Cây ngô đồng và người đan võng xứ cù lao

Tháng 6 cho đến tháng 8, cây ngô đồng trổ hoa đẹp khi trên cành đã trút hết lá. nắng chiếu buông xuống, cả sườn núi là từng vệt màu đỏ tươi rực rỡ đẹp đến mê mẩn. Và ở đó, chỉ còn lại 2 người đàn bà đan võng cuối cùng ở xứ đảo.

Ngô đồng xứ đảo

Ở đất đảo cù lao Chàm (xã đảo Tân Hiệp, Hội An, Quảng Nam), bao lâu nay, cây ngô đồng được xem như là một biểu tượng mang đến cho bao người những thương nhớ ngậm ngùi khi đến với đất đảo này. 

Cây ngô đồng được xem như là một biểu tượng của cù lao Chàm. Đặc biệt, loài cây ngô đồng đỏ tại cù lao Chàm đã được Hội đồng Cây di sản Việt Nam công nhận là cây di sản. Những cây đưa vào danh mục bảo vệ để có chế độ chăm sóc thích hợp đường kính thân lớn hơn 1,3m và hơn 50 năm tuổi. Cây được đưa vào danh mục bảo tồn có giá trị lịch sử văn hóa, liên quan đến tín ngưỡng và có tên gọi rõ ràng.

Cuối hạ đầu thu là thời điểm hoa cây ngô đồng ở cù lao Chàm nở rộ. Tháng 6 cho đến tháng 9, cây ngô đồng trổ hoa đẹp khi trên cành đã trút hết lá. Khi ánh nắng chiếu xuống, cả sườn núi là từng vệt màu đỏ tươi rực rỡ đẹp đến mê mẩn.

Cây ngô đồng đỏ đặc biệt ở xứ đảo Cù Lao Chàm.
Cây ngô đồng đỏ đặc biệt ở xứ đảo Cù Lao Chàm.

Cây ngô đồng ở cù lao Chàm có thân vỏ màu xám, nứt dọc; cây vừa có lá nguyên, vừa có lá xẻ thùy chân vịt; lá vàng rụng hết trước khi cây ra hoa và nở đồng loạt trên cành; quả hình lá phát tán khắp nơi theo gió khi chín. Nhìn lên sườn núi lúc này, ta thấy từng vệt màu đỏ tươi rực rỡ, chính là hoa ngô đồng nở rộ, toàn cây như được bao phủ bởi hoa. Cuối tháng 9 cây ra lá non và kết quả vào tháng 10, khi mùa khô kết thúc thì hoa sẽ hết và đậu quả. Mùa mưa đến, quả ngô đồng chín đều và phát tán khắp nơi, hạt tiếp đất có độ ẩm cao sẽ nảy mầm thành cây con.

Ngô đồng đỏ là một loài cây đặc biệt chỉ có ở hòn đảo xinh đẹp miền Trung này, Trước khi đơm bông, lá cây rụng hết, chỉ còn cánh hoa đỏ tươi trên những tán cành khẳng khiu khiến nhiều người không biết thường tưởng nhầm là cây gạo. Mặc cho nắng gió, bão biển, những rễ cây vẫn bám chặt vào đá, vươn mình dẻo dai thách thức với sự khắc nghiệt của đại dương như chính bản tính của người miền Trung cần mẫn, kiên cường.

Trong tâm tưởng của nhiều người dân cù lao Chàm, cây ngô đồng đã trở thành ký ức gắn với những kỷ niệm đẹp một thời con trẻ của bao thế hệ nơi đây. Đó không chỉ là sắc màu đỏ thắm của hoa trong những chiều cuối hạ mà còn là hương vị ngọt bùi của hạt ngô đồng, là hình ảnh những bà những mẹ cần mẫn bóc tách vỏ cây ngâm nước để tước sợi đan võng bên bờ biển chờ tàu cá về.

Loài ngô đồng đỏ đặc biệt này có hoa màu đỏ và hoa chỉ nở khi lá đã rụng hết. Ở đảo đó, có những người phụ nữ “lấy chồng đi biển hồn treo cột buồm”. Mùa mưa gió, dẫu được yên ấm bên chồng con, họ vẫn lặn lội lên núi vào rừng, chặt những cành ngô đồng mang về đập sợi. Họ tỉ mỉ đan những chiếc võng ngô đồng bền chắc để chồng con mang theo ra biển. Họ yên tâm tình yêu của mình có một giấc ngủ ngon giữa mặn mòi gió nắng, như mình đang ở bên săn sóc.

Mùa hè, họ đứng trên đảo xa dõi theo bóng thuyền thấp thoáng. Tình yêu, bồn chồn cháy lửa, hóa thành những nhánh ngô đồng đỏ. Người trai ngoài khơi xa, nhớ vợ thương mẹ, ngoái đầu trông về đảo nhỏ, thấy những đốm hoa để ấm lòng. Từ trên các triền núi, từng vệt màu đỏ tươi ửng lên rực rỡ men xuống tận những đám ruộng khum khum bên dưới. Chắt chiu nắng gió, khí trời nơi xứ đảo, những tán hoa mang đến cho vùng đất này một vẻ đẹp mới vừa sinh động lại vừa huyền hoặc.

Bà Quy và chiếc võng đan dở.
Bà Quy và chiếc võng đan dở.

Nỗi niềm của người đan võng

Bao đời qua, người dân xứ đảo đã phát hiện những đặc tính có một không hai của loài cây đặc biệt trên đảo này, để sử dụng khi đan gùi, võng, làm dây thừng và nhiều thứ vật liệu khác. Võng ngô đồng bao năm rồi vẫn còn đó, dù có lúc hắt hiu như dáng chờ chồng của những người đàn bà xứ đảo nhưng luôn là một sức sống bạo liệt và ngạo nghễ như con người miền cù lao này.

Bà lão Nguyễn Thị Quy (78 tuổi, thôn Bãi Ông, xã đảo Tân Hiệp, TP Hội An, Quảng Nam) ngồi đan võng trong căn nhà nhỏ, tỉ mẩn với từng mắt võng. Bà Quy nói  võng ngô đồng từng được xem như một biểu tượng đặc trưng của người dân xứ đảo này.

Võng được làm từ sợi của thân cây ngô đồng ở cù lao Chàm. Người dân xứ đảo này phát hiện ra những đặc tính có một không hai của loài cây đặc biệt để sử dụng khi đan gùi, võng, làm dây thừng và nhiều thứ vật liệu khác. Để làm ra một chiếc võng ngô đồng phải mất chừng 3 tháng ròng rã. Phải lấy sợi từ trên núi, nơi những thân cây ngô đồng to chừng bắp chân người. Sau đó dùng búa đập nát theo thớ của thân cây, rồi đem ngâm trong nước tù của ruộng chừng 7 ngày, cho lớp vỏ cứng mềm mục, nhả dần ra, lộ sợi xơ thì đem vớt lên.

Tiếp tục dùng tay tước lớp vỏ cứng đã mục lấy lớp xơ màu trắng đục, đem giặt sạch bằng nước suối trong rồi đem ra phơi nắng thật khô, đến khi chuyển thành màu trắng ngà tinh mới, có độ óng là lúc xơ đã sẵn sàng để đan võng. Người đan không những khéo léo mà còn phải kiên trì, bền bỉ. Khi đan võng tuyệt đối không được đan lỗi vì khi đã bị lỗi thì không gỡ ra được nữa...

Cây ngô đồng được Hội đồng Cây di sản Việt Nam công nhận là cây di sản.
Cây ngô đồng được Hội đồng Cây di sản Việt Nam công nhận là cây di sản.

Bà Quy nói đan võng là một công việc rất công phu, đầy tỉ mẩn và rất mất thời gian. Công việc chỉ dành cho những người có tính cần cù, kiên nhẫn nhất mới chịu được. Cách đây chừng mươi năm, trên đảo vẫn còn vài người đan võng ngô đồng như cụ Nguyễn Thị Muôn, bà Mai Thị Rài (con gái của cụ Môn), bà Quy, cùng một vài người khác.

Mặc dầu đã ở cái tuổi tri thiên mệnh và qua biết bao gian khó của cuộc đời nhưng bà Quy vẫn ngày ngày giữ công việc đặc biệt có một không hai trên đảo và trên cả dải đất miền Trung khắc khổ này. Có những ngày từ sáng sớm tinh mơ đến khi mặt trời gác mái triền Tây, bà lặn lội lên rừng, trèo qua từng vách núi, níu vào những thân cây gai góc để chặt và gùi những nhánh cây ngô đồng về đan võng.

Cho đến tận bây giờ, bà Quy chẳng nhớ nổi mình đã đan bao nhiêu chiếc võng trong đời, đã bán cho bao nhiêu người. Nhưng, có điều, sản phẩm của bà, cũng như của những người phụ nữ xứ đảo này đã để lại ấn tượng rất tốt đối với du khách khi đến với cù lao.

Bà Quy có 8 người con, trong đó có cô con gái cũng được bà truyền nghề nhưng chỉ được một vài năm rồi thôi, bởi không đủ kiên nhẫn để chịu nổi sự công phu, tỉ mỉ, kiên nhẫn và... ít hiệu quả kinh tế như nghề đan võng này. Mặc dù như bà Quy cho biết, giá thành của mỗi chiếc võng hiện tại không dưới 5 triệu đồng một chiếc. Và mặc dù hiện tại, bà Quy đan võng không đủ để bán. Có người đến mua võng, đặt tiền trước rồi... một năm sau mới nhận được hàng.

Bà Quy là một trong số ít người còn đan võng ở Cù Lao Chàm.
Bà Quy là một trong số ít người còn đan võng ở Cù Lao Chàm.

Trong câu chuyện thân tình, bà Quy với mái tóc đã phai màu theo sương gió đời người kể với tôi câu chuyện gắn với những chiếc võng mấy chục năm qua. Đã trải qua biết bao gian khó của cuộc đời, bà Quy vẫn ngày ngày đan võng như muốn lưu giữ công việc đặc biệt này.

Cứ thế, bây giờ bà trút những nỗi niềm vào những chiếc võng ngô đồng. Bà Quy trăn trở và sợ một ngày nào đó cái nghề độc đáo này sẽ biến mất. Bởi cho đến tận lúc này, nhiều người chẳng còn ham đan võng để gìn giữ cái nghề này.

Nhìn những sợi ngô đồng được bện lại trong đôi bàn của bà Quy, dẫu những vết chai sần và sự nghiệt ngã của thời gian hằn in trên đôi bàn tay nhăn nheo ấy, tôi đã thấy trong đó là cả một sự cố gắng, cả một niềm yêu thích, như một cái nghiệp đeo đuổi của đời người.

Người dân trên cù lao Chàm bây giờ không mấy ai mặn mà với nghề đan võng ngô đồng nữa. Ông Huỳnh Giang, nguyên trưởng thôn Bãi Ông cho biết: “Trên đảo này, ngày trước cũng tổ chức cho chị em học nghề nhưng chẳng ai theo nổi vì quá cầu kỳ, quá tỉ mỉ!”.
Tiêu Dao

Các tin khác

Gần dân bằng những clip tuyên truyền “triệu view”

Gần dân bằng những clip tuyên truyền “triệu view”

Không còn những bài tuyên truyền khô cứng hay các buổi phổ biến pháp luật chỉ gói gọn trong hội trường, Công an xã Dân Hòa (Hà Nội) đang tạo dấu ấn bằng hàng loạt video ngắn trên các nền tảng số. Với cách thể hiện gần gũi, dí dỏm nhưng vẫn truyền tải đầy đủ thông điệp pháp luật, những clip chỉ dài chưa đến 1 phút đang giúp kiến thức pháp luật lan tỏa mạnh mẽ tới người dân, đặc biệt là giới trẻ.

“Bảo mẫu” của rùa biển

“Bảo mẫu” của rùa biển

Những đêm biển lặng, họ nằm trên cát ngắm dải ngân hà, ánh trăng trên mặt nước, nghe tiếng gió, tiếng thở của các rùa mẹ. Và, mỗi sớm mai, khi ánh mặt trời rọi xuống bãi biển dài cong mình theo con sóng, những chú rùa con ưỡn mình bò về phía biển, bắt đầu hành trình sinh tồn. Tất cả cảm giác ấy trở thành tình yêu với rùa, thôi thúc và níu giữ những con người từ khắp mọi miền trở về biển để làm “bảo mẫu” của rùa.

Cho thuê tài khoản bán hàng online: Tiếp tay cho hàng giả, trốn thuế?

Cho thuê tài khoản bán hàng online: Tiếp tay cho hàng giả, trốn thuế?

Chỉ cần bỏ ra vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, bất kỳ ai cũng có thể thuê hoặc mua một tài khoản Shopee, TikTok Shop đã xác minh danh tính để mở gian hàng mà không cần lộ diện. Đằng sau những giao dịch tưởng như vô hại này là một "thị trường ngầm" đang phát triển, trở thành mắt xích giúp các đối tượng kinh doanh hàng giả, hàng nhập lậu, hàng không rõ nguồn gốc và trốn tránh nghĩa vụ thuế, đồng thời gây nhiều khó khăn cho cơ quan chức năng trong việc truy vết, xử lý vi phạm.

Sê Băng Hiêng - dòng sông nghĩa tình với người lính

Sê Băng Hiêng - dòng sông nghĩa tình với người lính

Dòng Sê Băng Hiêng lặng lẽ chảy giữa đại ngàn Trường Sơn, uốn mình qua những bản làng Vân Kiều vùng biên Hướng Lập - Quảng Trị rồi ngược vào đất bạn Lào. Hai bên dòng sông ấy từng là một trong những tọa độ lửa khốc liệt nhất trên tuyến Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua. Bom đạn đã lùi vào quá khứ. Dòng Sê Băng Hiêng vẫn lặng lẽ chảy giữa đại ngàn và chứng kiến những cuộc trở về...

Tìm ba mẹ trong ký ức đồng đội

Tìm ba mẹ trong ký ức đồng đội

Hơn nửa thế kỷ, người con trai vẫn mòn mỏi tìm kiếm hình bóng ba mẹ qua ký ức rời rạc thời thơ ấu, những lá thư, dòng nhật ký và lời kể của đồng đội cũ. Suốt 70 năm cuộc đời, đó gần như là nơi duy nhất ông có thể gặp lại ba mẹ của mình...

Những ký ức từ “tọa độ lửa” Hàm Rồng

Những ký ức từ “tọa độ lửa” Hàm Rồng

Đi qua 2 cuộc chiến tranh phá hoại khốc liệt của đế quốc Mỹ, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) Công an tỉnh Thanh Hóa đã kiên cường bám trụ giữa mưa bom bão đạn, viết nên những trang sử vàng chói lọi của một đơn vị Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Hơn nửa thế kỷ trôi qua, ngọn lửa quả cảm và tinh thần “Vì nước quên thân, vì dân phục vụ” của thế hệ cha anh đi trước vẫn luôn được gìn giữ, trở thành điểm tựa vững chắc để các thế hệ chiến sĩ hôm nay viết tiếp những chiến công giữa thời bình.

Những người lính ngược dòng thác lũ

Những người lính ngược dòng thác lũ

Giữa dòng nước lũ cuồn cuộn ở xã Mường Than (Lai Châu), hình ảnh Hạ sĩ Vàng Văn Tình, chiến sĩ Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC&CNCH) Công an tỉnh Lai Châu, cõng bé gái vượt qua dòng nước dữ đã chạm đến trái tim của hàng triệu người sau khi bức ảnh được đăng tải trên mạng xã hội. Nhưng đó chỉ là một trong hàng chục cuộc cứu người của cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân trong trận lũ quét kinh hoàng hôm ấy…

Giấc mơ truyền cảm hứng của nữ đại úy chinh phục học bổng Chính phủ Australia

Giấc mơ truyền cảm hứng của nữ đại úy chinh phục học bổng Chính phủ Australia

Từ cán bộ Công an cơ sở, Đại úy Lê Thị Thủy Tiên đã trở thành đại diện duy nhất của Bộ Công an giành học bổng toàn phần Chính phủ Australia. Trên hành trình đến với Đại học Melbourne, nữ Đại úy quê Hà Tĩnh không chỉ khẳng định mình mà còn ấp ủ giấc mơ truyền cảm hứng cho tất cả những ai đang có khát vọng học tập và hội nhập quốc tế để thay đổi chính mình.

Bước đi dài hơi cho hàng Made in Vietnam”

Bước đi dài hơi cho hàng Made in Vietnam”

Khẳng định bản sắc Việt không đồng nghĩa với việc mọi nguyên liệu đều phải được sản xuất trong nước. Trong dòng chảy của chuỗi cung ứng toàn cầu, điều tạo nên sức cạnh tranh của sản phẩm Việt là khả năng làm chủ sáng tạo, kết nối nguồn lực và không ngừng nâng cao năng lực của các làng nghề.

Rộ chiêu lừa đặt cọc thuê phòng nghỉ dưỡng

Rộ chiêu lừa đặt cọc thuê phòng nghỉ dưỡng

Chỉ cần 1 cú click chuột, người thuê có thể tiếp cận hàng nghìn tin đăng phòng trọ, căn hộ, homestay trên mạng xã hội. Nhưng phía sau "ma trận" hội nhóm sôi động ấy là những chiêu trò lừa đảo đặt cọc ngày càng tinh vi, khiến nhiều người mất tiền và lộ thông tin cá nhân.

Kỷ vật đi B - chứng nhân một thời hoa lửa

Kỷ vật đi B - chứng nhân một thời hoa lửa

Những lá đơn tình nguyện viết bằng máu, những sơ yếu lý lịch, học bạ, quyết định điều động, thậm chí cả sổ tiết kiệm, hàng chục cây vàng… Mỗi kỷ vật được được trưng bày tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước là một câu chuyện cảm động về cán bộ đi B sẵn sàng hy sinh tuổi xuân, xương máu vì độc lập dân tộc.

Hiệu quả từ mô hình chính quyền số

Hiệu quả từ mô hình chính quyền số

Không còn hình ảnh những vị lãnh đạo chỉ xuất hiện sau bục phát biểu hay trong các cuộc họp trang nghiêm, ngày càng nhiều cán bộ, lãnh đạo từ Trung ương đến địa phương đã chủ động bước lên không gian mạng, trực tiếp livestream bán nông sản, quảng bá đặc sản địa phương, giải đáp thủ tục hành chính, phổ biến pháp luật hay đối thoại với người dân… Những hình ảnh tưởng như rất mới ấy lại phản ánh một sự thay đổi sâu sắc trong quá trình xây dựng chính quyền số: lấy người dân làm trung tâm phục vụ.

Thế trận lòng dân - lá chắn vững chắc bảo vệ an ninh Tổ quốc

Thế trận lòng dân - lá chắn vững chắc bảo vệ an ninh Tổ quốc

Từ những nguồn tin của người dân đến các mô hình tự quản ở cơ sở, phong trào Toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc đã trở thành nền tảng quan trọng của thế trận an ninh nhân dân. Sau 20 năm xây dựng và phát triển, phong trào tiếp tục khẳng định sức mạnh của lòng dân trong bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội và cuộc sống bình yên của nhân dân.

Hiệu quả từ đổi mới phương thức tuyên truyền

Hiệu quả từ đổi mới phương thức tuyên truyền

Livestream giải đáp thắc mắc pháp luật và thủ tục hành chính, tạo các tình huống để tuyên truyền pháp luật một cách dí dỏm, hài hước, đặc biệt là đưa nghệ thuật dân gian như hát xẩm để tuyên truyền… Những phương thức tuyên truyền pháp luật của lực lượng công an cơ sở đang ngày càng đổi mới hiệu quả và gần dân hơn trên môi trường số.

Xã không ma túy giữa mây núi Tả Phìn

Xã không ma túy giữa mây núi Tả Phìn

Từng là địa bàn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tệ nạn ma túy do địa bàn rộng, dân cư phân tán và lượng khách du lịch ngày càng gia tăng, xã Tả Phìn (Lào Cai) hôm nay đã trở thành điểm sáng trong phong trào xây dựng địa bàn không ma túy. Đằng sau kết quả ấy là sự kiên trì bám cơ sở của lực lượng Công an xã, những giải pháp phòng ngừa từ sớm, từ xa cùng hành trình cảm hóa, giúp nhiều người lầm lỡ tìm lại niềm tin và cơ hội làm lại cuộc đời.

“Hàng xách tay”: Cái "mác" che khuất nguồn gốc hàng hóa

“Hàng xách tay”: Cái "mác" che khuất nguồn gốc hàng hóa

Từ mỹ phẩm, nước hoa, sữa ngoại đến thực phẩm chức năng, rất nhiều sản phẩm đang được kinh doanh dưới danh nghĩa "hàng xách tay". Tuy nhiên, đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn là câu hỏi về nguồn gốc, tính hợp pháp của hàng hóa cũng như quyền lợi của người tiêu dùng khi phát sinh tranh chấp.

Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Ninh Bình đã khởi tố bị can Trần Thị Mơ (sinh năm 1984, trú xã Vũ Dương, tỉnh Ninh Bình) về tội "Xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp"

Bịt kín kẽ hở pháp luật với livestream "chốt nghìn đơn"

Hàng loạt vụ việc liên quan đến kinh doanh online, livestream bán hàng bị phát hiện, xử lý thời gian gần đây cho thấy cơ quan chức năng đang mạnh tay hơn với các hành vi vi phạm. Mới nhất là vụ khởi tố một chủ shop tại Ninh Bình, tiếp tục gióng lên hồi chuông cảnh báo về những "vùng xám" pháp lý phía sau các phiên livestream chốt nghìn đơn. Khi doanh thu tăng chóng mặt nhưng việc kiểm soát chất lượng hàng hóa chưa theo kịp, ai sẽ chịu trách nhiệm khi quyền lợi người tiêu dùng bị xâm hại?

Đừng để bữa ăn trở thành nỗi ám ảnh

Đừng để bữa ăn trở thành nỗi ám ảnh

Nhiều năm nay, thực phẩm bẩn trở thành mối lo, đe dọa sức khỏe cộng đồng, sinh mạng của mỗi người dân. Để phòng ngừa và ngăn chặn kịp thời tội ác tàn phá sức khỏe, kiếm lợi từ đồng tiền bất chính, các cơ quan chức năng đã chung tay quyết tâm vì sức khỏe lành mạnh, đời sống an toàn của người dân.

Khi lối sống ảo biến tướng

Khi lối sống ảo biến tướng

Trào lưu “phông bạt” không còn thuần túy là lối sống ảo, khoe mẽ, phô trương quá đà để tạo sự sang chảnh và hào nhoáng trước bàn dân thiên hạ. Trong thời đại công nghệ số và trí tuệ nhân tạo, “phông bạt” đã biến tướng thành công cụ lừa đảo, lòe bịp nhằm trục lợi bằng tinh thần và vật chất cả ngoài đời lẫn mạng xã hội…

Để duy trì những việc làm tốt đẹp, Đại uý Lê Hùng Dương và đơn vị cũng nhận được nhiều sự hỗ trợ của các nhà hảo tâm

Viết tiếp truyền thống bằng những việc làm tử tế

Lớn lên trong gia đình có truyền thống nhiều thế hệ khoác áo lực lượng CAND, Đại úy Lê Hùng Dương không chỉ tiếp nối tinh thần phụng sự của người cha là thương binh - Trung tá Lê Minh Thảo, mà còn viết tiếp truyền thống ấy bằng những việc làm bình dị nhưng đầy nhân văn. Từ giải cứu hàng trăm chú chó mèo bị bỏ rơi, bị “cẩu tặc” bắt, đến mở quán cơm 0 đồng cho người nghèo, hành trình của anh đã lan tỏa hình ảnh đẹp về người chiến sĩ công an "Vì nhân dân phục vụ".