn thi đấu chuyên nghiệp quy mô toàn quốc.

Bức tượng tôn vinh “cha đẻ” bộ môn bóng rổ J. Naismith tại thị trấn Almonte, thuộc tỉnh Ontario quê hương ông.
Bức tượng tôn vinh “cha đẻ” bộ môn bóng rổ J. Naismith tại thị trấn Almonte, thuộc tỉnh Ontario quê hương ông.

Về phần tiến sĩ J. Naismith, ngay lúc sinh thời ông đã có diễm phúc chứng kiến trò chơi thể thao do mình sáng tạo ngày càng thịnh hành trong công chúng. Từ năm 1904,  bóng rổ là một trong những môn thể thao trình diễn tại các kỳ Thế vận hội. Đến dịp Olympic lần thứ XI ở Berlin (Đức) trong năm 1936, bóng rổ đã trở thành bộ môn được đưa vào chương trình thi đấu chính thức. Bản thân “cha đẻ” của bóng rổ J. Naismith lúc ấy đã 74 tuổi, vẫn có mặt tham dự và trao huy chương trong trận chung kết.

Cùng với thời gian, bóng rổ do giáo sư thể dục J. Naismith phát minh ra đã lọt vào danh sách các môn thể thao phổ biến nhất, với hơn 300 triệu người trên hành tinh thường xuyên chơi bóng rổ hằng ngày.

Quang Long (tổng hợp)

Các tin khác

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Thách thức lớn của thể thao Việt Nam trước thềm SEA Games 34

Quyết định từ Ban Tổ chức SEA Games 34 tại Malaysia về việc chốt 43 môn với 473 nội dung tranh huy chương đang tạo ra xáo trộn lớn với thể thao khu vực. Việc hàng loạt môn chủ lực như vật, đua thuyền, kickboxing, jujitsu và futsal nữ bị gạch tên khiến Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đứng trước nguy cơ mất hơn 20 HCV từ trước giờ xuất phát. Động thái này không chỉ đặt ra bài toán tái cơ cấu lực lượng khốc liệt mà còn buộc các nhà quản lý thể thao nước nhà phải tính toán lại chiến lược đầu tư cho chu kỳ mới.

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Trung Quốc thiếu hụt hóa dầu, tăng áp lực giá

Lượng hóa dầu dư thừa từng giúp Trung Quốc giảm tác động từ cú sốc nguồn cung nay đang gần cạn, kéo theo sức ép tăng giá đối với nhựa, cao su, sơn và nhiều sản phẩm khác. Tuy nhiên, tình trạng dư thừa công suất khiến giới phân tích cho rằng áp lực này chỉ mang tính tạm thời.

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Phim tầm trung - “miền đất hứa” của điện ảnh Việt

Giữa những bom tấn phòng vé và phim nghệ thuật là “vùng trung gian” còn khá mờ nhạt nhưng có thể là “miền đất hứa” nhiều kỳ vọng của điện ảnh Việt. Không chỉ mang đến những bộ phim gần gũi, phù hợp với nhiều đối tượng khán giả, “vùng trung gian” còn ít được chú ý này đóng vai trò quan trọng đối với việc thúc đẩy tính đa dạng và sáng tạo của điện ảnh Việt Nam.

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Khi người trẻ muốn kể đúng câu chuyện lịch sử

Từ phim ảnh, bảo tàng đến các hoạt động trải nghiệm lịch sử, quân tư trang góp phần tạo nên hình hài cụ thể của một giai đoạn lịch sử. Tuy nhiên, theo một số nhóm sưu tầm, từ những năm 1980-2000, nhiều kỷ vật chiến tranh của Việt Nam được người nước ngoài mua lại, khiến việc tìm kiếm hiện vật gốc không hề dễ dàng. Với mong muốn tái hiện lịch sử, cộng đồng phục dựng quân phục đang dần hình thành, đặt ra vấn đề về sự kết nối với các thiết chế văn hóa chính thống để phát triển bền vững.

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Trào lưu độ xe điện, hiểm họa khôn lường

Xe điện vốn thông dụng và thuận lợi trong tầng lớp học sinh, sinh viên thời gian gần đây trở thành trào lưu chế, độ cho những cuộc tranh hùng từ mạng xã hội ra xa lộ. Những quái xế tuổi teen với các vụ “bão đêm” trở thành “quả bom nổ chậm” hãi hùng ngoài đường phố…

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Lập hàng trăm công ty “ma” mua bán trái phép hóa đơn

Nắm được phí phải trả khá cao khi mua hóa đơn giá trị gia tăng (VAT) để phù phép cho hoạt động kinh doanh vật tư trôi nổi nên Lê Văn Hiền, sinh năm 1984, ngụ phường Tân Sơn Nhì, TP Hồ Chí Minh đã biến mình thành kẻ đi bán hóa đơn để thu lợi. Với mối quan hệ từ nhiều năm lăn lộn ngoài thương trường, Hiền nhanh chóng móc nối với nhiều đối tượng nhờ đứng tên thành lập, thuê và mua nhiều công ty để xuất bán khống hàng trăm ngàn hóa đơn với tổng lượng tiền được ghi lên đến gần 20 ngàn tỷ đồng, thu lợi bất chính số tiền lớn. Mặc dù che đậy rất kỹ, nhưng tất cả hoạt động phạm tội của đối tượng đã bị cơ quan Công an phát hiện và xử lý trước pháp luật.

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Bước ngoặt từ những cái lắc đầu

Phải đến sát thời điểm trái bóng lăn trong trận mở màn của đội tuyển Việt Nam vào ngày 26/9/2026, câu chuyện bản quyền truyền hình FIFA ASEAN Cup 2026 mới chính thức ngã ngũ sau những cuộc đấu trí nghẹt thở. Mức giá chào bán ban đầu lên tới 3 triệu USD đã vấp phải cái lắc đầu kiên quyết từ các nhà đài trong nước, buộc đối tác phân phối phải nhượng bộ hạ giá. Không còn cảnh mua bằng mọi giá hay nhờ cậy dòng tiền giải cứu, thị trường truyền hình Việt Nam đang xác lập một bước ngoặt tư duy: liên minh chia sẻ chi phí để hướng tới sự bền vững.

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Phim ngắn AI bủa vây, cuốn người xem vào vòng xoáy không hồi kết

Một tập phim ngắn AI chỉ dài vài phút, nhưng tình tiết liên tục bị bỏ lửng có thể giữ người xem từ tối đến gần sáng. Từ đoạn xem miễn phí trên mạng xã hội, họ được dẫn sang ứng dụng và trả tiền để biết kết cục. Khi phim được sản xuất hàng loạt và xuất hiện dày đặc trên dòng đề xuất, trách nhiệm bảo vệ khán giả phải được đặt ra với cả người làm phim, đơn vị phát hành và nền tảng phân phối.

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Bên trong du thuyền 5 sao thành… làng vận động viên

Tại cảng Nagoya những ngày trung tuần tháng 9/2026, Asiad 20 phô diễn diện mạo chưa từng có: không xây làng VĐV triệu đô, không để lại những khối bê tông bỏ hoang. Bằng tư duy tối ưu chi phí và tính toán thực dụng điển hình, người Nhật biến siêu du thuyền cùng tổ hợp nhà gỗ lắp ghép ven biển thành nơi lưu trú cho hàng ngàn VĐV châu Á.

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Người trẻ muốn đánh thức mùa trăng

Từ những chiếc đèn lồng, con giống ngựa, voi từng hiện diện trong ký ức nhiều thế hệ, những người trẻ hôm nay đang tìm cách phục dựng, làm mới và đưa đồ chơi Trung thu truyền thống trở lại đời sống. Họ không chỉ giữ lại một món đồ chơi, mà đang tìm cách nối lại một mạch văn hóa giữa quá khứ và hiện tại.

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Khí đốt đắt đỏ, nhu cầu than toàn cầu có thể lập kỷ lục mới

Gián đoạn vận chuyển LNG qua eo biển Hormuz đã đẩy giá khí đốt lên cao, khiến nhiều nền kinh tế chuyển một phần sản lượng điện từ khí sang than. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cảnh báo nhu cầu than toàn cầu có thể tiếp tục tăng nếu nguồn cung khí chưa sớm phục hồi.

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Từ “Hoàng hậu cuối cùng” đến bài toán quyền tài sản trí tuệ

Tranh cãi quanh những tác phẩm khai thác chất liệu lịch sử đặt ra câu hỏi về chủ thể quyền đối với tài sản trí tuệ. Khi dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa lần đầu gọi tên tài sản trí tuệ gốc, việc xác định rõ các lớp quyền và chủ thể sở hữu càng trở nên cấp thiết.

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Văn hóa truyền thống không chỉ là đạo cụ sân khấu

Trong những năm qua, xu hướng dùng chất liệu truyền thống trong những sáng tạo đương đại đang trở nên phổ biến. Những vở ballet “Dó”, “Đông Hồ”, xiếc “Làng tôi” hay mới đây là “Những lớp phù sa” đang cho thấy nỗ lực của các nghệ sĩ tìm về những chất liệu văn hóa truyền thống để kể những câu chuyện hôm nay. Nhưng giữa việc “đưa văn hóa lên sân khấu” và sự “sáng tạo từ văn hóa” vẫn là một khoảng cách. Bởi nếu truyền thống chỉ dừng lại ở những chiếc nón, cái nơm, tấm chiếu, câu hát dân gian hay bộ trang phục đẹp mắt, văn hóa rất dễ trở thành một thứ đạo cụ trang trí.

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Chuyển hóa địa bàn phức tạp về xuất, nhập cảnh trái phép ở Tây Ninh

Với mạng lưới giao thông thuận lợi di chuyển đến các trung tâm kinh tế lớn ở khu vực phía Nam, biên giới tỉnh Tây Ninh luôn là địa bàn mà các loại hình tội phạm thường nhắm đến để hoạt động, trong đó có vấn đề xuất, nhập cảnh trái phép. Nhằm đảm bảo an ninh trật tự trên toàn tuyến, đồng thời phát hiện, ngăn chặn sớm các đối tượng vi phạm, Phòng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ, Công an các xã, Bộ đội Biên phòng, triển khai cao điểm phòng, chống tội phạm…

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Tái diễn chiêu lừa “buôn thần bán lộc”

Các thầy bà tự xưng là “người bề trên”, có khả năng biết trước kết quả xổ số, lô đề, đánh vào niềm tin tâm linh, ham trúng số, muốn làm giàu của nhiều người. Bằng chiêu thức gửi “lộc” chỉ vài chục ngàn đến vài trăm ngàn, khi tâm lý người tham gia không muốn đòi lại hoặc không dám đòi nên các nhóm đối tượng này mặc sức hưởng lợi từ hàng ngàn nạn nhân…

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Đoàn Thể thao Việt Nam dồn lực cho Asiad 20: Sẵn sàng xung trận

Bước vào những ngày đầu tháng 9/2026, chiến dịch chuẩn bị cho Asiad 20 tại Aichi - Nagoya (Nhật Bản) của Đoàn Thể thao Việt Nam (TTVN) đã chính thức bước sang giai đoạn hoàn tất các khâu then chốt cuối cùng. Với quyết định thành lập quy tụ 498 thành viên tranh tài ở 29 môn thi đấu, thể thao nước nhà đang thể hiện quyết tâm cao độ nhằm hiện thực hóa mục tiêu đoạt từ 4 đến 6 HCV. Từ các chuyến tập huấn nước ngoài của những đội tuyển mũi nhọn, các gói thưởng kỷ lục được kích hoạt, cho đến công tác hậu cần và y tế, tất cả đã sẵn sàng trước giờ xuất trận.

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Mất tiền oan với ứng dụng “dùng thử miễn phí”

Giữa hàng loạt ứng dụng mời trải nghiệm miễn phí, người dùng có thể kích hoạt một ứng dụng chỉ sau vài thao tác. Tuy nhiên, khi thời hạn dùng thử kết thúc, hệ thống tự động chuyển sang trả phí, thậm chí thu tiền cả năm nếu khách hàng không kịp hủy.