Cây ngô đồng và người đan võng xứ cù lao

Tháng 6 cho đến tháng 8, cây ngô đồng trổ hoa đẹp khi trên cành đã trút hết lá. nắng chiếu buông xuống, cả sườn núi là từng vệt màu đỏ tươi rực rỡ đẹp đến mê mẩn. Và ở đó, chỉ còn lại 2 người đàn bà đan võng cuối cùng ở xứ đảo.

Ngô đồng xứ đảo

Ở đất đảo cù lao Chàm (xã đảo Tân Hiệp, Hội An, Quảng Nam), bao lâu nay, cây ngô đồng được xem như là một biểu tượng mang đến cho bao người những thương nhớ ngậm ngùi khi đến với đất đảo này. 

Cây ngô đồng được xem như là một biểu tượng của cù lao Chàm. Đặc biệt, loài cây ngô đồng đỏ tại cù lao Chàm đã được Hội đồng Cây di sản Việt Nam công nhận là cây di sản. Những cây đưa vào danh mục bảo vệ để có chế độ chăm sóc thích hợp đường kính thân lớn hơn 1,3m và hơn 50 năm tuổi. Cây được đưa vào danh mục bảo tồn có giá trị lịch sử văn hóa, liên quan đến tín ngưỡng và có tên gọi rõ ràng.

Cuối hạ đầu thu là thời điểm hoa cây ngô đồng ở cù lao Chàm nở rộ. Tháng 6 cho đến tháng 9, cây ngô đồng trổ hoa đẹp khi trên cành đã trút hết lá. Khi ánh nắng chiếu xuống, cả sườn núi là từng vệt màu đỏ tươi rực rỡ đẹp đến mê mẩn.

Cây ngô đồng đỏ đặc biệt ở xứ đảo Cù Lao Chàm.
Cây ngô đồng đỏ đặc biệt ở xứ đảo Cù Lao Chàm.

Cây ngô đồng ở cù lao Chàm có thân vỏ màu xám, nứt dọc; cây vừa có lá nguyên, vừa có lá xẻ thùy chân vịt; lá vàng rụng hết trước khi cây ra hoa và nở đồng loạt trên cành; quả hình lá phát tán khắp nơi theo gió khi chín. Nhìn lên sườn núi lúc này, ta thấy từng vệt màu đỏ tươi rực rỡ, chính là hoa ngô đồng nở rộ, toàn cây như được bao phủ bởi hoa. Cuối tháng 9 cây ra lá non và kết quả vào tháng 10, khi mùa khô kết thúc thì hoa sẽ hết và đậu quả. Mùa mưa đến, quả ngô đồng chín đều và phát tán khắp nơi, hạt tiếp đất có độ ẩm cao sẽ nảy mầm thành cây con.

Ngô đồng đỏ là một loài cây đặc biệt chỉ có ở hòn đảo xinh đẹp miền Trung này, Trước khi đơm bông, lá cây rụng hết, chỉ còn cánh hoa đỏ tươi trên những tán cành khẳng khiu khiến nhiều người không biết thường tưởng nhầm là cây gạo. Mặc cho nắng gió, bão biển, những rễ cây vẫn bám chặt vào đá, vươn mình dẻo dai thách thức với sự khắc nghiệt của đại dương như chính bản tính của người miền Trung cần mẫn, kiên cường.

Trong tâm tưởng của nhiều người dân cù lao Chàm, cây ngô đồng đã trở thành ký ức gắn với những kỷ niệm đẹp một thời con trẻ của bao thế hệ nơi đây. Đó không chỉ là sắc màu đỏ thắm của hoa trong những chiều cuối hạ mà còn là hương vị ngọt bùi của hạt ngô đồng, là hình ảnh những bà những mẹ cần mẫn bóc tách vỏ cây ngâm nước để tước sợi đan võng bên bờ biển chờ tàu cá về.

Loài ngô đồng đỏ đặc biệt này có hoa màu đỏ và hoa chỉ nở khi lá đã rụng hết. Ở đảo đó, có những người phụ nữ “lấy chồng đi biển hồn treo cột buồm”. Mùa mưa gió, dẫu được yên ấm bên chồng con, họ vẫn lặn lội lên núi vào rừng, chặt những cành ngô đồng mang về đập sợi. Họ tỉ mỉ đan những chiếc võng ngô đồng bền chắc để chồng con mang theo ra biển. Họ yên tâm tình yêu của mình có một giấc ngủ ngon giữa mặn mòi gió nắng, như mình đang ở bên săn sóc.

Mùa hè, họ đứng trên đảo xa dõi theo bóng thuyền thấp thoáng. Tình yêu, bồn chồn cháy lửa, hóa thành những nhánh ngô đồng đỏ. Người trai ngoài khơi xa, nhớ vợ thương mẹ, ngoái đầu trông về đảo nhỏ, thấy những đốm hoa để ấm lòng. Từ trên các triền núi, từng vệt màu đỏ tươi ửng lên rực rỡ men xuống tận những đám ruộng khum khum bên dưới. Chắt chiu nắng gió, khí trời nơi xứ đảo, những tán hoa mang đến cho vùng đất này một vẻ đẹp mới vừa sinh động lại vừa huyền hoặc.

Bà Quy và chiếc võng đan dở.
Bà Quy và chiếc võng đan dở.

Nỗi niềm của người đan võng

Bao đời qua, người dân xứ đảo đã phát hiện những đặc tính có một không hai của loài cây đặc biệt trên đảo này, để sử dụng khi đan gùi, võng, làm dây thừng và nhiều thứ vật liệu khác. Võng ngô đồng bao năm rồi vẫn còn đó, dù có lúc hắt hiu như dáng chờ chồng của những người đàn bà xứ đảo nhưng luôn là một sức sống bạo liệt và ngạo nghễ như con người miền cù lao này.

Bà lão Nguyễn Thị Quy (78 tuổi, thôn Bãi Ông, xã đảo Tân Hiệp, TP Hội An, Quảng Nam) ngồi đan võng trong căn nhà nhỏ, tỉ mẩn với từng mắt võng. Bà Quy nói  võng ngô đồng từng được xem như một biểu tượng đặc trưng của người dân xứ đảo này.

Võng được làm từ sợi của thân cây ngô đồng ở cù lao Chàm. Người dân xứ đảo này phát hiện ra những đặc tính có một không hai của loài cây đặc biệt để sử dụng khi đan gùi, võng, làm dây thừng và nhiều thứ vật liệu khác. Để làm ra một chiếc võng ngô đồng phải mất chừng 3 tháng ròng rã. Phải lấy sợi từ trên núi, nơi những thân cây ngô đồng to chừng bắp chân người. Sau đó dùng búa đập nát theo thớ của thân cây, rồi đem ngâm trong nước tù của ruộng chừng 7 ngày, cho lớp vỏ cứng mềm mục, nhả dần ra, lộ sợi xơ thì đem vớt lên.

Tiếp tục dùng tay tước lớp vỏ cứng đã mục lấy lớp xơ màu trắng đục, đem giặt sạch bằng nước suối trong rồi đem ra phơi nắng thật khô, đến khi chuyển thành màu trắng ngà tinh mới, có độ óng là lúc xơ đã sẵn sàng để đan võng. Người đan không những khéo léo mà còn phải kiên trì, bền bỉ. Khi đan võng tuyệt đối không được đan lỗi vì khi đã bị lỗi thì không gỡ ra được nữa...

Cây ngô đồng được Hội đồng Cây di sản Việt Nam công nhận là cây di sản.
Cây ngô đồng được Hội đồng Cây di sản Việt Nam công nhận là cây di sản.

Bà Quy nói đan võng là một công việc rất công phu, đầy tỉ mẩn và rất mất thời gian. Công việc chỉ dành cho những người có tính cần cù, kiên nhẫn nhất mới chịu được. Cách đây chừng mươi năm, trên đảo vẫn còn vài người đan võng ngô đồng như cụ Nguyễn Thị Muôn, bà Mai Thị Rài (con gái của cụ Môn), bà Quy, cùng một vài người khác.

Mặc dầu đã ở cái tuổi tri thiên mệnh và qua biết bao gian khó của cuộc đời nhưng bà Quy vẫn ngày ngày giữ công việc đặc biệt có một không hai trên đảo và trên cả dải đất miền Trung khắc khổ này. Có những ngày từ sáng sớm tinh mơ đến khi mặt trời gác mái triền Tây, bà lặn lội lên rừng, trèo qua từng vách núi, níu vào những thân cây gai góc để chặt và gùi những nhánh cây ngô đồng về đan võng.

Cho đến tận bây giờ, bà Quy chẳng nhớ nổi mình đã đan bao nhiêu chiếc võng trong đời, đã bán cho bao nhiêu người. Nhưng, có điều, sản phẩm của bà, cũng như của những người phụ nữ xứ đảo này đã để lại ấn tượng rất tốt đối với du khách khi đến với cù lao.

Bà Quy có 8 người con, trong đó có cô con gái cũng được bà truyền nghề nhưng chỉ được một vài năm rồi thôi, bởi không đủ kiên nhẫn để chịu nổi sự công phu, tỉ mỉ, kiên nhẫn và... ít hiệu quả kinh tế như nghề đan võng này. Mặc dù như bà Quy cho biết, giá thành của mỗi chiếc võng hiện tại không dưới 5 triệu đồng một chiếc. Và mặc dù hiện tại, bà Quy đan võng không đủ để bán. Có người đến mua võng, đặt tiền trước rồi... một năm sau mới nhận được hàng.

Bà Quy là một trong số ít người còn đan võng ở Cù Lao Chàm.
Bà Quy là một trong số ít người còn đan võng ở Cù Lao Chàm.

Trong câu chuyện thân tình, bà Quy với mái tóc đã phai màu theo sương gió đời người kể với tôi câu chuyện gắn với những chiếc võng mấy chục năm qua. Đã trải qua biết bao gian khó của cuộc đời, bà Quy vẫn ngày ngày đan võng như muốn lưu giữ công việc đặc biệt này.

Cứ thế, bây giờ bà trút những nỗi niềm vào những chiếc võng ngô đồng. Bà Quy trăn trở và sợ một ngày nào đó cái nghề độc đáo này sẽ biến mất. Bởi cho đến tận lúc này, nhiều người chẳng còn ham đan võng để gìn giữ cái nghề này.

Nhìn những sợi ngô đồng được bện lại trong đôi bàn của bà Quy, dẫu những vết chai sần và sự nghiệt ngã của thời gian hằn in trên đôi bàn tay nhăn nheo ấy, tôi đã thấy trong đó là cả một sự cố gắng, cả một niềm yêu thích, như một cái nghiệp đeo đuổi của đời người.

Người dân trên cù lao Chàm bây giờ không mấy ai mặn mà với nghề đan võng ngô đồng nữa. Ông Huỳnh Giang, nguyên trưởng thôn Bãi Ông cho biết: “Trên đảo này, ngày trước cũng tổ chức cho chị em học nghề nhưng chẳng ai theo nổi vì quá cầu kỳ, quá tỉ mỉ!”.
Tiêu Dao

Các tin khác

“Đường cờ Tổ quốc” đỏ thắm biên cương

“Đường cờ Tổ quốc” đỏ thắm biên cương

Xuất phát từ ý tưởng qua trò chuyện với bạn bè, đồng nghiệp, bằng tình yêu, bằng sự đồng cảm của các anh, các chị, các em từ nhiều tỉnh, thành mà từ đây hơn 2.000 hộ gia đình và nhà văn hóa xóm trên địa bàn xã Cần Yên, Cao Bằng đã có những lá cờ Tổ quốc tươi mới, đỏ thắm để treo mỗi dịp lễ Tết.

Mùa “ăn của rừng”, coi chừng ngộ độc

Mùa “ăn của rừng”, coi chừng ngộ độc

Mùa mưa về, cũng là lúc những thảm thực vật dưới các tán rừng sinh trưởng mạnh mẽ và đó cũng là mùa săn lộc rừng đầy háo hức của bà con vùng núi. Các loại sản vật thiên nhiên ban tặng, luôn được xem là đặc sản “hiếm có khó tìm” khiến mặt hàng này lên ngôi, rao bán khắp chợ mạng mà không có bất cứ một đảm bảo nào về sự an toàn trước nguy cơ độc tố cực mạnh từ các loại côn trùng, nấm rừng...

Vì sao lừa đảo "xem điểm thi trước", "bao đỗ đại học" có đất sống?

Vì sao lừa đảo "xem điểm thi trước", "bao đỗ đại học" có đất sống?

Sau khi kỳ thi tuyển sinh lớp 10 và kỳ thi tốt nghiệp THPT kết thúc, các bài quảng cáo về dịch vụ "xem điểm thi trước", "tra cứu điểm sớm" hay cung cấp thông tin tuyển sinh "nội bộ" bắt đầu xuất hiện dày đặc. Đằng sau những lời mời gọi hấp dẫn này là nguy cơ lừa đảo, đánh cắp thông tin cá nhân và chiếm đoạt tài sản của phụ huynh, học sinh đang nóng lòng chờ kết quả thi.

Shipper trở thành bác sĩ như thế nào?

Shipper trở thành bác sĩ như thế nào?

Từ những quảng cáo giá rẻ trên mạng xã hội đến các "bác sĩ" không bằng cấp, vụ án "lừa dối khách hàng" liên quan đến công nghệ làm đẹp vừa bị khởi tố tại Bắc Ninh cho thấy, một số cơ sở thẩm mỹ, chăm sóc sức khỏe hiện đang xây dựng kịch bản tiếp cận, tư vấn và "vẽ bệnh" để “lùa gà” là các bệnh nhân. Người bệnh thì tiền mất tật mang, ngành y tế cũng bị ảnh hưởng...

Người già bị bỏ lại trên Internet

Người già bị bỏ lại trên Internet

Không ít người cao tuổi hôm nay sống trong những ngôi nhà đông đủ con cháu nhưng lại dành phần lớn thời gian bên chiếc điện thoại. Khi những cuộc trò chuyện ngày một ít đi, Internet trở thành nơi họ tìm kiếm niềm vui, sự kết nối và cảm giác được lắng nghe. Đằng sau những giờ lặng lẽ trước màn hình là câu chuyện về nỗi cô đơn của tuổi già, khoảng cách giữa các thế hệ và những rủi ro mà nhiều người cao tuổi đang phải đối mặt.

Thị trường ngầm mua bán thiết bị gian lận cước taxi công nghệ

Phanh phui thị trường ngầm gian lận cước taxi

Hành khách vẫn lên xe, chuyến đi vẫn diễn ra, tiền cước vẫn được thanh toán đầy đủ, nhưng trên hệ thống quản lý của doanh nghiệp, những cuốc xe ấy chưa từng tồn tại. Những vụ án gần đây đã hé lộ một phương thức gian lận mới trong ngành vận tải công nghệ, nơi các thiết bị điện tử được chế tạo riêng để vô hiệu hóa hệ thống giám sát, giúp tài xế chiếm đoạt doanh thu và hình thành cả một thị trường ngầm trên phạm vi nhiều tỉnh, thành phố.

Ngăn chặn nạn thiếu niên gây rối trật tự công cộng

Ngăn chặn nạn thiếu niên gây rối trật tự công cộng

Vào kỳ nghỉ hè, hàng trăm thanh thiếu niên đã từ thế giới ảo trên mạng xã hội, hẹn nhau mang theo vũ khí ngoài đời thực để giải quyết mâu thuẫn, gây ảnh hưởng đến ANTT. Để ngăn chặn, lực lượng Công an các cấp đã đồng loạt ra quân, triển khai có hiệu quả nhiều phương án nhằm hạn chế đến mức thấp nhất những hậu quả do các “báo con” mang lại.

Gạch vỡ cố đô

Gạch vỡ cố đô

Chậm rãi thôi, những công trình di sản kiến trúc văn hóa lịch sử được trùng tu thật sự có chất lượng, sẽ bền vững tồn tại trong tương lai. Rồi, cát bụi thời gian sẽ tự đem đến nét cổ kính rêu phong cho di sản như cách mà thị hiếu muốn và cần.

Khi quảng cáo khoác áo trải nghiệm

Khi quảng cáo khoác áo trải nghiệm

Chỉ với vài phút xem video trên mạng xã hội, không ít người sẵn sàng chi hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu đồng để mua một sản phẩm được các KOL (người có ảnh hưởng) hay KOC (người tiêu dùng có sức ảnh hưởng) giới thiệu là “đã dùng và thấy hiệu quả”. Tuy nhiên, phía sau những lời nhận xét tưởng như khách quan ấy nhiều khi lại là một hoạt động quảng cáo được dàn dựng bài bản.

Quảng cáo cờ bạc trá hình tiếp tay cho tội phạm

Quảng cáo cờ bạc trá hình tiếp tay cho tội phạm

World Cup 2026 đang đến gần, các đối tượng tội phạm sử dụng công nghệ cao và các đường dây tổ chức đánh bạc trực tuyến đang gia tăng hoạt động với nhiều phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, lôi kéo người dân tham gia cá độ bóng đá và cờ bạc trực tuyến trái phép, quảng cáo cờ bạc trá hình dưới nhiều hình thức mới.

Khoe kết quả test ma túy: Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Tấm giấy chứng nhận hay liều thuốc trấn an dư luận?

Sau hàng loạt nghệ sĩ vướng vòng lao lý vì ma túy, hình ảnh giới giải trí Việt đang đối mặt với cuộc khủng hoảng niềm tin chưa từng có. Trong bối cảnh đó, nhiều ca sĩ, diễn viên đã chủ động công khai kết quả xét nghiệm ma túy âm tính để chứng minh bản thân “sạch”. Thế nhưng, liệu một tờ giấy xét nghiệm có đủ để bảo chứng cho sự trong sạch của một người nghệ sĩ hay không khi mà theo các chuyên gia, dấu vết ma túy trong cơ thể chỉ tồn tại trong một khoảng thời gian nhất định?

Lặng nghe trong lời gỗ tự tình

Lặng nghe trong lời gỗ tự tình

Hơn 40 năm cầm đục cầm dùi, ông đã nghe từng thớ gỗ thủ thỉ tự tình để giữ nghề cho làng cổ hơn 500 năm được tiếp nối, để xứng danh “nhất thân vinh” với sự kế nghiệp của 13 đời tổ tiên mấy trăm năm truyền lại.

Chiêu trò “tô son” lợi nhuận, nhà đầu tư lãnh đủ

Chiêu trò “tô son” lợi nhuận, nhà đầu tư lãnh đủ

Thị trường chứng khoán luôn hấp dẫn bởi cơ hội sinh lời cao. Tuy nhiên, đằng sau những bản báo cáo tài chính (BCTC) với những con số tăng trưởng đẹp mắt, không ít doanh nghiệp đã sử dụng các thủ thuật kế toán nhằm "làm đẹp" kết quả kinh doanh, tạo dựng hình ảnh doanh nghiệp phát triển mạnh để thu hút dòng tiền của nhà đầu tư. Khi sự thật bị phơi bày, người chịu thiệt hại nặng nề nhất chính là các cổ đông nhỏ lẻ.

Cuộc đời nữ yakuza duy nhất của Nhật Bản

Cuộc đời nữ yakuza duy nhất của Nhật Bản

Trong gần 40 năm, Mako Nishimura chưa từng thua một trận đấu nào. Chỉ cao chưa đến 1,50m và dáng người nhỏ nhắn, bà có lẽ là người phụ nữ duy nhất từng là một yakuza chính thức, một thành viên của thế giới ngầm tội phạm khét tiếng và tuân thủ luật lệ nghiêm ngặt của Nhật Bản.

Những chiếc “vòi bạch tuộc” len lỏi quán bar, vũ trường

Những chiếc “vòi bạch tuộc” len lỏi quán bar, vũ trường

Hướng đến mục tiêu xây dựng thành phố không ma túy, với sự vào cuộc quyết liệt, chỉ trong thời gian ngắn, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy Công an TP Hồ Chí Minh đã triệt phá thành công 3 đường dây vận chuyển, tàng trữ, mua bán trái phép chất ma túy chuyên cung cấp cho các quán bar, vũ trường. Ngoài hàng chục cân ma túy tang vật, các trinh sát còn bắt giữ nhiều đối tượng cầm đầu các đường dây và đặc biệt truy vết bắt gần 200 đối tượng là môi giới, tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy; giao cho địa phương lập hồ sơ đưa đi cai nghiện bắt buộc đối với nhiều đối tượng khác.

Những cuộc truy bắt trên không gian mạng

Những cuộc truy bắt trên không gian mạng

Hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống lực lượng An ninh nhân dân (12/7/1946 - 12/7/2026), cán bộ, chiến sĩ Công an tỉnh Thanh Hóa đang thi đua, lập nhiều thành tích chào mừng. Trong không khí thi đua sôi nổi đó, Phòng An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao công an tỉnh đang cùng toàn lực lượng nỗ lực hiệp đồng để lập nên những thành tích, chiến công trên mặt trận mới - không gian mạng.

Đồ đồng giá và vòng xoáy tiêu dùng cảm xúc của giới trẻ

Đồ đồng giá và vòng xoáy tiêu dùng cảm xúc của giới trẻ

Những cửa hàng đồng giá đang phủ kín các đô thị lớn, hút giới trẻ bằng cảm giác mua sắm rẻ và vui tức thời. Phía sau những món đồ “có mấy chục nghìn thôi” là một guồng quay tiêu dùng cảm xúc, nơi người trẻ mua không hẳn vì nhu cầu, mà để giải tỏa áp lực và tự thưởng cho bản thân giữa nhịp sống ngày càng căng thẳng.

Khi Công an xã vào trường dạy kỹ năng sống

Khi Công an xã vào trường dạy kỹ năng sống

Bằng cách tiếp cận gần gũi từ những câu chuyện thực tế, Công an tỉnh Cao Bằng đang mang đến một làn gió mới cho phổ biến pháp luật học đường. Những lớp học ngoại khóa đặc biệt nơi biên cương không chỉ trang bị tri thức, mà còn gieo vào lòng các em học sinh bản lĩnh tự bảo vệ chính mình.

Câu “view” bất chấp và cái giá phải trả

Câu “view” bất chấp và cái giá phải trả

Chỉ vài chục giây video với tiếng pô nổ chát chúa, những màn lạng lách đánh võng trên phố đông người, cầm hung khí thị uy giữa đêm hay cảnh hỗn chiến được dàn dựng rồi tung lên mạng xã hội… nhiều tài khoản thu hút hàng trăm nghìn lượt xem.

Miên man chiều Tà Cơn

Miên man chiều Tà Cơn

Cứ điểm ấy từng được coi là “pháo đài bất khả xâm phạm” ở vùng địa đầu của chiến trường miền Nam, nhưng đã phải nhận những đòn chí tử của quân Giải phóng. Chiến tranh đã lùi xa, cứ điểm nổi danh trong kháng chiến chống Mỹ đã trở thành bảo tàng ngoài trời về một thời lửa đạn.