Cây ngô đồng và người đan võng xứ cù lao

Tháng 6 cho đến tháng 8, cây ngô đồng trổ hoa đẹp khi trên cành đã trút hết lá. nắng chiếu buông xuống, cả sườn núi là từng vệt màu đỏ tươi rực rỡ đẹp đến mê mẩn. Và ở đó, chỉ còn lại 2 người đàn bà đan võng cuối cùng ở xứ đảo.

Ngô đồng xứ đảo

Ở đất đảo cù lao Chàm (xã đảo Tân Hiệp, Hội An, Quảng Nam), bao lâu nay, cây ngô đồng được xem như là một biểu tượng mang đến cho bao người những thương nhớ ngậm ngùi khi đến với đất đảo này. 

Cây ngô đồng được xem như là một biểu tượng của cù lao Chàm. Đặc biệt, loài cây ngô đồng đỏ tại cù lao Chàm đã được Hội đồng Cây di sản Việt Nam công nhận là cây di sản. Những cây đưa vào danh mục bảo vệ để có chế độ chăm sóc thích hợp đường kính thân lớn hơn 1,3m và hơn 50 năm tuổi. Cây được đưa vào danh mục bảo tồn có giá trị lịch sử văn hóa, liên quan đến tín ngưỡng và có tên gọi rõ ràng.

Cuối hạ đầu thu là thời điểm hoa cây ngô đồng ở cù lao Chàm nở rộ. Tháng 6 cho đến tháng 9, cây ngô đồng trổ hoa đẹp khi trên cành đã trút hết lá. Khi ánh nắng chiếu xuống, cả sườn núi là từng vệt màu đỏ tươi rực rỡ đẹp đến mê mẩn.

Cây ngô đồng đỏ đặc biệt ở xứ đảo Cù Lao Chàm.
Cây ngô đồng đỏ đặc biệt ở xứ đảo Cù Lao Chàm.

Cây ngô đồng ở cù lao Chàm có thân vỏ màu xám, nứt dọc; cây vừa có lá nguyên, vừa có lá xẻ thùy chân vịt; lá vàng rụng hết trước khi cây ra hoa và nở đồng loạt trên cành; quả hình lá phát tán khắp nơi theo gió khi chín. Nhìn lên sườn núi lúc này, ta thấy từng vệt màu đỏ tươi rực rỡ, chính là hoa ngô đồng nở rộ, toàn cây như được bao phủ bởi hoa. Cuối tháng 9 cây ra lá non và kết quả vào tháng 10, khi mùa khô kết thúc thì hoa sẽ hết và đậu quả. Mùa mưa đến, quả ngô đồng chín đều và phát tán khắp nơi, hạt tiếp đất có độ ẩm cao sẽ nảy mầm thành cây con.

Ngô đồng đỏ là một loài cây đặc biệt chỉ có ở hòn đảo xinh đẹp miền Trung này, Trước khi đơm bông, lá cây rụng hết, chỉ còn cánh hoa đỏ tươi trên những tán cành khẳng khiu khiến nhiều người không biết thường tưởng nhầm là cây gạo. Mặc cho nắng gió, bão biển, những rễ cây vẫn bám chặt vào đá, vươn mình dẻo dai thách thức với sự khắc nghiệt của đại dương như chính bản tính của người miền Trung cần mẫn, kiên cường.

Trong tâm tưởng của nhiều người dân cù lao Chàm, cây ngô đồng đã trở thành ký ức gắn với những kỷ niệm đẹp một thời con trẻ của bao thế hệ nơi đây. Đó không chỉ là sắc màu đỏ thắm của hoa trong những chiều cuối hạ mà còn là hương vị ngọt bùi của hạt ngô đồng, là hình ảnh những bà những mẹ cần mẫn bóc tách vỏ cây ngâm nước để tước sợi đan võng bên bờ biển chờ tàu cá về.

Loài ngô đồng đỏ đặc biệt này có hoa màu đỏ và hoa chỉ nở khi lá đã rụng hết. Ở đảo đó, có những người phụ nữ “lấy chồng đi biển hồn treo cột buồm”. Mùa mưa gió, dẫu được yên ấm bên chồng con, họ vẫn lặn lội lên núi vào rừng, chặt những cành ngô đồng mang về đập sợi. Họ tỉ mỉ đan những chiếc võng ngô đồng bền chắc để chồng con mang theo ra biển. Họ yên tâm tình yêu của mình có một giấc ngủ ngon giữa mặn mòi gió nắng, như mình đang ở bên săn sóc.

Mùa hè, họ đứng trên đảo xa dõi theo bóng thuyền thấp thoáng. Tình yêu, bồn chồn cháy lửa, hóa thành những nhánh ngô đồng đỏ. Người trai ngoài khơi xa, nhớ vợ thương mẹ, ngoái đầu trông về đảo nhỏ, thấy những đốm hoa để ấm lòng. Từ trên các triền núi, từng vệt màu đỏ tươi ửng lên rực rỡ men xuống tận những đám ruộng khum khum bên dưới. Chắt chiu nắng gió, khí trời nơi xứ đảo, những tán hoa mang đến cho vùng đất này một vẻ đẹp mới vừa sinh động lại vừa huyền hoặc.

Bà Quy và chiếc võng đan dở.
Bà Quy và chiếc võng đan dở.

Nỗi niềm của người đan võng

Bao đời qua, người dân xứ đảo đã phát hiện những đặc tính có một không hai của loài cây đặc biệt trên đảo này, để sử dụng khi đan gùi, võng, làm dây thừng và nhiều thứ vật liệu khác. Võng ngô đồng bao năm rồi vẫn còn đó, dù có lúc hắt hiu như dáng chờ chồng của những người đàn bà xứ đảo nhưng luôn là một sức sống bạo liệt và ngạo nghễ như con người miền cù lao này.

Bà lão Nguyễn Thị Quy (78 tuổi, thôn Bãi Ông, xã đảo Tân Hiệp, TP Hội An, Quảng Nam) ngồi đan võng trong căn nhà nhỏ, tỉ mẩn với từng mắt võng. Bà Quy nói  võng ngô đồng từng được xem như một biểu tượng đặc trưng của người dân xứ đảo này.

Võng được làm từ sợi của thân cây ngô đồng ở cù lao Chàm. Người dân xứ đảo này phát hiện ra những đặc tính có một không hai của loài cây đặc biệt để sử dụng khi đan gùi, võng, làm dây thừng và nhiều thứ vật liệu khác. Để làm ra một chiếc võng ngô đồng phải mất chừng 3 tháng ròng rã. Phải lấy sợi từ trên núi, nơi những thân cây ngô đồng to chừng bắp chân người. Sau đó dùng búa đập nát theo thớ của thân cây, rồi đem ngâm trong nước tù của ruộng chừng 7 ngày, cho lớp vỏ cứng mềm mục, nhả dần ra, lộ sợi xơ thì đem vớt lên.

Tiếp tục dùng tay tước lớp vỏ cứng đã mục lấy lớp xơ màu trắng đục, đem giặt sạch bằng nước suối trong rồi đem ra phơi nắng thật khô, đến khi chuyển thành màu trắng ngà tinh mới, có độ óng là lúc xơ đã sẵn sàng để đan võng. Người đan không những khéo léo mà còn phải kiên trì, bền bỉ. Khi đan võng tuyệt đối không được đan lỗi vì khi đã bị lỗi thì không gỡ ra được nữa...

Cây ngô đồng được Hội đồng Cây di sản Việt Nam công nhận là cây di sản.
Cây ngô đồng được Hội đồng Cây di sản Việt Nam công nhận là cây di sản.

Bà Quy nói đan võng là một công việc rất công phu, đầy tỉ mẩn và rất mất thời gian. Công việc chỉ dành cho những người có tính cần cù, kiên nhẫn nhất mới chịu được. Cách đây chừng mươi năm, trên đảo vẫn còn vài người đan võng ngô đồng như cụ Nguyễn Thị Muôn, bà Mai Thị Rài (con gái của cụ Môn), bà Quy, cùng một vài người khác.

Mặc dầu đã ở cái tuổi tri thiên mệnh và qua biết bao gian khó của cuộc đời nhưng bà Quy vẫn ngày ngày giữ công việc đặc biệt có một không hai trên đảo và trên cả dải đất miền Trung khắc khổ này. Có những ngày từ sáng sớm tinh mơ đến khi mặt trời gác mái triền Tây, bà lặn lội lên rừng, trèo qua từng vách núi, níu vào những thân cây gai góc để chặt và gùi những nhánh cây ngô đồng về đan võng.

Cho đến tận bây giờ, bà Quy chẳng nhớ nổi mình đã đan bao nhiêu chiếc võng trong đời, đã bán cho bao nhiêu người. Nhưng, có điều, sản phẩm của bà, cũng như của những người phụ nữ xứ đảo này đã để lại ấn tượng rất tốt đối với du khách khi đến với cù lao.

Bà Quy có 8 người con, trong đó có cô con gái cũng được bà truyền nghề nhưng chỉ được một vài năm rồi thôi, bởi không đủ kiên nhẫn để chịu nổi sự công phu, tỉ mỉ, kiên nhẫn và... ít hiệu quả kinh tế như nghề đan võng này. Mặc dù như bà Quy cho biết, giá thành của mỗi chiếc võng hiện tại không dưới 5 triệu đồng một chiếc. Và mặc dù hiện tại, bà Quy đan võng không đủ để bán. Có người đến mua võng, đặt tiền trước rồi... một năm sau mới nhận được hàng.

Bà Quy là một trong số ít người còn đan võng ở Cù Lao Chàm.
Bà Quy là một trong số ít người còn đan võng ở Cù Lao Chàm.

Trong câu chuyện thân tình, bà Quy với mái tóc đã phai màu theo sương gió đời người kể với tôi câu chuyện gắn với những chiếc võng mấy chục năm qua. Đã trải qua biết bao gian khó của cuộc đời, bà Quy vẫn ngày ngày đan võng như muốn lưu giữ công việc đặc biệt này.

Cứ thế, bây giờ bà trút những nỗi niềm vào những chiếc võng ngô đồng. Bà Quy trăn trở và sợ một ngày nào đó cái nghề độc đáo này sẽ biến mất. Bởi cho đến tận lúc này, nhiều người chẳng còn ham đan võng để gìn giữ cái nghề này.

Nhìn những sợi ngô đồng được bện lại trong đôi bàn của bà Quy, dẫu những vết chai sần và sự nghiệt ngã của thời gian hằn in trên đôi bàn tay nhăn nheo ấy, tôi đã thấy trong đó là cả một sự cố gắng, cả một niềm yêu thích, như một cái nghiệp đeo đuổi của đời người.

Người dân trên cù lao Chàm bây giờ không mấy ai mặn mà với nghề đan võng ngô đồng nữa. Ông Huỳnh Giang, nguyên trưởng thôn Bãi Ông cho biết: “Trên đảo này, ngày trước cũng tổ chức cho chị em học nghề nhưng chẳng ai theo nổi vì quá cầu kỳ, quá tỉ mỉ!”.
Tiêu Dao

Các tin khác

Quả đắng từ... du lịch khuyến mãi

Quả đắng từ... du lịch khuyến mãi

Fanpage, website, hình ảnh giả mạo các khách sạn, resort 5 sao đi kèm với tài khoản tích xanh, lượt tương tác mạnh, bình luận tốt… đã tạo vỏ bọc hoàn hảo “đánh gục” tâm lý khách hàng, dẫn dắt họ vào “mê hồn trận” combo du lịch...

Thận trọng với chất làm đầy, xóa nhăn rao bán tràn lan mạng xã hội

Thận trọng với chất làm đầy, xóa nhăn rao bán tràn lan mạng xã hội

Filler, botox (chất làm đầy, chất xóa nhăn) được rao bán trên mạng với những lời quảng cáo “chính hãng”, “nhập khẩu”, giá sỉ hấp dẫn, trong khi nguồn gốc và chất lượng khó kiểm chứng. Vụ Công an Hà Nội khởi tố 21 bị can trong đường dây kinh doanh sản phẩm dùng trong thẩm mỹ, doanh thu hơn 500 tỷ đồng, đặt ra yêu cầu kiểm soát cả nguồn hàng và cơ sở sử dụng.

Sin Suối Hồ hồi sinh

Sin Suối Hồ hồi sinh

Từ một bản làng từng chìm trong đói nghèo, thuốc phiện và những hệ lụy kéo dài qua nhiều thế hệ, Sin Suối Hồ (tỉnh Lai Châu) hôm nay đã đổi thay với những nếp nhà sạch đẹp, phiên chợ rộn ràng, homestay đón khách gần xa. Đằng sau diện mạo ấy là nỗ lực vươn lên của người dân, những người tiên phong như ông Vàng A Chỉnh và sự đồng hành của lực lượng Công an trong giữ gìn bình yên, tạo nền tảng phát triển bền vững.

Những vị “cứu tinh” của loài gấu

Những vị “cứu tinh” của loài gấu

Giữa bộn bề của cuộc sống hiện đại, có những người âm thầm “giữ lửa" bình yên giữa ngàn xanh. Từ những vùng đất xa xôi, bằng tinh thần trách nhiệm, sự thấu cảm sâu sắc dành cho loài vật, họ đã tự nguyện gắn bó với Việt Nam, kiên trì giải cứu những con gấu bị nuôi nhốt lấy mật. Hành trình đưa những cá thể gấu từ lồng sắt chật hẹp, tăm tối trở về với thiên nhiên tại Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam là một bài ca đẹp về lòng nhân ái.

“Bẫy tình” bằng công nghệ AI

“Bẫy tình” bằng công nghệ AI

Tình yêu ở lứa tuổi nào cũng đáng được trân trọng; ngày nào con người còn sống, thì ngày đó người ta còn khóc cười vì yêu. Trước nhu cầu tìm bạn đời ngày càng cao, nhiều kênh “kết nối yêu thương”, các hội nhóm mai mối, tìm mảnh ghép đồng loạt ra đời. Đây lại là “miếng mồi” béo bở để đối tượng lừa đảo “giăng lưới” tình bằng công nghệ AI.

Hãi hùng thịt heo siêu nạc

Hãi hùng thịt heo siêu nạc

Dùng từ lóng, ký tự, mật mã để trao đổi về quy trình đưa thứ bột trắng mang tên Salbutamol vốn là thuốc dùng trong y khoa vào thức ăn cho heo, phù phép heo bình thường thành siêu tăng trưởng, siêu nạc để nhanh chóng xuất chuồng, đưa vào bao tử người tiêu dùng. Đây là một thực trạng nhức nhối, phản ánh mặt tối của nền kinh tế thị trường, khi lòng tham vượt lên trên đạo đức. Khi nào mới chấm dứt được tình trạng này?

Mượn danh “thuốc rừng” để trục lợi

Mượn danh “thuốc rừng” để trục lợi

Gắn mác dược liệu miền núi, quảng cáo chữa bách bệnh, đánh vào tâm lý chuộng thuốc Nam và mong muốn tìm kiếm phương pháp điều trị ít tốn kém của người dân, nhiều đối tượng đang biến các sản phẩm dược liệu không rõ nguồn gốc thành công cụ trục lợi. Đằng sau những lời quảng cáo hấp dẫn là hàng hóa trôi nổi, chất lượng không được kiểm chứng, tiềm ẩn nguy cơ gây tổn hại sức khỏe và khiến người bệnh bỏ lỡ thời gian điều trị cần thiết.

Livestream chuyện người khác - Coi chừng vi phạm pháp luật!

Livestream chuyện người khác - Coi chừng vi phạm pháp luật!

Không rõ đầu đuôi nhưng vẫn quay phim, livestream, gán chuyện riêng cho người xuất hiện trong khung hình, một số người đang biến sự hiếu kỳ thành cách câu tương tác. Hình ảnh và lời bình thiếu căn cứ có thể xâm phạm danh dự, đời tư, khiến người trong cuộc chịu tổn hại và vụ việc thêm phức tạp.

Ghi ở ngôi nhà chung đem cơ hội đổi đời

Ghi ở ngôi nhà chung đem cơ hội đổi đời

Sau ngày khai giảng năm học mới đúng một tháng, chúng tôi trở lại Trường Văn hóa CAND VI, cảm nhận rõ rệt đầu tiên là gần 300 con người đến từ khắp mọi miền của tỉnh Nghệ An đã nhanh chóng bắt nhịp, hòa nhập để trở thành một gia đình thực thụ.

 Tuyên truyền pháp luật bằng những vai diễn

Tuyên truyền pháp luật bằng những vai diễn

Từ những điều luật tưởng như khô khan, Phòng Cảnh sát giao thông Công an TP Hà Nội đã chuyển tải thành những câu chuyện đời thường, những tình huống hài hước và dễ nhớ bằng những tiểu phẩm ngắn gọn, vô cùng sinh động. Trong đó, Trung tá Nguyễn Ngọc Tiến và Thiếu tá Trần Quân Thụy trở thành hai gương mặt quen thuộc trong nhiều clip tuyên truyền về trật tự, an toàn giao thông.

Hành trình lật tẩy đường dây “khoác áo” ngoại nhập và hàng giả khổng lồ

Hành trình lật tẩy đường dây “khoác áo” ngoại nhập và hàng giả khổng lồ

Từ một tài khoản trên mạng xã hội rao bán những hộp An Cung được giới thiệu là hàng ngoại nhập, những lời quảng cáo về nguồn gốc Hàn Quốc, công dụng liên quan đến phòng, chống đột quỵ thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, đặc biệt là người cao tuổi. Nhưng, phía sau những hộp sản phẩm có bao bì bắt mắt ấy lại là những viên thuốc không rõ nguồn gốc, được mua trôi nổi, đóng gói, dán tem nhãn rồi “khoác áo” hàng ngoại nhập. Từ những dấu hiệu bất thường trên không gian mạng, các trinh sát Phòng Cảnh sát kinh tế Công an tỉnh Thanh Hóa lần theo từng manh mối. Và, khi những mắt xích đầu tiên được bóc tách, một đường dây sản xuất, buôn bán hàng giả hoạt động liên tỉnh dần lộ diện. Không chỉ có An Cung giả, phía sau đó còn là một cơ sở sản xuất mỹ phẩm giả với quy mô đặc biệt lớn.

Khi quá khứ bất hảo được khoác áo "quân tử giang hồ"

Khi quá khứ bất hảo được khoác áo "quân tử giang hồ"

Tám tiền án, một tiền sự, từng cầm đầu một băng nhóm và thường xuyên kể lại quá khứ bất hảo trên mạng xã hội, Nguyễn Minh Đức, tức Đức "Cộng", sinh năm 1981, ở Nam Định, đã biến hình ảnh giang hồ thành nội dung thu hút hơn 115.000 lượt theo dõi. Điều đáng lo không chỉ nằm ở những câu chuyện được kể, mà còn ở việc một bộ phận người xem coi nhân vật này như hình mẫu của bản lĩnh, nghĩa khí quân tử.

Cạm bẫy mã độc

Cạm bẫy mã độc

Một cú click tưởng chừng vô hại trên mạng xã hội, một lời nhờ “xem hộ thông tin”, một tin nhắn “chuyển nhầm tiền”, hay một tấm ảnh gửi qua ứng dụng hẹn hò... là người dùng có thể rơi vào cảnh “tiền mất, dữ liệu bay”, thậm chí mất cả danh dự, nhân phẩm trên không gian mạng.

Nỗ lực chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu tại Việt Nam: Không có lồng sắt nào vĩnh cửu!

Nỗ lực chấm dứt nạn nuôi nhốt gấu tại Việt Nam: Không có lồng sắt nào vĩnh cửu!

Từ chiếc chuồng sắt chật hẹp, tối tăm tại một hộ gia đình ở Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 11/9 vừa qua, chú gấu Millie đã được về sống dưới mái nhà bán tự nhiên xanh mướt tại Vườn quốc gia Bạch Mã. Câu chuyện về hành trình giải cứu Millie mang thông điệp đầy ý nghĩa: Khi lòng trắc ẩn được đánh thức, khi những nỗ lực phối hợp giữa nhà nước, kiểm lâm, tổ chức quốc tế và người dân hòa làm một, thì không có chiếc lồng sắt nuôi nhốt gấu nào là vĩnh cửu.

“Làm nhiệm vụ” hay bẫy lừa độc ác

“Làm nhiệm vụ” hay bẫy lừa độc ác

Phía sau một đứa trẻ bị hội chứng tự kỷ và chậm phát triển là trăm ngàn nỗi lo của người làm cha mẹ. Họ tìm đủ mọi cách để cho con mình có thể hòa nhập, phát triển như bao đứa trẻ cùng trang lứa. Cũng từ đây, các chiêu thức lừa đảo được giăng ra như: Làm nhiệm vụ siêu nhân nhí, thi tuyển người mẫu ảnh, cùng con bước ra thế giới… Nhân vật chính thực hiện các phi vụ “siêu nhân” cho con lại là phụ huynh, với kết quả tiền mất, tật mang, niềm tin vỡ vụn...

Khi khai tử doanh nghiệp khó hơn khai sinh

Khi khai tử doanh nghiệp khó hơn khai sinh

Nhiều người thành lập doanh nghiệp với kỳ vọng khởi nghiệp nhưng công việc không thuận lợi, công ty gần như chưa kịp hoạt động đã bị bỏ quên. Vài năm sau, khi làm thủ tục giải thể, họ mới phát hiện dù không có doanh thu vẫn phải nộp hàng chục triệu đồng tiền phạt và nghĩa vụ tồn đọng.

Lá chắn thép trên không gian số

Lá chắn thép trên không gian số

Không có tiếng súng, không có những cuộc truy bắt giữa đêm trên những cung đường, nhưng trên một “mặt trận” đặc biệt, cuộc chiến vẫn diễn ra từng ngày, từng giờ. Đó là không gian mạng với những loại tội phạm vô cùng phức tạp. Ở mặt trận ấy, cán bộ, chiến sĩ Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Công an tỉnh Bắc Ninh vẫn hàng ngày hàng giờ thầm lặng đấu tranh và đã giành được những chiến công đặc biệt xuất sắc.

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Khi giao dịch thanh toán trở thành vỏ bọc cho dòng tiền bất minh

Thiết bị chấp nhận thanh toán thẻ (POS) vốn được sử dụng để phục vụ hoạt động mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ và thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt. Tuy nhiên, thực tế xuất hiện tình trạng một số cá nhân, hộ kinh doanh, tổ chức lợi dụng POS để thực hiện giao dịch rút tiền mặt cho khách hàng dù không phát sinh hoạt động mua bán thực tế. Những giao dịch “không hàng hóa, không dịch vụ” này tiềm ẩn nguy cơ bị lợi dụng để hợp thức hóa, che giấu nguồn gốc dòng tiền bất hợp pháp.

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Bơm ma túy vào tinh dầu thuốc lá điện tử

Những lọ dung dịch nhỏ, đầu pod (thuốc lá điện tử) nhiều màu sắc và các lời mời “thư giãn”, “không lên test” đã trở thành lớp vỏ che giấu một thủ đoạn sử dụng ma túy mới khá tinh vi. “Hàng” được chia nhỏ, chuyển qua nhiều tầng trung gian và thanh toán bằng tài khoản không chính chủ trước khi tới tay người sử dụng.